Stimmhafter alveolarer Frikativ

IPA-Zeichen	<templatestyles src="IPA/styles.css" />z
IPA-Nummer	133
IPA-Zeichen-Beschreibung	lateinische Minuskel z
Unicode	U+007A (z)
X-SAMPA	z
Kirshenbaum	z
	<phonos file="Voiced_alveolar_sibilant.ogg">Hörbeispiel</phonos>/? [<templatestyles src="IPA/styles.css" />za ʔaza]

Der stimmhafte alveolare Frikativ (ein stimmhafter, an den Alveolen gebildeter Reibelaut) hat in verschiedenen Sprachen folgende lautliche und orthographische Realisierungen:

Deutsch <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠z⁠]: regional s im Anlaut vor Vokal, zwischen zwei Vokalen, zwischen <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠l⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠m⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠n⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠ŋ⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠r⁠] und Vokal sowie vor <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠l⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠m⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠n⁠], <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠r⁠], wenn es eine verwandte Wortform gibt, bei der vor diesen Konsonanten ein Schwa gesprochen wird.
Beispiele: Sage [<templatestyles src="IPA/styles.css" />] oder [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], Hase [<templatestyles src="IPA/styles.css" />] oder [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], unser [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], Mitbringsel [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], Pilsner [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], unsre [<templatestyles src="IPA/styles.css" />]

(kommt in den südlichen Varietäten nicht vor, dort stimmlos)

Englisch <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠z⁠]: z, x im Anlaut, manchmal s nach Vokalen.
Beispiele: lazy [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], zoom [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], xylophone [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], ease [<templatestyles src="IPA/styles.css" />]
Französisch <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠z⁠]: z sowie s zwischen zwei Vokalbuchstaben.
Beispiele: zéro [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], rose [<templatestyles src="IPA/styles.css" />]
Russisch <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠z⁠]: З, з sowie C, c bei Assimilation an stimmhafte Konsonanten.
Vietnamesisch <templatestyles src="IPA/styles.css" />[⁠z⁠] D, d sowie Gi, gi
Beispiele: da [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], 'Leder, Haut'; giang [<templatestyles src="IPA/styles.css" />], 'Fluss'

Siehe auch

Konsonant

Vorlage:Klappleiste/Anfang Vokale | Konsonanten

rowspan="2" class="darkmode-hintergrundfarbe-passiv" style="background:#Vorlage:Standardfarbe; color:#202122;"\| Pulmonale Konsonanten gemäß IPA (2005)	bilabial		labio- dental		dental		alveolar		post- alveolar		retroflex		palatal		velar		uvular		pha- ryngal		glottal
stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.	stl.	sth.
Plosive	<templatestyles src="IPA/styles.css" />p	<templatestyles src="IPA/styles.css" />b					<templatestyles src="IPA/styles.css" />t	<templatestyles src="IPA/styles.css" />d			<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʈ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɖ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />c	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɟ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />k	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɡ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />q	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɢ			<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʔ
Nasale		<templatestyles src="IPA/styles.css" />m		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɱ				<templatestyles src="IPA/styles.css" />n				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɳ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɲ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ŋ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɴ
Vibranten		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʙ						<templatestyles src="IPA/styles.css" />r										<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʀ
Taps/Flaps				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ⱱ				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɾ				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɽ
Frikative	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɸ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />β	<templatestyles src="IPA/styles.css" />f	<templatestyles src="IPA/styles.css" />v	<templatestyles src="IPA/styles.css" />θ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ð	<templatestyles src="IPA/styles.css" />s	<templatestyles src="IPA/styles.css" />z	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʃ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʒ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʂ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʐ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ç	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʝ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />x	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɣ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />χ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʁ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ħ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʕ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />h	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɦ
laterale Frikative							<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɬ	<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɮ
Approximanten				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʋ				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɹ				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɻ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />j		<templatestyles src="IPA/styles.css" />w¹
laterale Approximanten								<templatestyles src="IPA/styles.css" />l				<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɭ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʎ		<templatestyles src="IPA/styles.css" />ʟ
¹Als stimmhafter velarer Approximant (Halbvokal) wurde hier die labialisierte Variante [<templatestyles src="IPA/styles.css" />w] eingefügt, anstatt der nicht labialisierten Variante [<templatestyles src="IPA/styles.css" />ɰ].