Zum Inhalt springen

Schwa

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Vorlage:Hinweisbaustein

{{#if: Schwa.ogg |
IPA-Zeichen <templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ə{{#if: ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@

}}

IPA-Nummer 322
IPA-Zeichen-Beschreibung lateinische Minuskel Schwa
Unicode U+0259
X-SAMPA oder |}}
Kirshenbaum @
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: Schwa.ogg {{#ifexist: Media:Schwa.ogg Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} Hörbeispiel?/

<phonos file="Schwa.ogg">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əː{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}]{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei2}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei2}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei2}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei2}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei2}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio2-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei3}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei3}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei3}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei3}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei3}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio3-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei4}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei4}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei4}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei4}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei4}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio4-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei5}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei5}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei5}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei5}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei5}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio5-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei6}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei6}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei6}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei6}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei6}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio6-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei7}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei7}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei7}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei7}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei7}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio7-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei8}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei8}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei8}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei8}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei8}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio8-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei9}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei9}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei9}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei9}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei9}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio9-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei10}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei10}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei10}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei10}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei10}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio10-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei11}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei11}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei11}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei11}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei11}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio11-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei12}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei12}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei12}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei12}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei12}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio12-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei13}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei13}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei13}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei13}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei13}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio13-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei14}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei14}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei14}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei14}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei14}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio14-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei15}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei15}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei15}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei15}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei15}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio15-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei16}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei16}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei16}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei16}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei16}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio16-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei17}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei17}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei17}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei17}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei17}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio17-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei18}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei18}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei18}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei18}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei18}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio18-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei19}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei19}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei19}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei19}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei19}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio19-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}{{#if: |
{{#ifeq: 1 | 0
{{#if: {{{Audiodatei20}}} {{#ifexist: Media:{{{Audiodatei20}}} Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} !?! }}

}} [[Media:{{{Audiodatei20}}}|Hörbeispiel]]?/[[:Datei:{{{Audiodatei20}}}|]]

<phonos file="{{{Audiodatei20}}}">Hörbeispiel</phonos>/?

}} [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{{Audio20-IPA}}}{{#if:

] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
all= 1= opt= 2= Tondatei= template=Vorlage:IPA errNS= 0 cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA format=@@@ }}] }}

}}

{{#if: | Vorlage:Infobox Phon/Wartung/Audio-Anzeige}}

Das Schwa oder e-Schwa (zu unterscheiden vom a-Schwa <templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}[ɐ]{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}) bezeichnet einen Laut, der auch mittlerer Zentralvokal genannt wird. Dieser befindet sich artikulatorisch und akustisch im Vokaltrapez im Zentrum zwischen den anderen Vokalen. Im Deutschen erscheint er nur in unbetonten Silben (z. B. bereit, viele) und wird mit dem Buchstaben <e> schriftlich dargestellt. Er wird nicht selten schwächer artikuliert als Vollvokale und kann deshalb gegebenenfalls auch ganz wegfallen (Elision), wie das im Deutschen und Hebräischen, aus dem das Wort Schwa stammt, der Fall ist.

Verwendung

In vielen europäischen Sprachen erscheint das Schwa nur unbetont. Es gibt jedoch Ausnahmen wie das Albanische, Rumänische und viele slawische Sprachen:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – ist; ëmbël [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əmbəl{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – süß, angenehm, freundlich

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] - Apfel; (noi) lucrăm [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}luˈkrəm{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] - wir arbeiten

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }} ausgesprochen. In anderen ist er kaum wahrnehmbar.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

    • Für Bibelhebräisch, wie im Beispiel בְּרֵאשִׁית [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}bəreʃit{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@

}}] {{#if: Schwa (Hebräisch)|{{#ifexist:Schwa (Hebräisch)|

|{{#if: |{{#ifexist:{{{2}}}|

→ Haupt{{#if:|seite|artikel}}: [[{{{2}}}{{#if: ||{{{titel2}}}}}]]{{#if: |{{#ifexist:{{{3}}}| und [[{{{3}}}{{#if: ||{{{titel3}}}}}]]|}}|}}

|{{#if: |{{#ifexist:{{{3}}}|

→ Haupt{{#if:|seite|artikel}}: [[{{{3}}}{{#if: ||{{{titel3}}}}}]]

|}}|}}|}}|}}|}}|Einbindungsfehler: Die Vorlage Hauptartikel benötigt immer mindestens ein Argument.}}

  • Im Deutschen wird in vielen unbetonten Silben ein Vokal Schwa gesprochen, zum Beispiel in viele [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈfi:lə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]. Umstritten ist, ob die Schwa-Laute (das hier thematisierte e-Schwa und auch das verwandte a-Schwa wie in Lehrer [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈleːʀɐ{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]) im Deutschen Phonemstatus haben (vgl. hierzu Wiese 1986 und Staffeldt 2010 (s. u.)). In Reduktionssilben (wie gelegen) wird das Schwa häufig zugunsten eines als silbisch realisierten Folge-Konsonanten elidiert; beispielsweise wird Tafel gesprochen zu Tafl [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈtaːfl̢{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] oder Dschungel [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈd͡ʒʊŋəl{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] zu Dschungl [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈd͡ʒʊŋ{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]. Obwohl es häufig vorkommt, wird das Schwa in der Orthographie des Deutschen nie als solches gekennzeichnet; weder mit einem eigenen Lautzeichen noch mit einem diakritischen Zeichen wie in der luxemburgischen Sprache.

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], Lääve [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈʟæːvə{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • unbetonter Inlaut, zum Beispiel in pisselisch [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈpizəlɪʃ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • unbetonter optionaler Inlaut, zum Beispiel in Kerresch [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈkeʀːəʃ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], Kersch [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈkeʀːʃ{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • unbetonter optionaler Anlaut, zum Beispiel in esu [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əˈzu{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], su [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈzu{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈzuː{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • schwach betonter optionaler Anlaut, zum Beispiel in ene [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], ne [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • nebenbetonter Anlaut, zum Beispiel in ens [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈəns{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈənːs{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], et [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈət{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], enne [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈə{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

  • Im Englischen ist das Schwa der häufigste Vokal, da sämtliche einfachen und mehrfach zusammengesetzten Vokalgrapheme in unbetonten Silben diesen Lautwert annehmen können. Es ist in einigen Fällen durch [ɪ] ersetzbar. Beispiele:
    • Das ‚a‘ in about [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əˈbaʊt{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚e‘ in synthesis [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈsɪnθəsɪs{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] (im australischen und südafrikanischen Englisch sogar: [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈsɪnθəsəs{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}])

    • Das ‚i‘ in pencil [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈpɛnsəl{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚o‘ in harmony [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈhɑːmə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚u‘ in medium [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈmiːdiəm{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚y‘ in syringe [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}səˈɹɪndʒ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] (auch: [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}sɪˈɹɪndʒ{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}])

    • Lincoln [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈlɪŋkən{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • parlour [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈpɑːlə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] (nicht in rhotischen Aussprachevarianten, zum Beispiel USA, diese haben für die Endung -er/-our/-or den „r-colored vowel“ Vorlage:IPA-Phon)

  • Im Französischen ist das unbetonte akzentlose ‚e‘ meist ein (allerdings gerundetes) Schwa mit einem Anklang, der schon fast zu einem – wenn auch gehauchten, kurzen und offenen - ‚ö‘ hin tendiert. Beispiele:
    • Das ‚e‘ in menace [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}mə̹ˈnas{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚e‘ in secret [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}sə̹ˈkʀɛ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

    • Das ‚e‘ in reprise [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ʀə̹ˈpʀiːz{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]

  • Im Armenischen gibt es den Buchstaben ‚ը‘ für das Schwa. Er wird nur am Anfang einiger Wörter geschrieben (auch in zusammengesetzten Wörtern), und auch am Ende der Wörter, wo das Schwa den bestimmten Artikel bildet. In den übrigen Fällen wird das Schwa in der Schreibung nicht wiedergegeben.
    • ընկեր – ënker – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ənˈkeɹ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – Kamerad, Freund

    • դասընկեր – dasënker – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}dasənˈkeɹ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – Schulkamerad, Schulfreund

    • անունը – anunë – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}aˈnunə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – der Name

    • փսփսալ – p’sp’sal – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əspʰəˈsal{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – flüstern

    • սանր – sanr – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ˈsanəɹ{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – Kamm

    • սպիտակ – spitak – [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}əspiˈtak{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}] – weiß (Adj.)

  • Im Russischen kommt dieser Laut als Realisierung der Phoneme /o/ und /a/ in unbetonten Silben (außer unmittelbar vor der betonten Silbe) vor:
    • корова — [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}kʌˈrovə{{#if:
    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], собака — [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}sʌˈbakə{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}], молоко [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}məlʌˈko{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}].

Begriffsherkunft

Das Wort Schwa ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=he |SCRIPTING=Hebr |SERVICE={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| }} | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | Ivrit | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | neuhebräisch | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | hebräisch}}}}}} | hebräisch}} |SUITABLE=iv modern prefix neu}}) stammt aus dem Hebräischen, wo es das gleichnamige diakritische Zeichen, ◌ְ – z. B. in אְ, also ein vertikales Punktpaar unter einem Konsonanten bezeichnet.

Das Zeichen selbst ist im modernen Ivrit unüblich. Zu finden ist es im Bibelhebräischen in der masoretischen Vokalisation des Tanach. Das Wort Vorlage:Hbo bezeichnet hier "das Gehaltlose, Eitle, ein Nichts".<ref>Siehe Gesenius zur Stelle, oder {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

Literatur

  • Bestandsaufnahme zum Status der Schwa-Laute im Deutschen: Staffeldt, Sven (2010): Zum Phonemstatus von Schwa im Deutschen – Eine Bestandsaufnahme. - In: Studia Germanistica 7. S. 83–96.
  • Matthias Hahn / Beat Siebenhaar: „Schwa unbreakable – Reduktion von Schwa im Gebrauchsstandard und die Sonderposition des ostoberdeutschen Sprachraums“, In: Kürschner, Sebastian, Mechthild Habermann und Peter O. Müller (Hg.): Methodik moderner Dialektforschung: Erhebung, Aufbereitung und Auswertung von Daten am Beispiel des Oberdeutschen. Hildesheim: Olms 2019, S. 215–236.
  • Richard Wiese: Phonetik und Phonologie. Brill/Fink (utb) 2010, Kap. 8.5, S. 106–109.

Siehe auch

Einzelnachweise

<references />

<templatestyles src="BoxenVerschmelzen/styles.css" />

{{#if:Navigationsleiste Phon |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Schwa |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|
 |

Vokale | Konsonanten

Artikulationsorte labial | bilabial | labiodental | dental | alveolar | postalveolar | retroflex | palatal | velar | uvular | pharyngal | glottal

Artikulationsarten Plosive | Nasale | Vibranten | Flaps/Taps | Frikative | Affrikaten | Approximanten | Laterale | Klicks | Implosive | Ejektive }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste Lateinisches Alphabet |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Schwa |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|

Aa  Bb  Cc  Dd  Ee  Ff  Gg  Hh  Ii  Jj  Kk  Ll  Mm  Nn  Oo  Pp  Qq  Rr  Ss  Tt  Uu  Vv  Ww  Xx  Yy  Zz 

{{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}}

 |

Aa  Bb  Cc  Dd  Ee  Ff  Gg  Hh  Ii  Jj  Kk  Ll  Mm  Nn  Oo  Pp  Qq  Rr  Ss  Tt  Uu  Vv  Ww  Xx  Yy  Zz 

{{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}} }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste E-Diakritika |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Schwa |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|
 |

Èè  Éé  Êê  Ëë  Ēē  Ĕĕ  Ėė  Ė̄ė̄  Ęę  Ěě  Ǝǝ  Ɛɛ  Əə  Ȅȅ  Ȇȇ  Ȩȩ  Ɇɇ  Ḕḕ  Ḗḗ  Ḙḙ  Ḛḛ  Ḝḝ  Ẹẹ  Ẻẻ  Ẽẽ  Ếế  Ềề  Ểể  Ễễ  Ệệ }}

Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:|{{{{{4}}}}}}}{{#if:|{{{{{5}}}}}}}{{#if:|{{{{{6}}}}}}}{{#if:|{{{{{7}}}}}}}{{#if:|{{{{{8}}}}}}}{{#if:|{{{{{9}}}}}}}{{#if:|{{{{{10}}}}}}}{{#if:|{{{{{11}}}}}}}{{#if:|{{{{{12}}}}}}}{{#if:|{{{{{13}}}}}}}{{#if:|{{{{{14}}}}}}}{{#if:|{{{{{15}}}}}}}{{#if:|{{{{{16}}}}}}}{{#if:|{{{{{17}}}}}}}{{#if:|{{{{{18}}}}}}}{{#if:|{{{{{19}}}}}}}{{#if:|{{{{{20}}}}}}}{{#if:|
Zu viele Navigationsleisten (>20)
}}