Zum Inhalt springen

Pentanale

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Die Pentanale sind eine Gruppe von vier isomeren gesättigten Aldehyden mit fünf Kohlenstoffatomen. Sie haben die allgemeine Summenformel C5H10O und eine molare Masse von 86,13 g/mol. Man kann sie sich auch zusammengesetzt vorstellen aus einer Butyl- und einer Aldehydgruppe (–CHO); damit sind alle vier Varianten (Strukturisomere) vertreten, die sich in ihren Eigenschaften teils deutlich unterscheiden. Der 2-Methylbutyraldehyd ist chiral und bildet zwei stereoisomere Formen.

Sie sind u. a. durch Oxidation der entsprechenden primären Pentanole (1-Pentanol, 3-Methyl-1-butanol, 2-Methyl-1-butanol und 2,2-Dimethyl-1-propanol) zugänglich. Durch weitere Oxidation entstehen die analogen Pentansäuren.

Pentanale
Name n-Pentanal iso-Pentanal sec-Pentanal tert-Pentanal
IUPAC-Nomenklatur Pentanal 3-Methylbutanal 2-Methylbutanal 2,2-Dimethylpropanal
Andere Namen Valeraldehyd Isovaleraldehyd 2-Methylbutyraldehyd Pivalaldehyd
(S)-2-Methylbutyraldehyd (R)-2-Methylbutyraldehyd
Strukturformel Datei:Valeraldehyde-Structural Formula V.1.svg Datei:Isovalerylaldehyde.svg Datei:2-Methylbutyric aldehyde (S).svg Datei:2-Methylbutyric aldehyde (R).svg Datei:Pivaldehyde.svg
CAS-Nummer Vorlage:CASRN Vorlage:CASRN Vorlage:CASRN (Racemat) Vorlage:CASRN
Vorlage:CASRN Vorlage:CASRN
PubChem {{#switch: 8063 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 11552 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 7284 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }} (Racemat)

{{#switch: 12417 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 6971248 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }} <templatestyles src="FN/styles.css" /> <{{#ifeq: | 0 | span | sup}} class="fussnoten-marke" data-annotationpair-m="{{#invoke:URLutil|anchorencode|1=a|2=1}}">{{#invoke:TemplUtl|nowiki1|a}}</{{#ifeq: | 0 | span | sup}}>{{#switch:0|10|11=|#default={{#invoke:TemplatePar|match

1=1=+ 2=SUP=n 3=gruppe=* template=Vorlage:FN cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Fußnoten

}}{{#switch: ERROR

{{#switch: Vorlage:Str match |[|] = ERROR |(Direkteingabe der Klammern)}} {{#switch: Vorlage:Str match |91|93 = ERROR |(HTML-Entität dezimal)}} {{#switch: Vorlage:Str match |5b|5d = ERROR |(HTML-Entität hexadezimal)}} {{#switch: Vorlage:Str match |lbrack|rbrack = ERROR |(benannte HTML-Entität)}}

=Vorlage:FN, Fehler in Parameter 1: Keine eckigen Klammern verwenden, das führt sonst zu Verwechslungen mit dem offiziellen MediaWiki-Belegsystem. }}}}

FL-Nummer 05.005 05.006 05.049 (Racemat) -
Schmelzpunkt −92 °C<ref name="GESTIS_n">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2012-12-01 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}{{#if: 110-62-3 | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/

0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= ZVG= opt= CAS= Name= Abruf= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}</ref>

−51 °C<ref name="GESTIS_iso">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2012-12-01 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}{{#if: 590-86-3 | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/

0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= ZVG= opt= CAS= Name= Abruf= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}</ref>

< −60 °C (Racemat)<ref name="GESTIS_sec">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2012-12-01 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}{{#if: 96-17-3 | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/

0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= ZVG= opt= CAS= Name= Abruf= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} errNS=0 template=Vorlage:GESTIS format= preview=1

}}</ref>

6 °C<ref name="Sigma">Datenblatt Vorlage:Linktext-Check bei Sigma-AldrichVorlage:Abrufdatum (safesubst:#if:1|ALDRICH}}/{{ safesubst:#if:1|t71501}}?userType=anonymous PDF). all= 1= 2= Abruf= opt= Name= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Sigma-Aldrich}} template= Vorlage:Sigma-Aldrich

}}{{#switch: ALDRICH

CERILLIAN | MM | SIAL | SIGMA | SIGALD | SUPELCO | USP | VETEC = #default = Angabe des Markenparameters in Vorlage:Sigma-Aldrich fehlerhaft bzw. nicht definiert}}{{#if: Trimethylacetaldehyde | | Vorlage:Sigma-Aldrich/Name nicht angegeben}}{{#if: 2012-12-01 | | Vorlage:Sigma-Aldrich/Abruf nicht angegeben}}</ref>
Siedepunkt 103 °C<ref name="GESTIS_n"/> 92 °C<ref name="GESTIS_iso"/> 91–93 °C (Racemat)<ref name="GESTIS_sec"/> 74 °C (973 hPa)<ref name="Sigma"/>
<templatestyles src="FN/styles.css" />{{#if: span|div}} class="fussnoten-inhalt references {{#if: faculty|}}|fussnoten-floatfix}} }}">{{#invoke:TemplUtl|nowiki1|a}}{{#if: | | }}{{#ifeq: Anmerkung: Die bei PubChem dargestellte Strukturformel weist die falsche Stereochemie auf|- span|div}} class="reference-text">Anmerkung: Die bei PubChem dargestellte Strukturformel weist die falsche Stereochemie auf</{{#if: |span|div}}>}}</{{#if: |span|div></div}}>{{#switch:0|10|11=|#default={{#invoke:TemplatePar|match 1=1=+ 2=2=+ 3=3=* 4=gruppe=/^[^=%[%]%!]*$/ 5=floatfix=boolean template=Vorlage:FNZ cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Fußnoten

}}{{#switch: ERROR

{{#switch: Vorlage:Str match |[|] = ERROR |(Direkteingabe der Klammern)}} {{#switch: Vorlage:Str match |91|93 = ERROR |(HTML-Entität dezimal)}} {{#switch: Vorlage:Str match |5b|5d = ERROR |(HTML-Entität hexadezimal)}} {{#switch: Vorlage:Str match |lbrack|rbrack = ERROR |(benannte HTML-Entität)}}

=Vorlage:FNZ, Fehler in Parameter 1: Keine eckigen Klammern verwenden, das führt sonst zu Verwechslungen mit dem offiziellen MediaWiki-Belegsystem. }}}}

IUPAC-Nomenklatur

Nach der IUPAC-Nomenklatur werden nur Aldehyde mit einem Pentan-Grundgerüst zu den Pentanalen gezählt. Nach dieser Definition gehören iso- und sec-Pentanal zu den Butanalen und tert-Pentanal zu den Propanalen.

Einzelnachweise

<references/>