Lamone
Vorlage:Hinweisbaustein {{#if: behandelt die Gemeinde Lamone in der Schweiz. Für den Romagnolischen Fluss siehe Lamone (Fluss).
| Vorlage:Hinweisbaustein | {{#ifeq: 0 | 0 |}}
}} Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz
Lamone ist eine politische Gemeinde im Schweizer Kanton Tessin. Sie gehört zum Kreis Vezia im Bezirk Lugano.
Geographie
Am Hügelfuss des San Zeno (561 m ü. M.) und am linken Flussufer des Vedeggio gelegenes Strassendorf, das auch den Weiler Ostarietta umfasst.
Die Nachbargemeinden sind im Norden Torricella-Taverne, im Osten Origlio und Cureglia, im Süden Cadempino und Manno TI, im Westen Bedano und Gravesano.
Geschichte
Das Dorf war schon 854 als Namonni erstmals erwähnt. Auf dem Hügel San Zeno wurde ein Schalenstein gefunden. Güter und Lehensrechte besassen hier im 9. Jahrhundert wahrscheinlich die Benediktinerabtei Sant’Ambrogio von Mailand, das Domkapitel von Como, ab dem 15. Jahrhundert die Herzöge von Mailand, 1423 das Spital Santa Maria von Lugano, das Spital San Giuseppe und 1514 das Kloster Santa Maria del Carmelo in Piacenza. 1529 gingen die Rechte von San Giuseppe sowie vom Kloster Santa Maria del Carmelo an die Familie Laghi von Lugano über.
Lamone hat nach wie vor eine eigenständige Bürgergemeinde.<ref>Patriziato di Lamone (italienisch) auf ti.ch/di/sel/patriziati</ref>
Bevölkerung
<timeline> Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:750 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:250 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:125 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1799 text: 1799 bar:1824 text: 1824 bar:1836 text: 1836 bar:1850 text: 1850 bar:1860 text: 1860 bar:1870 text: 1870 bar:1880 text: 1880 bar:1900 text: 1900 bar:1910 text: 1910 bar:1920 text: 1920 bar:1930 text: 1930 bar:1941 text: 1941 bar:1950 text: 1950 bar:1960 text: 1960 bar:1970 text: 1970 bar:1980 text: 1980 bar:1990 text: 1990 bar:2000 text: 2000 bar:2010 text: 2010 bar:2020 text: 2020 bar:2023 text: 2023 bar:2024 text: 2024
PlotData=
color:barra width:23 align:left bar:1799 from:0 till: 234 bar:1824 from:0 till: 267 bar:1836 from:0 till: 321 bar:1850 from:0 till: 347 bar:1860 from:0 till: 315 bar:1870 from:0 till: 318 bar:1880 from:0 till: 342 bar:1900 from:0 till: 375 bar:1910 from:0 till: 403 bar:1920 from:0 till: 369 bar:1930 from:0 till: 440 bar:1941 from:0 till: 467 bar:1950 from:0 till: 541 bar:1960 from:0 till: 679 bar:1970 from:0 till: 1325 bar:1980 from:0 till: 1524 bar:1990 from:0 till: 1553 bar:2000 from:0 till: 1621 bar:2010 from:0 till: 1654 bar:2020 from:0 till: 1694 bar:2023 from:0 till: 1766 bar:2024 from:0 till: 1757
PlotData=
bar:1799 at: 234 fontsize:S text: 234 shift:(-8,5) bar:1824 at: 267 fontsize:S text: 267 shift:(-8,5) bar:1836 at: 321 fontsize:S text: 321 shift:(-8,5) bar:1850 at: 347 fontsize:S text: 347 shift:(-8,5) bar:1860 at: 315 fontsize:S text: 315 shift:(-8,5) bar:1870 at: 318 fontsize:S text: 318 shift:(-8,5) bar:1880 at: 342 fontsize:S text: 342 shift:(-8,5) bar:1900 at: 375 fontsize:S text: 375 shift:(-8,5) bar:1910 at: 403 fontsize:S text: 403 shift:(-8,5) bar:1920 at: 369 fontsize:S text: 369 shift:(-8,5) bar:1930 at: 440 fontsize:S text: 440 shift:(-8,5) bar:1941 at: 467 fontsize:S text: 467 shift:(-8,5) bar:1950 at: 541 fontsize:S text: 541 shift:(-8,5) bar:1960 at: 679 fontsize:S text: 679 shift:(-8,5) bar:1970 at: 1325 fontsize:S text: 1325 shift:(-11,5) bar:1980 at: 1524 fontsize:S text: 1524 shift:(-11,5) bar:1990 at: 1553 fontsize:S text: 1553 shift:(-11,5) bar:2000 at: 1621 fontsize:S text: 1621 shift:(-11,5) bar:2010 at: 1654 fontsize:S text: 1654 shift:(-11,5) bar:2020 at: 1694 fontsize:S text: 1694 shift:(-11,5) bar:2023 at: 1766 fontsize:S text: 1766 shift:(-11,5) bar:2024 at: 1757 fontsize:S text: 1757 shift:(-11,5)
TextData=
fontsize:S pos:(20,20) text:"Quellen: Bundesamt für Statistik: Volkszählungsdaten"
</timeline>Einwohnerzahlen: Volkszählungsdaten<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Martin Schuler|Martin Schuler: }}{{#if:|{{#if:Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850}}]{{#if:CSV; 34 KB| (CSV; 34 KB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850}}}}]}}{{#if:CSV; 34 KB| (CSV; 34 KB{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}}%7C%7C}}}}{{#if:Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Cantone Ticino - L'effettivo della populazione a livello locale prima del 1850|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Bundesamt für Statistik, Neuchâtel| Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#if: 2023-06-16|,|{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2023-06-16| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2023-06-16|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:387994||(?)}}}}}}{{#if: 2025-04-14|;}}}}{{#if: 2025-04-14| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-04-14 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-04-14|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-04-14|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if:CSV; 34 KB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2023-06-16{{#if: 2025-04-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>Vorlage:Internetquelle</ref>
Sehenswürdigkeiten
{{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}}
- Pfarrkirche Sant’Andrea<ref name="Martinoli">Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0, S. 284–285.</ref>
- Beinhaus<ref name="Martinoli" />
- Oratorium San Zeno<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus Ghezzi<ref name="Martinoli" />
- Villa San Zeno<ref name="Martinoli" />
- Villa Sobrio<ref name="Martinoli" />
- Vorgeschichtliche Kuppelsteine<ref name="Martinoli" />
Persönlichkeiten
Literatur
- Vorlage:HLS
- Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 376–377.
- Simona Martinoli u. a..: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, S. 284–285.
- Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 118.
- Celestino Trezzini: Lamone. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 4: Güttingen – Mailand. Attinger, Neuenburg 1927, S. 582–583 (Digitalisat).
Weblinks
- Vorlage:Ethorama
- Amt für Statistik des Kantons Tessin: Lamone (italienisch)
- Lamone: Kulturgüterinventar des Kantons Tessin
Einzelnachweise
<references />
- Seiten mit nicht-numerischen formatnum-Argumenten
- Seiten, in denen die maximale Größe eingebundener Vorlagen überschritten ist
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Mehrdeutigkeitshinweis
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Ort im Kanton Tessin
- Schweizer Gemeinde
- Ersterwähnung 854