Canobbio
Vorlage:Hinweisbaustein Vorlage:Hinweisbaustein Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz
Canobbio (nicht zu verwechseln mit Cannobio in Italien) ist eine politische Gemeinde im Schweizer Kanton Tessin. Sie gehört zum Kreis Vezia im Bezirk Lugano.
Geographie
Das Dorf liegt auf 400 m ü. M. an der Strasse Lugano-Tesserete, am rechten Ufer des Cassarate auf einer Anhöhe 3,5 km nördlich von Lugano.
Die Nachbargemeinden sind im Norden Capriasca, im Osten Lugano, im Süden Lugano und Porza und im Westen Comano TI.
Geschichte
Im Jahr 712 wurde das Dorf als Canobli erstmals erwähnt. Im Mittelalter war das Dorf ein Hof (curtis) der Abtei Sant’Ambrogio in Mailand. Die Kirche San Siro, erstmals 863 erwähnt, gehörte zur Abtei San Pietro in Ciel d’Oro in Pavia. Güter waren hier auch im Besitz des Humiliatenklosters Santa Caterina in Lugano. Das noch 1335 erwähnte Conago mit seiner Kirche San Silvestro ist mittlerweile in Canobbio aufgegangen. Nach der Trennung von der Mutterkirche in Lugano (1472) wurde das Dorf zunächst der Pfarrei von Comano einverleibt und 1643 unabhängig.
Bevölkerung
<timeline> Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:1000 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1683 text: 1683 bar:1719 text: 1719 bar:1769 text: 1769 bar:1799 text: 1799 bar:1808 text: 1808 bar:1824 text: 1824 bar:1836 text: 1836 bar:1850 text: 1850 bar:1860 text: 1860 bar:1870 text: 1870 bar:1880 text: 1880 bar:1888 text: 1888 bar:1900 text: 1900 bar:1910 text: 1910 bar:1920 text: 1920 bar:1930 text: 1930 bar:1941 text: 1941 bar:1950 text: 1950 bar:1960 text: 1960 bar:1970 text: 1970 bar:1980 text: 1980 bar:1990 text: 1990 bar:2000 text: 2000 bar:2010 text: 2010 bar:2015 text: 2015 bar:2020 text: 2020 bar:2023 text: 2023 bar:2024 text: 2024
PlotData=
color:barra width:23 align:left bar:1683 from:0 till: 164 bar:1719 from:0 till: 178 bar:1769 from:0 till: 142 bar:1799 from:0 till: 166 bar:1808 from:0 till: 177 bar:1824 from:0 till: 210 bar:1836 from:0 till: 206 bar:1850 from:0 till: 284 bar:1860 from:0 till: 253 bar:1870 from:0 till: 272 bar:1880 from:0 till: 309 bar:1888 from:0 till: 319 bar:1900 from:0 till: 362 bar:1910 from:0 till: 488 bar:1920 from:0 till: 516 bar:1930 from:0 till: 573 bar:1941 from:0 till: 583 bar:1950 from:0 till: 653 bar:1960 from:0 till: 812 bar:1970 from:0 till: 1249 bar:1980 from:0 till: 1538 bar:1990 from:0 till: 1671 bar:2000 from:0 till: 1825 bar:2010 from:0 till: 1963 bar:2015 from:0 till: 2137 bar:2020 from:0 till: 2302 bar:2023 from:0 till: 2396 bar:2024 from:0 till: 2404
PlotData=
bar:1683 at: 164 fontsize:S text: 164 shift:(-8,5) bar:1719 at: 178 fontsize:S text: 178 shift:(-8,5) bar:1769 at: 142 fontsize:S text: 142 shift:(-8,5) bar:1799 at: 166 fontsize:S text: 166 shift:(-8,5) bar:1808 at: 177 fontsize:S text: 177 shift:(-8,5) bar:1824 at: 210 fontsize:S text: 210 shift:(-8,5) bar:1836 at: 206 fontsize:S text: 206 shift:(-8,5) bar:1850 at: 284 fontsize:S text: 284 shift:(-8,5) bar:1860 at: 253 fontsize:S text: 253 shift:(-8,5) bar:1870 at: 272 fontsize:S text: 272 shift:(-8,5) bar:1880 at: 309 fontsize:S text: 309 shift:(-8,5) bar:1888 at: 319 fontsize:S text: 319 shift:(-8,5) bar:1900 at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-8,5) bar:1910 at: 488 fontsize:S text: 488 shift:(-8,5) bar:1920 at: 516 fontsize:S text: 516 shift:(-8,5) bar:1930 at: 573 fontsize:S text: 573 shift:(-8,5) bar:1941 at: 583 fontsize:S text: 583 shift:(-8,5) bar:1950 at: 653 fontsize:S text: 653 shift:(-8,5) bar:1960 at: 812 fontsize:S text: 812 shift:(-8,5) bar:1970 at: 1249 fontsize:S text: 1249 shift:(-11,5) bar:1980 at: 1538 fontsize:S text: 1538 shift:(-11,5) bar:1990 at: 1671 fontsize:S text: 1671 shift:(-11,5) bar:2000 at: 1825 fontsize:S text: 1825 shift:(-11,5) bar:2010 at: 1963 fontsize:S text: 1963 shift:(-11,5) bar:2015 at: 2137 fontsize:S text: 2137 shift:(-11,5) bar:2020 at: 2302 fontsize:S text: 2302 shift:(-11,5) bar:2023 at: 2396 fontsize:S text: 2396 shift:(-11,5) bar:2024 at: 2404 fontsize:S text: 2404 shift:(-11,5)
TextData=
fontsize:S pos:(20,20) text:"Quelle: Bundesamt für Statistik: Volkszählungsdaten"
</timeline>Einwohnerzahlen: Volkszählungsdaten<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Martin Schuler|Martin Schuler: }}{{#if:|{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}]{{#if:CSV; 34 kB| (CSV; 34 kB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}]}}{{#if:CSV; 34 kB| (CSV; 34 kB{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}}%7C%7C}}}}{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Bundesamt für Statistik, Neuchâtel| Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#if: 2023-06-16|,|{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2023-06-16| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2023-06-16|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:374063||(?)}}}}}}{{#if: 2025-11-20|;}}}}{{#if: 2025-11-20| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-11-20 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-11-20|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-11-20|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if:CSV; 34 kB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2023-06-16{{#if: 2025-11-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>Vorlage:Internetquelle</ref>
Verkehr
Canobbio liegt an der Hauptstrasse von Lugano nach Tesserete. Mehrere Buslinien verbinden Canobbio mit Lugano und mit Tesserete bzw. Lamone.
Sehenswürdigkeiten
- Pfarrkirche San Siro, erwähnt 863<ref name="Martinoli">Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0, 290–291.</ref>
- Pfarrhaus mit Fresko Madonna<ref name="Martinoli" />
- Betkapelle Madonna di Lourdes di Giümel<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus mit Fresko Madonna col Bambino e Santa<ref name="Martinoli" />
Sport
- Associazione Calcio Canobbio<ref>Associazione Calcio Canobbio. In: matchcenter-ftc.football.ch</ref>
Persönlichkeiten
Literatur
- Graziano Gianinazzi: Canobbio: fatti e famiglie di tre secoli (dal 1600 al 1800). Tipografia Aurora SA., Canobbio, 2004; Idem: Le filigrane di Canobbio. La produzione di carta dei Fumagalli di Canobbio dal 1712 al 1903. In Ricerca filigranologica. Bollettino Genealogico della Svizzera Italiana, Tipografia Menghini, Poschiavo 2002; Idem: Il Maglio di Canobbio. Tipografia Menghini, Poschiavo 2003.
- Graziano Gianinazzi: I Fumagalli di Canobbio. Le origini, i due rami, galleria dei ritratti. Boll. Gen. della SI, Tipografia Menghini, Poschiavo 2003; Idem: Scöra, asilu e fiöö a Canobbio. Tipografia Aurora SA, Canobbio, 2002; Idem: Canobbio. Fatti del tempio di guerra dal 1939 al 1945. Tipografia Aurora SA, Canobbio, 2009; Idem: Canobbio: cantà e purtà la crus, Tempi di processioni su strade e sentieri nel tempo. Tipografia Aurora SA., Canobbio 2011.
- Graziano Gianinazzi, Stefano Vassere: Canobbio, Repertorio toponomastico ticinese. Archivio di Stato, Bellinzona 2002.
- Virgilio Gilardoni: Il Romanico. La Vesconta, Bellinzona 1967, S. 264 f.
- Vorlage:HLS
- Simona Martinoli u. a.: Canobbio. In: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007.
- Celestino Trezzini: Canobbio. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 2: Basel – Egnach. Attinger, Neuenburg 1924, S. 486 (Digitalisat [PDF; 28,8 MB]).
- Verschiedene Autoren: Canobbio ieri. Immagini di un villaggio e della sua gente. Edizioni Comune di Canobbio, Tipografia Aurora SA, Canobbio 1983.
Weblinks
- Amt für Statistik des Kantons Tessin: Canobbio (italienisch)
- Canobbio: Kulturgüterinventar des Kantons Tessin
Einzelnachweise
<references responsive />
- Seiten mit nicht-numerischen formatnum-Argumenten
- Seiten, in denen die maximale Größe eingebundener Vorlagen überschritten ist
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Ort im Kanton Tessin
- Schweizer Gemeinde
- Ersterwähnung 712