Zum Inhalt springen

Gioseffo Zarlino

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Gioseffo Zarlino.png
Gioseffo Zarlino

Gioseffo Zarlino (* 22. März 1517 in Chioggia; † 14. Februar 1590 in Venedig) war ein italienischer Kapellmeister, Musiktheoretiker und Komponist.

Leben und Werk

Zarlino studierte bei Adrian Willaert in Venedig. 1565 trat er die Nachfolge von Cypriano de Rore als Kapellmeister am Markusdom in Venedig an und hatte diese Stelle bis zu seinem Ableben inne.

Das von ihm überlieferte kompositorische Schaffen ist übersichtlich und umfasst neben anderen Werken einige Motetten und Madrigale. Musikgeschichtlich bedeutsamer ist seine Arbeit als Musiktheoretiker. Viele nennen ihn den „Vater der modernen Musiktheorie“. Sein bekanntester Schüler war der Musiktheoretiker und Komponist Vincenzo Galilei, der Vater von Galileo Galilei. Vincenzo Galilei widerlegte in seiner Streitschrift Discorso intorno all’opere di messer Gioseffo Zarlino („Abhandlung über die Werke des Herrn Gioseffo Zarlino“) 1589 Zarlinos Annahme, dass die Überlieferung der Legende von Pythagoras in der Schmiede physikalisch korrekt sei, da die Tonhöhe einer Saite offensichtlich nicht proportional zur Zugspannung ist. Ein weiterer bekannter Schüler ist Giovanni Croce.

Datei:Zarlinocembalo.png
Illustration aus Le institutione harmoniche, Klaviatur mit 19 Tasten pro Oktave

Durch Gioseffo Zarlinos theoretische Arbeiten, die wesentlich auf der Schrift Musica theorica von Lodovico Fogliano fußen, hat sich die diatonische Leiter gegenüber der pythagoreischen Leiter durchgesetzt.<ref>Vgl. Frieder Rempp: Elementar- und Satzlehre von Tinctoris bis Zarlino. In: Frieder Zaminer (Hrsg.): Geschichte der Musiktheorie. Band 6: Hören, Messen und Rechnen in der frühen Neuzeit. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1987, ISBN 3-534-01206-2, S. 39–220.</ref>

Zarlino ließ sich 1548 von Domenico de Pesaro ein Cembalo mit 19 Tasten pro Oktave bauen, um darauf Musik der griechischen Antike und Kompositionen seiner Zeit zu spielen.

Werke (Auswahl)

  • Le istitutioni harmoniche (Venedig, 1558/1573)
  • Modulationes sex vocum (1566)
  • Dimostrationi harmoniche (1571)
  • Sopplimenti musicali (1588)

Motetten:<ref>areditions.com (Contents)</ref>

  • Osculetur me
  • Nigra sum, sed formosa
  • Si ignoras
  • Ecce tu pulchra es
  • Ego rosa saron
  • Capite nobis
  • In lectulo meo
  • Adjuro vos filiae Jerusalem
  • Ferculum fecit sibi rex Salomon
  • Ego veni in hortum meum
  • Veni sancte spiritus
  • O beatum pontificem
  • Nemo potest venire
  • Ave regina caelorum
  • Confitebor tibi
  • Beatissimus Marcus
  • O sacrum convivium
  • Si bona suscepimus
  • Clodia quem genuit
  • Aptabo cythare modos
  • Pater noster

Motetten aus Modulationes sex vocum (Venice: Rampazetto, 1566)

  • Ascendo ad patrem meum
  • Litigabant Judaei
  • Hodie Christus natus est
  • Exaudi Deus
  • Virgo prudentissima
  • Miserere mei Deus
  • O quam gloriosum
  • In principio Deus
  • Victimae paschali laudes
  • Misereris omnium
  • Sebastianus Dei cultor
  • Salve regina
  • Pater noster

Motetten aus Motetta D. Cipriani de Rore et aliorum auctorum . . . cum tribus lectionibus, pro mortuis Josepho Zerlino auctore (Venice: Scotto, 1563)

  • Ecce iam venit plenitudo temporis
  • Parce mihi Domine
  • Taedet animam meam
  • Manus tuae

Siehe auch

Literatur

  • Vorlage:MGG2
  • Frieder Rempp: Elementar- und Satzlehre von Tinctoris bis Zarlino. In: Italienische Musiktheorie im 16. und 17. Jahrhundert. Antikenrezeption und Satzlehre (= Geschichte der Musiktheorie, Band 7), Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, S. 39–220
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: {{#if:Zarlino, Gioseffo|1}}{{#if:29|1}}
                | 11 |
                | Vorlage:Britannica 1911 – Pflichtparameter fehlt}}{{#if:  | Vorlage:Britannica 1911 – Veralteter Parameter  }}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Gioseffo Zarlino}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Gioseffo Zarlino |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|

Johannes de Quadris | Pietro de Fossis (1491–1527) | Adrian Willaert (1527–1563) | Cipriano de Rore (1563–1565) | Gioseffo Zarlino (1565–1590) | Baldissera Donato (1590–1605) | Giovanni Croce (1605–1609) | Giulio Cesare Martinengo (1609–1613) | Claudio Monteverdi (1613–1643) | Giovanni Rovetta (1644–1668) | Francesco Cavalli (1668–1676) | Natale Monferrato (1676–1685) | Giovanni Legrenzi (1685–1690) | Giambattista Volpe (1690–1692) | Gian Domenico Partenio (1692–1702) |Antonino Biffi (1702–1736) | Antonio Lotti (1736–1740) | Antonio Pollarolo (1740–1747) | Giacomo Giuseppe Saratelli (1747–1762) | Baldassare Galuppi (1762–1785) | Ferdinando Bertoni (1785–1808) | Bonaventura Furlanetto (1808–1811) | Giovanni Agostino Perotti (1811–1855) | Antonio Buzzolla (1855–1871) | Nicolò Coccon (1871–1894) | Lorenzo Perosi (1894–1898) | Pietro Magri (1898–1899) | Giulio Bas (1899–1900) Delfino Thermignon (1900–1921) | Umberto Ravetta (1921–1926) | Matteo Tosi (1926–1938) | Gastone De Zuccoli (1938–1939) | Luigi Vio (1939–1954) | Alfredo Bravi (1954–1981) | Roberto Micconi (1981–2000) | Marco Gemmani (2000–)

 |

Johannes de Quadris | Pietro de Fossis (1491–1527) | Adrian Willaert (1527–1563) | Cipriano de Rore (1563–1565) | Gioseffo Zarlino (1565–1590) | Baldissera Donato (1590–1605) | Giovanni Croce (1605–1609) | Giulio Cesare Martinengo (1609–1613) | Claudio Monteverdi (1613–1643) | Giovanni Rovetta (1644–1668) | Francesco Cavalli (1668–1676) | Natale Monferrato (1676–1685) | Giovanni Legrenzi (1685–1690) | Giambattista Volpe (1690–1692) | Gian Domenico Partenio (1692–1702) |Antonino Biffi (1702–1736) | Antonio Lotti (1736–1740) | Antonio Pollarolo (1740–1747) | Giacomo Giuseppe Saratelli (1747–1762) | Baldassare Galuppi (1762–1785) | Ferdinando Bertoni (1785–1808) | Bonaventura Furlanetto (1808–1811) | Giovanni Agostino Perotti (1811–1855) | Antonio Buzzolla (1855–1871) | Nicolò Coccon (1871–1894) | Lorenzo Perosi (1894–1898) | Pietro Magri (1898–1899) | Giulio Bas (1899–1900) Delfino Thermignon (1900–1921) | Umberto Ravetta (1921–1926) | Matteo Tosi (1926–1938) | Gastone De Zuccoli (1938–1939) | Luigi Vio (1939–1954) | Alfredo Bravi (1954–1981) | Roberto Micconi (1981–2000) | Marco Gemmani (2000–) }} Vorlage:Klappleiste/Ende

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118772287n8209973814807656 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118772287 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118772287 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82099738 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82099738 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14807656 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14807656 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Zarlino, Gioseffo | {{#if: | {{#if: italienischer Musiktheoretiker und Komponist | {{#if: 22. März 1517 | {{#if: Chioggia | {{#if: 14. Februar 1590 | {{#if: Venedig |

Vorlage:Wikidata-Registrierung