Ferdinando Bertoni
Ferdinando Bertoni (* 15. August 1725 in Salò, Brescia; † 1. Dezember 1813 in Desenzano) war ein italienischer Organist, Kapellmeister und Komponist.
Leben
Ferdinando Bertoni begann seine Ausbildung wohl in Salò, ging im Jahre 1744 nach Bologna und wurde Schüler des bekannten Padre Martini. Ende 1745 siedelte er nach Venedig über, wo er als Organist und Cembalo-Lehrer wirkte. Noch im gleichen Jahr kam hier seine erste Oper La Vedova accorta zur Aufführung, die auch schnell den Weg nach Florenz und Mailand fand. 1752 wurde ihm die Stelle als erster Organist an San Marco übertragen. Er war nun ein etablierter Musiker und Komponist und schuf in den folgenden Jahren zahlreiche Opern und Oratorien, die zumeist erfolgreiche Aufführungen erlebten; Reisen führten ihn nach Neapel, Parma, Padua und Turin. Eine Begegnung mit Mozart und dessen Vater Leopold im Jahr 1771 fällt in diese Zeit.
1778 wurde er für zwei Jahre beurlaubt und reiste nach London, wo er neben vielen anderen bedeutenden Musikern auch Johann Christian Bach begegnete. Auch hier wurden seine Opern mit Erfolg aufgeführt. Nach einem weiteren kurzen Aufenthalt in England kehrte er 1784 endgültig in seine italienische Heimat zurück. Im folgenden Jahr erfuhr seine Karriere als Musiker ihre Krönung: Ihm wurde die Stelle als Erster Kapellmeister an San Marco übertragen. Dieses wichtige Amt hatte er bis 1808 inne. Er zog sich dann auf eigenen Wunsch nach Desenzano in den Kreis der Familie seiner bereits verstorbenen Schwester zurück und verbrachte dort seine letzten Jahre.
Zu seinen Schülern gehörte der berühmte Kastrat Gaspare Pacchierotti, mit dem er lebenslang in freundschaftlicher Verbindung blieb und der in vielen seiner Opern (auch in London) die männliche Hauptrolle sang und damit zu ihrem Erfolg beitrug. Pacchierotti sang mit über 70 Jahren ein letztes Mal für Bertoni auf seiner Beerdigung.
Werk
Der Schwerpunkt seines Schaffens liegt unzweifelhaft in der Vokalmusik. Es sind von ihm 49 Opern, 21 Oratorien und 13 Kantaten überliefert, dem stehen unter wenigem anderen nur 6 Sinfonien und einige kammermusikalische Werke (6 Streichquartette und 6 Sonaten für Klavier und Violine) gegenüber. Zu seinen Lebzeiten trat er als Komponist rein instrumentaler Werke kaum in Erscheinung. Von den zahlreichen unter seinem Namen aufgeführten geistlichen Werken sind wohl etliche tatsächlich Padre Martini zuzuordnen, den er des Öfteren um solche „kollegiale Hilfestellung“ anging.
Mit Ausnahme von Orfeo ed Euridice (Teatro San Benedetto, Venedig 1776) auf Ranieri de’ Calzabigis Libretto für Christoph Willibald Glucks Orfeo ed Euridice (1762) sind alle seine Opern in Vergessenheit geraten. Bertoni komponierte dieses Werk für den Kastraten Gaetano Guadagni, der die Rolle des Orfeo in der Uraufführung von Glucks Oper interpretiert hatte. Guadagni glaubte, dass Glucks Werk seine Stimme nicht optimal zur Geltung brächte, und wünschte sich eine ausdrucksstärkere und anspruchsvollere Musik.<ref>Orfeo. Informationen zur Aufführung der Bampton Classical Opera 2014, abgerufen am 29. November 2020.</ref> Bertoni ignorierte im Allgemeinen Glucks Reformen und komponierte das Werk im alten Stil der Opera seria.
{{#if: Liste der Werke von Ferdinando Bertoni|{{#ifexist:Liste der Werke von Ferdinando Bertoni|
|{{#if: |{{#ifexist:{{{2}}}|
|{{#if: |{{#ifexist:{{{3}}}|
|}}|}}|}}|}}|}}|Einbindungsfehler: Die Vorlage Hauptartikel benötigt immer mindestens ein Argument.}}
Stil und Bedeutung
Seine Opern waren vollständig dem Stil der italienischen Oper seiner Zeit verpflichtet, nur in ganz wenigen Fällen konnte er sich von diesen Konventionen befreien. Es sind die kammermusikalischen Werke, die zu seinen Lebzeiten kaum Beachtung fanden, in denen er über die erstarrten Formen der italienischen Opernmusik hinausging.
Literatur
- {{#if: Fabio Fano|Fabio Fano: }}ferdinando-giuseppe-bertoni_(Dizionario-Biografico)|ferdinando-giuseppe-bertoni_(Dizionario-Biografico)|*Pflichtangabe
IDfehlt* }} {{#if: BERTONI, Ferdinando Giuseppe| BERTONI, Ferdinando Giuseppe | {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}. In: {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||{{ #if: 9|{{#switch: 9
|1=Alberto M. Ghisalberti |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30=Alberto M. Ghisalberti |31=Massimiliano Pavan |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40=Massimiliano Pavan |41=Fiorella Bartoccini |42 |43 |44 |45=Fiorella Bartoccini |46=Fiorella Bartoccini |47 |48 |49 |50 |51=Fiorella Bartoccini |52=Mario Caravale |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60 |61 |62 |63 |64 |65 |66 |67 |68 |69 |70 |71 |72 |73 |74 |75=Mario Caravale |76=Raffaele Romanelli |77 |78 |79 |80 |81 |82 |83 |84 |85 |86 |87 |88 |89 |90 |91 |92 |93 |94 |95 |96 |97 |98 |99 |100=Raffaele Romanelli |#default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }} (Hrsg.): }} }} Dizionario Biografico degli Italiani (DBI){{#if:9|. Band 9{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|.|: {{#switch: 9 |1=Aaron–Albertucci |2=Albicante–Ammannati |3=Ammirato–Arcoleo |4=Arconati–Bacaredda |5=Bacca–Baratta |6=Baratteri–Bartolozzi |7=Bartolucci–Bellotto |8=Bellucci–Beregan |9=Berengario–Biagini |10=Biagio–Boccaccio |11=Boccadibue–Bonetti |12=Bonfadini–Borrello |13=Borremans–Brancazolo |14=Branchi–Buffetti |15=Buffoli–Caccianemici |16=Caccianiga–Caluso |17=Calvart–Canefri |18=Canella–Cappello |19=Cappi–Cardona |20=Carducci–Carusi |21=Caruso–Castelnuovo |22=Castelvetro–Cavallotti |23=Cavallucci–Cerretesi |24=Cerreto–Chini |25=Chinzer–Cirni |26=Cironi–Collegno |27=Collenuccio–Confortini |28=Conforto–Cordero |29=Cordier–Corvo |30=Cosattini–Crispolto |31=Cristaldi–Dalla Nave |32=Dall’Anconata–Da Ronco |33=D’Asaro–De Foresta |34=Primo supplemento A–C |35=Indice A–C |36=DeFornari–Della Fonte |37=Della Fratta–Della Volpaia |38=Della Volpe–Denza |39=Deodato–DiFalco |40=DiFausto–Donadoni |41=Donaggio–Dugnani |42=Dugoni–Enza |43=Enzo–Fabrizi |44=Fabron–Farina |45=Farinacci–Fedrigo |46=Feducci–Ferrerio |47=Ferrero–Filonardi |48=Filoni–Forghieri |49=Forino–Francesco da Serino |50=Francesco I Sforza–Gabbi |51=Gabbiani–Gamba |52=Gambacorta–Gelasio II |53=Gelati–Ghisalberti |54=Ghiselli–Gimma |55=Ginammi–Giovanni da Crema |56=Giovanni di Crescenzio–Giulietti |57=Giulini–Gonzaga |58=Gonzales–Graziani |59=Graziano–Grossi Gondi |60=Grosso–Guglielmo da Forlì |61=Guglielmo Gonzaga–Jacobini |62=Iacobiti–Labriola |63=Labroca–Laterza |64=Latilla–Levi Montalcini |65=Levis–Lorenzetti |66=Lorenzetto–Macchetti |67=Macchi–Malaspina |68=Malatacca–Mangelli |69=Mangiabotti–Marconi |70=Marcora–Marsilio |71=Marsilli–Massimino da Salerno |72=Massimino–Mechetti |73=Meda–Messadaglia |74=Messi–Miraglia |75=Miranda–Montano |76=Montauti–Morlaiter |77=Morlini–Natolini |78=Natta–Nurra |79=Nursio–Ottolini Visconti |80=Ottone I–Pansa |81=Pansini–Pazienza |82=Pazzi–Pia |83=Piacentini–Pio V |84=Pio VI–Ponzo |85=Ponzone–Quercia |86=Querenghi–Rensi |87=Renzi–Robortello |88=Robusti–Roverella |89=Rovereto–Salvemini |90=Salvestrini–Saviozzo da Siena |91=Savoia–Semeria |92=Semino–Sisto IV |93=Sisto V–Stammati |94=Stampa–Tarantelli |95=Taranto–Togni |96=Toja–Trivelli |97=Trivulzio–Valeri |98=Valeriani–Verra |99=Verrazzano–Vittorio Amedeo |100=Vittorio Emanuele 1.–Zurlo |#default= *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| |Istituto della Enciclopedia Italiana, }}}} Rom {{#switch: 9 | 1=1960 | 2=1960 | 3=1961 | 4=1962 | 5=1963 | 6=1964 | 7=1965 | 8=1966 | 9=1967 | 10=1968 | 11=1969 | 12=1970 | 13=1971 | 14=1972 | 15=1972 | 16=1973 | 17=1974 | 18=1975 | 19=1976 | 20=1977 | 21=1978 | 22=1979 | 23=1979 | 24=1980 | 25=1981 | 26=1982 | 27=1982 | 28=1983 | 29=1983 | 30=1984 | 31=1985 | 32=1986 | 33=1987 | 34=1988 | 35=1989 | 36=1988 | 37=1989 | 38=1990 | 39=1991 | 40=1991 | 41=1992 | 42=1993 | 43=1993 | 44=1994 | 45=1995 | 46=1996 | 47=1997 | 48=1997 | 49=1997 | 50=1998 | 51=1998 | 52=1999 | 53=1999 | 54=2000 | 55=2000 | 56=2001 | 57=2001 | 58=2002 | 59=2002 | 60=2003 | 61=2003 | 62=2004 | 63=2004 | 64=2005 | 65=2005 | 66=2006 | 67=2006 | 68=2007 | 69=2007 | 70=2007 | 71=2008 | 72=2009 | 73=2009 | 74=2010 | 75=2011 | 76=2012 | 77=2012 | 78=2013 | 79=2013 | 80=2014 | 81=2014 | 82=2015 | 83=2015 | 84=2015 | 85=2016 | 86=2016 | 87=2016 | 88=2017 | 89=2017 | 90=2017 | 91=2018 | 92=2018 | 93=2018 | 94=2019 | 95=2019 | 96=2019 | 97=2020 | 98=2020 | 99=2020 | 100=2020 | #default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}{{#if:|, S. }}{{#if:|{{#ifeq: |||– }} }} }}{{#if: |, }}.
- {{
- if:Bertoni, Ferdinand | {{
#if:1 | {{
#if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Bertoni, Ferdinand }}.|{{
#if:||Bertoni, Ferdinand }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
#if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 1. Theil. {{#if: | | {{#switch: 1
|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 1 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:339|, S. 339{{ #if:339 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 339) = ( 339) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 339 != 339 |{{ #ifexpr: 339 = {{ #expr: 339 + 1 }}| f.|–339}}|}}|{{ #ifeq: 339 | 339 ||–339}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}
| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe }}
| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}
Einzelnachweise
<references />
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
|o = opern/bertoni Werkdaten zu {{#if: | {{{3}}} | Ferdinando Bertoni }}] auf Basis der MGG mit Diskographie bei Operone |#default = komponist/bertoni.html Liste der Bühnenwerke von {{#if: | {{{3}}} | Ferdinando Bertoni }}] auf Basis der MGG bei Operone }}
- Vorlage:Corago
- Noten und Audiodateien von Ferdinando Bertoni im International Music Score Library Project {{#switch: {{{license}}} |pd= (Die Werke sind gemeinfrei.) |cc= (Die Werke stehen unter Creative-Commons-Lizenz.)}}
- Gemeinfreie Noten von Ferdinando Bertoni in der Choral Public Domain Library – ChoralWiki (englisch)
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119255960n/83/17783615036790 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119255960 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119255960 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/83/177836 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/83/177836 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 15036790 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 15036790 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Bertoni, Ferdinando | {{#if: Bertoni, Ferdinando Gasparo (vollständiger Name) | {{#if: italienischer Organist, Kapellmeister und Komponist | {{#if: 15. August 1725 | {{#if: Salò, Brescia | {{#if: 1. Dezember 1813 | {{#if: Desenzano, Gardasee || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Bertoni, Ferdinando
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Bertoni, Ferdinando Gasparo (vollständiger Name)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | italienischer Organist, Kapellmeister und Komponist
}} |
| GEBURTSDATUM | 15. August 1725
}} |
| GEBURTSORT | Salò, Brescia
}} |
| STERBEDATUM | 1. Dezember 1813
}} |
| STERBEORT | Desenzano, Gardasee
}} |
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DBI
- Wikipedia:BLKÖ-Fehler
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BLKÖ
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Kapellmeister
- Klassischer Organist
- Komponist (Italien)
- Komponist (Klassik)
- Komponist (Romantik)
- Komponist (Oper)
- Komponist (Kirchenmusik)
- Historische Person (Italien)
- Geboren 1725
- Gestorben 1813
- Mann