Sexte
Als Sexte, auch Sext (von lat. sextus: „der sechste“) bezeichnet man in der Musik ein Intervall, das sechs Tonstufen (also fünf Tonschritte) einer diatonischen, heptatonischen Tonleiter umspannt (z. B. C → A). Im engeren Sinne versteht man unter der Sexte auch die sechste Stufe der jeweiligen Tonleiter.<ref>Marc Honegger, Günther Massenkeil (Hrsg.): Das große Lexikon der Musik. Band 7, Freiburg i. Br.: Herder 1987, ISBN 3-451-22921-8, S. 345</ref><ref>Metzler-Sachlexikon Musik, Stuttgart: Metzler 1978, ISBN 3-476-01544-0, Seite 957</ref>
Als Intervall ist die Sexte das Komplementärintervall zur Terz.
Varianten
Das Intervall Sexte kann in vier Varianten auftreten. Geläufig sind
- die große Sexte (a) und
- die kleine Sexte (b),
die in der reinen Stimmung das Frequenzverhältnis 5:3 bzw. 8:5 haben. Die Sexte über dem Grundton der Durtonleiter ist groß, die Sexte über dem Grundton der (natürlichen) Molltonleiter ist klein.
Seltener sind
- die übermäßige Sexte (c) und
- die verminderte Sexte (d),
zu deren Notation immer Versetzungszeichen nötig sind. Die übermäßige Sexte ist wesentlicher Bestandteil des übermäßigen Sextakkords, des übermäßigen Quintsextakkords und des übermäßigen Terzquartakkords.
In der gleichstufigen Stimmung umfassen die Sextintervalle sieben bis zehn Halbtonschritte.
Für sangbare Melodien galten Sextsprünge lange als ungeeignet. Deshalb etablierten sie sich erst spät als melodisches Intervall.
| Intervall | Halbtöne | Beispiel | Umkehrintervall | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (a) | große Sexte | 9 (4 Ganztöne + 1 Halbton) | C – A, E – Cis Folgetonhorn italienischer Rettungswagen<ref>{{#if:|: }}{{#if:|Show }}[https://www.youtube.com/{{#if: |
user/ Italy Response Compilation] | {{#if: | channel/ Italy Response Compilation] | {{#if: | c/ Italy Response Compilation] | {{#if: | @ Italy Response Compilation] | {{#if: | show/ Italy Response Compilation] | {{#if: | show?p= Italy Response Compilation] | {{#if: | playlist?list= Italy Response Compilation] | &t={{#if:|{{{h}}}h}}{{#if:|{{{m}}}m}}{{#if:|s}}}} Italy Response Compilation]{{#if:| (ab {{#if:|{{{h}}}:|0:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|{{{M}}}}}>1 | 00:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|}}>1 | 00}})|{{#if:| (ab {{#expr: trunc( / 3600 ) }}:{{#ifexpr:
{{#expr:
trunc(
( - trunc( / 3600 ) * 3600 )
/ 60 )
}} < 10 | 0
}}{{#expr:
trunc(
( - trunc( / 3600 ) * 3600 )
/ 60 )
}}:{{#ifexpr: {{#expr:
- trunc( / 3600 ) * 3600
- trunc( ( - trunc( / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60
}} < 10 | 0
}}{{#expr:
- trunc( / 3600 ) * 3600
- trunc( ( - trunc( / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60
}})}}}} }}
}}
}}
}}
}}
}}
}} auf {{#ifeq:{{{link}}}|0|YouTube |YouTube}}{{#if:
|
format | T._Monat JJJJ}}
}}{{#if:2018-05-25
|
format|2018-05-25|T._Monat JJJJ}}
}}{{#if:| ({{#if:
|
format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}
}}{{#if:
|
{{#if: | ;
}}
}}{{#if:
|
{{#if: | ;
}}Laufzeit: {{{laufzeit}}}
}})
}}{{#if: 2018-05-25|.}}{{#invoke:TemplatePar|check
|
all= | opt= 1= id= 2= title= titel= 3= abruf= zugriff= z= h= m= time= sec= uploader= upl= upload= d= kommentar= k= link= user= channel= c= alias= list= show= showid= sprache= laufzeit= | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=h | 2=n | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=m | 2=n | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=sec | 2=n | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=time | 2=n | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=sprache | 2=langs | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@
}}{{#invoke:TemplatePar|valid |
1=link | 2=/^[01]?$/ | template=Vorlage:YouTube | cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube | format=@@@ 0 oder 1 erlaubt
}}{{#if:HVaUZnWp7t0||Vorlage:YouTube: Fehlender Typ-Parameter. Entweder |
kleine Terz |
| (b) | kleine Sexte | 8 (3 Ganztöne + 2 Halbtöne) | E – C, C – As „Drunten im Unterland“ „Schicksalsmelodie“ (abwärts und aufwärts) |
große Terz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| (c) | übermäßige Sexte | 10 (5 Ganztöne) | C – Ais, Es – Cis | verminderte Terz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| (d) | verminderte Sexte | 7 (2 Ganztöne + 3 Halbtöne) | E – Ces, Cis – As | übermäßige Terz |
Dorische Sexte
Die dorische Tonleiter unterscheidet sich von der natürlichen Molltonleiter nur dadurch, dass die Sexte über dem Grundton hier groß statt klein ist. Diese große Sexte gilt deshalb als das charakteristische Intervall der dorischen Tonart und wird als dorische Sexte bezeichnet.
Hörbeispiele
- kleine Sexte:
- aufwärts
|
| {{#ifexist: Media:Kl sexte auf.ogg
| Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} | !?! }}
| <phonos file="Kl sexte auf.ogg">C-As</phonos>/?
}}
- abwärts
|
| {{#ifexist: Media:Kl sexte ab.ogg
| Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} | !?! }}
| <phonos file="Kl sexte ab.ogg">C-E</phonos>/?
}}
- große Sexte:
- aufwärts
|
| {{#ifexist: Media:Gr sexte auf.ogg
| Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} | !?! }}
| <phonos file="Gr sexte auf.ogg">C-A</phonos>/?
}}
- abwärts
|
| {{#ifexist: Media:Gr sexte ab.ogg
| Vorlage:CodexIcon{{#ifeq: 0 | 1 | Vorlage:CodexIcon}} | !?! }}
| <phonos file="Gr sexte ab.ogg">C-Es</phonos>/?
}}
Siehe auch
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Major sixths
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|major sixths|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: s | p | | {{#if: 7701758-4 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 7701758-4 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 7701758-4 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datei
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Intervall