Liste der römischen Kaiser der Antike
Die Liste der römischen Kaiser der Antike enthält alle Kaiser des Römischen Reiches von Augustus, der 27 v. Chr. den Prinzipat begründete, bis Herakleios, dessen Herrschaftszeit 610–641 (ab 613 gemeinsam mit Konstantin III.) die späteste für das Ende der Antike in Betracht kommende Epochengrenze ist. Manche Forscher setzen frühere Endpunkte für die antike Kaiserzeit, etwa nach Theodosius I. (395), Romulus Augustulus (476), Justinian I. (565) oder Maurikios (602).
Die römische Kaiserzeit wird traditionell in zwei Perioden gegliedert: in die Zeit des Prinzipats, einschließlich der Reichskrise des 3. Jahrhunderts, und in die Spätantike ab etwa 284. Die Liste überschneidet sich seit der Alleinherrschaft Konstantins I. 324–337 für etwa drei Jahrhunderte mit der Liste der byzantinischen Kaiser.
Staatsrechtlich besteht kein Unterschied zwischen dem Römischen und dem Byzantinischen Reich, denn als byzantinisch bezeichnet erst die neuzeitliche Forschung die griechisch geprägte Großmacht, die im Lauf der Spätantike und des beginnenden Frühmittelalters aus dem Oströmischen Reich hervorging.
Das deutsche Wort Kaiser und das russische Zar leiten sich her von Gaius Iulius Caesar, der in der Endphase der Römischen Republik zum Diktator aufstieg und dessen Cognomen Caesar von seinem Erben Augustus und dessen Nachfolgern übernommen wurde.
Erläuterungen
Die nachstehende Liste führt die Kaiser mit ihrem Porträt (vorrangig zeitgenössische Büsten oder Münzen), ihren im deutschen Sprachraum üblicherweise verwendeten Namen, ihre vollständigen Namen und Titulaturen (soweit bekannt oder erschließbar), ihre Regierungszeiten und unter Anmerkungen etwaige Besonderheiten auf. Bei oströmischen Kaisern wird der lateinischen Namensversion der Vorzug gegeben, auch wenn es sich um originär griechische Namen handelt (Beispiele: Anastasius statt Anastasios, Zeno statt Zenon). Der griechische Name wird nur dann verwendet, wenn die entsprechende lateinische Version im Deutschen ungebräuchlich ist (Beispiel: Maurikios statt Mauricius).
Weiß hinterlegt, VERSAL gesetzt und fett sind die legitim herrschenden Kaiser (Augusti; Beispiel: AUGUSTUS), in {{#if:Kapitälchen | Kapitälchen | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} nur nominell (nicht de facto) gleichrangige Mitregenten (seit {{#if:Verus | Verus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}).
Die Fettung entfällt in folgenden Fällen:
- nicht durchgängig bzw. nicht reichsweit anerkannte Kaiser und deren Mitregenten (Beispiele: MAXENTIUS, MAGNUS MAXIMUS und {{#if:Victor | Victor | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}})
- Kaiser des Imperium Galliarum
- die nach der Reichsteilung von 395 im Westen ohne Zustimmung des oströmischen senior Augustus erhobenen Kaiser (Beispiel: JOHANNES)
- Gegenkaiser, die zeitweise den legitimen Herrscher verdrängten, sofern sie der herrschenden Dynastie entstammten und ihre Herrschaft vom römischen oder byzantinischen Senat anerkannt war (Beispiel: BASILISCUS)
In der Spalte Vollständiger Name und Titulatur aufgeführt werden:
- der Name vor Adoption oder Herrschaftsantritt (kursiv)
- ggf. der Titel als Caesar bzw. Thronfolger
- die als Augustus (zuletzt) geführte Titulatur (nomen imperatoris)
Elemente der offiziellen „Kerntitulatur“ stehen in {{#if:Kapitälchen | Kapitälchen | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} ({{#if:fett | fett | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} nur bei Hauptkaisern und hier nur die durchgängig überlieferten Titelbestandteile; kursiv: nicht durchgängig bzw. nicht reichsweit anerkannt). Elemente der Filiation, republikanische Funktionstitel und Triumphaltitel sind in {{#if:Kleinkapitälchen | Kleinkapitälchen | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} gesetzt (die Triumphaltitel wurden oft nicht alle gleichzeitig getragen, auch die Reihenfolge variiert in den Quellen; in Klammern: evtl. nur inoffiziell bzw. erschlossen). Aufgeführt werden i. d. R. nur Begriffe der Selbstbezeichnung der Kaiser in der ausführlichsten bekannten Titulatur. Sofern keine urkundliche Selbstbezeichnung überliefert ist, wird die auf den Münzen wiedergegebene Titulatur herangezogen. Im Einzelfall sind numismatisch oder epigraphisch belegte Epitheta in Klammern ergänzt (Beispiel: {{#if:perpetuus | perpetuus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} erscheint in der Spätantike regelmäßig auf den Reichsmünzen anstelle des in Urkunden üblichen semper). Nicht einbezogen ist die Anredeform dominus noster, da sie kein Bestandteil der offiziellen Selbstbezeichnung war.
Die Regierungszeit gilt für die Amtszeit als Augustus bzw. (bei Hauptkaisern) für die Zeit der Alleinherrschaft, bei Usurpatoren und Thronprätendenten für den Zeitraum des Herrschaftsanspruchs.
In der Spalte Anmerkungen werden Unterkaiser bzw. designierte Thronfolger (Caesares), sofern sie später nicht eigenständig geherrscht haben, den jeweiligen Kaisern unter Angabe der Jahre ihrer Mitregent- bzw. Würdenträgerschaft (Jahreszahl kursiv: nur nominell) zugeordnet (Beispiel: Maximus). Die Fettung entfällt bei präsumtiven Thronfolgern (principes iuventutis, nobilissimi), die infolge ihres eigenen Todes oder infolge des Todes bzw. der Entmachtung des Kaisers nicht mehr offiziell zum Caesar oder Augustus ausgerufen wurden (Beispiele: Marcellus, Romulus).
Als (Mit-)Regenten in der Anmerkungsspalte geführt sind:
- fett: Inhaber der tribunicia potestas (Prinzipat; Beispiel: Agrippa)
- als kaiserlicher Vormund bzw. Reichsverweser agierende Prätorianerpräfekten (Beispiel: Timesitheus)
- in der Spätantike Träger des Titels Patricius in Verbindung mit dem Heermeisteramt und Ansippung ans Kaiserhaus (Beispiel: Stilicho)
Sogenannte „Kaisermacher“ werden mit der Präposition „durch“ gekennzeichnet (Beispiel: „durch Ricimer“).
Kaiserinnen (Augustae) werden als Regentinnen genannt, wenn sie dem Kaiser nominell gleichgestellt waren und für ihn die Regierungsmacht ausgeübt haben (Beispiel: {{#if:Agrippina | Agrippina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}) oder nach dem Tod des Kaisers selbst (übergangsweise) die Herrschaft übernommen haben (Beispiel: {{#if:Etruscilla | Etruscilla | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}).
Nicht aufgeführt sind vom Kaiser eingesetzte und mit dem römischen Bürgerrecht ausgestattete Klientelfürsten, die in de iure außerhalb der Reichsgrenzen gelegenen Vasallenstaaten (regna) geherrscht haben (Beispiele: Prasutagus, Abgar), sowie spätantike Foederatenkönige auf Reichsterritorium (Beispiel: Wallia).
Kursiv gesetzt sind in der Anmerkungsspalte:
- Thronfolger, deren Mitkaiser- bzw. Caesarentum nicht sicher belegt ist (Beispiele: {{#if:Arcadius II. | Arcadius II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}, Candidianus)
- De-facto-Regenten (Reichsverweser), die dem betreffenden Kaiser nicht dynastisch verbunden waren (Beispiel: Arbogast unter Valentinian II.)
- Thronkandidaten, die durch eigenen Verzicht (recusatio imperii) bei Thronvakanz indirekt zu „Kaisermachern“ wurden (Beispiel Macrinus Kaiser „nach Verzicht durch Adventus“)
Grau hinterlegt sind Gegenkaiser und Usurpatoren. Unter „Gegenkaiser“ werden Usurpatoren bzw. Thronprätendenten im engeren Sinne verstanden, die sich den Kaisertitel selbst zugelegt haben oder von ihren Truppen bzw. Unterstützern akklamiert worden sind (VERSAL oder in {{#if:Kapitälchen | Kapitälchen | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}: Augustus-Titel durch Münzen oder Inschriften belegt). Das gilt auch für Gegenkaiser, die zeitweise den Thron innehatten, sofern der legitime Herrscher auf Reichsterritorium weiterhin eigene Regierungstätigkeit entfaltet und dem Rivalen die Anerkennung verweigert hat (Beispiel: ROMULUS AUGUSTULUS gegen Iulius Nepos). Gefettet sind vom Senat auch nachträglich legitimierte Gegenkaiser, die ihren Herrschaftsanspruch zu Lebzeiten nicht durchsetzen konnten (Beispiel: GORDIAN I. und {{#if:Gordian II. | Gordian II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}).
Als „Usurpator“ werden in der Liste Gestalten bezeichnet,
- für die der formale Akt der Kaisererhebung nicht sicher überliefert ist, die sich aber de facto kaiserliche Befugnisse angemaßt bzw. illoyal verhalten und eine nicht unbedeutende territoriale Machtbasis oder dynastische Position innegehabt haben,
- oder bei denen die Empörung geografisch so begrenzt (maximal eine Provinz) und so kurzzeitig (maximal wenige Tage) war, dass de facto keinerlei Gefährdung des legitimen Kaisers bestanden hat.
In {{#if:Kapitälchen | Kapitälchen | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} gesetzt sind Usurpatoren und Thronprätendenten, die über eine nur regionale/lokale bzw. periphere Machtbasis verfügt oder nur kurzzeitig geherrscht bzw. einen Herrschaftsanspruch erhoben haben.
Aufgeführt sind auch nichtrömische Herrscher, die in der Spätantike auf ehemaligem Reichsgebiet bzw. in Territorien unter nomineller römischer Oberhoheit eine kaiserähnliche Stellung beansprucht haben (imitatio imperii; Beispiel: Theudebert). Sofern die Regentenposition durch den Erhalt römischer Ehrentitel offiziell legitimiert war, sind die Figuren beim jeweiligen Kaiser aufgeführt (Beispiel: Chlodwig unter Anastasius I.).
Kursiv gesetzt sind:
- Rebellen, Verschwörer oder Separatisten, bei denen unwahrscheinlich oder zumindest unsicher ist, ob sie die Kaiserwürde beansprucht haben, die jedoch in der Überlieferung zu Usurpatoren (tyranni) stilisiert wurden (Beispiel: Clodius Macer)
- spätantike jüdisch-samaritanische „Könige“ in Palästina, deren messianischer Anspruch die Legitimität der (christlichen) Kaiserherrschaft in Frage stellte (Beispiel: Patricius)
Klein geschrieben sind höchstwahrscheinlich unhistorische oder fiktive Figuren in der Zeit der Reichskrise des 3. Jahrhunderts (Beispiel: Trebellianus).
Hinsichtlich der Gegenkaiser erhebt die Liste keinen Anspruch auf Vollständigkeit, zumal von einigen außer ihren Namen nichts oder fast nichts bekannt ist.
Liste der römischen Kaiser
Frühe und hohe Kaiserzeit (Prinzipat)
| Porträt | Name | Vollständiger Name und Titulatur | Regierungszeit | Anmerkungen |
|---|---|---|---|---|
| Julisch-Claudische Dynastie | ||||
| AUGUSTUS | Gaius Octavius Gaius Iulius Gai filius Caesar IIIvir rei publicae constituendae, consul, pontifex, augur, imperator Gaius (Iulius) Caesar Divi (Iuli) filius (Imperator) IIIvir rei publicae constituendae, pontifex, augur, consul, imperator III Imperator Caesar Divi filius IIIvir rei publicae constituendae II, pontifex, augur, XVvir sacris faciundis, consulari potestate/consul VII, imperator VII, princeps senatus {{#if:Imperator Caesar Divi filius Augustus pontifex maximus, consul XIII, tribunicia potestate XXXVII, imperator XXI, pater patriae | Imperator Caesar Divi filius Augustus pontifex maximus, consul XIII, tribunicia potestate XXXVII, imperator XXI, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
27 v.–14 n. Chr. | Adoptivsohn Caesars seit 44 (Imperator ab 43/40), mit Marcellus (25–23 v. Chr.) und Agrippa (23/18–12 v. Chr.); Imperator: Drusus (10–9 v. Chr.); Caesares: Gaius (17 v.–4 n. Chr., Imperator ab 3), Lucius (17 v.–2 n. Chr.), Agrippa Postumus (4–6/7) | |
| TIBERIUS | Tiberius Claudius Nero Tiberius Iulius Augusti filius Divi nepos Caesar pontifex, augur, XVvir sacris faciundis, VIIvir epulonum, tribunicia potestate XVI, consul II, imperator VII, (princeps iuventutis) {{#if:(Imperator) Tiberius Caesar divi Augusti filius (Divi [Iuli] nepos) Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XXXVIII, consul V, imperator VIII, (pater patriae) | (Imperator) Tiberius Caesar divi Augusti filius (Divi [Iuli] nepos) Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XXXVIII, consul V, imperator VIII, (pater patriae) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
14–37 | Mitregent 6–1 v. Chr. und seit 4/13 (Imperator seit 10/9 v. Chr.), Caesar seit 4, 22–23 mit Drusus (Caesar seit 4/19); Imperator: Blaesus (22); Caesares: Germanicus (4/14–19, Imperator ab 9/13), Nero (6/23–27/29), Drusus (7/23–30/31), Germanicus Gemellus (19–23); Regent: Sejan (26/30–31) | |
| Clemens | unbekannt | 16 | Usurpator (?, als „Agrippa Postumus“) in Italien | |
| CALIGULA | Gaius Caesar Germanici Caesaris filius Tiberii Augusti nepos divi Augusti pronepos divi Iuli abnepos Augustus Germanicus (Britannicus), pontifex maximus, tribunicia potestate IV, imperator (VIII), consul IV, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 37–41 | Caesar seit 12/35, 38 (?) mit Lepidus; Caesar: Tiberius Gemellus (19/35–37/38) | |
| CLAUDIUS | Tiberius Claudius Drusus Tiberius Claudius Nero Germanicus {{#if:Tiberius Claudius Drusi filius Caesar Augustus Germanicus pontifex maximus, (proconsul), tribunicia potestate XIV, imperator XXVII, pater patriae, censor, consul V | Tiberius Claudius Drusi filius Caesar Augustus Germanicus pontifex maximus, (proconsul), tribunicia potestate XIV, imperator XXVII, pater patriae, censor, consul V | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
41–54 | Caesar: Britannicus (ab 43) | |
| Scribonianus | Lucius Arruntius Camillus Scribonianus | 42 | Usurpator in Dalmatien | |
| Silius | Gaius Silius | 48 | Usurpator (?) in Rom (durch Messalina) | |
| NERO | Imperator Nero Claudius divi Claudi filius Germanici Caesaris nepos Tiberii Caesaris Augusti pronepos divi Augusti abnepos Caesar Augustus Germanicus pontifex maximus, tribunicia potestate XIV, imperator XIII, consul V, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 54–68 | Caesar seit 50; Regenten: {{#if:Agrippina | Agrippina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (bis 55), Burrus (55–59, mit Seneca) | |
| Vierkaiserjahr | ||||
| GALBA | Servius Galba Imperator Caesar Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, consul II, (pater patriae) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 68–69 | gegen Nero (durch Vindex, nach Verzicht durch Verginius Rufus); Caesar: Piso (69) | |
| Clodius Macer | Lucius Clodius Macer | 68 | Usurpator in Africa (und Sizilien?) | |
| Nymphidius | Gaius Nymphidius Sabinus | 68 | Usurpator in Rom | |
| Capito | (Gaius?) Fonteius Capito | 68 | Usurpator (?) in Niedergermanien | |
| OTHO | Imperator Marcus Otho (Nero) Caesar Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, consul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 69 | gegen Galba | |
| VITELLIUS | Aulus Vitellius Germanicus Imperator (Caesar) Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, imperator III, consul (perpetuus?), (pater patriae?) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 69 | gegen Galba und Otho, mit Vitellius Junior | |
| Albinus | Lucceius Albinus | 69 | Usurpator (?) in Mauretanien | |
| Flavische Dynastie | ||||
| VESPASIAN | Imperator Caesar Vespasianus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate X, imperator XX, pater patriae, censor, consul IX | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 69–79 | gegen Vitellius, 69 nominell Caesar | |
| Iulius Sabinus | (Gaius?) Iulius Sabinus | 70 | Gegenkaiser in Nordgallien, mit Iulius Classicus | |
| TITUS | Titus Flavius Vespasianus Titus Caesar Vespasianus consul, princeps iuventutis Titus Caesar Augusti filius Vespasianus Imperator pontifex, tribunicia potestate VIII, imperator XIV, consul VII, censor, (collegiorum omnium sacerdos) {{#if:Imperator Titus Caesar divi (Vespasiani) filius Vespasianus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XI, imperator XVII, pater patriae, censor, consul VIII | Imperator Titus Caesar divi (Vespasiani) filius Vespasianus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XI, imperator XVII, pater patriae, censor, consul VIII | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
79–81 | Mitregent seit 71 (Imperator seit 70), Caesar seit 69 | |
| Terentius Maximus | unbekannt | 79/80 | Usurpator (als „Nero“) in Kleinasien | |
| DOMITIAN | Titus Flavius Domitianus Caesar divi Augusti Vespasiani filius Domitianus consul VII, princeps iuventutis, collegiorum omnium sacerdos {{#if:Imperator Caesar divi Vespasiani filius Domitianus Augustus Germanicus pontifex maximus, tribunicia potestate XVI, imperator XXII, consul XVII, censoria potestate/censor perpetuus, pater patriae | Imperator Caesar divi Vespasiani filius Domitianus Augustus Germanicus pontifex maximus, tribunicia potestate XVI, imperator XXII, consul XVII, censoria potestate/censor perpetuus, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
81–96 | Caesar seit 69 (bis 70 Regent mit Mucianus), 95 mit Vespasian Junior und Domitian Junior; Caesar: Flavius (bis 82?) | |
| Saturninus | Lucius Antonius Saturninus | 89 | Gegenkaiser in Obergermanien | |
| Adoptivkaiser und Antoninische Dynastie | ||||
| NERVA | Imperator Nerva Caesar Augustus Germanicus pontifex maximus, tribunicia potestate III, imperator II, consul IV, (proconsul?), pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 96–98 | ||
| Nigrinus | Marcus Cornelius Nigrinus Curiatius Maternus | 97 | Usurpator (?) in Syrien | |
| TRAJAN | Marcus Ulpius (Marci filius) Traianus Imperator Caesar Nerva Traianus Germanicus tribunicia potestate II, consul II {{#if:Imperator Caesar divi Nervae filius Nerva Traianus optimus Augustus Germanicus Dacicus Parthicus pontifex maximus, tribunicia potestate XXI, imperator XIII, proconsul, consul VI, pater patriae | Imperator Caesar divi Nervae filius Nerva Traianus optimus Augustus Germanicus Dacicus Parthicus pontifex maximus, tribunicia potestate XXI, imperator XIII, proconsul, consul VI, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
98–117 | Caesar und Mitregent seit 97 | |
| HADRIAN | Publius Aelius (Publii filius Sergia) Hadrianus {{#if:Imperator Caesar divi (Nervae) Traiani (Augusti) Parthici filius divi Nervae nepos (Nerva) Traianus Hadrianus (optimus) Augustus (Dacicus maximus Britannicus maximus Germanicus maximus Parthicus) olympius panhellenius panionius, pontifex maximus, tribunicia potestate XXII, imperator II, consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi (Nervae) Traiani (Augusti) Parthici filius divi Nervae nepos (Nerva) Traianus Hadrianus (optimus) Augustus (Dacicus maximus Britannicus maximus Germanicus maximus Parthicus) olympius panhellenius panionius, pontifex maximus, tribunicia potestate XXII, imperator II, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
117–138 | Caesar 117 (?), 136/37–138 mit Lucius Aelius (Caesar seit 136) | |
| ANTONINUS PIUS | Titus Aurelius Fulvus Boionius (Arrius) Antoninus Imperator Titus Aelius Caesar (Hadrianus) Antoninus tribunicia potestate, consul (designatus II) {{#if:Imperator Caesar divi Hadriani filius divi Traiani Parthici nepos divi Nervae pronepos Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius (Germanicus Dacicus), pontifex maximus, tribunicia potestate XXIV, imperator II, consul IV, pater patriae | Imperator Caesar divi Hadriani filius divi Traiani Parthici nepos divi Nervae pronepos Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius (Germanicus Dacicus), pontifex maximus, tribunicia potestate XXIV, imperator II, consul IV, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
138–161 | 138 Caesar und Mitregent | |
| Titianus | Titus Atilius Rufus Titianus | ? | Usurpator in Rom (?) | |
| Priscianus | Cornelius Priscianus | 145 | Usurpator (?) in Hispanien | |
| MARK AUREL | (Marcus Annius?) Catilius Severus Marcus Annius Verus Marcus Aelius Aurelius Verus Marcus Aurelius Caesar (imperatoris Caesaris Titi Aeli Hadriani Antonini) Augusti Pii filius, (pontifex), tribunicia potestate XIV, consul III, princeps iuventutis, (collegiorum omnium sacerdos) {{#if:Imperator Caesar divi Antonini filius divi Veri Parthici maximi frater divi Hadriani nepos divi Traiani Parthici pronepos divi Nervae abnepos Marcus Aurelius Antoninus (Pius) Augustus (Armeniacus Medicus Parthicus maximus) Germanicus Sarmaticus, pontifex maximus, tribunicia potestate XXXIV, imperator X, consul III, pater patriae | Imperator Caesar divi Antonini filius divi Veri Parthici maximi frater divi Hadriani nepos divi Traiani Parthici pronepos divi Nervae abnepos Marcus Aurelius Antoninus (Pius) Augustus (Armeniacus Medicus Parthicus maximus) Germanicus Sarmaticus, pontifex maximus, tribunicia potestate XXXIV, imperator X, consul III, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
161–180 | Mitregent seit 147, Caesar seit 139; Caesar: Annius Verus (166–169) | |
| {{#if:Verus | Verus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Lucius Ceionius Commodus Lucius Aelius Aurelius Commodus {{#if:Imperator Caesar divi Antonini filius divi Hadriani nepos divi Traiani Parthici pronepos divi Nervae abnepos Lucius Aurelius Verus Augustus Armeniacus Medicus Parthicus maximus, pontifex, tribunicia potestate IX, imperator V, consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Antonini filius divi Hadriani nepos divi Traiani Parthici pronepos divi Nervae abnepos Lucius Aurelius Verus Augustus Armeniacus Medicus Parthicus maximus, pontifex, tribunicia potestate IX, imperator V, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
161–169 | Mitkaiser Mark Aurels | |
| {{#if:Avidius Cassius | Avidius Cassius | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Gaius Avidius Cassius Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 175 | Gegenkaiser in Syrien und Ägypten | |
| COMMODUS | Imperator Caesar Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus Antonini Augusti filius divi Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos, Germanicus Sarmaticus, (pontifex), tribunicia potestate V, imperator III, consul II, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius/Marcus Aurelius Commodus Antoninus Pius Felix Augustus (Armeniacus Medicus Parthicus maximus) Sarmaticus Germanicus (maximus) Britannicus, pater senatus, pontifex maximus, tribunicia potestate XVI, imperator VIII, consul VI, pater patriae | Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius/Marcus Aurelius Commodus Antoninus Pius Felix Augustus (Armeniacus Medicus Parthicus maximus) Sarmaticus Germanicus (maximus) Britannicus, pater senatus, pontifex maximus, tribunicia potestate XVI, imperator VIII, consul VI, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus pius felix Sarmaticus Germanicus maximus Britannicus, pacator orbis, invictus Hercules Romanus (exsuperatorius amazonius), pontifex maximus, tribunicia potestate XVIII, imperator VIII, consul VII, pater patriae | Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus pius felix Sarmaticus Germanicus maximus Britannicus, pacator orbis, invictus Hercules Romanus (exsuperatorius amazonius), pontifex maximus, tribunicia potestate XVIII, imperator VIII, consul VII, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
180–192 | Mitkaiser seit 177, Mitregent seit 176, Caesar seit 166; Regenten: Perennis (182–185, Usurpator 185), Cleander (188–189/90) | |
| Priscus | Caerellius (Marcianus?) Priscus oder Titus Caunius Priscus | 184? | Usurpator (?) in Britannien | |
| Maternus | unbekannt | 185/86–187 | Usurpator (?) in Südgallien (und Norditalien?) | |
| Alexander | Iulius Alexander | 190/91? | Usurpator (?) in Syrien | |
| Zweites Vierkaiserjahr | ||||
| PERTINAX | Imperator Caesar Publius Helvius Pertinax Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, consul II, pater patriae, princeps senatus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 193 | durch Laetus, nach Verzicht durch Glabrio und Pompeianus; Caesar: Pertinax Junior | |
| Maternus | Triarius Maternus Lascivius | 193 | Usurpator (?) in Rom; Nachfolger: Falco | |
| DIDIUS IULIANUS | Imperator Caesar Marcus Didius Severus Iulianus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, (consul), pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 193 | überbot Sulpicianus | |
| PESCENNIUS NIGER | Lucius Pescennius Niger {{#if:Imperator Caesar Gaius Pescennius Niger Iustus Augustus consul II | Imperator Caesar Gaius Pescennius Niger Iustus Augustus consul II | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
193–194 | Gegenkaiser im Osten | |
| Severer | ||||
| SEPTIMIUS SEVERUS | Lucius Septimius Severus {{#if:Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Commodi frater divi Antonini Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius Septimius Severus Pius Pertinax Augustus Arabicus Adiabenicus Parthicus maximus Britannicus maximus, pontifex maximus, tribunicia potestate XIX, imperator XIII, consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici filius divi Commodi frater divi Antonini Pii nepos divi Hadriani pronepos divi Traiani Parthici abnepos divi Nervae adnepos Lucius Septimius Severus Pius Pertinax Augustus Arabicus Adiabenicus Parthicus maximus Britannicus maximus, pontifex maximus, tribunicia potestate XIX, imperator XIII, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
193–211 | gegen Didius Iulianus, ab 197 Alleinherrscher; Regent: Plautian (202–205) | |
| CLODIUS ALBINUS | Imperator Caesar Decimus Clodius Septimius Albinus Augustus consul II | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 193–197 | Caesar in Britannien, ab 195 Gegenkaiser im Westen | |
| Bulla | Bulla Felix | 205–207? | Usurpator (?) in Italien | |
| CARACALLA | Imperator Caesar Luci Septimi Severi Pii Pertinacis Augusti Arabici Adiabenici Parthici maximi Britannici maximi filius divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici nepos divi Antonini Pii pronepos divi Hadriani abnepos divi Traiani Parthici et divi Nervae adnepos Marcus Aurel(l)ius Antoninus pius felix Augustus Britannicus maximus, pontifex, tribunicia potestate XIV, imperator II(I), consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar divi Septimi Severi Pii Pertinacis Augusti Arabici Adiabenici Parthici maximi Britannici maximi filius divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici nepos divi Antonini Pii pronepos divi Hadriani abnepos divi Traiani Parthici et divi Nervae adnepos Marcus Aurel(l)ius Severus Antoninus (magnus) pius felix invictus Augustus Parthicus maximus Britannicus maximus Germanicus maximus Arabicus (maximus) Adiabenicus (maximus), pontifex maximus, tribunicia potestate XX, imperator III(IV), consul IV, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Septimi Severi Pii Pertinacis Augusti Arabici Adiabenici Parthici maximi Britannici maximi filius divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici nepos divi Antonini Pii pronepos divi Hadriani abnepos divi Traiani Parthici et divi Nervae adnepos Marcus Aurel(l)ius Severus Antoninus (magnus) pius felix invictus Augustus Parthicus maximus Britannicus maximus Germanicus maximus Arabicus (maximus) Adiabenicus (maximus), pontifex maximus, tribunicia potestate XX, imperator III(IV), consul IV, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
211–217 | Mitkaiser seit 197/98, Caesar seit 196 | |
| {{#if:Geta | Geta | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Publius Septimius Geta Publius/Lucius Septimius (Luci filius) Geta nobilissimus Caesar pontifex, consul II, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar Luci/divi Septimi Severi Pii Pertinacis Augusti Arabici Adiabenici Parthici maximi Britannici maximi filius divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici nepos divi Antonini Pii pronepos divi Hadriani abnepos divi Traiani Parthici et divi Nervae adnepos Publius Septimius Geta pius felix Augustus Britannicus maximus, pontifex, tribunicia potestate IV, consul II, pater patriae | Imperator Caesar Luci/divi Septimi Severi Pii Pertinacis Augusti Arabici Adiabenici Parthici maximi Britannici maximi filius divi Marci Antonini Pii Germanici Sarmatici nepos divi Antonini Pii pronepos divi Hadriani abnepos divi Traiani Parthici et divi Nervae adnepos Publius Septimius Geta pius felix Augustus Britannicus maximus, pontifex, tribunicia potestate IV, consul II, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
211 | Mitkaiser seit 209, Caesar seit 197/98 | |
| MACRINUS | Imperator Caesar Marcus Opellius Severus Macrinus pius felix (invictus) Augustus (Parthicus maximus), pontifex maximus, tribunicia potestate II, consul (II), pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 217–218 | nach Verzicht durch Adventus, kein Mitglied der Dynastie | |
| {{#if:Diadumenianus | Diadumenianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 218 | Mitkaiser des Macrinus, Caesar seit 217 | |
| ELAGABAL | Varius Avitus Bassianus {{#if:Imperator Caesar divi Antonini Magni Pii (Augusti) filius divi Severi Pii nepos Marcus Aurel(l)ius Antoninus pius felix invictus Augustus sacerdos amplissimus dei invicti Solis Elagabali pontifex maximus, tribunicia potestate V, consul IV, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Antonini Magni Pii (Augusti) filius divi Severi Pii nepos Marcus Aurel(l)ius Antoninus pius felix invictus Augustus sacerdos amplissimus dei invicti Solis Elagabali pontifex maximus, tribunicia potestate V, consul IV, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
218–222 | gegen Macrinus (durch Gannys und Comazon); „Caesar“: Hierocles (221) | |
| Triccianus | Aelius Decius Triccianus | 218/19 | Usurpator in Pannonien (?) | |
| Gellius Maximus | unbekannt | 219 | Gegenkaiser in Syrien; Nachfolger: Verus (219) | |
| Seleucus | Iulius Antonius Seleucus oder Marcus Flavius Vitellius Seleucus | 221/22 | Usurpator in Niedermoesien (?) | |
| SEVERUS ALEXANDER | (Marcus Iulius Gessius?) Bassianus Alexianus Imperatoris Caesaris Marci Aurel(l)ii Antonini Pii Felicis Augusti filius divi Antonini Magni Pii nepos divi Severi pronepos Marcus Aurel(l)ius Alexander nobilissimus Caesar imperi(i) et sacerdotis consul designatus, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar divi Antonini Magni Pii (Augusti) filius divi Severi Pii nepos Marcus Aurel(l)ius Severus Alexander (magnus) pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XIV, imperator X, consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Antonini Magni Pii (Augusti) filius divi Severi Pii nepos Marcus Aurel(l)ius Severus Alexander (magnus) pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate XIV, imperator X, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
222–235 | Caesar seit 221; Regentin: {{#if:Iulia Mamaea | Iulia Mamaea | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (bis 224 mit {{#if:Iulia Maesa | Iulia Maesa | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}) | |
| Seius Sallustius | (Lucius?) Seius (Herennius?) Sallustius Macrinus (?) | 227 | Usurpator (?) in Rom (Caesar seit 225?); angeblicher Vorgänger: Ovinius Camillus | |
| Taurinus | unbekannt | 230/31? | Gegenkaiser in Syrien oder Mesopotamien | |
Reichskrise des 3. Jahrhunderts
| Porträt | Name | Vollständiger Name und Titulatur | Regierungszeit | Anmerkungen |
|---|---|---|---|---|
| Frühe Soldatenkaiser | ||||
| MAXIMINUS THRAX | Gaius Iulius Verus Maximinus {{#if:Imperator Caesar Gaius Iulius Verus Maximinus pius felix invictus Augustus Germanicus maximus Dacicus maximus Sarmaticus maximus (Parthicus maximus?), pontifex maximus, tribunicia potestate IV, imperator VII, consul, proconsul, pater patriae | Imperator Caesar Gaius Iulius Verus Maximinus pius felix invictus Augustus Germanicus maximus Dacicus maximus Sarmaticus maximus (Parthicus maximus?), pontifex maximus, tribunicia potestate IV, imperator VII, consul, proconsul, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
235–238 | gegen Severus Alexander; Caesar: Maximus (ab 236) | |
| Magnus | (Gaius Petronius?) Magnus | 235? | Usurpator in Obergermanien; Nachfolger: Quartinus (235?) | |
| GORDIAN I. | Marcus Antonius Gordianus {{#if:Imperator Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus (Senior) pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, (consul II), pater patriae, (proconsul) | Imperator Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus (Senior) pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, (consul II), pater patriae, (proconsul) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
238 | Gegenkaiser in Africa | |
| {{#if:Gordian II. | Gordian II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus pius felix Augustus pontifex, tribunicia potestate, consul, pater patriae, (proconsul?) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 238 | Mitkaiser Gordians I. | |
| PUPIENUS | Imperator Caesar Marcus Clodius Pupienus Maximus pius felix Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, pater patriae, consul II, pater senatus, (proconsul) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 238 | gegen Maximinus Thrax, mit Balbinus | |
| BALBINUS | Imperator Caesar Decimus Caelius Calvinus Balbinus pius felix Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, pater patriae, consul II, (pater senatus) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 238 | gegen Maximinus Thrax, mit Pupienus | |
| GORDIAN III. | Imperator Caesar divi Marci Antoni Gordiani nepos divi Antoni Gordiani sororis filius Marcus Antonius Gordianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate VII, imperator VII, consul II, pater patriae, (proconsul?) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 238–244 | 238 Caesar unter Pupienus und Balbinus; Regenten: Gordiana (?, bis 241), Timesitheus (241–243); angeblicher Nachfolger: Marcus | |
| Sabinianus | (Marcus Triarius Rufinus Asinius?) Sabinianus | 240 | Gegenkaiser in Africa | |
| PHILIPPUS ARABS | Marcus Iulius Philippus {{#if:Imperator Caesar Marcus Iulius Philippus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, (Parthicus Adiabenicus) Persicus maximus Carpicus maximus (Germanicus maximus), tribunicia potestate VI, consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Marcus Iulius Philippus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, (Parthicus Adiabenicus) Persicus maximus Carpicus maximus (Germanicus maximus), tribunicia potestate VI, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
244–249 | Regent seit 243 (mit Priscus) | |
| {{#if:Philippus II. | Philippus II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus Iulius (Severus) Philippus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, (Carpicus Germanicus), tribunicia potestate III, consul II, pater patriae, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 247–249 | Mitkaiser des Philippus Arabs (und des Decius?), Caesar seit 244 | |
| {{#if:Pacatianus | Pacatianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar?) Ti(berius) Claudius Marinus Pacatianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 248–248/49 | Gegenkaiser in Moesien und Pannonien | |
| {{#if:Iotapianus | Iotapianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus F(ulvius?) Ru(fus?) Iotapianus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 248/49–249 | Gegenkaiser in Syrien und Kappadokien | |
| {{#if:Sponsianus | Sponsianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | unbekannt | ? | Gegenkaiser in Dakien (?) | |
| DECIUS | Imperator Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius pius felix invictus Augustus (Dacicus maximus Germanicus maximus), pontifex maximus, tribunicia potestate IV, (imperator II), consul III, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 249–251 | gegen Philippus Arabs; Regentin: {{#if:Etruscilla | Etruscilla | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (251) | |
| Valens Licinianus | (Quintus?) Iulius Valens Licinianus | 250/51 | Gegenkaiser in Rom | |
| Priscus | Lucius (?) Priscus oder Titus Iulius Priscus | 250/51 | Gegenkaiser in Thrakien (durch Kniva?) | |
| {{#if:Herennius Etruscus | Herennius Etruscus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Quintus Herennius Etruscus Messius Decius (pius felix) Augustus tribunicia potestate II, consul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 251 | Mitkaiser des Decius, Caesar und Mitregent seit 250 | |
| {{#if:Hostilian | Hostilian | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus (pius felix invictus) Augustus (tribunicia potestate?, princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 251 | Mitkaiser des Decius (und des Trebonianus Gallus?), Caesar (und Mitregent?) seit 250 | |
| TREBONIANUS GALLUS | Imperator Caesar Gaius Vibius Trebonianus Gallus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate IV, consul II, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 251–253 | gegen Hostilian (?) | |
| {{#if:Volusianus | Volusianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Gaius Vibius Afinius Gallus Veldumnianus Volusianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate IV, consul II, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 251–253 | Mitkaiser des Trebonianus Gallus, 251 Caesar (und Mitregent?) | |
| AEMILIANUS | Imperator Caesar Marcus Aemilius Aemilianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, consul, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 253 | gegen Trebonianus Gallus | |
| VALERIAN | Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus III (Parthicus), tribunicia potestate VIII, consul IV, restitutor orbis, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 253–260 | gegen Aemilianus, mit Gallienus; Caesar: Valerian II. (256–258, Imperator ab 257) | |
| {{#if:Silbannacus | Silbannacus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar?) M(arcus?) A(u?)r(elius?) Silbannacus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 253? | Gegenkaiser in Rom (oder Gallien?) | |
| {{#if:Uranius Antoninus | Uranius Antoninus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar?) Lucius Iulius Aurelius Sulpicius Severus Uranius Antoninus Augustus (tribunicia potestate II?, consul) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 253–254 | Gegenkaiser in Syrien; Nachfolger (?): Mareades (260?, durch Schapur I.) | |
| GALLIENUS | Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}) princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar Publius Licinius Egnatius Gallienus Germanicus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus V (Dacicus maximus) Parthicus/Persicus maximus, tribunicia potestate XVI, imperator XV, consul VII, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Imperator Caesar Publius Licinius Egnatius Gallienus Germanicus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus V (Dacicus maximus) Parthicus/Persicus maximus, tribunicia potestate XVI, imperator XV, consul VII, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
253–268 | Mitkaiser im Westen, Caesar 253, 260 Alleinherrscher, 268 mit Marinianus (?); Imperator: Odaenathus (262–267, Osten, Rex Regum ab 263, mit Herodianus) | |
| {{#if:Saloninus | Saloninus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar) Saloninus Valerianus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 260 | Mitkaiser des Gallienus (gegen Postumus), Caesar seit 258 | |
| {{#if:Regalianus | Regalianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Publius C(assius) Regalianus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 260 | Gegenkaiser in Pannonien und Moesien; Vorgänger: Ingenuus (260?) | |
| MACRIANUS | Imperator Caesar Titus Fulvius Iunius Macrianus pius felix Augustus consul II | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 260–261 | Gegenkaiser im Osten (durch Macrianus Senior und Ballista); Nachfolger: Mussius Aemilianus (261–262), Memor (?, 262, beide Ägypten) | |
| {{#if:Quietus | Quietus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Titus Fulvius Iunius Quietus pius felix Augustus consul II | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 260–261 | Mitkaiser des Macrianus | |
| Valens | Valens Thessalonicus | 261 | Gegenkaiser in Makedonien (oder Griechenland?); Gegenkaiser: Piso (?) | |
| Celsus | unbekannt | ? | angeblicher Usurpator in Africa | |
| Trebellianus | unbekannt | ? | angeblicher Usurpator in Kilikien | |
| {{#if:Aureolus | Aureolus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Aureolus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (?) | 268 | Usurpator in Norditalien | |
| Kaiser des Imperium Galliarum | ||||
| POSTUMUS | {{#if:Imperator Caesar Marcus Cassianius Latinius Postumus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus (V?), tribunicia potestate X, imperator X, consul V, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Marcus Cassianius Latinius Postumus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus (V?), tribunicia potestate X, imperator X, consul V, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 260–269 | gegen Gallienus; angeblicher Caesar und Mitkaiser: {{#if:Postumus II. | Postumus II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | |
| {{#if:Laelianus | Laelianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Ulpius Cor(nelius?) Laelianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 269 | Gegenkaiser in Obergermanien | |
| MARIUS | Imperator Caesar Marcus Aurelius Marius pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 269 | durch Victoria (?) | |
| VICTORINUS | Imperator Caesar Marcus Piavonius Victorinus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate III, consul II, proconsul, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 269–271 | gegen Marius (?); Regentin: {{#if:Victoria | Victoria | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (271); angeblicher Caesar: Victorinus II. | |
| {{#if:Domitianus | Domitianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Domitianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 271? | Gegenkaiser in Nord- oder Südgallien | |
| TETRICUS I. | Imperator Caesar Gaius Pius Esuvius Tetricus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate IV, consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 271–274 | gegen Domitianus (?, durch Victoria), von Aurelian abgesetzt; Caesar: Tetricus II. (ab 272/73, Mitkaiser 274?) | |
| Faustinus | unbekannt | 273/74 | Usurpator in Nordgallien | |
| Späte Soldatenkaiser | ||||
| CLAUDIUS GOTHICUS | Marcus Aurelius Claudius {{#if:Imperator Caesar Marcus Aurelius (Valerius) Claudius pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus Gothicus maximus Parthicus maximus, tribunicia potestate III, consul, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Marcus Aurelius (Valerius) Claudius pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus Gothicus maximus Parthicus maximus, tribunicia potestate III, consul, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
268–270 | ||
| Censorinus | unbekannt | ? | angeblicher Usurpator in Italien | |
| QUINTILLUS | Imperator Caesar Marcus Aurelius Claudius Quintillus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate, pater patriae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 270 | Bruder des Claudius Gothicus | |
| AURELIAN | Lucius Domitius Aurelianus {{#if:Imperator Caesar Lucius Domitius Aurelianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus (Britannicus maximus?) Goticus maximus (Sarmaticus maximus? Dacicus maximus) Carpicus maximus Parthicus/Persicus maximus (Arabicus maximus Palmyrenicus maximus Armeni(a)cus maximus? Adiabenicus maximus?), tribunicia potestate VI(I), consul III, restitutor orbis, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Imperator Caesar Lucius Domitius Aurelianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus (Britannicus maximus?) Goticus maximus (Sarmaticus maximus? Dacicus maximus) Carpicus maximus Parthicus/Persicus maximus (Arabicus maximus Palmyrenicus maximus Armeni(a)cus maximus? Adiabenicus maximus?), tribunicia potestate VI(I), consul III, restitutor orbis, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
270–275 | gegen Quintillus, ab 274 Alleinherrscher; Regentin: {{#if:Severina | Severina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (?, 275) | |
| Felicissimus | unbekannt | 271? | Usurpator (?) in Rom | |
| Septimius | unbekannt | 271/72 | Gegenkaiser in Dalmatien | |
| Urbanus | unbekannt | 271/72 | Usurpator in ? | |
| VABALLATHUS | V(h)abal(l)athus vir c(onsularis?) rex imperator dux Romanorum {{#if:Imperator Caesar Lucius Iulius Aurelius Septimius V(h)abal(l)athus Athenodorus pius felix invictus Augustus (Persicus maximus Arabicus maximus Adiabenicus maximus) | Imperator Caesar Lucius Iulius Aurelius Septimius V(h)abal(l)athus Athenodorus pius felix invictus Augustus (Persicus maximus Arabicus maximus Adiabenicus maximus) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
272 | Gegenkaiser im Osten, Rex Regum seit 267 (ab 270 nominell Mitregent Aurelians); Regentin: {{#if:Zenobia | Zenobia | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}; Vorgänger: Maeonius (?, 267); Nachfolger: Antiochus (272/73, beide Syrien), Firmus (?, 273, Ägypten) | |
| TACITUS | Imperator Caesar Marcus Claudius Tacitus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Gothicus maximus, tribunicia potestate II, consul II(I), restitutor rei publicae, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 275–276 | ||
| FLORIANUS | Imperator Caesar Marcus Annius Florianus pius felix (invictus) Augustus (pontifex maximus, pater patriae, consul?, proconsul, princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 276 | Halbbruder (?) des Tacitus | |
| PROBUS | Imperator Caesar Marcus Aurelius Probus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Gothicus maximus Persicus/Parthicus maximus Germanicus maximus, tribunicia potestate VII, consul V, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 276–282 | gegen Florianus | |
| Lydius | (Palfuerius?) Lydius | 278–279 | Usurpator (?) in Pisidien | |
| Septimius | Lucius Septimius ? | 280/81 | Usurpator (?) in Britannien | |
| {{#if:Proculus | Proculus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Proculus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 280/81 | Gegenkaiser in Niedergermanien (und Nordgallien?, Britannien?), mit (?) {{#if:Bonosus | Bonosus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | |
| {{#if:Saturninus | Saturninus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Gaius Iulius Saturninus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 281 | Gegenkaiser in Syrien (und Ägypten?) | |
| CARUS | Imperator Caesar Marcus Aurelius Carus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus Persicus/Parthicus maximus, pater patriae, tribunicia potestate II, consul II, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 282–283 | gegen Probus | |
| CARINUS | Imperator Caesar Marcus Aurelius Carinus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus Persicus maximus Britannicus maximus, tribunicia potestate III, consul II(I), pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 283–285 | 283 Mitkaiser im Westen, Mitregent 283, Caesar seit 282, bis 284/85 (?) mit Nigrinian | |
| {{#if:Numerian | Numerian | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus Aurelius Numerianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, (Germanicus maximus?) Persicus maximus Britannicus maximus, tribunicia potestate II, consul, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 283–284 | Mitkaiser im Osten, Caesar seit 282; Regent: Aper (Usurpator 284?) | |
| {{#if:Iulianus | Iulianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Marcus Aurelius Iulianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 284–285 | Gegenkaiser in Pannonien und Norditalien | |
Spätantike
| Porträt | Name | Vollständiger Name und Titulatur | Regierungszeit | Anmerkungen |
|---|---|---|---|---|
| Tetrarchie | ||||
| DIOKLETIAN | (Gaius Valerius?) Diocles {{#if:Imperator Caesar Gaius Aurelius Valerius Diocletianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus Iovius Germanicus maximus VI Sarmaticus maximus IV (Gothicus maximus) Persicus maximus II Britannicus maximus Carpicus maximus Armeniacus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate XXII, imperator XXI, consul IX(X), pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Gaius Aurelius Valerius Diocletianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus Iovius Germanicus maximus VI Sarmaticus maximus IV (Gothicus maximus) Persicus maximus II Britannicus maximus Carpicus maximus Armeniacus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate XXII, imperator XXI, consul IX(X), pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
284–305 | gegen Carinus, 285 Alleinherrscher, ab 286 Kaiser im Osten, bis 311/313 {{#if:senior Augustus | senior Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} in Dalmatien | |
| {{#if:Amandus | Amandus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator C(aesar) C(aius) Amandus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (?) | 285/86 | Usurpator in Gallien, mit (?) Aelianus | |
| {{#if:Domitianus | Domitianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Lucius Domitius Domitianus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 296/97–297/98 | Gegenkaiser in Ägypten; Nachfolger: Achilleus (297/98) | |
| Eugenius | unbekannt | 303/04 | Usurpator in Syrien | |
| MAXIMIAN | Imperator Caesar frater Augusti Diocletiani Marcus Aurelius Valerius Maximianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus Herculius Germanicus maximus V Sarmaticus maximus III (Gothicus maximus) Persicus maximus II Britannicus maximus Carpicus maximus Armeniacus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate XXI, imperator XX, consul VIII(IX), pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 286–305 307–308 310 |
senior Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} in Italien Mitkaiser des Maxentius und Konstantins I., gegen Severus und Galerius Kaiser im Westen, gegen Konstantin I. | |
| CARAUSIUS | Imperator Caesar frater Diocletiani et Maximiani Marcus Aurelius Maus(aeus?) Carausius pius felix invictus Augustus (pontifex maximus, consul IV, pater patriae) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 286/87–293 | Gegenkaiser in Britannien und Nordgallien (ab 289/90 nominell Caesar?) | |
| {{#if:Allectus | Allectus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Allectus pius felix invictus Augustus (consul?) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 293–296/97 | Gegenkaiser in Britannien | |
| Iulianus | unbekannt | 296/97 | Usurpator (?) in Africa | |
| CONSTANTIUS I. | (Flavius/Iulius?) Constantius (Chlorus?) (Marcus/Gaius) Flavius Valerius Constantius Germanicus maximus Sarmaticus maximus Persicus maximus Britannicus maximus Carpicus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus nobilissimus Caesar Herculius tribunicia potestate XIII, consul V, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar Marcus/Gaius Flavius Valerius Constantius pius felix (invictus) Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus V (Gothicus maximus) Sarmaticus maximus III Persicus maximus II Britannicus maximus II Carpicus maximus V Medicus maximus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate X(I)V, imperator II, consul VI, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Marcus/Gaius Flavius Valerius Constantius pius felix (invictus) Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus V (Gothicus maximus) Sarmaticus maximus III Persicus maximus II Britannicus maximus II Carpicus maximus V Medicus maximus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate X(I)V, imperator II, consul VI, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
305–306 | Kaiser im Westen, Caesar und Mitregent seit 293 | |
| GALERIUS | Gaius Galerius Valerius Maximianus Germanicus maximus Sarmaticus maximus Persicus maximus Britannicus maximus Carpicus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus nobilissimus Caesar Iovius tribunicia potestate XIII, consul V, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar (Gaius) Galerius Valerius Maximianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus VII (Gothicus maximus) Sarmaticus maximus V Persicus maximus III Britannicus maximus II Carpicus maximus VI Armeniacus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus (Aegyptiacus maximus? Thebaicus maximus?), tribunicia potestate XX, imperator XIX, consul VII, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar (Gaius) Galerius Valerius Maximianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus VII (Gothicus maximus) Sarmaticus maximus V Persicus maximus III Britannicus maximus II Carpicus maximus VI Armeniacus maximus Medicus maximus Adiabenicus maximus (Aegyptiacus maximus? Thebaicus maximus?), tribunicia potestate XX, imperator XIX, consul VII, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
305–311 | Kaiser im Osten, Caesar und Mitregent seit 293; Caesar: Candidianus (ab 310/11) | |
| SEVERUS | Imperator Caesar Flavius Valerius Severus pius felix Augustus tribunicia potestate III, imperator (II), consul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 306–307 | Kaiser im Westen, Caesar und Mitregent seit 305 | |
| MAXENTIUS | Marcus Valerius Maxentius Marcus Aurelius Maxentius (nobilissimus Caesar) princeps invictus {{#if:Imperator Caesar Marcus Aurelius Valerius Maxentius pius felix invictus (et aeternus/ac perpetuus) Augustus pontifex maximus (Herculius?) tribunicia potestate VI, consul IV, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Marcus Aurelius Valerius Maxentius pius felix invictus (et aeternus/ac perpetuus) Augustus pontifex maximus (Herculius?) tribunicia potestate VI, consul IV, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
306–312 | Kaiser im Westen (bis 307 nominell Caesar), gegen Severus und Licinius, 308–309 mit Romulus | |
| {{#if:Alexander | Alexander | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Lucius Domitius Alexander pius felix invictus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 308–309/10 | Gegenkaiser in Africa (Mitkaiser Konstantins I.?) | |
| LICINIUS | Imperator Caesar Gaius/Flavius Valerius Licinianus Iovius Licinius pius felix invictus (semper) Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus Sarmaticus maximus, tribunicia potestate XVII, imperator IV, consul VI, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 308–324 | Kaiser im Westen, ab 311/313 im Osten; Caesar: Licinius II. (ab 317) | |
| Severianus | (Gaius/Marcus?) Flavius (Valerius?) Severianus | 313 | Usurpator (?) in Kilikien | |
| MAXIMINUS DAIA | (Gaius) Galerius Valerius Maximinus nobilissimus Caesar Iovius (pontifex maximus, tribunicia potestate VI, consul, pater patriae, proconsul), propagator orbis terrarum, filius Augustorum {{#if:Imperator Caesar Galerius Valerius Iovius Maximinus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Persicus Sarmaticus Germanicus, tribunicia potestate IX, imperator (IX), consul III, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Galerius Valerius Iovius Maximinus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Persicus Sarmaticus Germanicus, tribunicia potestate IX, imperator (IX), consul III, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
310–313 | Kaiser im Osten, Caesar und Mitregent seit 305 | |
| {{#if:Valens | Valens | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar (Gaius?) Aurelius Valerius Valens pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 316–317? | Mitkaiser des Licinius, gegen Konstantin I. | |
| {{#if:Martinianus | Martinianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Mar(cius?) Martinianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 324 | Mitkaiser des Licinius, gegen Konstantin I. | |
| Konstantinische Dynastie | ||||
| KONSTANTIN I. | Imperator Caesar Marci Aureli Valeri Maximiani Augusti nepos divi Constanti pii Augusti filius Flavius Valerius Constantinus pius felix (invictus) Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate VI, consul, imperator V, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar divi Constanti pii Augusti filius divi Claudi nepos Flavius Valerius Constantinus maximus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus III Sarmaticus maximus II Britannicus maximus Persicus maximus Carpicus/(Cappadocicus?) maximus Adiabenicus/(Arabicus?) maximus Medicus maximus Armeniacus maximus Gothicus maximus, tribunicia potestate XX, consul VI, imperator XIX, restitutor libertatis, restitutor totius orbis, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Constanti pii Augusti filius divi Claudi nepos Flavius Valerius Constantinus maximus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, Germanicus maximus III Sarmaticus maximus II Britannicus maximus Persicus maximus Carpicus/(Cappadocicus?) maximus Adiabenicus/(Arabicus?) maximus Medicus maximus Armeniacus maximus Gothicus maximus, tribunicia potestate XX, consul VI, imperator XIX, restitutor libertatis, restitutor totius orbis, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar divi Constanti pii Augusti filius divi Claudi nepos Flavius Valerius Constantinus maximus pontifex maximus, Germanicus maximus IV Sarmaticus maximus III Britannicus maximus Gothicus maximus II Dacicus maximus, tribunicia potestate XXXIII, consul VIII, imperator XXXII pius felix victor ac triumfator (omnium gentium) semper Augustus pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Constanti pii Augusti filius divi Claudi nepos Flavius Valerius Constantinus maximus pontifex maximus, Germanicus maximus IV Sarmaticus maximus III Britannicus maximus Gothicus maximus II Dacicus maximus, tribunicia potestate XXXIII, consul VIII, imperator XXXII pius felix victor ac triumfator (omnium gentium) semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
306/307–337 | Kaiser im Westen (bis 310 nominell Caesar und Mitregent), ab 324 Alleinherrscher; Caesares: Bassianus (314/316, Italien), Crispus (317–326, Mitregent in Gallien), Dalmatius (ab 335, Mitregent auf dem Balkan); Rex: Hannibalianus (ab 335/36, Kappadokien?) | |
| Calocaerus | unbekannt | 333/34? | Usurpator auf Zypern | |
| KONSTANTIN II. | Flavius Claudius Constantinus Iunior Alamannicus (Germanicus maximus Sarmaticus maximus) nobilissimus/beatissimus Caesar consul IV, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar Flavius Claudius Constantinus Alamannicus maximus Germanicus maximus (Sarmaticus maximus) pius felix maximus victor ac triumfator Augustus | Imperator Caesar Flavius Claudius Constantinus Alamannicus maximus Germanicus maximus (Sarmaticus maximus) pius felix maximus victor ac triumfator Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
337–340 | Kaiser im Westen, Caesar (und Mitregent) seit 317 | |
| CONSTANS | Flavius Iulius Constans nobilissimus/beatissimus Caesar {{#if:Imperator Caesar divi Constantini filius divorum Maximiani et Constanti nepos divi Claudi pronepos Flavius Iulius Constans Sarmaticus, (consul III) pius felix maximus victor ac triumfator (gentium barbarum) perpetuus Augustus | Imperator Caesar divi Constantini filius divorum Maximiani et Constanti nepos divi Claudi pronepos Flavius Iulius Constans Sarmaticus, (consul III) pius felix maximus victor ac triumfator (gentium barbarum) perpetuus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
337–350 | Kaiser im Westen (338–339 auch im Osten), Caesar (und Mitregent) seit 333, bis 340 neben Konstantin II. | |
| CONSTANTIUS II. | Flavius Iulius Constantius Alamannicus Germanicus Gothicus Sarmaticus nobilissimus/beatissimus Caesar tribunicia potestate XIV, imperator XII, consul, princeps iuventutis {{#if:Imperator Caesar divi Constantini filius divorum Maximiani et Constanti nepos divi Claudi pronepos Flavius Iulius Constantius pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Gothicus maximus Sarmaticus Persicus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate XXXIX, imperator XLVI, consul X pius felix maximus (toto orbe) victor (terra marique) ac triumfator (gentium barbarum) aeternus/perpetuus semper Augustus pater patriae, proconsul | Imperator Caesar divi Constantini filius divorum Maximiani et Constanti nepos divi Claudi pronepos Flavius Iulius Constantius pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Gothicus maximus Sarmaticus Persicus Adiabenicus maximus, tribunicia potestate XXXIX, imperator XLVI, consul X pius felix maximus (toto orbe) victor (terra marique) ac triumfator (gentium barbarum) aeternus/perpetuus semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
337–361 | Kaiser im Osten, Caesar und Mitregent seit 324, 350/353–360 Alleinherrscher; Caesar: Constantius Gallus (351–354, Syrien); angeblicher Caesar: Carausius II. (354–358?, Britannien) | |
| MAGNENTIUS | Imperator Caesar Flavius Magnus Magnentius (pontifex maximus, Alamannicus maximus, tribunicia potestate IV, imperator III, consul II) pius felix maximus invictus/victor ac triumfator (perpetuus) semper Augustus (pater patriae, proconsul) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 350–353 | Gegenkaiser im Westen; Caesar: Decentius (ab 350/51, Gallien); angeblicher Caesar: Desiderius | |
| {{#if:Vetranio | Vetranio | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar) Vetranio pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 350 | Mitkaiser Constantius’ II. auf dem Balkan (durch {{#if:Constantina | Constantina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}), gegen Magnentius | |
| {{#if:Nepotianus | Nepotianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar) Flavius Iulius Popilius Nepotianus Constantinus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 350/51 | Mitkaiser (?) Constantius’ II. in Rom, gegen Magnentius | |
| Patricius | unbekannt | 351/52 | Gegenkönig in Palästina | |
| Silvanus | unbekannt | 355 | Usurpator in Niedergermanien | |
| JULIAN | Imperator Caesar Flavius Claudius Iulianus pius felix invictus Augustus pontifex maximus, tribunicia potestate II, imperator II, consul III, pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} {{#if:Imperator Caesar Flavius Claudius Iulianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Sarmaticus maximus, tribunicia potestate IV, imperator VII?, consul IV pius felix maximus victor ac triumfator perpetuus semper Augustus restitutor libertatis, liberator orbis Romani, pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Flavius Claudius Iulianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Sarmaticus maximus, tribunicia potestate IV, imperator VII?, consul IV pius felix maximus victor ac triumfator perpetuus semper Augustus restitutor libertatis, liberator orbis Romani, pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
360–363 | Kaiser im Westen, Caesar seit 355, ab 361 Alleinherrscher | |
| JOVIAN | Imperator Caesar Flavius Iovianus pius felix maximus victor ac triumfator (perpetuus) semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 363–364 | nach Verzicht durch Salutius, 364 mit Varronian, kein Mitglied der Dynastie | |
| Valentinianische Dynastie | ||||
| VALENTINIAN I. | (Flavius) Valentinianus {{#if:Imperator Caesar Flavius Valentinianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Gothicus maximus, tribunicia potestate XII, imperator XII, consul IV pius felix maximus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, proconsul | Imperator Caesar Flavius Valentinianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Gothicus maximus, tribunicia potestate XII, imperator XII, consul IV pius felix maximus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
364–375 | Kaiser im Westen | |
| Valentinus | unbekannt | 368 | Usurpator (?) in Britannien | |
| {{#if:Firmus | Firmus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar) Firmus perpetuus victor semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (?) | 370/372–374/75 | Gegenkaiser (?) in Mauretanien und Numidien | |
| VALENS | Imperator Caesar Flavius Valens pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Gothicus maximus, tribunicia potestate XV, imperator XV, consul VI pius felix maximus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 364–378 | Kaiser im Osten, 369–370/372 mit Galates; Regentin: {{#if:Domnica | Domnica | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (378) | |
| PROCOPIUS | (Imperator Caesar) Procopius pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 365–366 | Gegenkaiser im Osten; Nachfolger: Marcellus (366, Bithynien) | |
| Theodorus | unbekannt | 371 | Usurpator (?) in Syrien | |
| GRATIAN | Flavius Gratianus nobilissimus puer {{#if:Imperator Caesar divi Valentiniani Augusti filius Flavius Gratianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Gothicus maximus (Sarmaticus maximus), tribunicia potestate XVII, imperator XVII, consul V pius felix maximus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Imperator Caesar divi Valentiniani Augusti filius Flavius Gratianus pontifex maximus, Germanicus maximus Alamannicus maximus Francicus maximus Gothicus maximus (Sarmaticus maximus), tribunicia potestate XVII, imperator XVII, consul V pius felix maximus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, proconsul, (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
375–383 | Kaiser im Westen, Mitkaiser seit 367, 378–379 auch im Osten | |
| VALENTINIAN II. | Imperator Caesar divi Valentiniani Augusti filius Flavius Valentinianus (Iunior) pius felix (maximus/inclitus) victor ac triumfator perpetuus semper Augustus (princeps iuventutis) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 375–392 | Kaiser im Westen, bis 383 neben Gratian, Exil 387–388 im Osten; Regenten: {{#if:Justina | Justina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (bis 387), Arbogast (ab 391) | |
| Theodosianische Dynastie | ||||
| THEODOSIUS I. | Imperator Caesar Flavius Theodosius pius felix perpetuus/(inclitus) victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 379–395 | Kaiser im Osten (388–391 auch im Westen), ab 392/394 Alleinherrscher | |
| MAGNUS MAXIMUS | Imperator (Caesar Flavius) Magnus Maximus (Britannicus maximus) pius felix perpetuus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 383–388 | Kaiser im Westen, gegen Gratian, ab 387 gegen Valentinian II. | |
| {{#if:Victor | Victor | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar) Flavius Victor pius felix perpetuus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 387–388 | Mitkaiser des Magnus Maximus, Caesar seit 384 | |
| EUGENIUS | Imperator (Caesar) Flavius Eugenius pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 392–394 | Gegenkaiser im Westen (durch Arbogast) | |
| ARCADIUS | Flavius Arcadius {{#if:Imperator Caesar Flavius Arcadius pius felix (inclitus) victor ac triumfator (gentium barbarum) semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Arcadius pius felix (inclitus) victor ac triumfator (gentium barbarum) semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
395–408 | Kaiser im Osten, Mitkaiser seit 383; Regenten: Rufinus (395), Eutropius (395–399), Gainas (399, Usurpator 400), {{#if:Eudoxia | Eudoxia | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (400–404) | |
| HONORIUS | Imperator Caesar Flavius Honorius pius felix inclitus victor ac (perpetuus) triumfator (gentium barbarum) semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 395–423 | Kaiser im Westen, Mitkaiser seit 393 (gegen Eugenius); Regent: Stilicho (bis 408) | |
| Gildo | unbekannt | 397–398 | Usurpator (?) in Africa | |
| KONSTANTIN (III.) | (Imperator Caesar) Flavius Claudius Constantinus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 407–411 | Gegenkaiser in Gallien, Britannien und Hispanien (409 nominell Mitkaiser des Honorius); Caesar: Julian (ab 409/10); Vorgänger: Marcus (406), Gratian (407, beide Britannien) | |
| PRISCUS ATTALUS | (Imperator Caesar) Priscus Attalus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 409–410 414–415 |
Gegenkaiser in Italien (durch Alarich) bzw. Südgallien (durch Athaulf) | |
| {{#if:Constans (II.) | Constans (II.) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar Flavius) Constans pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 409/10–411 | Mitkaiser Konstantins (III.), Caesar seit 408 | |
| MAXIMUS | (Imperator Caesar) Maximus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 409/10–411 418/19–420/21 |
Gegenkaiser in Hispanien (durch Gerontius bzw. Gunderich) | |
| JOVINUS | (Imperator Caesar) Iovinus pius felix Augustus restitutor rei publicae | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 411–413 | Gegenkaiser in Gallien (durch Gundahar und Goar) | |
| {{#if:Sebastianus | Sebastianus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar) Sebastianus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 412–413 | Mitkaiser des Jovinus | |
| Heraclianus | unbekannt | 412–413 | Usurpator (?) in Africa | |
| THEODOSIUS II. | Imperator Caesar Flavius Theodosius perpetuus pius felix inclitus victor ac triumfator maximus semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 408–450 | Kaiser im Osten, Mitkaiser seit 402, 423 Alleinherrscher, 439 mit {{#if:Arcadius II. | Arcadius II. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (?); Regenten: Anthemius (bis 414), {{#if:Pulcheria | Pulcheria | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (414–416/423, 450) | |
| {{#if:Constantius III. | Constantius III. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator (Caesar Flavius) Constantius pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 421 | Mitkaiser des Honorius (Regent seit 417), gegen (?) Theodosius II. | |
| JOHANNES | (Imperator Caesar) Iohannes pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 423–425 | Kaiser im Westen (durch Castinus?) | |
| VALENTINIAN III. | Imperator Caesar Flavius Placid(i)us Valentinianus pontifex inclitus, Germanicus inclitus Alamannicus inclitus (Francicus inclitus) Sarmaticus inclitus, tribunicia potestate XXX, imperator XXX, consul VIII perpetuus (pius felix) inclitus victor ac triumfator maximus semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 425–455 | Kaiser im Westen, Caesar seit 424 (gegen Johannes); Regenten: {{#if:Galla Placidia | Galla Placidia | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (bis 437), Aetius (435–454); erkannte Geiserich und Rechiar als Regenten in Africa bzw. Hispanien an | |
| Vortigern | unbekannt | 426–441? | Usurpator (?) in Britannien; Nachfolger: Ambrosius Aurelianus (?) | |
| Pirrus | unbekannt | 428 | Usurpator (?) in Italien | |
| Tibatto | unbekannt | 435–437 | Usurpator (?) in Gallien | |
| Basilius | unbekannt | 448–454? | Usurpator (?) in Hispanien (durch Rechiar?) | |
| MARKIAN | Imperator Caesar Flavius Marcianus pontifex inclitus, Germanicus inclitus Sarmaticus inclitus Alamannicus inclitus Francicus inclitus, tribunicia potestate VII, imperator VII, consul I perpetuus (pius felix) inclitus victor ac triumfator maximus semper Augustus pater patriae, proconsul | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 450–457 | Kaiser im Osten (durch Pulcheria und Aspar, bis 452 gegen Valentinian III.), ab 456 Alleinherrscher | |
| PETRONIUS MAXIMUS | (Imperator Caesar Flavius) Petronius Maximus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 455 | Kaiser im Westen; Caesar: Palladius | |
| AVITUS | (Imperator Caesar Flavius) Eparchius Avitus perpetuus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 455–456 | Kaiser im Westen (durch Theoderich II.) | |
| Thrakische Dynastie | ||||
| LEO I. | Imperator Caesar Flavius (novus) Leo perpetuus pius/piissimus (felix) victor ac triumfator maximus semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 457–474 | Kaiser im Osten (durch Aspar), 465–467 und 472–473 Alleinherrscher; Caesar: Patricius (469/70–471) | |
| MAJORIAN | Imperator Caesar Flavius Iulius Valerius Maiorianus perpetuus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 457–461 | Kaiser im Westen (durch Ricimer?), 457 nominell Caesar (?), kein Mitglied der Dynastie | |
| Marcellus | unbekannt | 457? | Usurpator (?) in Gallien | |
| LIBIUS SEVERUS | Imperator (Caesar Flavius) Libius Severus (perpetuus) pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 461–465 | Kaiser im Westen (durch Ricimer) | |
| Aegidius | unbekannt | 461–464/65 | Usurpator (?) in Gallien; Nachfolger: Paulus (469?), Syagrius (bis 486/87) | |
| ANTHEMIUS | Imperator Caesar (Flavius) Procopius Anthemius (perpetuus) pius (felix victor) ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 467–472 | Kaiser im Westen, Caesar 467; Mitregent: Ricimer (bis 470/71) | |
| Arvandus | unbekannt | 468 | Usurpator (?) in Gallien (durch Eurich) | |
| Romanus | unbekannt | 470 | Usurpator (?) in Italien (durch Ricimer?) | |
| OLYBRIUS | (Imperator Caesar Flavius) Anicius Olybrius Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 472 | Kaiser im Westen (durch Ricimer und ?Geiserich), gegen Anthemius | |
| GLYCERIUS | Imperator (Caesar) Glycerius felix pius Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 473–474 | Kaiser im Westen (durch Gundobad) | |
| LEO II. | Imperator (Caesar Flavius) Leo Iunior perpetuus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 474 | Kaiser im Osten, Mitkaiser seit 473, Caesar seit 472 | |
| IULIUS NEPOS | (Imperator Caesar Flavius) Iulius Nepos perpetuus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 474–480 | Kaiser im Westen, Caesar (?) 474 (gegen Glycerius), Exil ab 475 in Dalmatien; erkannte Eurich als Regenten in Südgallien und Hispanien an | |
| ROMULUS AUGUSTULUS | (Imperator Caesar) Romulus A(u)gustus pius felix Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 475–476 | Gegenkaiser im Westen (durch Orestes), von Odoaker abgesetzt | |
| ZENO | Imperator Caesar Flavius Zeno pius (felix/felicissimus) victor ac (perpetuus) triumfator maximus semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 474–491 | Kaiser im Osten, 474 Mitkaiser Leos II. und Regent, Exil 475–476 in Kilikien, ab 480 Alleinherrscher; Caesar: Leo (476–477/78) | |
| BASILISCUS | Imperator Caesar Basiliscus pius (felix) victor ac (perpetuus) triumfator maximus semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 475–476 | Kaiser im Osten, gegen Zeno | |
| {{#if:Marcus | Marcus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar) Marcus perpetuus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 475–476 | Mitkaiser des Basiliscus, Caesar 475 | |
| Hunerich | Huniricus rex Vandalorum et Alanorum | 477–484 | beanspruchte kaiserähnliche Stellung in Africa | |
| Markian | Flavius Marcianus | 479–480 | Usurpator in Konstantinopel und Galatien (484 in Kilikien durch Illus?) | |
| Justasas | unbekannt | 484? | Gegenkönig in Palästina | |
| LEONTIUS | (Imperator Caesar) Leontius perpetuus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 484–488 | Gegenkaiser in Kilikien und Syrien (durch Illus und {{#if:Verina | Verina | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}) | |
| Masties | unbekannt | 484–494? | Usurpator (?) in Numidien (gegen Hunerich und Gunthamund); Nachfolger (?): Masuna (508–535?, Mauretanien) | |
| Odoaker | Flavius Odovacer praecellentissimus rex | 490–493 | Usurpator in Italien (Regent seit 476/480); Caesar: Thela | |
| ANASTASIUS I. | Imperator Caesar Flavius Anastasius pontifex inclitus, Germanicus inclitus Alamannicus inclitus Francicus inclitus Sarmaticus inclitus, tribunici imperii XXVIII, consul III pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus pater patriae, (proconsul?) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 491–518 | durch {{#if:Ariadne | Ariadne | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}}; erkannte Chlodwig und Sigismund als Regenten in Gallien an | |
| Longinus | Flavius Longinus | 491–492 | Usurpator in Konstantinopel; Nachfolger: Longinus, Athenodorus (beide bis 497, Isaurien) | |
| Theoderich | Flavius (Amalus) Theodericus Flavius rex Theodericus pius princ(eps) i(nvictus/inclitus?) s(emper?) victor gentium |
493–526 | Regent im Westen (Usurpator bis 497/98), 515–522/23 mit Eutharich; Nachfolger: Athalarich (bis 534; Regentin: Amalasuntha) | |
| Burdunellus | unbekannt | 496–497 | Usurpator in Hispanien (gegen Alarich II.); Nachfolger: Petrus (506) | |
| Vitalian | Flavius Vitalianus | 513–515 | Usurpator (?) in Thrakien und Moesien; Vorgänger: Areobindus (512, Konstantinopel) | |
| Justinianische Dynastie | ||||
| JUSTIN I. | Imperator Caesar (Flavius) Iustinus (Germanicus Alamannicus Francicus Sarmaticus) pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 518–527 | beseitigte Theocritus | |
| JUSTINIAN I. | (Flavius) Iustinianus (?) Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus (nobilissimus Caesar) {{#if:Imperator Caesar Flavius Iustinianus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Iustinianus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
527–565 | Mitkaiser 527, Caesar seit 525, mit {{#if:Theodora | Theodora | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (bis 548) und Germanus (550); setzte Gelimer und Witichis als Regenten in Africa bzw. Italien ab | |
| Julian | Iulianus Sabari filius | 529–530/31 | Gegenkönig in Palästina | |
| Hypatius | Flavius Hypatius | 532 | Gegenkaiser in Konstantinopel, mit Pompeius | |
| Theudebert | Theodebertus (victor) rex magnus Francorum | 533–547/48 | beanspruchte kaiserähnliche Stellung in Gallien | |
| Theodahad | (Flavius) Theodahatus rex | 535–536 | beanspruchte kaiserähnliche Stellung in Italien | |
| Stotzas | unbekannt | 536–545 | Usurpator in Africa; Nachfolger: Guntarith (bis 546, mit Johannes) | |
| Johannes | Ioannes Cottistis | 537 | Usurpator in Mesopotamien | |
| Totila | Baduila rex | 541/42–552 | Usurpator in Italien; Vorgänger: Hildebad (540–541, nach Verzicht durch Belisar), Erarich (541); Nachfolger: Teja (552) | |
| JUSTIN II. | Flavius Iustinus {{#if:Imperator Caesar Flavius Iustinus (Iunior) fidelis in Christo mansuetus maximus benefactor/-ficus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Iustinus (Iunior) fidelis in Christo mansuetus maximus benefactor/-ficus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
565–578 | beseitigte Justin; Regentin: {{#if:Sophia | Sophia | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (ab 573) | |
| Leovigild | (Flavius) Leovigildus inclitus pius (felix) rex victor | 572/73–586 | beanspruchte kaiserähnliche Stellung in Hispanien | |
| TIBERIOS I. (II.) | Flavius Tiberius novus Constantinus felicissimus Caesar {{#if:Imperator Caesar Flavius Tiberius novus Constantinus fidelis in Christo mansuetus maximus benefactor pacificus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Afric(an)us pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Tiberius novus Constantinus fidelis in Christo mansuetus maximus benefactor pacificus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Afric(an)us pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
578–582 | Mitkaiser 578, Caesar und Mitregent seit 574; Caesar: Germanus (582, Usurpator 602–603 und 605/607?) | |
| MAURIKIOS | Flavius novus Tiberius Mauricius felicissimus Caesar Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus {{#if:Imperator Caesar Flavius Mauricius novus Tiberius fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus Alamannicus Gothicus (Francicus Germanicus) Anticus Alanicus Vandalicus Erulicus Gepidicus Afric(an)us pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Mauricius novus Tiberius fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus Alamannicus Gothicus (Francicus Germanicus) Anticus Alanicus Vandalicus Erulicus Gepidicus Afric(an)us pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
582–602 | 582 Caesar und Mitkaiser; Caesar (?): Tiberios (ab 590?) | |
| Abaskiron | unbekannt | 583–588? | Usurpator (?) in Ägypten | |
| Authari | Flavius rex Autharius | 584–590 | beanspruchte kaiserähnliche Stellung in Norditalien | |
| {{#if:Theodosius (III.) | Theodosius (III.) | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | (Imperator Caesar Flavius) Theodosius perpetuus Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 590–602 603(–611) |
Mitkaiser des Maurikios, Caesar seit 587 (?) Gegenkaiser in Mesopotamien (durch Chosrau II. und Narses) | |
| PHOKAS | (Flavius) Focas {{#if:Imperator Caesar Flavius Focas (fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus Erulicus Gepidicus) pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Imperator Caesar Flavius Focas (fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus Erulicus Gepidicus) pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} |
602–610 | gegen Maurikios, mit Domentiolus (ab 603/04) und Priscus (606/07), kein Mitglied der Dynastie | |
| Herakleische Dynastie (Fortsetzung siehe Liste der byzantinischen Kaiser) | ||||
| HERAKLEIOS | Imperator Caesar Flavius Heraclius fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus Erulicus Gepidicus pius felix inclitus victor ac triumfator semper Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 610–641 | gegen Phokas (durch Herakleios Senior, Usurpator in Africa seit 608), ab 638 mit {{#if:Heraklonas | Heraklonas | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} (Caesar seit 632); Caesares: Konstantin (617–631?), David (ab 638), Martinos (ab 639) | |
| Comentiolus | unbekannt | 610–611 | Usurpator (?) in Galatien | |
| {{#if:Konstantin III. | Konstantin III. | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | Imperator Caesar Flavius Heraclius novus Constantinus fidelis in Christo (perpetuus) Augustus | Vorlage:Kapitälchen – Text fehlt}} | 613–641 | Mitkaiser des Herakleios (641 Alleinherrscher; Caesar: Konstans II.) | |
| Johannes | Ioannes Compsinus | 616–617 | Usurpator (?) in Süditalien | |
| Eleutherius | unbekannt | 619–620 | Gegenkaiser in Italien | |
| Vahan | unbekannt | 636 | Usurpator (?) in Palästina | |
| Athalarich | Ioannes Athalaricus | 637? | Usurpator in Konstantinopel | |
| Porträt | Name | Vollständiger Name und Titulatur | Regierungszeit | Anmerkungen |
Nachfolgestaaten
Ab den 630er Jahren erfolgte die rasche Expansion des arabischen Kalifenreiches, durch die das (Ost-)Römische Reich innerhalb weniger Jahrzehnte auf einen Rumpfteil beschränkt wurde. Es umfasste danach im Wesentlichen nur noch einen Teil des griechisch geprägten Kulturraums des alten Römischen Reiches. Dieser Zeitabschnitt am Ende der Antike markiert in der Geschichtswissenschaft den Übergang zwischen dem (Ost-)Römischen und dem Byzantinischen Kaiserreich, das bis 1204 und nochmals 1261–1453 bestand.
Den Titel eines römischen Kaisers beanspruchten seit dem frühen Mittelalter weitere Herrscher, beispielsweise:
- fränkisch-deutsche Herrscher in den Jahren 800–924 und 962–1806 nach den Kaiserkrönungen Karls des Großen und Ottos I.,
- bulgarische Herrscher in den Jahren 913–1018 und 1186–1396 nach den Kaiserkrönungen Simeons des Großen und Peters IV.,
- griechische und lateinische Herrscher: Kaiserreich Nikaia (1204–1261), Lateinisches Kaiserreich (1204–1383, ab 1261 als Titularkaiser), Kaiserreich Trapezunt (1204–1461), Kaiserreich Thessaloniki (1227–1242),
- serbische Herrscher in den Jahren 1346–1371 nach der Kaiserkrönung Stefan Dušans und
- weitere Herrscher seit dem 15. Jahrhundert.
Verweise auf die betreffenden Kaiserlisten finden sich unten oder unter dem Lemma Kaiser.
Siehe auch
- Liste der divinisierten römischen Kaiser
- Römische Kaiserporträts
- Liste der römischen Kaiserinnen
- Liste der römischen Censoren, Liste der römischen Konsuln, Liste der Prätorianerpräfekten
- Liste der byzantinischen Kaiser (324–1453) – oströmische Kaiser
- Liste der römischen Kaiser (800–924) – Kaiser in Nachfolge Karls des Großen
- Liste der römisch-deutschen Herrscher (843–1806) – römische Könige und Kaiser des Heiligen Römischen Reiches
- Römischer Kalender
- Liste der altrömischen Könige
- Stammtafel der römischen und byzantinischen Kaiser
Literatur
- Manfred Clauss (Hrsg.): Die römischen Kaiser. 55 historische Portraits von Caesar bis Iustinian. 2. Auflage. C. H. Beck, München 2001, ISBN 3-406-47288-5.
- Marieluise Deißmann: Daten zur antiken Chronologie und Geschichte. Reclam, Stuttgart 1990, ISBN 3-15-008628-0.
- Kay Ehling, Saskia Kerschbaum (Hrsg.): Die Kaiser Roms. Von Augustus bis Justinian. wbg Theiss, Freiburg im Breisgau 2025, ISBN 978-3-534-61033-4.
- Dietmar Kienast, Werner Eck, Matthäus Heil: Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie. 6., überarbeitete Auflage. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2017, ISBN 978-3-534-26724-8.
- Gerhard Rösch: Onoma Basileias. Studien zum offiziellen Gebrauch der Kaisertitel in spätantiker und frühbyzantinischer Zeit (= Byzantina Vindobonensia. Band 10). Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978, ISBN 3-7001-0260-7.
- {{ #if:Meret Strothmann|Meret Strothmann: |}}{{ #if:Römische Herrscher von Augustus bis Romulus Augustus bzw. Nepos|Römische Herrscher von Augustus bis Romulus Augustus bzw. Nepos|Liste der römischen Kaiser der Antike }}. In: {{#if:Vorlage:Str match|{{#switch: Suppl. 1
| Suppl. 1 = Walter Eder, Johannes Renger (Hrsg.): Herrscherchronologien der antiken Welt. Namen, Daten, Dynastien | Suppl. 2 = Manfred Landfester (Hrsg.): Geschichte der antiken Texte. Autoren- und Werklexikon | Suppl. 3 = Anne-Maria Wittke, Eckart Olshausen, Richard Szydlak (Hrsg.): Historischer Atlas der antiken Welt | Suppl. 4 = Manfred Landfester, Brigitte Egger (Hrsg.): Register zur Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte. Register zu den Bänden 13–15/3 des Neuen Pauly | Suppl. 5 = Maria Moog-Grünewald (Hrsg.): Mythenrezeption. Die antike Mythologie in Literatur, Musik und Kunst von den Anfängen bis zur Gegenwart | Suppl. 6 = Peter Kuhlmann, Helmuth Schneider (Hrsg.): Geschichte der Altertumswissenschaften. Biographisches Lexikon | Suppl. 7 = Christine Walde (Hrsg.): Die Rezeption der antiken Literatur. Kulturhistorisches Werklexikon | Suppl. 8 = Peter von Möllendorff, Annette Simonis, Linda Simonis (Hrsg.): Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik | Suppl. 9 = Manfred Landfester (Hrsg.): Renaissance-Humanismus. Lexikon zur Antikerezeption | Suppl. 10 = Anne-Maria Wittke (Hrsg.): Frühgeschichte der Mittelmeerkulturen. Historisch-archäologisches Handbuch | Suppl. 11 = Falko Daim (Hrsg.): Byzanz. Historisch-kulturwissenschaftliches Handbuch | Suppl. 12 = Leonhard Burckhardt, Michael A. Speidel (Hrsg.): Militärgeschichte der griechisch-römischen Antike. Lexikon | Suppl. 13 = Joachim Jacob, Johannes Süßmann (Hrsg.): Das 18. Jahrhundert. Lexikon zur Antikerezeption in Aufklärung und Klassizismus | Suppl. 14 = Konrad Vössing, Matthias Becher, Jan Bemmann (Hrsg.): Die Germanen und das Römische Reich. Historisch-archäologisches Lexikon }} (= Der Neue Pauly. Supplemente. Band {{#invoke:Str|cropleft|Suppl. 1|7}}). Metzler, Stuttgart/Weimar|Der Neue Pauly (DNP). {{#if:Suppl. 1|Band Suppl. 1,|}} Metzler, Stuttgart}} {{#switch: Suppl. 1 | 1 = 1996 | 2 = 1997 | 3 = 1997 | 4 = 1998 | 5 = 1998 | 6 = 1999 | 7 = 1999 | 8 = 2000 | 9 = 2000 | 10 = 2001 | 11 = 2001 | 12/1 = 2002 | 12/2 = 2002 | 13 = 1999 | 14 = 2000 | 15/1 = 2001 | 15/2 = 2002 | 15/3 = 2003 | 16 = 2003 | Suppl. 1 = 2004 | Suppl. 2 = 2007 | Suppl. 3 = 2007 | Suppl. 4 = 2005 | Suppl. 5 = 2008 | Suppl. 6 = 2012 | Suppl. 7 = 2010 | Suppl. 8 = 2013 | Suppl. 9 = 2014 | Suppl. 10 = 2015 | Suppl. 11 = 2016 | Suppl. 12 = 2022 | Suppl. 13 = 2018 | Suppl. 14 = 2023 | #default = 1996–2023 }}, ISBN {{#switch: Suppl. 1 | 1 = 3-476-01471-1 | 2 = 3-476-01472-X | 3 = 3-476-01473-8 | 4 = 3-476-01474-6 | 5 = 3-476-01475-4 | 6 = 3-476-01476-2 | 7 = 3-476-01477-0 | 8 = 3-476-01478-9 | 9 = 3-476-01479-7 | 10 = 3-476-01480-0 | 11 = 3-476-01481-9 | 12/1 = 3-476-01482-7 | 12/2 = 3-476-01487-8 | 13 = 3-476-01483-5 | 14 = 3-476-01484-3 | 15/1 = 3-476-01485-1 | 15/2 = 3-476-01488-6 | 15/3 = 3-476-01489-4 | 16 = 3-476-01486-X | Suppl. 1 = 3-476-01912-8 | Suppl. 2 = 978-3-476-02030-7 | Suppl. 3 = 978-3-476-02031-4 | Suppl. 4 = 3-476-02051-7 | Suppl. 5 = 978-3-476-02032-1 | Suppl. 6 = 978-3-476-02033-8 | Suppl. 7 = 978-3-476-02034-5 | Suppl. 8 = 978-3-476-02468-8 | Suppl. 9 = 978-3-476-02469-5 | Suppl. 10 = 978-3-476-02470-1 | Suppl. 11 = 978-3-476-02422-0 | Suppl. 12 = 978-3-476-02471-8 | Suppl. 13 = 978-3-476-02472-5 | Suppl. 14 = 978-3-476-02473-2 | #default = 3-476-01470-3 }}{{#if:264|, {{#switch: Suppl. 1 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 = S. | #default = Sp. }}264{{#if:278|{{#ifexpr: 264 <> 278|–278|}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}}{{#if:| ({{{6}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:DNP |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNP |format=@@@ |1=1=* |2=2=n |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#if: Suppl. 1|{{#switch: Suppl. 1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12/1 | 12/2 | 13 | 14 | 15/1 | 15/2 | 15/3 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 | Suppl. 6 | Suppl. 7 | Suppl. 8 | Suppl. 9 | Suppl. 10 | Suppl. 11 | Suppl. 12 | Suppl. 13 | Suppl. 14 = | #default = Vorlage:DNP: Ungültige Bandnummer. }}|}}
Weblinks
|0|-= |X|x= |1|= – {{#ifeq:0|14|Sammlung von|Album mit}} Bildern{{#if: 00
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|{{#if:0|0|1}}}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{#if:0|0|1}}}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – {{{suffix}}} }}{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= 1= 2= suffix= audio= video= |template=Vorlage:Commons |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt}}
Vorlage:Hinweisbaustein {{#switch: 0
|0
|100={{#switch: 0
|0=
|100=
}} {{#if: 22. Juni 2006 | | }} {{#if: {{#invoke:Expr|figure|18152565|set=Z}} | | }} {{#if: {{#invoke:Vorlage:Seitenbewertung|fulfils|match={{#switch: 0
|0=17506997
|100=17580674
}}
}} | | }}
|#default=
}}