Zum Inhalt springen

Nachmanides

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

{{#if: befasst sich mit dem jüdischen Gelehrten und Rabbiner Mose b. Nachman Gerondi. Für den spanischen Rabbiner ähnlichen Namens (1200–1263) siehe Jona Gerondi.

 | Vorlage:Hinweisbaustein 
 | {{#ifeq: 0 | 0 |}}

}} Nachmanides ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=he |SCRIPTING=Hebr |SERVICE={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| }} | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | Ivrit | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | neuhebräisch | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | hebräisch}}}}}} | hebräisch}} |SUITABLE=iv modern prefix neu}}, {{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=ca|SCRIPTING=Latn|SERVICE=katalanisch}}, von 1194 in Girona, Grafschaft Barcelona; bis 1270 in Akko, Königreich Jerusalem), eigentlich Moses ben Nachman, bekannt auch unter dem Akronym RaMBaN ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=he |SCRIPTING=Hebr |SERVICE={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| }} | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | Ivrit | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | neuhebräisch | {{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty| 0}} | hebräisch}}}}}} | hebräisch}} |SUITABLE=iv modern prefix neu}}, hergeleitet von Rabbi Mosche ben Nahman), war ein herausragender jüdischer Gelehrter des Mittelalters, Arzt, Philosoph und Dichter aus Katalonien.

Datei:בית רמב"ן.jpg
Ramban-Haus in der Altstadt von Girona, Ecke Força/Carrerero Sant Lorenç<ref>Wolfram Janzen: Juden im mittelalterlichen Girona. Ein Gang durch das ehemalige jüdische Viertel. 1. Dezember 2017, auf lobo-w-j.eu lobo-w-j.eu</ref>

Leben

Rabbi Moses ben Nachman, katalanisch {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}, stammt aus einer Gelehrtenfamilie von Gerona, daher sein Beiname Rabbenu Moses Gerondi. Er war mütterlicherseits ein Nachfahre von Isaac ben Reuben Albargeloni (geboren 1043)<ref>Benjamin H. Nahman: The Nahmans of Gerona. A Brief Introduction To Our History. Los Angeles 1990, auf nahman-genealogy.com unter „The Nahmans“</ref> von Barcelona und ein Cousin von Jona Gerondi. Ob der reiche Kaufmann Benveniste da Porta von Barcelona sein Bruder war, ist nicht gesichert. Nachmanides studierte jüdische Lehre, Medizin und Philosophie in Barcelona und gilt als einer der bedeutendsten jüdischen Religionsgelehrten seiner Zeit.<ref>Michael Krupp: Der Talmud. Eine Einführung in die Grundschrift des Judentums mit ausgewählten Texten. Gütersloher Verlagshaus, 1995, S. 174.</ref>

Von seinem Lehrer Judah ben Jakar, einem Schüler von Isaac ben Abraham von Dampierre, lernte er die Tradition der Tosafisten Nordfrankreichs kennen, von Meir ben Isaak von Trinquetaille, die Methoden der provencalischen Jeschivot. Er entwickelte sich zu einer der einflussreichsten geistlichen und politischen Persönlichkeiten des jüdischen Lebens in Katalonien. Von 1264 bis zu einer Emigration nach Eretz Israel war er als Nachfolger von Jona ben Abraham Gerondi Oberrabbiner von Katalonien.

Als in den Jahren 1230 bis 1232 der Maimonidesstreit in Montpellier erneut ausgebrochen war, versuchte Nachmanides schlichtend zu wirken. Einerseits forderte er die spanischen Gemeindevorsteher auf, nichts gegen die Maimonidesgegner der Provence zu unternehmen, anderseits versuchte er die französischen Rabbiner vom Bann der Maimonidesschriften abzuhalten. Er hatte jedoch mit seinen Bemühungen keinen Erfolg.

Aufgrund seiner Gelehrsamkeit und seines Ansehens wurde er auch vom König Jakob I. von Aragón als Ratgeber in jüdischen Angelegenheiten beigezogen. Im Jahr 1263 zwang ihn der König, an der Disputation von Barcelona ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=ca|SCRIPTING=Latn|SERVICE=katalanisch}}) teilzunehmen und die jüdische Seite gegen den Konvertiten und christlichen Apologeten Pablo Christiani zu vertreten. Nach der Disputation, die vom 20. bis 24. Juli 1263 in Anwesenheit des Königs und von führenden Vertretern der Dominikaner und der Franziskaner stattfand, wurde Nachmanides zum Sieger erklärt. Vom Bischof von Gerona, Pere de Castellnou (1254–1279)<ref>Liste der Bischöfe von Girona</ref> erhielt er den Auftrag, seine Ausführungen am Streitgespräch zu dokumentieren (veröffentlicht in Sefer Ṿikuaḥ ha-Ramban). Die Dominikaner, die mit dem Ausgang des Gespräches nicht einverstanden waren, versuchten 1265 Nachmanides wegen „Beleidigung des christlichen Glaubens“ vor Gericht zu ziehen. Erst ein Brief des Papstes Clemens IV. an den König bewog Nachmanides, Katalonien zu verlassen und ins Heilige Land, dem mamlukische Palästina (arabisch{{#if:بِلَاد الشَّام| {{#invoke:Vorlage:lang|fold}}{{#if:Bilād al-Schām| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}}}{{#if:|, DMG {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}}}{{#if:| <templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}}}{{#if:Land der Levante| ‚Land der Levante‘}}{{#invoke:TemplatePar|check |template=Vorlage:ar |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Ar |format=@@@ |all=1= |opt=2= w= DMG= d= IPA= de= b=}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |template=Vorlage:arS |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ArS |format=@@@ |all= |opt=1= 2= w= DMG= d= IPA= de= b=}}), auszuwandern.

Im Sommer 1267 kam er in Akkon an und begab sich noch im gleichen Jahr nach Jerusalem. In einem Brief an seinen Sohn beschrieb er den desolaten Zustand der Stadt, die sieben Jahre zuvor von den Tataren-Horden zerstört worden war. Er begann die wenigen verbliebenen Juden in einer Gemeinde zu sammeln und richtete eine Synagoge und vermutlich auch eine Jeschiwa in der Stadt ein. Berichte über seine Aktivitäten verbreiteten sich rasch, sodass wieder viele jüdische Siedler nach Jerusalem strömten. Im Jahr 1269 kehrte er nach Akkon zurück und war bis zu seinem Tode 1270 Vorsteher der dortigen Gemeinde. Wo sein Grab liegt, ist nicht gesichert. Einige glauben, er sei am Fuße des Berges Karmel begraben, andere vermuten, er sei in Haifa an der Seite von Jechiel ben Josef von Paris beerdigt worden.<ref>Vgl. {{#if:Haviva Pedaya|Haviva Pedaya: }}{{#if:|{{#if:NAḤMANIDES|NAḤMANIDES|Nachmanides}}|{{#if:NAḤMANIDES|NAḤMANIDES|Nachmanides}}}}. In: Encyclopaedia Judaica. 2. Auflage. Band 14, Detroit/New York u. a. 2007, ISBN 978-0-02-8659{{#expr:28+14}}-{{#expr:(10-(102+(floor(2.8+14/10))+((8+14)mod10)*3)mod10)mod10}}, S. 739{{#if:748|{{#iferror:{{#expr:739+748}}|–748|{{#ifexpr:739 != 748|–748}}}} (englisch)}}{{#if:{{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}(14) = (14) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }}||Vorlage:EJ2/Wartung/Band nicht numerisch}}{{#ifexpr:0<14and14<23||falsche Bandangabe!}}.</ref>

Von vier seiner Nachkommen (drei Söhnen und einer Tochter) sind die Namen überliefert. Sie waren offenbar weiterhin in Spanien geblieben.

Werk

Nachmanides entfaltete in dem um Maimonides’ Schriften entbrannten Maimonidesstreit eine vermittelnde Tätigkeit. Seine Erklärungen zur Tora und zum Buch Ijob lassen ihn als nüchtern gewandten Rabbiner erkennen, der von der Kabbala beeinflusst war.

Er ist ein Vertreter der rabbinischen Epoche der Rischonim, die sich formal von 1050 bis 1500 erstreckte.

<timeline> ImageSize = width:590 height:120 PlotArea = width:570 height:25 left:5 bottom:60 TimeAxis = orientation:horizontal DateFormat = yyyy Period = from:-250 till:2000 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:200 start:-200 ScaleMinor = unit:year increment:50 start:-200

Colors =

 id:turkiz    value:rgb(0,0.76,0.76)
 id:treaty    value:rgb(0.6,0.8,0.6)
 id:lightgrey value:rgb(0.6,0.8,0.4)
 id:darkgrey  value:rgb(0.6,0.8,0)
 id:Celadon   value:rgb(0.67,1,0.68)
 id:TeaGreen  value:rgb(0.81,0.94,0.75)

Define $hx = 15 # shift text to right side of bar

PlotData =

 bar:Leaders color:blue width:20 align:left fontsize:s
 from:-250 till:0 color:treaty shift:(-28,$hx) text: Die 5 Paare
  from:0 till:220 color:turkiz shift:(-20,$hx) text: Tannaim
  from:220 till:500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text: Amoraim
  from:500 till:625 color:darkgrey shift:(-20,$hx) text: Savoraim
  from:625 till:1050 color:turkiz shift:(-15,$hx) text: Geonim
  from:1055 till:1500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text: Rischonim
 from:1500 till:2000 color:treaty shift:(-20,$hx) text: Acharonim

LineData =

 layer:front # all lines in front of bars unless stated otherwise
 from:1055 till:1500 atpos:65 color:red width:2

Legend = columns:4 left:225 top:25 columnwidth:150

Colors =

id:aaa value:red legend:Ära_der_Rischonim

</timeline>

Siehe auch

Literatur

  • Charles B. Chavel: Ramban. His Life and Teachings. New York 1960.
  • Hans-Georg von Mutius: Die christlich-jüdische Zwangsdisputation von Barcelona. Peter Lang, Frankfurt am Main 1982.
  • {{#if:Haviva Pedaya|Haviva Pedaya: }}{{#if:ejud_0002_0014_0_14480|{{#if:NAḤMANIDES|NAḤMANIDES|Nachmanides}}|{{#if:NAḤMANIDES|NAḤMANIDES|Nachmanides}}}}. In: Encyclopaedia Judaica. 2. Auflage. Band 14, Detroit/New York u. a. 2007, ISBN 978-0-02-8659{{#expr:28+14}}-{{#expr:(10-(102+(floor(2.8+14/10))+((8+14)mod10)*3)mod10)mod10}}, S. 739{{#if:748|{{#iferror:{{#expr:739+748}}|–748|{{#ifexpr:739 != 748|–748}}}} (englisch)}}{{#if:{{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch:

| R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}(14) = (14) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }}||Vorlage:EJ2/Wartung/Band nicht numerisch}}{{#ifexpr:0<14and14<23||falsche Bandangabe!}}.

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#if:
 | {{#invoke:TemplatePar|match
     |template=Vorlage:LexMA
     |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:LexMA
     |format=@@@
     |1=Band=N>0
     |2=Band=n<=9
     |3=Spalte=N>0
     |4=SpalteBis=n
     |5=Lemma=*
     |6=Autor=*
     |7=Kommentar=*
     |8=Fundstelle=*}}
 | {{#invoke:TemplatePar|match
     |template=Vorlage:LexMA
     |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:LexMA
     |format=@@@
     |1=1=N>0
     |2=1=n<=9
     |3=2=N>0
     |4=3=n
     |5=4=*
     |6=5=*
     |7=6=*
     |8=Fundstelle=*}}

}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:428–430|, Sp. {{#iferror:{{#expr:428–430}}|428–430|{{#expr:1*428–430*0}}–{{#expr:-(0*428–430*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070609095123/http://www.bautz.de/bbkl/n/nachmanides.shtml%7C}}.{{#if: 6 | |{{#ifeq:||}}}}

  • J. Canal, E. Canal, J. M. Nolla, J. Sagrera: La Girona del S. XIII. L’embranzida de la burgesia (1190–1285). Girona Ajuntament, Girona Diputació 2005, ISBN 84-8496-007-2, auf cdn.girona.cat cdn.girona.cat

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Nahmanides|Nahmanides|Nachmanides}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Nachmanides|Nachmanides|{{#if:Nahmanides|Nahmanides|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Nahmanides

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|nahmanides|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |#default=1901–1906 }}|Funk and Wagnalls, New York 1901–1906}}{{#if:|{{#if:|, S. }}{{#if:|{{#ifeq: |||– }} }} }}{{#if: | {{{Kommentar}}}}}.

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118586157n50008543219072992 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118586157 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118586157 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n50008543 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n50008543 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 219072992 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 219072992 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Nachmanides | {{#if: Rabbi Moses ben Nachman (wirklicher Name); מֹשֶׁה בֶּן־נָחְמָן (hebräisch); Bonastruc ça Porta (katalanisch) | {{#if: jüdischer Gelehrter, Rabbi, Arzt, Philosoph und Dichter | {{#if: 1194 | {{#if: Girona | {{#if: 1270 | {{#if: Akko |

Vorlage:Wikidata-Registrierung