Johann Mannhardt
{{#if: befasst sich mit dem Uhrmacher Johann Mannhardt. Zu anderen Personen siehe Johann Wilhelm Mannhardt.
| Vorlage:Hinweisbaustein | {{#ifeq: 0 | 0 |}}
}}
Johann Michael Mannhardt (* 31. August 1798 in Bürstling bei Gmund; † 25. August 1878 in München) war ein deutscher Uhrmacher, Mechaniker und Erfinder.<ref name="Alte Uhren">Richard Mühe: Alte Uhren. Callwey, München 1981, ISBN 3-7667-0576-8, S. 303.</ref>
Leben
Mannhardt wurde in Bürstling am Tegernsee geboren und arbeitete zunächst als Ziegenhirte. Er erlernte in Gmund das Uhrmacherhandwerk und entwickelte früh ein großes Talent für mechanische Arbeiten. Ab 1821 arbeitete er in Miesbach beim Turmuhrenbauer Fritz.
1826 erschuf er die Uhr für den Uhrenturm in Rottach-Egern. 1833 fertigte er die Turmuhr für die evangelische Matthäuskirche in München an. 1844 zog er nach München, wo er unter anderem eine neue Plombierungsmaschine und eine Ölmühle erfand sowie die eisernen Rahmen für die Dachflächenfenster auf dem Dach der Alten Pinakothek anfertigte. Er verbesserte ebenso eine Reihe von Maschinen, darunter Sägen, Drehbänke und Torfpressen, und erhielt mehrere Patente.<ref name="Alte Uhren" /> Mannhardt arbeitete auch weiterhin als Uhrmacher, insbesondere schuf er Turmuhren für viele europäische und amerikanische Uhrentürme.
1844 gründete er die Königlich Bayerische Hof-Thurmuhren-Fabrik Johann Mannhardt in München, die 1928 von der Ulmer Turmuhrenfabrik Philipp Hörz übernommen wurde.
Letzte Ruhestätte
Johann Mannhardt starb 1878 in München. Seine Grabstätte befindet sich auf dem Alten Südlichen Friedhof in München (Mauer rechts, Platz 185 bei Gräberfeld 6, {{Coordinate{{#ifeq:|y|Simple|Complex}}|NS=48/7/44.40/N|EW=11/33/54.40/E|type=landmark|region=DE-BY|globe=|dim=|elevation=|pop=|lw=|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1=Grab von Johann Mannhardt}}|article=|text=Standort|sortkey=|tooltip=|tooltipformat=|map=|mapsize=|maplevel=|maptype=|maplabel=|maplayer=|mapcaption=}}{{#if:|{{#switch:5
|1 = Gradzahl-Fehler: {{#iferror:{{{1}}} | NS: {{{1}}} | }} {{#iferror: | EW: | }}{{#switch:0 |0|6|14= }} |2 = nicht im Bereich von {{{1}}}{{#switch:0 |0|6|14= }} |3 = {{#switch: {{{type}}} |country|state|adm1st|adm2nd|city|isle|airport|mountain|waterbody|forest|landmark= |example={{#if: | | falscher Wert ›example‹ im Artikelnamensraum }} |#default= {{#ifeq:{{{type}}}| | kein Wert | falscher Wert ›{{{type}}}‹ }} in type-Parameter{{#switch:0 |0|6|14= }} }} {{#if: {{{rg}}} | | region-Parameter fehlt{{#if: | | }} }} {{#iferror: {{{elevation}}} | {{{elevation}}}{{#switch:0 |0|6|14= }} | }} {{#iferror: {{{pop}}} | {{{pop}}}{{#switch:0 |0|6|14= }} | }} |5 = unbenannte Parameter 1:{{{1}}}{{#if:|, 2:}}{{#if:|, 3:}}{{#if:|, 4:}} {{#if:|usw.}}{{#switch:0 |0|6|14= }} |8 = Parameter name fehlt in Fließtextkoordinate{{#switch:0 |0|6|14= }} |10= |#default=coordinates error
}}}}).
Ehrung
In München und in Miesbach sind Straßen nach ihm benannt.
Werk
Auf Mannhardt gehen diverse Erfindungen und technische Verbesserungen im Turmuhrenbau zurück, so beispielsweise die Mannhardt’sche Stiftenhemmung, eine Variation der Scherenhemmung. Bekannte Turmuhren:
- (o. J.): Turmuhr der Pfarrkirche und der Portiunkulakirche in Miesbach
- 1827: Turmuhr der Pfarrkirche St. Michael in Peiting
- 1833: Turmuhr der evangelischen Matthäuskirche in der Sonnenstraße in München (1938 von den Nationalsozialisten abgerissen)
- 1826: Turmuhr St. Laurentius in Rottach-Egern
- 1842: Turmuhr der Frauenkirche in München, heute im Deutschen Museum
- 1863: Turmuhr mit freischwingendem Pendel, mit bis dahin unbekannter Präzision<ref>Deutsche Biographie online</ref>
- 1878/79: Turmuhr des Kölner Doms<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
- (o. J.): Turmuhr der Volksschule Mülln in Salzburg, Nr. 1993
- (o. J.): Turmuhr Kloster Fürstenfeld
- 1904: Turmuhr Rathaus Gundelfingen a. d. Donau, heute in Privatbesitz
- 1906: Turmuhr Dreifaltigkeitskirche (Haunsheim)
Andere Werke:
- Mit einer von der Firma Johann Mannhardt 1854 in München für 1.000 Gulden hergestellten Guillotine wurde seit 1856 die Vollstreckung der Todesstrafe durchgeführt. Diese Guillotine – auch unter dem Begriff „Mannhardt-Fallbeil“ bekannt – bestand zum überwiegenden Anteil aus Eisen. Sie stand zuletzt im Münchener Gefängnis Stadelheim und war dort vom letzten bayerischen Scharfrichter Johann Reichhart so umgebaut worden, dass die Hinrichtungen (z. B. der Geschwister Scholl) schneller ablaufen können. Dieses Exemplar ist – auf Grund der identischen Umbauten – mit sehr hoher Wahrscheinlichkeit identisch mit dem, das seit 1974 in den Depots des Bayerischen Nationalmuseums lagert. Der Hörfunkjournalist Ulrich Trebbin stieß 2014 bei seinen Recherchen für ein Feature zu Mannhardt im Bayerischen Rundfunk<ref>Ulrich Trebbin: Ein genialer Pleitier: Der Turmuhrenfabrikant Johann Mannhardt, br.de vom 16. Februar 2014</ref> auch auf diese Geschichte.<ref>Christian Ernst: Die Weiße Rose – eine deutsche Geschichte?. Vandenhoeck & Ruprecht, 2018 (S. 9 und 543)</ref>
Literatur
- G. H. Baillie: Watchmakers & Clockmakers of the World. Pomona Press, 2006, ISBN 1-4067-9113-X.
- Beni Eisenburg, Waldemar Rausch (Hrsg.): Johann Baptist Mannhardt – ein Genie. In: Gmunder Hefte. Beiträge zur Heimatkunde. Nr. 10. Hrsg. Heimatfreunde Gmund, Gmund 1998.
- Alexander Langheiter: Johann Michael Mannhardt. In: Miesbach. Ein Kulturführer. Maurus, Miesbach 2006, ISBN 3-00-017020-0.
- {{#if:Mai| {{#switch: Mai
|Ay = Karl-Ludwig Ay |Bl = Werner K. Blessing |Bo = Erika Bosl |Br = Markus Brantl |RvB = Rüdiger vom Bruch |Ch = Günter Christ |Fr = Jutta Franke |Gr = Walter Grasser |Hö = Manfred Hörner |Ja = Joachim Jahn |Ka = Hatto Kallfelz |Kl = Lieselotte Klemmer |Kr = Alfred Krinner |La = Hannes Lambacher |Mai = Lorenz Maier |Ma = Kurt Malisch |MM = Marion Maurer |RAM = Rainer Albert Müller |Mü = Winfried Müller |M-L = Elisabeth Müller-Luckner |Na = Erwin Naimer |Pa = Ina-Ulrike Paul |Pu = Uwe Puschner |Ra = Wolfgang Rappel |rr = Rudolf Reiser |Ri = Elisabeth Richter |S = Detlev Schröder |Za = Ulrich Zangenfeind |Mai }}: }}{{#if:Mannhardt, Johann Michael|Mannhardt, Johann Michael|Johann Mannhardt}}. In: Karl Bosl (Hrsg.): Bosls bayerische Biographie. {{#switch: 1 |1=Pustet, Regensburg 1983, ISBN 3-7917-0792-2, |2=Ergänzungsband. 1000 Persönlichkeiten aus 15 Jahrhunderten. Pustet, Regensburg 1988, ISBN 3-7917-1153-9, }} S. 504{{ #if:504 | {{ #ifexpr: 504 != 504 |{{ #ifexpr: 504 = {{ #expr: 504 + 1 }} | f.|–504}}|}}}} (#expr: 504 + 16 }}&band=1 Digitalisat{{#if:
|, Stand: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
}}{{#if:
|, abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{Abruf}}}}}
}}).
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 64
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 120253135
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|120253135}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 1537405 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 1537405 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- {{ #if:Hyacinth Holland|Hyacinth Holland: |}}{{ #if:ADB:Mannhardt, Johann|{{ #if:Mannhart, Johann|Mannhart, Johann|Johann Mannhardt }}|{{#ifeq: {{#switch: 20
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Mannhart, Johann|Mannhart, Johann|Johann Mannhardt }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 20 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 20 | 1={{ #expr: 200 + 16 }} | 2={{ #expr: 200 + 2 }} | 3={{ #expr: 200 + 2 }} | 4={{ #expr: 200 + 2 }} | 5={{ #expr: 200 + 2 }} | 6={{ #expr: 200 + 2 }} | 7={{ #expr: 200 + 2 }} | 8={{ #expr: 200 + 2 }} | 9={{#switch: 200 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 200 < 449 | {{ #expr: 200 + 2 }} | {{ #expr: 200 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 200 + 2 }} | 11={{ #expr: 200 + 2 }} | 12={{ #expr: 200 + 2 }} | 13={{ #expr: 200 + 2 }} | 14={{ #expr: 200 + 2 }} | 15={{ #expr: 200 + 2 }} | 16={{ #expr: 200 + 2 }} | 17={{ #expr: 200 + 2 }} | 18={{ #expr: 200 + 2 }} | 19={{ #expr: 200 + 2 }} | 20={{ #expr: 200 + 2 }} | 21={{ #expr: 200 + 2 }} | 22={{ #expr: 200 + 2 }} | 23={{ #expr: 200 + 2 }} | 24={{ #expr: 200 + 2 }} | 25={{ #expr: 200 + 2 }} | 26={{ #expr: 200 + 2 }} | 27={{ #expr: 200 + 2 }} | 28={{ #expr: 200 + 2 }} | 29={{ #expr: 200 + 2 }} | 30={{ #expr: 200 + 2 }} | 31={{ #expr: 200 + 2 }} | 32={{ #expr: 200 + 2 }} | 33={{ #expr: 200 + 2 }} | 34={{ #expr: 200 + 2 }} | 35={{ #expr: 200 + 2 }} | 36={{ #expr: 200 + 2 }} | 37={{ #expr: 200 + 2 }} | 38={{ #expr: 200 + 2 }} | 39={{ #expr: 200 + 2 }} | 40={{ #expr: 200 + 2 }} | 41={{ #expr: 200 + 2 }} | 42={{ #expr: 200 + 2 }} | 43={{ #expr: 200 + 2 }} | 44={{ #expr: 200 + 2 }} | 45={{ #expr: 200 + 6 }} | 46={{ #expr: 200 + 2 }} | 47={{ #expr: 200 + 2 }} | 48={{ #expr: 200 + 2 }} | 49={{ #expr: 200 + 2 }} | 50={{ #expr: 200 + 2 }} | 51={{ #expr: 200 + 2 }} | 52={{ #expr: 200 + 2 }} | 53={{ #expr: 200 + 2 }} | 54={{ #expr: 200 + 2 }} | 55={{ #expr: 200 + 3 }} | 56=200 | #default = 200 }} {{ #if:Mannhart, Johann|Mannhart, Johann|Johann Mannhardt }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 20, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 20 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 200{{ #if:203 | {{ #ifexpr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 200 + 16 }} | 2={{ #expr: 200 + 2 }} | 3={{ #expr: 200 + 2 }} | 4={{ #expr: 200 + 2 }} | 5={{ #expr: 200 + 2 }} | 6={{ #expr: 200 + 2 }} | 7={{ #expr: 200 + 2 }} | 8={{ #expr: 200 + 2 }} | 9={{#switch: 200 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 200 < 449 | {{ #expr: 200 + 2 }} | {{ #expr: 200 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 200 + 2 }} | 11={{ #expr: 200 + 2 }} | 12={{ #expr: 200 + 2 }} | 13={{ #expr: 200 + 2 }} | 14={{ #expr: 200 + 2 }} | 15={{ #expr: 200 + 2 }} | 16={{ #expr: 200 + 2 }} | 17={{ #expr: 200 + 2 }} | 18={{ #expr: 200 + 2 }} | 19={{ #expr: 200 + 2 }} | 20={{ #expr: 200 + 2 }} | 21={{ #expr: 200 + 2 }} | 22={{ #expr: 200 + 2 }} | 23={{ #expr: 200 + 2 }} | 24={{ #expr: 200 + 2 }} | 25={{ #expr: 200 + 2 }} | 26={{ #expr: 200 + 2 }} | 27={{ #expr: 200 + 2 }} | 28={{ #expr: 200 + 2 }} | 29={{ #expr: 200 + 2 }} | 30={{ #expr: 200 + 2 }} | 31={{ #expr: 200 + 2 }} | 32={{ #expr: 200 + 2 }} | 33={{ #expr: 200 + 2 }} | 34={{ #expr: 200 + 2 }} | 35={{ #expr: 200 + 2 }} | 36={{ #expr: 200 + 2 }} | 37={{ #expr: 200 + 2 }} | 38={{ #expr: 200 + 2 }} | 39={{ #expr: 200 + 2 }} | 40={{ #expr: 200 + 2 }} | 41={{ #expr: 200 + 2 }} | 42={{ #expr: 200 + 2 }} | 43={{ #expr: 200 + 2 }} | 44={{ #expr: 200 + 2 }} | 45={{ #expr: 200 + 6 }} | 46={{ #expr: 200 + 2 }} | 47={{ #expr: 200 + 2 }} | 48={{ #expr: 200 + 2 }} | 49={{ #expr: 200 + 2 }} | 50={{ #expr: 200 + 2 }} | 51={{ #expr: 200 + 2 }} | 52={{ #expr: 200 + 2 }} | 53={{ #expr: 200 + 2 }} | 54={{ #expr: 200 + 2 }} | 55={{ #expr: 200 + 3 }} | 56=200 | #default = 200 }} != {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 203 + 16 }} | 2={{ #expr: 203 + 2 }} | 3={{ #expr: 203 + 2 }} | 4={{ #expr: 203 + 2 }} | 5={{ #expr: 203 + 2 }} | 6={{ #expr: 203 + 2 }} | 7={{ #expr: 203 + 2 }} | 8={{ #expr: 203 + 2 }} | 9={{#switch: 203 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 203 < 449 | {{ #expr: 203 + 2 }} | {{ #expr: 203 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 203 + 2 }} | 11={{ #expr: 203 + 2 }} | 12={{ #expr: 203 + 2 }} | 13={{ #expr: 203 + 2 }} | 14={{ #expr: 203 + 2 }} | 15={{ #expr: 203 + 2 }} | 16={{ #expr: 203 + 2 }} | 17={{ #expr: 203 + 2 }} | 18={{ #expr: 203 + 2 }} | 19={{ #expr: 203 + 2 }} | 20={{ #expr: 203 + 2 }} | 21={{ #expr: 203 + 2 }} | 22={{ #expr: 203 + 2 }} | 23={{ #expr: 203 + 2 }} | 24={{ #expr: 203 + 2 }} | 25={{ #expr: 203 + 2 }} | 26={{ #expr: 203 + 2 }} | 27={{ #expr: 203 + 2 }} | 28={{ #expr: 203 + 2 }} | 29={{ #expr: 203 + 2 }} | 30={{ #expr: 203 + 2 }} | 31={{ #expr: 203 + 2 }} | 32={{ #expr: 203 + 2 }} | 33={{ #expr: 203 + 2 }} | 34={{ #expr: 203 + 2 }} | 35={{ #expr: 203 + 2 }} | 36={{ #expr: 203 + 2 }} | 37={{ #expr: 203 + 2 }} | 38={{ #expr: 203 + 2 }} | 39={{ #expr: 203 + 2 }} | 40={{ #expr: 203 + 2 }} | 41={{ #expr: 203 + 2 }} | 42={{ #expr: 203 + 2 }} | 43={{ #expr: 203 + 2 }} | 44={{ #expr: 203 + 2 }} | 45={{ #expr: 203 + 6 }} | 46={{ #expr: 203 + 2 }} | 47={{ #expr: 203 + 2 }} | 48={{ #expr: 203 + 2 }} | 49={{ #expr: 203 + 2 }} | 50={{ #expr: 203 + 2 }} | 51={{ #expr: 203 + 2 }} | 52={{ #expr: 203 + 2 }} | 53={{ #expr: 203 + 2 }} | 54={{ #expr: 203 + 2 }} | 55={{ #expr: 203 + 3 }} | 56=203 | #default = 203 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 203 + 16 }} | 2={{ #expr: 203 + 2 }} | 3={{ #expr: 203 + 2 }} | 4={{ #expr: 203 + 2 }} | 5={{ #expr: 203 + 2 }} | 6={{ #expr: 203 + 2 }} | 7={{ #expr: 203 + 2 }} | 8={{ #expr: 203 + 2 }} | 9={{#switch: 203 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 203 < 449 | {{ #expr: 203 + 2 }} | {{ #expr: 203 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 203 + 2 }} | 11={{ #expr: 203 + 2 }} | 12={{ #expr: 203 + 2 }} | 13={{ #expr: 203 + 2 }} | 14={{ #expr: 203 + 2 }} | 15={{ #expr: 203 + 2 }} | 16={{ #expr: 203 + 2 }} | 17={{ #expr: 203 + 2 }} | 18={{ #expr: 203 + 2 }} | 19={{ #expr: 203 + 2 }} | 20={{ #expr: 203 + 2 }} | 21={{ #expr: 203 + 2 }} | 22={{ #expr: 203 + 2 }} | 23={{ #expr: 203 + 2 }} | 24={{ #expr: 203 + 2 }} | 25={{ #expr: 203 + 2 }} | 26={{ #expr: 203 + 2 }} | 27={{ #expr: 203 + 2 }} | 28={{ #expr: 203 + 2 }} | 29={{ #expr: 203 + 2 }} | 30={{ #expr: 203 + 2 }} | 31={{ #expr: 203 + 2 }} | 32={{ #expr: 203 + 2 }} | 33={{ #expr: 203 + 2 }} | 34={{ #expr: 203 + 2 }} | 35={{ #expr: 203 + 2 }} | 36={{ #expr: 203 + 2 }} | 37={{ #expr: 203 + 2 }} | 38={{ #expr: 203 + 2 }} | 39={{ #expr: 203 + 2 }} | 40={{ #expr: 203 + 2 }} | 41={{ #expr: 203 + 2 }} | 42={{ #expr: 203 + 2 }} | 43={{ #expr: 203 + 2 }} | 44={{ #expr: 203 + 2 }} | 45={{ #expr: 203 + 6 }} | 46={{ #expr: 203 + 2 }} | 47={{ #expr: 203 + 2 }} | 48={{ #expr: 203 + 2 }} | 49={{ #expr: 203 + 2 }} | 50={{ #expr: 203 + 2 }} | 51={{ #expr: 203 + 2 }} | 52={{ #expr: 203 + 2 }} | 53={{ #expr: 203 + 2 }} | 54={{ #expr: 203 + 2 }} | 55={{ #expr: 203 + 3 }} | 56=203 | #default = 203 }} = {{ #expr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 200 + 16 }} | 2={{ #expr: 200 + 2 }} | 3={{ #expr: 200 + 2 }} | 4={{ #expr: 200 + 2 }} | 5={{ #expr: 200 + 2 }} | 6={{ #expr: 200 + 2 }} | 7={{ #expr: 200 + 2 }} | 8={{ #expr: 200 + 2 }} | 9={{#switch: 200 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 200 < 449 | {{ #expr: 200 + 2 }} | {{ #expr: 200 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 200 + 2 }} | 11={{ #expr: 200 + 2 }} | 12={{ #expr: 200 + 2 }} | 13={{ #expr: 200 + 2 }} | 14={{ #expr: 200 + 2 }} | 15={{ #expr: 200 + 2 }} | 16={{ #expr: 200 + 2 }} | 17={{ #expr: 200 + 2 }} | 18={{ #expr: 200 + 2 }} | 19={{ #expr: 200 + 2 }} | 20={{ #expr: 200 + 2 }} | 21={{ #expr: 200 + 2 }} | 22={{ #expr: 200 + 2 }} | 23={{ #expr: 200 + 2 }} | 24={{ #expr: 200 + 2 }} | 25={{ #expr: 200 + 2 }} | 26={{ #expr: 200 + 2 }} | 27={{ #expr: 200 + 2 }} | 28={{ #expr: 200 + 2 }} | 29={{ #expr: 200 + 2 }} | 30={{ #expr: 200 + 2 }} | 31={{ #expr: 200 + 2 }} | 32={{ #expr: 200 + 2 }} | 33={{ #expr: 200 + 2 }} | 34={{ #expr: 200 + 2 }} | 35={{ #expr: 200 + 2 }} | 36={{ #expr: 200 + 2 }} | 37={{ #expr: 200 + 2 }} | 38={{ #expr: 200 + 2 }} | 39={{ #expr: 200 + 2 }} | 40={{ #expr: 200 + 2 }} | 41={{ #expr: 200 + 2 }} | 42={{ #expr: 200 + 2 }} | 43={{ #expr: 200 + 2 }} | 44={{ #expr: 200 + 2 }} | 45={{ #expr: 200 + 6 }} | 46={{ #expr: 200 + 2 }} | 47={{ #expr: 200 + 2 }} | 48={{ #expr: 200 + 2 }} | 49={{ #expr: 200 + 2 }} | 50={{ #expr: 200 + 2 }} | 51={{ #expr: 200 + 2 }} | 52={{ #expr: 200 + 2 }} | 53={{ #expr: 200 + 2 }} | 54={{ #expr: 200 + 2 }} | 55={{ #expr: 200 + 3 }} | 56=200 | #default = 200 }} + 1 }} | f|–203}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Mannhardt, Johann||{{#ifeq:0|0|}}}}
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12025313572219778 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 120253135 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 120253135 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 72219778 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 72219778 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Mannhardt, Johann | {{#if: Mannhardt, Johann Michael (vollständiger Name) | {{#if: deutscher Uhrmacher | {{#if: 31. August 1798 | {{#if: Bürstling bei Gmund | {{#if: 25. August 1878 | {{#if: München || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Mannhardt, Johann
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Mannhardt, Johann Michael (vollständiger Name)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | deutscher Uhrmacher
}} |
| GEBURTSDATUM | 31. August 1798
}} |
| GEBURTSORT | Bürstling bei Gmund
}} |
| STERBEDATUM | 25. August 1878
}} |
| STERBEORT | München
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Mehrdeutigkeitshinweis
- Wikipedia:Koordinaten-Parameterfehler
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Erfinder
- Uhrmacher
- Deutscher
- Geboren 1798
- Gestorben 1878
- Mann