Zum Inhalt springen

Hartmann von Dillingen

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Dillingen an der Donau Heilig Geist 381.jpg
Bischof Hartmann V., Gemälde aus dem 19. Jahrhundert in der Spitalkirche Heilig Geist in Dillingen an der Donau

Hartmann V. von Dillingen († 4./5. Juli 1286) war von 1248 bis 1286 Bischof von Augsburg.

Herkunft

Hartmann entstammte dem schwäbischen Geschlecht der Grafen von Dillingen, das im Donauraum reich begütert war und die Vogtei über die Reichsstadt Ulm innehatte. Er war der jüngste Sohn von Graf Hartmann IV. von Dillingen († 1258) und der Willibirgis († vor 1248).<ref>Foundations or Medieval Genalogy: Swabian Nobility. Ch. 12A Grafen von Dillingen</ref> Der Familie entstammten auch der Augsburger Bischof Walter I. (1133–1152) und die Konstanzer Bischöfe Eberhard I., Warmann und Ulrich I.

Leben

Hartmann war 1246/47 Domherr in Augsburg. Nach der Absetzung des staufertreuen Bischofs Siboto von Seefelds durch Papst Innozenz IV. wurde er 1248 zum Bischof von Augsburg ernannt. Weil Augsburg in staufischer Hand war, erfolgte seine Weihe allerdings erst im Jahr 1256. Im Konflikt zwischen Staufern und Papst zählte Hartmanns Familie zusammen mit den Grafen Ulrich I. von Württemberg und Hartmann II. von Grüningen zu den bedeutendsten Gegnern von König Konrad IV.

In seinem Bistum war er ein Förderer der Klöster und Spitäler. Er erlaubte den Bettelorden der Dominikaner, Franziskaner und Karmeliter, die Seelsorge in seiner Diözese. Er lag seit 1256 im Streit mit Ludwig II. von Bayern um die Vogtei des Hochstifts, konnte sich schließlich 1270 durchsetzen, verlor aber die Vogtei 1276 wieder an das Reich. In der Fehde mit Ludwig III. von Oettingen um die Vogtei des Klosters Neresheim entschied ein Schiedsgericht unter Leitung von Albertus Magnus gegen ihn. Schwigger II. von Mindelberg nahm ihn 1266 gefangen und brannte seine Burg Straßberg nieder.

Nach dem Tode seines Bruders Adalbert (1257) und seines Vaters Hartmann IV. (1258) hatte er neben seinen Schwägern einen Großteil des verbliebenen Dillinger Besitzes geerbt,<ref>Adolf Layer: Die Grafen von Dillingen. In: Jahrbuch des Historischen Vereins Dillingen an der Donau Bd. 75, Dillingen 1973, S. 96ff. Digitalisat BSB</ref> die 1258 bzw. 1286 weitgehend an das Hochstift Augsburg übergingen. Mit Hartmanns Tod 1286 erlosch das Geschlecht der Grafen von Dillingen.

Hartmann wurde im Augsburger Dom vor dem Kreuzaltar bestattet.

Literatur

  • {{#if:Ja| {{#switch: Ja

|Ay = Karl-Ludwig Ay |Bl = Werner K. Blessing |Bo = Erika Bosl |Br = Markus Brantl |RvB = Rüdiger vom Bruch |Ch = Günter Christ |Fr = Jutta Franke |Gr = Walter Grasser |Hö = Manfred Hörner |Ja = Joachim Jahn |Ka = Hatto Kallfelz |Kl = Lieselotte Klemmer |Kr = Alfred Krinner |La = Hannes Lambacher |Mai = Lorenz Maier |Ma = Kurt Malisch |MM = Marion Maurer |RAM = Rainer Albert Müller |Mü = Winfried Müller |M-L = Elisabeth Müller-Luckner |Na = Erwin Naimer |Pa = Ina-Ulrike Paul |Pu = Uwe Puschner |Ra = Wolfgang Rappel |rr = Rudolf Reiser |Ri = Elisabeth Richter |S = Detlev Schröder |Za = Ulrich Zangenfeind |Ja }}: }}{{#if:Dillingen, Hartmann von|Dillingen, Hartmann von|Hartmann von Dillingen}}. In: Karl Bosl (Hrsg.): Bosls bayerische Biographie. {{#switch: 1 |1=Pustet, Regensburg 1983, ISBN 3-7917-0792-2, |2=Ergänzungsband. 1000 Persönlichkeiten aus 15 Jahrhunderten. Pustet, Regensburg 1988, ISBN 3-7917-1153-9, }} S. 143{{ #if:143 | {{ #ifexpr: 143 != 143 |{{ #ifexpr: 143 = {{ #expr: 143 + 1 }} | f.|–143}}|}}}} (#expr: 143 + 16 }}&band=1 Digitalisat{{#if:

   |,  Stand: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}} 

}}{{#if:

   |,  abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{Abruf}}}}}

}}).

  • Adolf Layer: Die Grafen von Dillingen. In: Jahrbuch des Historischen Vereins Dillingen an der Donau. Bd. 75, 1973, S. 46–101 (Digitalisat BSB)
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 724
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 133606058
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|133606058}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 1950524 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 1950524 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

Einzelnachweise

<references />

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Hartmann von Dillingen}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Vorlage:Navigationsleiste der Bischöfe von Augsburg (738–1365)

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 1336060583667408 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 133606058 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 133606058 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 3667408 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 3667408 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Hartmann von Dillingen | {{#if: | {{#if: Bischof von Augsburg | {{#if: 12. Jahrhundert oder 13. Jahrhundert | {{#if: | {{#if: 4. Juli 1286 oder 5. Juli 1286 | {{#if: |

Vorlage:Wikidata-Registrierung