Zum Inhalt springen

Harenatium

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
{{#if:
{{#if:Kastell Kleve-Rindern | Kastell Kleve-Rindern | Harenatium

}}{{#if: Harenatium |

Alternativname Harenatium}}
Limes {{#if: Niedergermanischer Limes Niedergermanischer Limes ORL {{#if: | {{{Nummer der RLK}}} | NN}} (RLK)

{{#if:

- Strecke (RLK) {{{Strecke nach ORL}}}
   }}

}}{{#if: |

Abschnitt

}}{{#if: 1. bis Ende 3. Jh. |

Datierung (Belegung) 1. bis Ende 3. Jh.

}}{{#if: Auxiliarkastell (?) |

Typ Auxiliarkastell (?)

}}{{#if: unbekannt |

Einheit unbekannt

}}{{#if: unbekannt |

Größe unbekannt

}}{{#if: Steinkastell |

Bauweise Steinkastell

}}{{#if: oberirdisch nicht mehr sichtbar |

Erhaltungszustand oberirdisch nicht mehr sichtbar

}}{{#if: Rindern |

Ort Rindern

}}

colspan="2" style="display:none" | Vorlage:Infobox Limeskastell/Wartung/Unauffindbar {{#switch:{{#switch:{{#if:{{#titleparts:|1|1}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|{{#switch:top 1|1}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

LI|CH|GB={{#switch:{{#if:{{#titleparts:|1|2}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|{{#switch:top 1|2}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

LI|CH|GB={{#switch:{{#if:{{#titleparts:|1|3}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|{{#switch:top 1|3}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

CH|GB={{#switch:{{#if:{{#titleparts:|1|4}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|{{#switch:top 1|4}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}||LI|CH|GB=|#default=DMS/}}

#default=DMS/}} #default=DMS/}} #default=DMS/}}{{#switch:CH 1|1}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|{{#switch:top 1|1}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|2}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|{{#switch:top 1|2}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|3}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|{{#switch:top 1|3}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|4}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|{{#switch:top 1|4}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}=CH1903/CH1903

#default={{#switch:LI 1|1}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|1}}|{{#switch:top 1|1}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|2}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|2}}|{{#switch:top 1|2}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|3}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|3}}|{{#switch:top 1|3}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}

1|4}}|{{#switch:{{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|level}} 1|2={{Info ISO-3166-2:{{#titleparts:|1|4}}|{{#switch:top 1|4}}|level}} adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
}}
#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}=CH1903/CH1903

#default=DMS/DMS

}}}}

DMS/CH1903/CH1903={{#if:Geographische Lage|Geographische Lage|Koordinaten}}, (CH) CH1903/CH1903={{#if:Geographische Lage|Geographische Lage|Koordinaten}} OSGB36/OSGB36=Ordnance Survey GB UTM=UTM-Koordinaten #default={{#if:Geographische Lage|Geographische Lage|Koordinaten}}

}}

y|Simple|Complex}}|NS=51/48/48|EW=6/07/42|type=building|region=DE-NW|globe=|dim=200|elevation=17|pop=|lw=|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1={{#if:| Kastell Kleve-Rindern, Harenatium}}}}|article={{#if: text={{#if:51/48/48|/}}|sortkey=|tooltip=|tooltipformat=|map=|mapsize=|maplevel=|maptype=|maplabel=|maplayer=|mapcaption=}}{{#if:|{{#switch:5 1 = Gradzahl-Fehler: {{#iferror:{{{1}}} NS: {{{1}}}
}} {{#iferror:
EW:
}}{{#switch:0
6|14=
}}
2 = nicht im Bereich von {{{1}}}{{#switch:0 6|14=
}}
3 = {{#switch: {{{type}}} state|adm1st|adm2nd|city|isle|airport|mountain|waterbody|forest|landmark= example={{#if: falscher Wert ›example‹ im Artikelnamensraum
 }}
kein Wert falscher Wert ›{{{type}}}‹
 }} in type-Parameter{{#switch:0
6|14=
 }}
}} {{#if: {{{rg}}}
region-Parameter fehlt{{#if: 6
 }}
}} {{#iferror: {{{elevation}}}
{{{elevation}}}{{#switch:0 6|14=
 }}
}} {{#iferror: {{{pop}}}
{{{pop}}}{{#switch:0 6|14=
 }}
}}
, 2:}}{{#if:|, 3:}}{{#if:|, 4:}} {{#if:|usw.}}{{#switch:0 6|14=
}}
8 = Parameter name fehlt in Fließtextkoordinate{{#switch:0 6|14=
}}
10= überflüssige Parameter #default=coordinates error

}}}} {{#if: 51/48/48||Vorlage:Infobox Limeskastell/Wartung/Breitengrad fehlt }}{{#if:17 | |hf }} }}{{#if: 17 |

Höhe {{#ifeq: Vorlage:Höhe/Fmt|Expression error: Unrecognised punctuation character "."|Vorlage:Höhe/Fehler in Parameterliste|}}{{#if: 17 {{#switch:{{#switch: level continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

1|2={{#switch: {{#switch:top name={{#switch: level continent = europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = nw top = de upper = de lemma = nordrhein-westfalen admname = land nordrhein-westfalen admtype = land 0 = deutschland 1 = nordrhein-westfalen 2 = map = deutschland nordrhein-westfalen flag = flag of north rhine-westphalia.svg

}}

adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}|DE|DE-NHN|{{#if:DE-NW|{{#switch:{{#switch: level

continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

1|2={{#switch: {{#switch:top name={{#switch: level continent = europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = nw top = de upper = de lemma = nordrhein-westfalen admname = land nordrhein-westfalen admtype = land 0 = deutschland 1 = nordrhein-westfalen 2 = map = deutschland nordrhein-westfalen flag = flag of north rhine-westphalia.svg

}}

adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}}}

{{#SWITCH:{{#SWITCH: LEVEL CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

1|2={{#SWITCH: {{#SWITCH:TOP NAME={{#SWITCH: LEVEL CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

ADM2ND=2 ADM1ST=1 COUNTRY=0 #DEFAULT=TOP
 }}
CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

#DEFAULT={{#SWITCH: TOP CONTINENT = LEVEL = MAXLEVEL = ACRONYM = TOP = ?? UPPER = ADMTYPE = ADMTYPELINK = ADMNAME = LEMMA = 0 = 1 = 2 = MAP = ERDE FLAG = FLAG OF NONE.SVG

}} }}}}|DE|DE-NHN|{{#IF:DE-NW|{{#SWITCH:{{#SWITCH: LEVEL

CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

1|2={{#SWITCH: {{#SWITCH:TOP NAME={{#SWITCH: LEVEL CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

ADM2ND=2 ADM1ST=1 COUNTRY=0 #DEFAULT=TOP
 }}
CONTINENT = EUROPA LEVEL = 1 MAXLEVEL= 1 ACRONYM = NW TOP = DE UPPER = DE LEMMA = NORDRHEIN-WESTFALEN ADMNAME = LAND NORDRHEIN-WESTFALEN ADMTYPE = LAND 0 = DEUTSCHLAND 1 = NORDRHEIN-WESTFALEN 2 = MAP = DEUTSCHLAND NORDRHEIN-WESTFALEN FLAG = FLAG OF NORTH RHINE-WESTPHALIA.SVG

}}

#DEFAULT={{#SWITCH: TOP CONTINENT = LEVEL = MAXLEVEL = ACRONYM = TOP = ?? UPPER = ADMTYPE = ADMTYPELINK = ADMNAME = LEMMA = 0 = 1 = 2 = MAP = ERDE FLAG = FLAG OF NONE.SVG

}} }}}}}}

AT = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m ü. A.|m ü. A.}} BSW77 =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|Ostsee|Ostsee}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|Ostsee|Ostsee}}
            }}
LI CH = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m ü. M.|m ü. M.}} LI-M CH-M = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} DE =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m unter dem Meeresspiegel|m unter dem Meeresspiegel}}
            }}
DE-NN =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NN|NN}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NN|NN}}
            }}
DE-HN =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|HN|HN}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|HN|HN}}
            }}
DE-NHN =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NHN|NHN}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NHN|NHN}}
            }}
DE-NHN-2016 =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NHN|NHN}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|NHN|NHN}}
            }}
AL = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m ü. A.|m ü. A.}} SK = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m n.m.|m n.m.}} CZ = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m n.m.|m n.m.}} HU = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}}


DK = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m.o.h.|m.o.h.}} IE = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m ASL|m ASL}} FX = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} SM|VA = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m s.l.m.|m s.l.m.}} BA HR ME MK RS SI
             = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m. i. J.|m. i. J.}}
JP = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|T.P.|m T.P.}} NL = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m NAP|m NAP}} NO =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|moh.|moh.}} Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|muh.|muh.}}
            }}
PL = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m n.p.m.|m n.p.m.}} SE = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m ö.h.|m ö.h.}} ES = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|msnm|msnm}} BE = Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m O.P.|m O.P.}} AF AX DZ AS AD AO AI AQ AG AR AM AW AU AZ BS BH BD BB BY BZ BJ BM BT BO BW BV BR IO BN BG BF BI KH CM CA CV KY CF TD CL CN CX CC CO KM CG CD CK CR CI CU CY DK DJ DM DO EC EG SV GQ ER EE ET FK FO FJ FI GF PF TF GA GM GE GH GI GR GL GD GP GU GT GG GN GW GY HT HM HN HK IS IN ID IR IQ IM IL JM JE JO KZ KE KI KP KR KW KG LA LV LB LS LR LY LT LU MO MG MW MY MV ML MT MH MQ MR MU YT MX FM MD MC MN MS MA MZ MM NA NR NP AN NC NZ NI NE NG NU NF MP OM PK PW PS PA PG PY PE PH PN PT PR QA RE RO RU RW SH KN LC PM VC WS ST SA SN SC SL SG SB SO ZA GS LK SD SS SR SJ SZ SY TW TJ TZ TH TL TG TK TO TT TN TR TM TC TV UG UA AE US UM UY UZ VU VE VN VG VI WF EH YE ZM ZW
       =
       {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m unter dem Meeresspiegel|m unter dem Meeresspiegel}}
         }}
XS| XN| XP| XI=
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|MSL|MSL}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|MSL|MSL}}
            }}
XO=
            {{#ifexpr: (17>=150)
Masz}} ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|MSL|MSL}} Vorlage:Höhe/ungültiger Wert
            }}
VENUS| ERDE| MARS| JUPITER| SATURN| URANUS| NEPTUN =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt m ü. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|Nullniveau|Nullniveau}} Vorlage:Höhe/Fmt m unter {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|Nullniveau|Nullniveau}}
            }}
M METER =
            {{#ifexpr: (17>=0)
Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m unter dem Meeresspiegel|m unter dem Meeresspiegel}}
            }}
#default = Vorlage:Höhe/Fmt {{#ifeq:{{#if:DE-NW|{{#switch:{{#switch: level continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

1|2={{#switch: {{#switch:top name={{#switch: level continent = europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = nw top = de upper = de lemma = nordrhein-westfalen admname = land nordrhein-westfalen admtype = land 0 = deutschland 1 = nordrhein-westfalen 2 = map = deutschland nordrhein-westfalen flag = flag of north rhine-westphalia.svg

}}

adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}|DE|DE-NHN|{{#if:DE-NW|{{#switch:{{#switch: level

continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

1|2={{#switch: {{#switch:top name={{#switch: level continent = europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = nw top = de upper = de lemma = nordrhein-westfalen admname = land nordrhein-westfalen admtype = land 0 = deutschland 1 = nordrhein-westfalen 2 = map = deutschland nordrhein-westfalen flag = flag of north rhine-westphalia.svg

}}

adm2nd=2 adm1st=1 country=0 #default=top
 }}
continent = Europa level = 1 maxlevel= 1 acronym = NW top = DE upper = DE lemma = Nordrhein-Westfalen admname = Land Nordrhein-Westfalen admtype = Land 0 = Deutschland 1 = Nordrhein-Westfalen 2 = map = Deutschland Nordrhein-Westfalen flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg

}}

#default={{#switch: top continent = level = maxlevel = acronym = top = ?? upper = admtype = admtypelink = admname = lemma = 0 = 1 = 2 = map = Erde flag = Flag of None.svg

}} }}}}}}Vorlage:Höhe/unbekannter Bezug

   }}
{{#ifexpr: (17>=0) Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m|m}} Vorlage:Höhe/Fmt {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|true}}|m unter dem Meeresspiegel|m unter dem Meeresspiegel}}
     }}
   }}
Höhenwert fehlt, siehe VorlagenbeschreibungVorlage:Höhe/Fehler in Parameterliste

}} }}{{#if: Carvium (Kastell Rijnwaarden) (nordnordwestlich) |

Vorhergehend Carvium (Kastell Rijnwaarden) (nordnordwestlich)

}}{{#if: Quadriburgium (Kastell Qualburg) (südsüdöstlich) |

Anschließend Quadriburgium (Kastell Qualburg) (südsüdöstlich)

}}{{#if: |

Rückwärtig

}}{{#if: |

Vorgelagert

}}{{#ifeq: a | b |

Siehe auch

Liste der Listen der Limeskastelle{{#if: | {{{Siehe auch}}} }} }}

Datei:Limes1.png
Lage Harenatiums im Verlauf des Niedergermanischen Limes.

Harenatium, auch Kastell Kleve-Rindern, war im 1. bis 3. Jahrhundert eine mutmaßliche römische Befestigungsanlage am Niedergermanischen Limes, der seit 2021 zum UNESCO-Weltkulturerbe gehört. Der Ort lag an einem heute verlandeten Altarm des Rheins. Das heutige Bodendenkmal befindet sich in Ortslage von Rindern, einem Ortsteil der Stadt Kleve am Niederrhein. Die Kirche St. Willibrord markiert heute das Zentrum des römischen Siedlungsplatzes.

Quellen und Forschungsgeschichte

Datei:Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana.jpg
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana

Tacitus erwähnt den Ort in seiner Schilderung des Bataveraufstandes. Danach soll die legio X Gemina dort im Herbst des Jahres 70 das Winterlager bezogen haben.<ref>Tacitus, Historien 5,20.</ref> Die Tacitus-Handschriften nennen den Ort Arenacium. Unter dieser Bezeichnung Arenatio führt auch die Tabula Peutingeriana den Ort. Das früher zu datierende Itinerarium Antonini hingegen überliefert erstmals den Ortsnamen Harenatium.

Bei Bauarbeiten in den Jahren 1870 bis 1872 wurden an der Nordseite von St. Willibrord die Fundamente einer römischen Therme aus dem 2./3. Jahrhundert gefunden, die möglicherweise das Kastellbad gewesen sein könnte. Weitere hypokaustierte Gebäudereste konnten bei Ausgrabungen 1980 entdeckt werden. 2002 wurde das Heimatmuseum in Rindern unter dem Namen Museum Forum Arenacum gegründet, das unter anderem römische und fränkische Funde ausstellt.

Funde

Die frühesten Funde von Terra Sigillata aus dem Umfeld von St. Willibrord werden in die zweite Hälfte des 1. Jahrhunderts datiert. Ziegelstempel von Vexillationen der legio I Minerva, der legio X Gemina und der legio XXII Primigenia bezeugen den militärischen Charakter des Fundplatzes.

Die Funde zweier Inschriften<ref>CIL {{#if: A | 13 |{{#if:|{{#invoke:FormatNum|roman|13|apo}}|{{#ifexpr: abs 13 < 5000|{{#invoke:FormatNum|roman|13|none}}|{{#invoke:FormatNum|roman|13|over}}}}}}}}, 8702 und CIL {{#if: A | 13 |{{#if:|{{#invoke:FormatNum|roman|13|apo}}|{{#ifexpr: abs 13 < 5000|{{#invoke:FormatNum|roman|13|none}}|{{#invoke:FormatNum|roman|13|over}}}}}}}}, 8703.</ref> bezeugen die Verehrung der batavischen Kriegsgöttin Vagdavercustis. Die Inschriften waren als Spolien in der 1870 abgebrochenen mittelalterlichen St. Willibrord-Kirche verbaut.

Denkmalschutz

Das Kastell und der Bereich des Lagervicus sind Bodendenkmale nach dem Gesetz zum Schutz und zur Pflege der Denkmäler im Lande Nordrhein-Westfalen (Denkmalschutzgesetz – DSchG)<ref>Gesetz zum Schutz und zur Pflege der Denkmäler im Lande Nordrhein-Westfalen (Denkmalschutzgesetz – DSchG)</ref>. Nachforschungen und gezieltes Sammeln von Funden sind genehmigungspflichtig. Zufallsfunde sind an die Denkmalbehörden zu melden.

Siehe auch

Literatur

  • Anna-Barbara Follmann: Kleve-Rindern – Harenatium. In: Julianus Egidius Bogaers und Christoph B. Rüger (Hrsg.): Der Niedergermanische Limes. Materialien zu seiner Geschichte. Rheinland-Verlag, Köln 1974, ISBN 3-7927-0194-4, S. 93–95.
  • Michael Gechter: Die Anfänge des Niedergermanischen Limes. In: Bonner Jahrbücher 179, 1979, Rheinland-Verlag, Bonn 1979, doi:10.11588/bjb.1979.1.87005.
  • Friedrich Gorissen: Rindern (Harenatium – Rinharen). Römisches Limeskastell, angloschottisches Coenobium Willibrords, feudale Grundherrschaft und Herrlichkeit, Deichschau. Bd. 1: Von den Anfängen der Besiedlung bis zum Ende der Herrlichkeit. Darstellung und Quellen. Verlag für Kultur und Technik, Kleve 1985, ISBN 3-924637-04-0, S. 11–21.
  • Heinz Günter Horn: Die Römer in Nordrhein-Westfalen. Theiss, Stuttgart, 1987, ISBN 3-8062-0312-1, S. 458 f.
  • Hans-Helmut Wegner: Ausgrabungen im Rheinland 1979/80. Ausstellung Rheinisches Landesmuseum Bonn 1981, Bonn 1981, S. 171 ff.

Weblinks

Anmerkungen

<references />

{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Harenatium |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if: Datei:Novaesium BJ 1904 tab 03.jpg

|

Lugdunum Batavorum (Kastell Brittenburg) | Praetorium Agrippinae (Kastell Valkenburg) | Matilo (Kastell Leiden-Roomburg) | Albaniana (Kastell Alphen aan den Rijn) | Nigrum Pullum (Kastell Alphen-Zwammerdam) | Kastell Bodegraven | Laurium (Kastell Woerden) | Kastell Op de Hoge Woerd (Fletio ?) | Traiectum (Kastell Utrecht) | Fectio (Kastell Bunnik-Vechten) | Levefanum (Kastell Rijswijk) | Mannaricium (Kastell Buren-Maurik) | Carvo (Kastell Kesteren) | Kastell Overbetuwe-Randwijk | Kastell Overbetuwe-Driel | Castra Herculis (Kastell Arnhem-Meinerswijk) | Kastell Duiven-Loowaard | Carvium (Kastell Rijnwaarden) | Harenatium (Kastell Kleve-Rindern) | Quadriburgium (Kastell Qualburg) | Kastell Steincheshof | Burginatium (Kastell Altkalkar) | Vetera I | Vetera II | Kastell Wesel-Büderich | Kastell Alpen-Drüpt | Calo | Asciburgium (Kastell Moers-Asberg) | Kleinkastell Werthausen | Gelduba (Kastell Krefeld-Gellep) | Novaesium (Legionslager Neuss) | Kleinkastell am Reckberg | Durnomagus (Kastell Dormagen) | Buruncum (Kastell Worringen) | Apud Aram Ubiorum (Legionslager Köln) | Divitia (Kastell Köln-Deutz) | Flottenkastell Alteburg | Römerlager Wesseling | Legionslager Bonn | Rigomagus (Kastell Remagen)

 |

Lugdunum Batavorum (Kastell Brittenburg) | Praetorium Agrippinae (Kastell Valkenburg) | Matilo (Kastell Leiden-Roomburg) | Albaniana (Kastell Alphen aan den Rijn) | Nigrum Pullum (Kastell Alphen-Zwammerdam) | Kastell Bodegraven | Laurium (Kastell Woerden) | Kastell Op de Hoge Woerd (Fletio ?) | Traiectum (Kastell Utrecht) | Fectio (Kastell Bunnik-Vechten) | Levefanum (Kastell Rijswijk) | Mannaricium (Kastell Buren-Maurik) | Carvo (Kastell Kesteren) | Kastell Overbetuwe-Randwijk | Kastell Overbetuwe-Driel | Castra Herculis (Kastell Arnhem-Meinerswijk) | Kastell Duiven-Loowaard | Carvium (Kastell Rijnwaarden) | Harenatium (Kastell Kleve-Rindern) | Quadriburgium (Kastell Qualburg) | Kastell Steincheshof | Burginatium (Kastell Altkalkar) | Vetera I | Vetera II | Kastell Wesel-Büderich | Kastell Alpen-Drüpt | Calo | Asciburgium (Kastell Moers-Asberg) | Kleinkastell Werthausen | Gelduba (Kastell Krefeld-Gellep) | Novaesium (Legionslager Neuss) | Kleinkastell am Reckberg | Durnomagus (Kastell Dormagen) | Buruncum (Kastell Worringen) | Apud Aram Ubiorum (Legionslager Köln) | Divitia (Kastell Köln-Deutz) | Flottenkastell Alteburg | Römerlager Wesseling | Legionslager Bonn | Rigomagus (Kastell Remagen) }} Vorlage:Klappleiste/Ende