Gustav Adolf Wislicenus
Gustav Adolf Wislicenus (* 20. November 1803 in Battaune bei Eilenburg; † 14. Oktober 1875 in Zürich) war ein deutscher evangelischer Theologe.
Leben
Wislicenus war ein Sohn des Pfarrers Gottlob Timotheus Wislicenus<ref>Vgl. Verein für Pfarrerinnen und Pfarrer in der Evangelischen Kirche der Kirchenprovinz Sachsen e. V. (Hrsg.): Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen. Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2003–2009, Bd. 10, S. 45 (Series Pastorum).</ref>, wurde aber schon mit 11 Jahren Vollwaise; Verwandte in Torgau und dann in Merseburg zogen ihn auf.
Nach dem Besuch des Gymnasiums studierte er von 1821 bis 1824 Theologie an der Friedrichsuniversität Halle bei Wilhelm Gesenius und Julius August Ludwig Wegscheider. Er trat dort 1821 der burschenschaftlichen Quellengesellschaft und dem Jünglingsbund bei; deshalb wurde er 1824 zu zwölfjähriger Festungshaft verurteilt, aber 1829 begnadigt. Er studierte dann in Berlin zu Ende und wurde 1834 Pfarrer in Kleineichstädt und Gröckstädt bei Querfurt. 1841 wechselte er an St. Laurentius (Halle).
1842 schloss er sich den Lichtfreunden an und hielt am 29. Mai 1844 in Köthen auf deren Pfingstversammlung vor etwa 500 Zuhörern einen Vortrag über die Autorität der Bibel, wobei er in seiner Bibelkritik über den klassischen Rationalismus seiner früheren Hochschullehrer hinausging und Gedanken von David Friedrich Strauß und Ludwig Feuerbach aufnahm. Nach heftigen öffentlichen Angriffen durch den Hallenser Theologieprofessor Ferdinand Guericke und den uckermärkischen Superintendenten Carl Büchsel verteidigte sich Wislicenus in der Schrift Ob Schrift? Ob Geist? (1845). Im Sommer 1845 wurde Wislicenus – auf Betreiben des Königs Friedrich Wilhelm IV. und seines Kultusministers Eichhorn, aber gegen den Widerstand des Kirchenvorstandes und der Stadtverordnetenversammlung – zuerst suspendiert und später seines Amtes enthoben. Seinen Prozess schilderte er in der Schrift Die Amtsentsetzung des Pfarrers Gustav Adolph Wislicenus in Halle durch das Consistorium der Provinz Sachsen (Leipzig 1846).<ref>Digitalisat; vgl. auch Martin Friedrich: Die preußische Landeskirche im Vormärz. Spenner, Waltrop 1994, S. 213–218.</ref>
Danach lebte er als Prediger der Freien evangelischen Gemeinde in Halle und begründete die Zeitschrift Kirchliche Reform. Aufgrund seines Engagements auch in politischen demokratischen Vereinigungen wurde er 1848 eingeladen, als einer der 574 Delegierten an der Konstitution des Vorparlaments in der Paulskirche in Frankfurt am Main teilzunehmen.
Wegen seiner Schrift Die Bibel im Lichte der Bildung unsrer Zeit (Leipzig 1853) wurde Wislicenus im September 1853 wegen Gotteslästerung zu einer zweijährigen Gefängnisstrafe verurteilt. Der Vollstreckung entzog er sich durch die Flucht in die Vereinigten Staaten von Amerika. Im Mai 1856 kehrte er nach Europa zurück und ließ sich zuerst in Hottingen, 1863 in Fluntern bei Zürich nieder, wo er sein Hauptwerk Die Bibel, für denkende Leser betrachtet veröffentlichte.
Wislicenus war ab 1834 mit der Pfarrerstochter Emilie Charlotte Giese verheiratet. Sein Sohn Johannes Wislicenus wurde in Leipzig Chemiker. Sein etwas jüngerer Bruder Adolf Timotheus Wislicenus wurde ebenfalls wegen seines Engagements bei den Lichtfreuden als Pfarrer abgesetzt. Gustav Adolf Wislicenus fand seine letzte Ruhestätte auf dem Friedhof Sihlfeld.
Werke
- Ob Schrift? Ob Geist? Verantwortung gegen meine Ankläger. Leipzig 1845.
- Die Neue Zeit. 2. Blatt. Die alten Landstände und der neue Landtag. Halberstadt 1848 (Flugschrift).
- Die Bibel im Lichte der Bildung unserer Zeit. Leipzig 1853.
- Die Bibel für denkende Leser betrachtet. Leipzig 1863/64.<ref>Digitalisat Teil 1; Teil 2.</ref>
- Gegenwart und Zukunft der Religion. Zu der von Strauss angeregten Frage über „den alten und den neuen Glauben“. Leipzig 1873.<ref>Digitalisat.</ref>
Literatur
- Ferdinand Friedrich Weichsel: Die Berliner Conferenz und Wislicenus. Ein offenes Sendschreiben. Holle’sche Buchhandlung, Wolfenbüttel 1846.
- Ferdinand Friedrich Weichsel: Sammelband von Schriften, den Prediger Wislicenus betreffend. Holle’sche Buchhandlung, Wolfenbüttel 1846.
- {{ #if:Gustav Frank|Gustav Frank: |}}{{ #if:ADB:Wislicenus, Gustav Adolf|{{ #if:Wislicenus, Gustav Adolf|Wislicenus, Gustav Adolf|Gustav Adolf Wislicenus }}|{{#ifeq: {{#switch: 43
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Wislicenus, Gustav Adolf|Wislicenus, Gustav Adolf|Gustav Adolf Wislicenus }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 43 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 43 | 1={{ #expr: 542 + 16 }} | 2={{ #expr: 542 + 2 }} | 3={{ #expr: 542 + 2 }} | 4={{ #expr: 542 + 2 }} | 5={{ #expr: 542 + 2 }} | 6={{ #expr: 542 + 2 }} | 7={{ #expr: 542 + 2 }} | 8={{ #expr: 542 + 2 }} | 9={{#switch: 542 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 542 < 449 | {{ #expr: 542 + 2 }} | {{ #expr: 542 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 542 + 2 }} | 11={{ #expr: 542 + 2 }} | 12={{ #expr: 542 + 2 }} | 13={{ #expr: 542 + 2 }} | 14={{ #expr: 542 + 2 }} | 15={{ #expr: 542 + 2 }} | 16={{ #expr: 542 + 2 }} | 17={{ #expr: 542 + 2 }} | 18={{ #expr: 542 + 2 }} | 19={{ #expr: 542 + 2 }} | 20={{ #expr: 542 + 2 }} | 21={{ #expr: 542 + 2 }} | 22={{ #expr: 542 + 2 }} | 23={{ #expr: 542 + 2 }} | 24={{ #expr: 542 + 2 }} | 25={{ #expr: 542 + 2 }} | 26={{ #expr: 542 + 2 }} | 27={{ #expr: 542 + 2 }} | 28={{ #expr: 542 + 2 }} | 29={{ #expr: 542 + 2 }} | 30={{ #expr: 542 + 2 }} | 31={{ #expr: 542 + 2 }} | 32={{ #expr: 542 + 2 }} | 33={{ #expr: 542 + 2 }} | 34={{ #expr: 542 + 2 }} | 35={{ #expr: 542 + 2 }} | 36={{ #expr: 542 + 2 }} | 37={{ #expr: 542 + 2 }} | 38={{ #expr: 542 + 2 }} | 39={{ #expr: 542 + 2 }} | 40={{ #expr: 542 + 2 }} | 41={{ #expr: 542 + 2 }} | 42={{ #expr: 542 + 2 }} | 43={{ #expr: 542 + 2 }} | 44={{ #expr: 542 + 2 }} | 45={{ #expr: 542 + 6 }} | 46={{ #expr: 542 + 2 }} | 47={{ #expr: 542 + 2 }} | 48={{ #expr: 542 + 2 }} | 49={{ #expr: 542 + 2 }} | 50={{ #expr: 542 + 2 }} | 51={{ #expr: 542 + 2 }} | 52={{ #expr: 542 + 2 }} | 53={{ #expr: 542 + 2 }} | 54={{ #expr: 542 + 2 }} | 55={{ #expr: 542 + 3 }} | 56=542 | #default = 542 }} {{ #if:Wislicenus, Gustav Adolf|Wislicenus, Gustav Adolf|Gustav Adolf Wislicenus }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 43, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 43 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 542{{ #if:545 | {{ #ifexpr: {{#switch: 43 | 1={{ #expr: 542 + 16 }} | 2={{ #expr: 542 + 2 }} | 3={{ #expr: 542 + 2 }} | 4={{ #expr: 542 + 2 }} | 5={{ #expr: 542 + 2 }} | 6={{ #expr: 542 + 2 }} | 7={{ #expr: 542 + 2 }} | 8={{ #expr: 542 + 2 }} | 9={{#switch: 542 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 542 < 449 | {{ #expr: 542 + 2 }} | {{ #expr: 542 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 542 + 2 }} | 11={{ #expr: 542 + 2 }} | 12={{ #expr: 542 + 2 }} | 13={{ #expr: 542 + 2 }} | 14={{ #expr: 542 + 2 }} | 15={{ #expr: 542 + 2 }} | 16={{ #expr: 542 + 2 }} | 17={{ #expr: 542 + 2 }} | 18={{ #expr: 542 + 2 }} | 19={{ #expr: 542 + 2 }} | 20={{ #expr: 542 + 2 }} | 21={{ #expr: 542 + 2 }} | 22={{ #expr: 542 + 2 }} | 23={{ #expr: 542 + 2 }} | 24={{ #expr: 542 + 2 }} | 25={{ #expr: 542 + 2 }} | 26={{ #expr: 542 + 2 }} | 27={{ #expr: 542 + 2 }} | 28={{ #expr: 542 + 2 }} | 29={{ #expr: 542 + 2 }} | 30={{ #expr: 542 + 2 }} | 31={{ #expr: 542 + 2 }} | 32={{ #expr: 542 + 2 }} | 33={{ #expr: 542 + 2 }} | 34={{ #expr: 542 + 2 }} | 35={{ #expr: 542 + 2 }} | 36={{ #expr: 542 + 2 }} | 37={{ #expr: 542 + 2 }} | 38={{ #expr: 542 + 2 }} | 39={{ #expr: 542 + 2 }} | 40={{ #expr: 542 + 2 }} | 41={{ #expr: 542 + 2 }} | 42={{ #expr: 542 + 2 }} | 43={{ #expr: 542 + 2 }} | 44={{ #expr: 542 + 2 }} | 45={{ #expr: 542 + 6 }} | 46={{ #expr: 542 + 2 }} | 47={{ #expr: 542 + 2 }} | 48={{ #expr: 542 + 2 }} | 49={{ #expr: 542 + 2 }} | 50={{ #expr: 542 + 2 }} | 51={{ #expr: 542 + 2 }} | 52={{ #expr: 542 + 2 }} | 53={{ #expr: 542 + 2 }} | 54={{ #expr: 542 + 2 }} | 55={{ #expr: 542 + 3 }} | 56=542 | #default = 542 }} != {{#switch: 43 | 1={{ #expr: 545 + 16 }} | 2={{ #expr: 545 + 2 }} | 3={{ #expr: 545 + 2 }} | 4={{ #expr: 545 + 2 }} | 5={{ #expr: 545 + 2 }} | 6={{ #expr: 545 + 2 }} | 7={{ #expr: 545 + 2 }} | 8={{ #expr: 545 + 2 }} | 9={{#switch: 545 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 545 < 449 | {{ #expr: 545 + 2 }} | {{ #expr: 545 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 545 + 2 }} | 11={{ #expr: 545 + 2 }} | 12={{ #expr: 545 + 2 }} | 13={{ #expr: 545 + 2 }} | 14={{ #expr: 545 + 2 }} | 15={{ #expr: 545 + 2 }} | 16={{ #expr: 545 + 2 }} | 17={{ #expr: 545 + 2 }} | 18={{ #expr: 545 + 2 }} | 19={{ #expr: 545 + 2 }} | 20={{ #expr: 545 + 2 }} | 21={{ #expr: 545 + 2 }} | 22={{ #expr: 545 + 2 }} | 23={{ #expr: 545 + 2 }} | 24={{ #expr: 545 + 2 }} | 25={{ #expr: 545 + 2 }} | 26={{ #expr: 545 + 2 }} | 27={{ #expr: 545 + 2 }} | 28={{ #expr: 545 + 2 }} | 29={{ #expr: 545 + 2 }} | 30={{ #expr: 545 + 2 }} | 31={{ #expr: 545 + 2 }} | 32={{ #expr: 545 + 2 }} | 33={{ #expr: 545 + 2 }} | 34={{ #expr: 545 + 2 }} | 35={{ #expr: 545 + 2 }} | 36={{ #expr: 545 + 2 }} | 37={{ #expr: 545 + 2 }} | 38={{ #expr: 545 + 2 }} | 39={{ #expr: 545 + 2 }} | 40={{ #expr: 545 + 2 }} | 41={{ #expr: 545 + 2 }} | 42={{ #expr: 545 + 2 }} | 43={{ #expr: 545 + 2 }} | 44={{ #expr: 545 + 2 }} | 45={{ #expr: 545 + 6 }} | 46={{ #expr: 545 + 2 }} | 47={{ #expr: 545 + 2 }} | 48={{ #expr: 545 + 2 }} | 49={{ #expr: 545 + 2 }} | 50={{ #expr: 545 + 2 }} | 51={{ #expr: 545 + 2 }} | 52={{ #expr: 545 + 2 }} | 53={{ #expr: 545 + 2 }} | 54={{ #expr: 545 + 2 }} | 55={{ #expr: 545 + 3 }} | 56=545 | #default = 545 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 43 | 1={{ #expr: 545 + 16 }} | 2={{ #expr: 545 + 2 }} | 3={{ #expr: 545 + 2 }} | 4={{ #expr: 545 + 2 }} | 5={{ #expr: 545 + 2 }} | 6={{ #expr: 545 + 2 }} | 7={{ #expr: 545 + 2 }} | 8={{ #expr: 545 + 2 }} | 9={{#switch: 545 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 545 < 449 | {{ #expr: 545 + 2 }} | {{ #expr: 545 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 545 + 2 }} | 11={{ #expr: 545 + 2 }} | 12={{ #expr: 545 + 2 }} | 13={{ #expr: 545 + 2 }} | 14={{ #expr: 545 + 2 }} | 15={{ #expr: 545 + 2 }} | 16={{ #expr: 545 + 2 }} | 17={{ #expr: 545 + 2 }} | 18={{ #expr: 545 + 2 }} | 19={{ #expr: 545 + 2 }} | 20={{ #expr: 545 + 2 }} | 21={{ #expr: 545 + 2 }} | 22={{ #expr: 545 + 2 }} | 23={{ #expr: 545 + 2 }} | 24={{ #expr: 545 + 2 }} | 25={{ #expr: 545 + 2 }} | 26={{ #expr: 545 + 2 }} | 27={{ #expr: 545 + 2 }} | 28={{ #expr: 545 + 2 }} | 29={{ #expr: 545 + 2 }} | 30={{ #expr: 545 + 2 }} | 31={{ #expr: 545 + 2 }} | 32={{ #expr: 545 + 2 }} | 33={{ #expr: 545 + 2 }} | 34={{ #expr: 545 + 2 }} | 35={{ #expr: 545 + 2 }} | 36={{ #expr: 545 + 2 }} | 37={{ #expr: 545 + 2 }} | 38={{ #expr: 545 + 2 }} | 39={{ #expr: 545 + 2 }} | 40={{ #expr: 545 + 2 }} | 41={{ #expr: 545 + 2 }} | 42={{ #expr: 545 + 2 }} | 43={{ #expr: 545 + 2 }} | 44={{ #expr: 545 + 2 }} | 45={{ #expr: 545 + 6 }} | 46={{ #expr: 545 + 2 }} | 47={{ #expr: 545 + 2 }} | 48={{ #expr: 545 + 2 }} | 49={{ #expr: 545 + 2 }} | 50={{ #expr: 545 + 2 }} | 51={{ #expr: 545 + 2 }} | 52={{ #expr: 545 + 2 }} | 53={{ #expr: 545 + 2 }} | 54={{ #expr: 545 + 2 }} | 55={{ #expr: 545 + 3 }} | 56=545 | #default = 545 }} = {{ #expr: {{#switch: 43 | 1={{ #expr: 542 + 16 }} | 2={{ #expr: 542 + 2 }} | 3={{ #expr: 542 + 2 }} | 4={{ #expr: 542 + 2 }} | 5={{ #expr: 542 + 2 }} | 6={{ #expr: 542 + 2 }} | 7={{ #expr: 542 + 2 }} | 8={{ #expr: 542 + 2 }} | 9={{#switch: 542 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 542 < 449 | {{ #expr: 542 + 2 }} | {{ #expr: 542 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 542 + 2 }} | 11={{ #expr: 542 + 2 }} | 12={{ #expr: 542 + 2 }} | 13={{ #expr: 542 + 2 }} | 14={{ #expr: 542 + 2 }} | 15={{ #expr: 542 + 2 }} | 16={{ #expr: 542 + 2 }} | 17={{ #expr: 542 + 2 }} | 18={{ #expr: 542 + 2 }} | 19={{ #expr: 542 + 2 }} | 20={{ #expr: 542 + 2 }} | 21={{ #expr: 542 + 2 }} | 22={{ #expr: 542 + 2 }} | 23={{ #expr: 542 + 2 }} | 24={{ #expr: 542 + 2 }} | 25={{ #expr: 542 + 2 }} | 26={{ #expr: 542 + 2 }} | 27={{ #expr: 542 + 2 }} | 28={{ #expr: 542 + 2 }} | 29={{ #expr: 542 + 2 }} | 30={{ #expr: 542 + 2 }} | 31={{ #expr: 542 + 2 }} | 32={{ #expr: 542 + 2 }} | 33={{ #expr: 542 + 2 }} | 34={{ #expr: 542 + 2 }} | 35={{ #expr: 542 + 2 }} | 36={{ #expr: 542 + 2 }} | 37={{ #expr: 542 + 2 }} | 38={{ #expr: 542 + 2 }} | 39={{ #expr: 542 + 2 }} | 40={{ #expr: 542 + 2 }} | 41={{ #expr: 542 + 2 }} | 42={{ #expr: 542 + 2 }} | 43={{ #expr: 542 + 2 }} | 44={{ #expr: 542 + 2 }} | 45={{ #expr: 542 + 6 }} | 46={{ #expr: 542 + 2 }} | 47={{ #expr: 542 + 2 }} | 48={{ #expr: 542 + 2 }} | 49={{ #expr: 542 + 2 }} | 50={{ #expr: 542 + 2 }} | 51={{ #expr: 542 + 2 }} | 52={{ #expr: 542 + 2 }} | 53={{ #expr: 542 + 2 }} | 54={{ #expr: 542 + 2 }} | 55={{ #expr: 542 + 3 }} | 56=542 | #default = 542 }} + 1 }} | f|–545}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Wislicenus, Gustav Adolf||{{#ifeq:0|0|}}}}
- Walter Nigg: Geschichte des religiösen Liberalismus. Entstehung, Blütezeit, Ausklang. Niehans, Zürich/Leipzig 1937.
- {{#if: Martin Friedrich|Martin Friedrich: }}Wislicenus, Gustav Adolf. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:13|. Band 13, Bautz, {{#switch:13
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1424-1426|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1424-1426}}|1424-1426|{{#expr:1*1424-1426*0}}–{{#expr:-(0*1424-1426*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629164145/http://www.bautz.de/bbkl/w/wislicenus.shtml%7C}}.{{#if: 13 | |{{#ifeq:||}}}}
- Wolfgang Brekle: Warum ein Pfarrerssohn mehrfach zu Haftstrafen verurteilt wurde. In: Leipziger Volkszeitung, Heimatgeschichte (Ausg. Delitzsch/Eilenburg), 20. Mai 1999, S. 29.
- Helge Dvorak: Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft. Band I: Politiker. Teilband 6: T–Z. Winter, Heidelberg 2005, ISBN 3-8253-5063-0, S. 342–345.
- Hans-Joachim Böttcher: Wislicenus, Gustav Adolph. In: Bedeutende historische Persönlichkeiten der Dübener Heide, AMF – Nr. 237, 2012, S. 109.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –
}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= 1= 2= lang= suffix= |template=Vorlage:Wikisource |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt }}
- {{#if:Vorlage:Str match||{{#if: Person||#default |Person=person/gnd|Institution=organization|Objekt=item}}/{{#if: 104242949|104242949|Pflichtangabe
2Identifier fehlt}} {{#ifeq:Person|Person|{{#if:| |Werke von und über }}}}{{#invoke:WLink|getArticleBase}}|Pflichtangabe1KategoriePerson,InstitutionoderObjektfehlt}} }}{{#if: |{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek|}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek}} - {{#ifeq: Christian Baertschi|Redaktion||Christian Baertschi: }}{{#if:|Vorlage:Str replace|Gustav Adolf Wislicenus}}. In: Historisches Lexikon der Schweiz{{#if: 2013-11-12|. {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2013-11-12}}}}{{#if: |, abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|}}}}.{{#invoke:TemplatePar|valid|1|N>0
|cat= Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= 1= Autor= |opt= 2= Datum= Zugriff= Abruf= |cat= {{#ifeq:0 | 0 |Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS}} |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 10424294920111807 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 104242949 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 104242949 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 20111807 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 20111807 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Wislicenus, Gustav Adolf | {{#if: | {{#if: deutscher evangelischer Theologe | {{#if: 20. November 1803 | {{#if: Battaune bei Eilenburg | {{#if: 14. Oktober 1875 | {{#if: Zürich || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Wislicenus, Gustav Adolf
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | deutscher evangelischer Theologe
}} |
| GEBURTSDATUM | 20. November 1803
}} |
| GEBURTSORT | Battaune bei Eilenburg
}} |
| STERBEDATUM | 14. Oktober 1875
}} |
| STERBEORT | Zürich
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DDB
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Freireligiöser Theologe
- Evangelischer Geistlicher (19. Jahrhundert)
- Person des Christentums (Halle (Saale))
- Mitglied des Vorparlaments
- Deutscher Emigrant in den Vereinigten Staaten
- Burschenschafter (19. Jahrhundert)
- Deutscher
- Geboren 1803
- Gestorben 1875
- Mann