Franz Xaver Nagl
Franz Xaver (Maria) Kardinal Nagl, getauft als Franz Leopold,<ref>Taufbuch, Wien 3 – Landstraße, J. 1855, S. 124.</ref> (* 26. November 1855 in Wien-Landstraße; † 4. Februar 1913 in Wien) war ein römisch-katholischer Priester und von 1911 bis 1913 Erzbischof der Erzdiözese Wien.
Leben
Franz Xaver Maria Nagl empfing am 14. Juli 1878 das Sakrament der Priesterweihe. Anschließend war er Kaplan in Amstetten. Später studierte er im Frintaneum in Wien und in Rom, wo er ab 1882 im Priesterkolleg Santa Maria dell’ Anima lebte<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>. Er schloss das Studium 1883 mit dem Doktorat der Theologie ab. Danach war er zwei Jahre lang Professor am Priesterseminar in St. Pölten und wurde dann als Hofkaplan an die k.u.k. Hof- und Burgpfarre nach Wien berufen. Ab 1887 war er Spiritualrektor am Frintaneum, ab 14. März 1889 Rektor des Priesterkollegs Santa Maria dell’Anima in Rom.
Am 26. März 1902 wurde er zum Bischof von Bistum Triest-Capo d’Istria ernannt.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Die Bischofsweihe spendete ihm am 15. Juni 1902 in der Kirche Santa Maria dell’Anima in Rom Kardinal Gaetano Aloisi Masella, Mitkonsekratoren waren Felix Marie de Neckere, Sekretär der Dombauhütte von St. Peter, und Giustino Adami, Titularerzbischof von Caesarea Ponti.
Am 1. Jänner 1910 wurde Franz Xaver Nagl zum Titularerzbischof von Tyrus und Koadjutorerzbischof der Erzdiözese Wien mit dem Recht der Nachfolge für den fast blinden und tauben Kardinal Anton Joseph Gruscha ernannt. Am 5. August 1911 starb Gruscha und Nagl folgte ihm als Erzbischof von Wien nach. Am 27. November 1911 wurde er als Kardinalpriester mit der Titelkirche San Marco in das Kardinalskollegium aufgenommen.
Er veranlasste den Umbau und die Erweiterung eines ehemaligen Waisenhauses in der Boltzmanngasse im 9. Wiener Gemeindebezirk Alsergrund, in dem ab 1914 (nach Nagls Tod) das Wiener Priesterseminar untergebracht wurde. Er war Ehrenmitglied der katholischen Studentenverbindungen KÖStV Aargau Wien, KÖStV Rudolfina Wien und KÖStV Austria Wien.
Sein Grab befindet sich in der Bischofsgruft des Wiener Stephansdoms. Der Kardinal-Nagl-Platz im 3. Wiener Gemeindebezirk Landstraße, der dortige Kardinal-Nagl-Park und die U-Bahn-Station Kardinal-Nagl-Platz der Linie U3 sind nach ihm benannt.
Literatur
- Hellmut Butterweck: Österreichische Kardinäle: Von Anton Gruscha bis Christoph Schönborn. Ueberreuter, Wien 2000, ISBN 3-8000-3764-5.
- Rudolf Leeb u. a.: Geschichte des Christentums in Österreich. Von der Antike bis zur Gegenwart. Ueberreuter, Wien 2003, ISBN 3-8000-3914-1.
- {{#if: Franz Loidl | Franz Loidl: }}{{#if: Nagl Franz Xaver | Nagl Franz Xaver | Franz Xaver Nagl }}. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 7, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien {{#switch: 7
| 1 = 1957 | 2 = 1959 | 3 = 1965 | 4 = 1969 | 5 = 1972 | 6 = 1975, ISBN 3-7001-0128-7 | 7 = 1978, ISBN 3-7001-0187-2 | 8 = 1983, ISBN 3-7001-0187-2 | 9 = 1988, ISBN 3-7001-1483-4 | 10 = 1994, ISBN 3-7001-2186-5 | 11 = 1999, ISBN 3-7001-2803-7 | 12 = 2005, ISBN 3-7001-3580-7 | 13 = 2010, ISBN 978-3-7001-6963-5 | 14 = 2015, ISBN 978-3-7001-7794-4 | 15 = 2018, ISBN 978-3-7001-8383-9 | 16 = 2019– | #default = 1957 ff. }}, S. 20{{#if: 21 | {{#ifeq: 20 | 21 | | {{#ifexpr: 20 + 1 = 21 | f. | –21 }}{{#ifexpr: 20 < 21 | (Direktlinks auf S. 20, 20 + 1 }}.pdf S. {{#expr: 20 + 1 }}{{#ifexpr: 20 + 1 < 21 | , 20 + 2 }}.pdf S. {{#expr: 20 + 2 }}{{#ifexpr: 20 + 2 < 21 | , 20 + 3 }}.pdf S. {{#expr: 20 + 3 }} }} }}) }} }} }}.{{#ifexpr: 7 >= 14 and 20 > 240 | }}
- Franz Loidl: Geschichte des Erzbistums Wien. Herold, Wien 1983, ISBN 3-7008-0223-4.
- Matthias Platzer: Kardinal Franz Xaver Nagl, Fürsterzbischof von Wien (1855–1913). Dissertation, Universität Wien, 2003.
- {{#if: Ekkart Sauser|Ekkart Sauser: }}Franz Xaver Nagl. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:18|. Band 18, Bautz, {{#switch:18
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1009-1011|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1009-1011}}|1009-1011|{{#expr:1*1009-1011*0}}–{{#expr:-(0*1009-1011*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070609095207/http://www.bautz.de/bbkl/n/nagl_f_x.shtml%7C}}.{{#if: 18 | |{{#ifeq:||}}}}
- Ernst Tomek: Kirchengeschichte Österreichs. Tyrolia, Innsbruck/Wien/München 1935–1959.
- Josef Wodka: Kirche in Österreich. Wegweiser durch ihre Geschichte. Herder, Wien 1959.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Eintrag zu {{#if: ||Franz Xaver Nagl }} im Austria-Forum{{#if: |, Autor/Redaktion: |}}{{#if: |, }}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|21}}|Wissenssammlungen/ABC| (im ABC zur Volkskunde Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|22}}|Wissenssammlungen/Bild| (im Fotoalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|21}}|Wissenssammlungen/Bio| (Biographie)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|23}}|Wissenssammlungen/Brief| (als Briefmarkendarstellung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|22}}|Wissenssammlungen/Münz| (im Münzenalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|22}}|Wissenssammlungen/Denk| (Denkmäler, Freiplastik und andere bedeutende Kunstwerke)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|24}}|Wissenssammlungen/Essays| (in der Essaysammlung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|23}}|Wissenssammlungen/Fauna| (Österreichische Fauna)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|23}}|Wissenssammlungen/Flora| (Österreichische Flora)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|23}}|Wissenssammlungen/Musik| (im Musik-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|24}}| Wissenssammlungen/Sakral| (Kapitel Sakralbauten)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|27}}|Wissenssammlungen/Symbole| (in der Sammlung Symbole Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|5}}|AEIOU| (im AEIOU-Österreich-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|6}}|Heimat| (im Heimatlexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|50}}|Wissenssammlungen/Bibliothek/Österreichisches_Pers| (im Österreichischen Personenlexikon der Ersten und Zweiten Republik)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Nagl,_Franz_Xaver|9}}|Web_Books| (als E-Book)}}
- Eintrag zu [https://www.catholic-hierarchy.org/{{#switch: Bischof
|b|B|bishop|Bischof|k|K|Kardinal|p|P|pope|Papst=bishop |d|D|diocese|Diozese|Diözese|e|E|Erzbistum=diocese |conclave|Konklave|ecv|concil|Konzil|cs|consistory|Konsistorium=event |c|C|l|L|s|S|country|county|Land|Staat=country |e|E|z|Z|event|events|Ereignis|Zeit=events}}/{{#if: trim|bnagl}}.html {{#if: Franz Xaver Nagl|{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Franz Xaver Nagl}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}] auf catholic-hierarchy.orgVorlage:Abrufdatum (englisch)
- Vorlage:GCatholic
- | {{#if: | {{ #ifexpr: ({{{ConsJ}}} < 1903) OR ({{{ConsJ}}} > 2001) | bios{{{ConsJ}}}{{#if: |-{{{ConsNr}}}}}.htm#{{{NName}}}|bios-{{#invoke:str|left|{{{nname}}}|1}}.htm#{{{NName}}} }} }} | {{#if: bios1911.htm#Nagl|bios1911.htm#Nagl}} }} {{#if: Nagl, Franz Xaver|{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Nagl, Franz Xaver}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}. In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church. (Website der Florida International University, englisch)Vorlage:Abrufdatum
Einzelnachweise
<references />
<templatestyles src="BoxenVerschmelzen/styles.css" />
{{#if:Navigationsleiste der Erzbischöfe von Wien (seit 1716)
|Vorlage:Navigationsleiste der Erzbischöfe von Wien (seit 1716)}}{{#if:|{{{{{2}}}}}}}{{#if:|{{{{{3}}}}}}}{{#if:|{{{{{4}}}}}}}{{#if:|{{{{{5}}}}}}}{{#if:|{{{{{6}}}}}}}{{#if:|{{{{{7}}}}}}}{{#if:|{{{{{8}}}}}}}{{#if:|{{{{{9}}}}}}}{{#if:|{{{{{10}}}}}}}{{#if:|{{{{{11}}}}}}}{{#if:|{{{{{12}}}}}}}{{#if:|{{{{{13}}}}}}}{{#if:|{{{{{14}}}}}}}{{#if:|{{{{{15}}}}}}}{{#if:|{{{{{16}}}}}}}{{#if:|{{{{{17}}}}}}}{{#if:|{{{{{18}}}}}}}{{#if:|{{{{{19}}}}}}}{{#if:|{{{{{20}}}}}}}{{#if:|{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12239320155028399 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 122393201 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 122393201 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 55028399 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 55028399 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Nagl, Franz Xaver | {{#if: Nagl, Franz Xaver Kardinal (vollständiger Name) | {{#if: österreichischer Geistlicher, katholischer Erzbischof und Kardinal | {{#if: 26. November 1855 | {{#if: Wien | {{#if: 4. Februar 1913 | {{#if: Wien || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Nagl, Franz Xaver
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Nagl, Franz Xaver Kardinal (vollständiger Name)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | österreichischer Geistlicher, katholischer Erzbischof und Kardinal
}} |
| GEBURTSDATUM | 26. November 1855
}} |
| GEBURTSORT | Wien
}} |
| STERBEDATUM | 4. Februar 1913
}} |
| STERBEORT | Wien
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Erzbischof von Wien
- Kardinal (20. Jahrhundert)
- Titularerzbischof
- Römisch-katholischer Bischof (20. Jahrhundert)
- Römisch-katholischer Theologe (19. Jahrhundert)
- Römisch-katholischer Theologe (20. Jahrhundert)
- Mitglied des Herrenhauses (Österreich)
- Träger des Franz-Joseph-Ordens (Ausprägung unbekannt)
- Korporierter im CV
- Geistlicher der k.u.k. Hof- und Burgpfarre
- Geboren 1855
- Gestorben 1913
- Mann