Cölestin Josef Ganglbauer
Cölestin Josef Ganglbauer OSB (* 20. August 1817 in Thanstetten, heute Schiedlberg in Oberösterreich; † 14. Dezember 1889 in Wien) war von 1876 bis 1881 Abt von Stift Kremsmünster und von 1881 bis 1889 römisch-katholischer Erzbischof von Wien sowie seit 1884 Kardinal mit der Titelkirche Sant’Eusebio.
Biografie
Cölestin Josef Ganglbauer war das erste von vier Kindern der Kleinbauern und Pferdehändler Veit und Katharina Ganglbauer. Er trat 1838 in das Benediktiner-Stift Kremsmünster in Oberösterreich ein und empfing am 22. Juli 1843 das Sakrament der Priesterweihe. Zunächst war er Kaplan in Neuhofen an der Krems, unterrichtete am Stiftsgymnasium, war dann Leiter des Stiftskonvikts und ab 1875 Prior. Am 19. April 1876 wurde er zum Abt von Kremsmünster gewählt und konnte die Renovierung des Stiftes und der Stiftskirche anlässlich der 1100-Jahr-Feier im Jahr 1877 abschließen. Er war auch Mitglied des Herrenhauses des österreichischen Reichsrats.
Bei der Festtafel anlässlich der 1100-Jahr-Feier am 18. August 1877 war Kaiser Franz-Joseph wegen des Trinkspruches des Abtes beeindruckt. Ganglbauer präsentierte sich josephinisch und liberal-kaisertreu, vor allem weil er zuerst auf den Kaiser anstieß, dann erst auf den Papst.<ref>Franz Loidl: Cölestin Joseph Kardinal Ganglbauer, Fürsterzbischof von Wien. (Sonderabdruck aus Beiträge zur Wiener Diözesangeschichte 1964), S. 13.</ref> Als 1881 der Erzbischofsstuhl von Wien vakant wurde, votierte der Kaiser für Ganglbauer. Der Abt wurde am 22. März 1881 zum Erzbischof ernannt, er war nun der zweite zum Wiener Bischof avancierte Abt von Kremsmünster, der erste war Anton Wolfradt gewesen. Am 28. August 1881 fand die Bischofsweihe durch den Apostolischen Nuntius in Österreich, Serafino Vannutelli, in Kremsmünster statt; Mitkonsekratoren waren Franz Joseph Rudigier, Bischof von Linz, und Matthäus Binder, Bischof von St. Pölten. Am 10. November 1884 erhob ihn Papst Leo XIII. zum Kardinal, aber erst am 10. Juni 1886 erhielt er in Rom den Galero und die Ernennung zum Kardinalpriester der Titelkirche Sant’Eusebio.
Ganglbauer gründete den Allgemeinen Wiener Kirchenbauverein, um in den Arbeiterbezirken Wiens neue Kirchen zu errichten. Durch seine Unterstützung konnte Anton Maria Schwartz am 24. November 1889 die Kongregation der Kalasantiner in Wien gründen, die sich die Arbeiterseelsorge zur Aufgabe gemacht hat. Zwei Jahre vor der Sozialenzyklika Rerum Novarum Leos XIII. widmete er am 20. Februar 1889 der sozialen Frage einen Hirtenbrief. Er förderte auch den Kirchengesang, die Kirchenmusik und das katholische Vereinswesen.
Er war Protektor und Ehrenmitglied der katholischen Studentenverbindung KÖStV Austria Wien.
Nach seinem Tod 1889 wurde er in der Bischofsgruft des Wiener Stephansdoms bestattet. Im Jahr 1886 wurde in Wien-Ottakring (16. Bezirk) die Ganglbauergasse nach ihm benannt.
Literatur
- {{#if: | : }}{{#if: Ganglbauer Cölestin Josef | Ganglbauer Cölestin Josef | Cölestin Josef Ganglbauer }}. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien {{#switch: 1
| 1 = 1957 | 2 = 1959 | 3 = 1965 | 4 = 1969 | 5 = 1972 | 6 = 1975, ISBN 3-7001-0128-7 | 7 = 1978, ISBN 3-7001-0187-2 | 8 = 1983, ISBN 3-7001-0187-2 | 9 = 1988, ISBN 3-7001-1483-4 | 10 = 1994, ISBN 3-7001-2186-5 | 11 = 1999, ISBN 3-7001-2803-7 | 12 = 2005, ISBN 3-7001-3580-7 | 13 = 2010, ISBN 978-3-7001-6963-5 | 14 = 2015, ISBN 978-3-7001-7794-4 | 15 = 2018, ISBN 978-3-7001-8383-9 | 16 = 2019– | #default = 1957 ff. }}, S. 400{{#if: 401 | {{#ifeq: 400 | 401 | | {{#ifexpr: 400 + 1 = 401 | f. | –401 }}{{#ifexpr: 400 < 401 | (Direktlinks auf S. 400, 400 + 1 }}.pdf S. {{#expr: 400 + 1 }}{{#ifexpr: 400 + 1 < 401 | , 400 + 2 }}.pdf S. {{#expr: 400 + 2 }}{{#ifexpr: 400 + 2 < 401 | , 400 + 3 }}.pdf S. {{#expr: 400 + 3 }} }} }}) }} }} }}.{{#ifexpr: 1 >= 14 and 400 > 240 | }}
- {{#if: Ekkart Sauser|Ekkart Sauser: }}Cölestin Josef Ganglbauer. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:16|. Band 16, Bautz, {{#switch:16
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:549-551|, Sp. {{#iferror:{{#expr:549-551}}|549-551|{{#expr:1*549-551*0}}–{{#expr:-(0*549-551*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629153028/http://www.bautz.de/bbkl/g/ganglbauer_c.shtml%7C}}.{{#if: 16 | |{{#ifeq:||}}}}
- Franz Loidl: Geschichte des Erzbistums Wien. Herold, Wien 1983, ISBN 3-7008-0223-4.
- Ernst Tomek: Kirchengeschichte Österreichs. Tyrolia, Innsbruck – Wien – München 1935–1959.
- Josef Wodka: Kirche in Österreich. Wegweiser durch ihre Geschichte. Herder, Wien 1959.
Weblinks
|0|-= |X|x= |1|= – {{#ifeq:0|14|Sammlung von|Album mit}} Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|{{#if:|{{{video}}}|1}}}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{#if:|{{{audio}}}|1}}}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – {{{suffix}}} }}{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= 1= 2= suffix= audio= video= |template=Vorlage:Commons |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt}}
- | {{#if: | {{ #ifexpr: ({{{ConsJ}}} < 1903) OR ({{{ConsJ}}} > 2001) | bios{{{ConsJ}}}{{#if: |-{{{ConsNr}}}}}.htm#{{{NName}}}|bios-{{#invoke:str|left|{{{nname}}}|1}}.htm#{{{NName}}} }} }} | {{#if: bios1884-ii.htm#Ganglbauer|bios1884-ii.htm#Ganglbauer}} }} {{#if: Ganglbauer, Cölestin, O.S.B.|{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ganglbauer, Cölestin, O.S.B.}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}. In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church. (Website der Florida International University, englisch)Vorlage:Abrufdatum
- Eintrag zu [https://www.catholic-hierarchy.org/{{#switch: Bischof
|b|B|bishop|Bischof|k|K|Kardinal|p|P|pope|Papst=bishop |d|D|diocese|Diozese|Diözese|e|E|Erzbistum=diocese |conclave|Konklave|ecv|concil|Konzil|cs|consistory|Konsistorium=event |c|C|l|L|s|S|country|county|Land|Staat=country |e|E|z|Z|event|events|Ereignis|Zeit=events}}/{{#if: trim|bgang}}.html {{#if: Cölestin Josef Ganglbauer|{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Cölestin Josef Ganglbauer}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}] auf catholic-hierarchy.orgVorlage:Abrufdatum (englisch)
Einzelnachweise
<references />
<templatestyles src="BoxenVerschmelzen/styles.css" />
{{#if:Navigationsleiste der Erzbischöfe von Wien (seit 1716)
|Vorlage:Navigationsleiste der Erzbischöfe von Wien (seit 1716)}}{{#if:|{{{{{2}}}}}}}{{#if:|{{{{{3}}}}}}}{{#if:|{{{{{4}}}}}}}{{#if:|{{{{{5}}}}}}}{{#if:|{{{{{6}}}}}}}{{#if:|{{{{{7}}}}}}}{{#if:|{{{{{8}}}}}}}{{#if:|{{{{{9}}}}}}}{{#if:|{{{{{10}}}}}}}{{#if:|{{{{{11}}}}}}}{{#if:|{{{{{12}}}}}}}{{#if:|{{{{{13}}}}}}}{{#if:|{{{{{14}}}}}}}{{#if:|{{{{{15}}}}}}}{{#if:|{{{{{16}}}}}}}{{#if:|{{{{{17}}}}}}}{{#if:|{{{{{18}}}}}}}{{#if:|{{{{{19}}}}}}}{{#if:|{{{{{20}}}}}}}{{#if:|{{#ifeq: p | p | | {{#if: 13635765280715987 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 136357652 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 136357652 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 80715987 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 80715987 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Ganglbauer, Cölestin Josef | {{#if: Ganglbauer, Cölestin Joseph | {{#if: österreichischer Benediktiner, Abt von Stift Kremsmünster, Erzbischof von Wien, Kardinal | {{#if: 20. August 1817 | {{#if: Thanstetten heute Schiedlberg bei Kremsmünster | {{#if: 14. Dezember 1889 | {{#if: Wien || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Ganglbauer, Cölestin Josef
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Ganglbauer, Cölestin Joseph
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | österreichischer Benediktiner, Abt von Stift Kremsmünster, Erzbischof von Wien, Kardinal
}} |
| GEBURTSDATUM | 20. August 1817
}} |
| GEBURTSORT | Thanstetten heute Schiedlberg bei Kremsmünster
}} |
| STERBEDATUM | 14. Dezember 1889
}} |
| STERBEORT | Wien
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Kardinal (19. Jahrhundert)
- Erzbischof von Wien
- Römisch-katholischer Bischof (19. Jahrhundert)
- Mitglied des Herrenhauses (Österreich)
- Abt (Kremsmünster)
- Korporierter im CV
- Träger des Franz-Joseph-Ordens (Ausprägung unbekannt)
- Geboren 1817
- Gestorben 1889
- Mann