Zum Inhalt springen

Franz Töpsl

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Polling-Heimatmuseum-Portraet-Propst-Toepsl.jpg
Probst Franz Töpsl; Gemälde von Johann Baptist Baader, 1762
Datei:Epitaph Pfarrkirche Heilig Kreuz Polling-8.jpg
Epitaph für Propst Franz Töpsl
Datei:Ex-libris Polling Augustinerchorherrenstift 03.jpg
Wappen des Franz Töpsl
Radierer: Franz Xaver Jungwirth, 1744<ref>Virtuelles Kupferstichkabinett.</ref>

Franz Töpsl, eigentlich Joachim Josef Martin Töpsl, (* 18. November 1711 in München, Kurfürstentum Bayern; † 12. März 1796 ebenda) war ein katholischer Theologe und Augustinerchorherr. Von 1744 bis 1796 war er Propst des Augustiner-Chorherrenstifts Polling. Zu seinen Forschungsschwerpunkten gehörten daneben Astronomie und Biologie. Zudem gilt er als einer der wichtigsten Vertreter der Katholischen Aufklärung in Bayern.

Leben

Seine Eltern waren der Ratsherr Joseph Felix Töpsl und dessen Ehefrau Maria Magdalena Mayr. Franz, der bei seiner Taufe die Vornamen Joachim Josef Martin erhielt, besuchte das Münchner Jesuitengymnasium, das er 1728 mit 17 Jahren erfolgreich abschloss.<ref>Max Leitschuh: Die Matrikeln der Oberklassen des Wilhelmsgymnasiums in München, 4 Bde., München 1970–1976; Bd. 2, S. 245.</ref> Anschließend trat er als Novize in das Augustiner-Chorherrenstift Polling ein, wo er den Ordensnamen Franz(iskus) annahm.

Nach der Profess am 4. Oktober 1729 studierte er Philosophie und Theologie an der hauseigenen Lehranstalt des Pollinger Stifts. Später setzte er das Studium an der Universität Ingolstadt fort. Nach Beendigung des Studiums wurde er am 17. April 1735 im Dom zu Augsburg zum Priester geweiht. Anschließend wirkte er als Seelsorger u. a. in den Pfarreien Marnbach, Deutenhausen und Forstenried. 1741 wurde er zum Dekan ernannt, und damit Stellvertreter des Propstes. Nach dem Tod des Propstes Albert Oswald wurde Franz Töpsl am 16. April 1744 zu dessen Nachfolger gewählt und am 20. d. M. geweiht.

Als Propst erwarb er sich große Verdienste um das Pollinger Chorherrenstift. Er baute das Stift zu einem Zentrum der Wissenschaft aus. Konventmitglieder waren u. a. Eusebius Amort, Gerhoh Steigenberger und Sebastian Seemiller. 1759 gehörte Propst Töpsl zu den Gründungsmitgliedern der Kurfürstlichen Akademie der Wissenschaften.<ref>Gründungsmitglied der Kurfürstlichen Akademie</ref>

Von 1776 bis 1779 wurde unter seiner Aufsicht der Bibliothekssaal, die neue Klosterbibliothek Polling errichtet, dessen Bücherbestand bis zur Säkularisation in Bayern 1802/1803 auf ungefähr 80.000 Bände anwuchs, wodurch die Stiftsbibliothek einer der umfangreichsten im damaligen Bayern wurde. Durch seine Initiative entstanden auch eine Sternwarte sowie ein Naturalien- und Mineralienkabinett.<ref name="Raumf">Stephanie Uehlein: Heute hätte ihn wohl die Raumfahrt interessiert. Franz Töpsl, der wohl bedeutendste Prälat von Polling, war aufgeschlossen gegenüber den Wissenschaften. In: Weilheimer Tagblatt Osterausgabe vom 3./4./5. April 2010, Lokales Seite 5; mit Quellenverweis unter anderem auf Max Biller: Pollinger Heimat-Lexikon.</ref> Zum wissenschaftlichen Ansporn seiner Mitbrüder ließ Töpsl gemalte Porträts gelehrter Augustiner-Chorherren fertigen und in den Gängen des Stifts aufhängen. Die Reste dieser einstmals mehr als 200 Porträts umfassenden Chorherrengalerie („Pollinger Pinakothek“) befinden sich infolge der Säkularisation heute im Besitz des Archivs der Ludwig-Maximilians-Universität München. In den Jahren 1761–1765 veranlasste Propst Töpsl den Umbau der Stiftskirche im Stil des Barock.

Ab 1774 war Töpsl Landschaftsverordneter des Prälatenstandes tätig. Da er sich für Reformen im Schulwesen eingesetzt hatte, wurde er 1781 zum Generalschuldirektor des damaligen Bayern ernannt.<ref name="Raumf"/> Im Alter von 85 Jahren starb Propst Franz Töpsl in der Nacht von 11. auf 12. März 1796 in München an einem Schlaganfall. Der Rottenbucher Propst Albin Schwaiger hielt die „Rede bey der Todesfeyer des Franziskus Töpsl, Probstes in Polling“<ref>Digitalisat</ref>. 1957 wurde im Münchner Stadtteil Allach der Franz-Töpsl-Weg nach ihm benannt. Martin Gerbert, selbst ein bedeutender Gelehrter, bezeichnete ihn als "Lebendige Bibliothek".

Werke

  • Succincta informatio de canonia Pollingana, 1760 Digitalisat (Handschrift)
  • Elenchus onomasticus scriptorum sacri et apost. ordinis canonicorum regul. S. Augustini, 1762.

Grabstein

Der Grabstein für Franz Töpsl, veranlasst von seinem Nachfolger, Propst Johann Nepomuk Daisenberger, befindet sich in Heilig Kreuz in Polling, der ehemaligen Kirche der Augustinerchorherren, neben dem Marienaltar. Die Inschrift lautet in Abschrift unter Auflösung der Abkürzungen des Originals in Klammern:

D.(eo) O.(ptimo) M.(aximo)
FRANCISCO TOEPSL
MONACENSI
PRÆPOSITO VIGILANTISSIMO
VENERABILI SENIORI, TER IUBILÆO
STATUUM PROVINC.(ialium) BAVAR.(iae) DEPUTATO
ET
SCHOLARUM ELECTORAL.(i) CONDIRECTORI
BIBLIOTHECÆ LOCUPLETISSIMÆ SELECTISSIMÆ
MUSÆI NUMISMATICI ET PHYSICI
PRÆCIPUE ASTRONOMICI
AC
COLLECTIONIS RERUM NATURALIUM
FUNDATORI
OMNIGENÆ ERUDITIONIS FAMA
PER OMNEM FERME EUROPAM
CANONICI APOSTOLICI ORDINIS SCRIPTORUM
INVESTIGATORI INDEFESSO
QUI
CRUCEM, QUAM NON QUAESIVIT, INVENIT
INVENTAM MAGNIS SUM(p)TIBUS LEVAVIT
TEMPLI HUJUS MAGNIFICI
RESTAURATOR PIENTISSIMUS
PATER VERE SOLLICITUS
REGULARIS DISCIPLINÆ TENACISSIMUS
FILIOS SUOS VERBO ET EXEMPLO PASCENS
ALIIS BENIGNUS, SIBI AUSTERUS
INTER VARIA RERUM DISCRIMINA
SIBI SEMPER CONSTANS
E VIVIS INOPINATO, SED NON IMPROVISO
MEDIA NOCTE MONACHII SUBLATUS
OBIIT XII. MART.(ii mensis) MDCCXCVI.
ANNO ÆTAT.(is) LXXXV. PROFESS.(ionis) LXVII.
SACERD.(dotii) LXI. PRÆPOS.(iturae) LII. VIX NON COMPLETO.
BENEFACTORI AC CONCIVI SUO
DEVOTIONIS ET GRATITUDINIS
MONUMENTUM
POSUIT JOANNES NEP.(omucenus) PRÆPOS.(itus)

Literatur

Lexika, Nachschlagewerke

|Ay = Karl-Ludwig Ay |Bl = Werner K. Blessing |Bo = Erika Bosl |Br = Markus Brantl |RvB = Rüdiger vom Bruch |Ch = Günter Christ |Fr = Jutta Franke |Gr = Walter Grasser |Hö = Manfred Hörner |Ja = Joachim Jahn |Ka = Hatto Kallfelz |Kl = Lieselotte Klemmer |Kr = Alfred Krinner |La = Hannes Lambacher |Mai = Lorenz Maier |Ma = Kurt Malisch |MM = Marion Maurer |RAM = Rainer Albert Müller |Mü = Winfried Müller |M-L = Elisabeth Müller-Luckner |Na = Erwin Naimer |Pa = Ina-Ulrike Paul |Pu = Uwe Puschner |Ra = Wolfgang Rappel |rr = Rudolf Reiser |Ri = Elisabeth Richter |S = Detlev Schröder |Za = Ulrich Zangenfeind |Mü }}: }}{{#if:Töpsl, Franz|Töpsl, Franz|Franz Töpsl}}. In: Karl Bosl (Hrsg.): Bosls bayerische Biographie. {{#switch: 1 |1=Pustet, Regensburg 1983, ISBN 3-7917-0792-2, |2=Ergänzungsband. 1000 Persönlichkeiten aus 15 Jahrhunderten. Pustet, Regensburg 1988, ISBN 3-7917-1153-9, }} S. 782{{ #if:782 | {{ #ifexpr: 782 != 782 |{{ #ifexpr: 782 = {{ #expr: 782 + 1 }} | f.|–782}}|}}}} (#expr: 782 + 16 }}&band=1 Digitalisat{{#if:

   |,  Stand: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}} 

}}{{#if:

   |,  abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{Abruf}}}}}

}}).

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 332
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 119522152
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|119522152}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 263668 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 263668 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Töpsl, Franz|Töpsl, Franz|Franz Töpsl }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 38 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 38 | 1={{ #expr: 453 + 16 }} | 2={{ #expr: 453 + 2 }} | 3={{ #expr: 453 + 2 }} | 4={{ #expr: 453 + 2 }} | 5={{ #expr: 453 + 2 }} | 6={{ #expr: 453 + 2 }} | 7={{ #expr: 453 + 2 }} | 8={{ #expr: 453 + 2 }} | 9={{#switch: 453 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 453 < 449 | {{ #expr: 453 + 2 }} | {{ #expr: 453 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 453 + 2 }} | 11={{ #expr: 453 + 2 }} | 12={{ #expr: 453 + 2 }} | 13={{ #expr: 453 + 2 }} | 14={{ #expr: 453 + 2 }} | 15={{ #expr: 453 + 2 }} | 16={{ #expr: 453 + 2 }} | 17={{ #expr: 453 + 2 }} | 18={{ #expr: 453 + 2 }} | 19={{ #expr: 453 + 2 }} | 20={{ #expr: 453 + 2 }} | 21={{ #expr: 453 + 2 }} | 22={{ #expr: 453 + 2 }} | 23={{ #expr: 453 + 2 }} | 24={{ #expr: 453 + 2 }} | 25={{ #expr: 453 + 2 }} | 26={{ #expr: 453 + 2 }} | 27={{ #expr: 453 + 2 }} | 28={{ #expr: 453 + 2 }} | 29={{ #expr: 453 + 2 }} | 30={{ #expr: 453 + 2 }} | 31={{ #expr: 453 + 2 }} | 32={{ #expr: 453 + 2 }} | 33={{ #expr: 453 + 2 }} | 34={{ #expr: 453 + 2 }} | 35={{ #expr: 453 + 2 }} | 36={{ #expr: 453 + 2 }} | 37={{ #expr: 453 + 2 }} | 38={{ #expr: 453 + 2 }} | 39={{ #expr: 453 + 2 }} | 40={{ #expr: 453 + 2 }} | 41={{ #expr: 453 + 2 }} | 42={{ #expr: 453 + 2 }} | 43={{ #expr: 453 + 2 }} | 44={{ #expr: 453 + 2 }} | 45={{ #expr: 453 + 6 }} | 46={{ #expr: 453 + 2 }} | 47={{ #expr: 453 + 2 }} | 48={{ #expr: 453 + 2 }} | 49={{ #expr: 453 + 2 }} | 50={{ #expr: 453 + 2 }} | 51={{ #expr: 453 + 2 }} | 52={{ #expr: 453 + 2 }} | 53={{ #expr: 453 + 2 }} | 54={{ #expr: 453 + 2 }} | 55={{ #expr: 453 + 3 }} | 56=453 | #default = 453 }} {{ #if:Töpsl, Franz|Töpsl, Franz|Franz Töpsl }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 38, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 38 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 453{{ #if:453 | {{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 453 + 16 }} | 2={{ #expr: 453 + 2 }} | 3={{ #expr: 453 + 2 }} | 4={{ #expr: 453 + 2 }} | 5={{ #expr: 453 + 2 }} | 6={{ #expr: 453 + 2 }} | 7={{ #expr: 453 + 2 }} | 8={{ #expr: 453 + 2 }} | 9={{#switch: 453 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 453 < 449 | {{ #expr: 453 + 2 }} | {{ #expr: 453 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 453 + 2 }} | 11={{ #expr: 453 + 2 }} | 12={{ #expr: 453 + 2 }} | 13={{ #expr: 453 + 2 }} | 14={{ #expr: 453 + 2 }} | 15={{ #expr: 453 + 2 }} | 16={{ #expr: 453 + 2 }} | 17={{ #expr: 453 + 2 }} | 18={{ #expr: 453 + 2 }} | 19={{ #expr: 453 + 2 }} | 20={{ #expr: 453 + 2 }} | 21={{ #expr: 453 + 2 }} | 22={{ #expr: 453 + 2 }} | 23={{ #expr: 453 + 2 }} | 24={{ #expr: 453 + 2 }} | 25={{ #expr: 453 + 2 }} | 26={{ #expr: 453 + 2 }} | 27={{ #expr: 453 + 2 }} | 28={{ #expr: 453 + 2 }} | 29={{ #expr: 453 + 2 }} | 30={{ #expr: 453 + 2 }} | 31={{ #expr: 453 + 2 }} | 32={{ #expr: 453 + 2 }} | 33={{ #expr: 453 + 2 }} | 34={{ #expr: 453 + 2 }} | 35={{ #expr: 453 + 2 }} | 36={{ #expr: 453 + 2 }} | 37={{ #expr: 453 + 2 }} | 38={{ #expr: 453 + 2 }} | 39={{ #expr: 453 + 2 }} | 40={{ #expr: 453 + 2 }} | 41={{ #expr: 453 + 2 }} | 42={{ #expr: 453 + 2 }} | 43={{ #expr: 453 + 2 }} | 44={{ #expr: 453 + 2 }} | 45={{ #expr: 453 + 6 }} | 46={{ #expr: 453 + 2 }} | 47={{ #expr: 453 + 2 }} | 48={{ #expr: 453 + 2 }} | 49={{ #expr: 453 + 2 }} | 50={{ #expr: 453 + 2 }} | 51={{ #expr: 453 + 2 }} | 52={{ #expr: 453 + 2 }} | 53={{ #expr: 453 + 2 }} | 54={{ #expr: 453 + 2 }} | 55={{ #expr: 453 + 3 }} | 56=453 | #default = 453 }} != {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 453 + 16 }} | 2={{ #expr: 453 + 2 }} | 3={{ #expr: 453 + 2 }} | 4={{ #expr: 453 + 2 }} | 5={{ #expr: 453 + 2 }} | 6={{ #expr: 453 + 2 }} | 7={{ #expr: 453 + 2 }} | 8={{ #expr: 453 + 2 }} | 9={{#switch: 453 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 453 < 449 | {{ #expr: 453 + 2 }} | {{ #expr: 453 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 453 + 2 }} | 11={{ #expr: 453 + 2 }} | 12={{ #expr: 453 + 2 }} | 13={{ #expr: 453 + 2 }} | 14={{ #expr: 453 + 2 }} | 15={{ #expr: 453 + 2 }} | 16={{ #expr: 453 + 2 }} | 17={{ #expr: 453 + 2 }} | 18={{ #expr: 453 + 2 }} | 19={{ #expr: 453 + 2 }} | 20={{ #expr: 453 + 2 }} | 21={{ #expr: 453 + 2 }} | 22={{ #expr: 453 + 2 }} | 23={{ #expr: 453 + 2 }} | 24={{ #expr: 453 + 2 }} | 25={{ #expr: 453 + 2 }} | 26={{ #expr: 453 + 2 }} | 27={{ #expr: 453 + 2 }} | 28={{ #expr: 453 + 2 }} | 29={{ #expr: 453 + 2 }} | 30={{ #expr: 453 + 2 }} | 31={{ #expr: 453 + 2 }} | 32={{ #expr: 453 + 2 }} | 33={{ #expr: 453 + 2 }} | 34={{ #expr: 453 + 2 }} | 35={{ #expr: 453 + 2 }} | 36={{ #expr: 453 + 2 }} | 37={{ #expr: 453 + 2 }} | 38={{ #expr: 453 + 2 }} | 39={{ #expr: 453 + 2 }} | 40={{ #expr: 453 + 2 }} | 41={{ #expr: 453 + 2 }} | 42={{ #expr: 453 + 2 }} | 43={{ #expr: 453 + 2 }} | 44={{ #expr: 453 + 2 }} | 45={{ #expr: 453 + 6 }} | 46={{ #expr: 453 + 2 }} | 47={{ #expr: 453 + 2 }} | 48={{ #expr: 453 + 2 }} | 49={{ #expr: 453 + 2 }} | 50={{ #expr: 453 + 2 }} | 51={{ #expr: 453 + 2 }} | 52={{ #expr: 453 + 2 }} | 53={{ #expr: 453 + 2 }} | 54={{ #expr: 453 + 2 }} | 55={{ #expr: 453 + 3 }} | 56=453 | #default = 453 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 453 + 16 }} | 2={{ #expr: 453 + 2 }} | 3={{ #expr: 453 + 2 }} | 4={{ #expr: 453 + 2 }} | 5={{ #expr: 453 + 2 }} | 6={{ #expr: 453 + 2 }} | 7={{ #expr: 453 + 2 }} | 8={{ #expr: 453 + 2 }} | 9={{#switch: 453 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 453 < 449 | {{ #expr: 453 + 2 }} | {{ #expr: 453 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 453 + 2 }} | 11={{ #expr: 453 + 2 }} | 12={{ #expr: 453 + 2 }} | 13={{ #expr: 453 + 2 }} | 14={{ #expr: 453 + 2 }} | 15={{ #expr: 453 + 2 }} | 16={{ #expr: 453 + 2 }} | 17={{ #expr: 453 + 2 }} | 18={{ #expr: 453 + 2 }} | 19={{ #expr: 453 + 2 }} | 20={{ #expr: 453 + 2 }} | 21={{ #expr: 453 + 2 }} | 22={{ #expr: 453 + 2 }} | 23={{ #expr: 453 + 2 }} | 24={{ #expr: 453 + 2 }} | 25={{ #expr: 453 + 2 }} | 26={{ #expr: 453 + 2 }} | 27={{ #expr: 453 + 2 }} | 28={{ #expr: 453 + 2 }} | 29={{ #expr: 453 + 2 }} | 30={{ #expr: 453 + 2 }} | 31={{ #expr: 453 + 2 }} | 32={{ #expr: 453 + 2 }} | 33={{ #expr: 453 + 2 }} | 34={{ #expr: 453 + 2 }} | 35={{ #expr: 453 + 2 }} | 36={{ #expr: 453 + 2 }} | 37={{ #expr: 453 + 2 }} | 38={{ #expr: 453 + 2 }} | 39={{ #expr: 453 + 2 }} | 40={{ #expr: 453 + 2 }} | 41={{ #expr: 453 + 2 }} | 42={{ #expr: 453 + 2 }} | 43={{ #expr: 453 + 2 }} | 44={{ #expr: 453 + 2 }} | 45={{ #expr: 453 + 6 }} | 46={{ #expr: 453 + 2 }} | 47={{ #expr: 453 + 2 }} | 48={{ #expr: 453 + 2 }} | 49={{ #expr: 453 + 2 }} | 50={{ #expr: 453 + 2 }} | 51={{ #expr: 453 + 2 }} | 52={{ #expr: 453 + 2 }} | 53={{ #expr: 453 + 2 }} | 54={{ #expr: 453 + 2 }} | 55={{ #expr: 453 + 3 }} | 56=453 | #default = 453 }} = {{ #expr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 453 + 16 }} | 2={{ #expr: 453 + 2 }} | 3={{ #expr: 453 + 2 }} | 4={{ #expr: 453 + 2 }} | 5={{ #expr: 453 + 2 }} | 6={{ #expr: 453 + 2 }} | 7={{ #expr: 453 + 2 }} | 8={{ #expr: 453 + 2 }} | 9={{#switch: 453 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 453 < 449 | {{ #expr: 453 + 2 }} | {{ #expr: 453 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 453 + 2 }} | 11={{ #expr: 453 + 2 }} | 12={{ #expr: 453 + 2 }} | 13={{ #expr: 453 + 2 }} | 14={{ #expr: 453 + 2 }} | 15={{ #expr: 453 + 2 }} | 16={{ #expr: 453 + 2 }} | 17={{ #expr: 453 + 2 }} | 18={{ #expr: 453 + 2 }} | 19={{ #expr: 453 + 2 }} | 20={{ #expr: 453 + 2 }} | 21={{ #expr: 453 + 2 }} | 22={{ #expr: 453 + 2 }} | 23={{ #expr: 453 + 2 }} | 24={{ #expr: 453 + 2 }} | 25={{ #expr: 453 + 2 }} | 26={{ #expr: 453 + 2 }} | 27={{ #expr: 453 + 2 }} | 28={{ #expr: 453 + 2 }} | 29={{ #expr: 453 + 2 }} | 30={{ #expr: 453 + 2 }} | 31={{ #expr: 453 + 2 }} | 32={{ #expr: 453 + 2 }} | 33={{ #expr: 453 + 2 }} | 34={{ #expr: 453 + 2 }} | 35={{ #expr: 453 + 2 }} | 36={{ #expr: 453 + 2 }} | 37={{ #expr: 453 + 2 }} | 38={{ #expr: 453 + 2 }} | 39={{ #expr: 453 + 2 }} | 40={{ #expr: 453 + 2 }} | 41={{ #expr: 453 + 2 }} | 42={{ #expr: 453 + 2 }} | 43={{ #expr: 453 + 2 }} | 44={{ #expr: 453 + 2 }} | 45={{ #expr: 453 + 6 }} | 46={{ #expr: 453 + 2 }} | 47={{ #expr: 453 + 2 }} | 48={{ #expr: 453 + 2 }} | 49={{ #expr: 453 + 2 }} | 50={{ #expr: 453 + 2 }} | 51={{ #expr: 453 + 2 }} | 52={{ #expr: 453 + 2 }} | 53={{ #expr: 453 + 2 }} | 54={{ #expr: 453 + 2 }} | 55={{ #expr: 453 + 3 }} | 56=453 | #default = 453 }} + 1 }} | f|–453}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Töpsl, Franz||{{#ifeq:0|0|}}}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:263–266|, Sp. {{#iferror:{{#expr:263–266}}|263–266|{{#expr:1*263–266*0}}–{{#expr:-(0*263–266*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070613161702/http://www.bautz.de/bbkl/t/toepsel_f.shtml%7C}}.{{#if: 12 | |{{#ifeq:||}}}}

Weitere Werke
  • Johannes Nepomuk Daisenberger: Monumentum debitae gratitudinis et filialis amoris erga reverendissimum, perillustrem ac amplissimum Dominum Dominum Franciscum Toepsel. Walleshausen 1815 (Digitalisat).
  • Richard van Dülmen: Propst Franziskus Töpsl (1711–1796) und das Augustiner Chorherrnstift Polling. Laßleben, Kallmünz 1967.
  • Fridolin Dressler: Zur Geschichte des Pollinger Bibliotheksaals. Verlag das Werkstattbuch, Murnau 1978 (Pollinger Drucke; 4).
  • Heinz Haushofer: Polling. Genio huius loci. Verlag das Werkstattbuch, Murnau 1978 (Pollinger Drucke; 5).
  • Alois Schmid: Das Augustiner-Chorherrenstift Polling und die Gründung der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. In: Lech-Isar-Land (2005), S. 3 ff.
  • Markus Christopher Müller: Ein Gelehrter am Münchener Hof. Die Tagebücher des Andreas Felix von Oefele (1706–1780). Verlag Michael Lassleben, Kallmünz / Opf. 2020, ISBN 978-3-7847-3127-8.
  • Wolfgang Strobl: Dr. Franz Töpsl als Archäologe und Antiquar. In: Tiroler Heimat Zeitschrift für Regional- und Kulturgeschichte Nord-, Ost- und Südtirols, Bd. 8 (2022).

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Franz Töpsl}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references/>

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119522152no/2008/9420242650297 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119522152 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119522152 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2008/94202 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2008/94202 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 42650297 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 42650297 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Töpsl, Franz | {{#if: Töpsl, Franz Joachim Josef Martin; Töpsl, Franziskus | {{#if: deutscher katholischer Theologe, Propst des Stifts Polling | {{#if: 18. November 1711 | {{#if: München, Kurfürstentum Bayern | {{#if: 12. März 1796 | {{#if: München |

Vorlage:Wikidata-Registrierung