Zum Inhalt springen

Christoph August Tiedge

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Tiedge.jpg
Christoph August Tiedge von Carl Mayer
Datei:Signatur Christoph August Tiedge.PNG
Datei:Gedenktafel Brüderstr 13 (Mitte) Elisa von der Recke Christoph August Tiedge.jpg
Gedenktafel am Haus Brüderstraße 13, in Berlin-Mitte
Datei:Grabstaette von Elisa von der Recke und August Tiedge.jpg
Grabstätte von Elisa von der Recke und August Tiedge auf dem Inneren Neustädter Friedhof in Dresden (Zustand im September 2022)

Christoph August Tiedge (* 14. Dezember 1752 in Gardelegen; † 8. März 1841 in Dresden) war ein deutscher Dichter.

Leben

Tiedge war der älteste Sohn des Rektors der Gelehrten Stadtschule in Gardelegen und dessen Frau. Er studierte die Rechte in Halle und nahm 1781 eine Hauslehrerstelle an.

1788 zog Tiedge nach Halberstadt, wo er vier Jahre später Sekretär des Domherrn von Steder wurde. Nach dem Tod von Steders zog Tiedge mit dessen Familie in die Nähe von Quedlinburg. Nach dem Tod von Frau von Steder 1797 lebte er abwechselnd auf Reisen in Halle und Berlin. Von 1805 bis 1808 begleitete er die Schriftstellerin Elisa von der Recke durch Deutschland, die Schweiz und Italien. Ab 1819 blieb Tiedge als ihr Gesellschafter in Dresden.

Eine große Liebe und Freundschaft verband die beiden Lebensgefährten noch über den Tod hinaus. Tiedge konnte, nachdem Elisa von der Recke am 13. April 1833 gestorben war, durch ihre vorsorgliche Veranlassung unbesorgt, aber einsam, weiter in der gemeinsamen Wohnung leben, an der nichts verändert werden durfte. Er bezog eine nicht geringe Rente und wurde von der Familie Pappermann gepflegt, die seiner Wohltäterin ergeben war.

Ein allabendlich zusammenkommender Kreis von Freundinnen und Freunden verschaffte dem Dichter Zerstreuung und verhalf ihm, über den Tod seiner langjährigen Freundin hinwegzukommen.

Durch einen Unfall im Sommer 1838 verschlechterte sich der körperliche wie geistige Zustand des 85-jährigen Poeten erheblich. Nachdem er 1840 noch einmal eine Badereise nach Karlsbad unternommen hatte, verlebte er den folgenden Winter in guter Verfassung. In der Nacht des 8. März 1841 starb Tiedge, nachdem sich wenige Abende zuvor ein leichtes Unwohlsein bemerkbar gemacht hatte.

Datei:Tiedge Saeger der Urania.JPG
Gedenkinschrift „Zur Erinnerung an Tiedge den Saenger der Urania“ am Tiedgestein

Ein Klettergipfel im Klettergebiet Sächsische Schweiz trägt nach ihm den Namen Tiedgestein. Er steht bei Rathen am östlichen Ende der elbseitigen Felswände der Bastei in der Nähe der Felsenburg Neurathen. Dieser Name etablierte sich, nachdem 1855 zur Erinnerung an den Dichter auf der Nordseite des Felsens eine heute noch gut lesbare Gedenkinschrift für „den Saenger der Urania“ eingemeisselt worden war.

Werk

Tiedges Ruhm war nicht von Dauer. Er schaffte es nie, aus dem Schatten seiner Vorbilder wie Johann Wilhelm Ludwig Gleim u. a. zu treten, und seine kleineren poetischen Werke wurden nur wenigen bekannt. Einzig sein Hauptwerk Urania (Halle, 1801), „eine auf rationalistischer Anschauung aufgebaute poetische Behandlung der Kant’schen Philosophie“, ließ Tiedges Namen bei vielen Menschen in Erinnerung bleiben, doch auch seine Elegien und vermischte Gedichte (Halle, 1803) feierten zu seiner Zeit Erfolg.

Geblieben ist von Tiedges Gedichten insbesondere sein Lied Schöne Minka, eine freie Nachdichtung des ukrainischen Volkslieds Es ritt ein Kosak über die Donau (Їхав козак за Дунай). Im Jahr 1808 war August Tiedge im Schwarzwald bei Baden-Baden Gast eines Gartenfestes, das der örtliche Adel veranstaltete. Zugegen waren auch Gäste aus Russland, die offenbar das Lied gesungen haben. Sofort ließ er sich den Text übersetzten und brachte ihn in Reime.

Tiedge veröffentlichte seine Übertragung unter dem Titel Der Kosak und sein Mädchen. Nach einer russischen National-Melodie im Taschenbuch zum geselligen Vergnügen in Leipzig 1809.<ref>Digitalisat der Erstveröffentlichung</ref> Im Jahr 1830 wird berichtet, dass es eine Zeit in Deutschland gab, in der Schöne Minka an jeder Straßenecke gesungen, gesummt oder gepfiffen wurde.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

Tiedge und Beethoven

Ludwig van Beethoven vertonte 1804/05 aus Urania das Gedicht An die Hoffnung (op. 32) und überarbeitete und erweiterte diese Liedkomposition im Jahr 1813 (op. 94).

{{#ifeq: {{{vor}}}@@-@@{{{nach}}} | -@@-@@- | {{#if:trim|Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,
Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht!}} | {{#ifeq: {{#if:|{{{vor}}}|@#@}}{{#if:|{{{nach}}}|@#@}} | @#@@#@ | {{#ifeq: de | de | „{{#if:trim|Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,
Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht!}}“ | {{#invoke:Text|quoteUnquoted| Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,
Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht! | {{{lang}}} }} }} | {{#ifeq: {{#if:|{{{vor}}}|-}} | - | | {{{vor}}} }}{{#if:trim|Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,
Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht!}}{{ #ifeq: {{#if:|{{{nach}}}|-}} | - | | {{{nach}}} }} }} }}{{ #if: C. A. TiedgeAn die Hoffnung aus Urania. || }}

{{#if:

|

„{{{Latn}}}“{{#if: C. A. TiedgeAn die Hoffnung aus Urania. || }}

}}{{#if:

|

„{{{de}}}“{{#if: C. A. TiedgeAn die Hoffnung aus Urania. || }}

}}
{{#if: C. A. Tiedge |
– <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}{{#if:trim|C. A. Tiedge}}{{#if:| {{{5}}}|}}{{#if: An die Hoffnung aus Urania. | : An die Hoffnung aus Urania. }}
|{{#if: An die Hoffnung aus Urania.
|
An die Hoffnung aus Urania.
}}
}}

{{#if: |

{{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}

        | }} }}{{#if: Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,

Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht! | {{

   #if:  | {{#if: Ob ein Gott sei? Ob er einst erfülle,

Was die Sehnsucht weinend sich verspricht?
Ob, vor irgendeinem Weltgericht,
Sich dies rätselhafte Sein enthülle?
Hoffen soll der Mensch! Er frage nicht! |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe 1=Text=}}

}}| }}{{#if: | {{#if: C. A. Tiedge |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe 2=Autor=}}

}}{{#if: | {{#if: An die Hoffnung aus Urania. |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe 3=Quelle=}}

}}{{#if: | {{#if: |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe Umschrift=Latn=}}

}}{{#if: | {{#if: |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe Sprache=lang=}}

}}{{#if: | {{#if: |

   Vorlage:Zitat: Doppelangabe Übersetzung=de=}}

}}

Die Deutsche Grammophon GmbH veröffentlichte 1966 eine Schallplattenaufnahme von op. 94 mit dem Bariton Dietrich Fischer-Dieskau, am Flügel begleitet von Jörg Demus.<ref>{{#if:|: }}{{#if:|Show }}[https://www.youtube.com/{{#if:

|user/ Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
|{{#if:
 |channel/ Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
 |{{#if:
  |c/ Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
  |{{#if:
   |@ Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
   |{{#if:
    |show/ Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
    |{{#if:
     |show?p= Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
     |{{#if:
      |playlist?list= Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]
      |watch?v=awpNUlSUUUY{{#if:|&t={{#if:|{{{h}}}h}}{{#if:|{{{m}}}m}}{{#if:|s}}}} Beethoven: An die Hoffnung, op. 94, Dietrich Fischer-Dieskau, begleitet von Jörg Demus]{{#if:| (ab {{#if:|{{{h}}}:|0:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|{{{M}}}}}>1||0}}:|00:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|}}>1||0}}|00}})|{{#if:| (ab {{#expr: trunc(  / 3600 ) }}:{{#ifexpr:  
 {{#expr:    
   trunc( 
     (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
     / 60 )  
 }} < 10 | 0 
 }}{{#expr:  
 trunc(
   (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
   / 60 ) 

}}:{{#ifexpr:

 {{#expr:  
    - trunc(  / 3600 ) * 3600  
   - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  
 }} < 10 | 0
 }}{{#expr:  
  - trunc(  / 3600 ) * 3600  
 - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  

}})}}}}

      }}
     }}
    }}
   }}
  }}
 }}
}} auf {{#ifeq:{{{link}}}|0|YouTube |YouTube}}{{#if: 
    |, {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:
    |, abgerufen am {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:|  ({{#if:
        | {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}Laufzeit: {{{laufzeit}}}
      }})
  }}{{#if: |.}}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= |opt= 1= id= 2= title= titel= 3= abruf= zugriff= z= h= m= time= sec= uploader= upl= upload= d= kommentar= k= link= user= channel= c= alias= list= show= showid= sprache= laufzeit= |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=h |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=m |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sec |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=time |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sprache |2=langs |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=link |2=/^[01]?$/ |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ 0 oder 1 erlaubt }}{{#if:awpNUlSUUUY||Vorlage:YouTube: Fehlender Typ-Parameter. Entweder id, list, show, showid, user, channel, c oder alias muss angegeben werden. }}</ref> Außerdem basieren Beethovens Lieder Das Glück der Freundschaft (op. 88, 1803)<ref>{{#if:|: }}{{#if:|Show }}[https://www.youtube.com/{{#if:

|user/ Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
|{{#if:
 |channel/ Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
 |{{#if:
  |c/ Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
  |{{#if:
   |@ Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
   |{{#if:
    |show/ Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
    |{{#if:
     |show?p= Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
     |{{#if:
      |playlist?list= Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]
      |watch?v=De8W9jWUIPw{{#if:|&t={{#if:|{{{h}}}h}}{{#if:|{{{m}}}m}}{{#if:|s}}}} Beethoven: Das Glück der Freundschaft, op. 88, Vincent Lièvre-Picard, begleitet von Jean-Pierre Armengaud]{{#if:| (ab {{#if:|{{{h}}}:|0:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|{{{M}}}}}>1||0}}:|00:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|}}>1||0}}|00}})|{{#if:| (ab {{#expr: trunc(  / 3600 ) }}:{{#ifexpr:  
 {{#expr:    
   trunc( 
     (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
     / 60 )  
 }} < 10 | 0 
 }}{{#expr:  
 trunc(
   (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
   / 60 ) 

}}:{{#ifexpr:

 {{#expr:  
    - trunc(  / 3600 ) * 3600  
   - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  
 }} < 10 | 0
 }}{{#expr:  
  - trunc(  / 3600 ) * 3600  
 - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  

}})}}}}

      }}
     }}
    }}
   }}
  }}
 }}
}} auf {{#ifeq:{{{link}}}|0|YouTube |YouTube}}{{#if: 
    |, {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:
    |, abgerufen am {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:|  ({{#if:
        | {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}Laufzeit: {{{laufzeit}}}
      }})
  }}{{#if: |.}}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= |opt= 1= id= 2= title= titel= 3= abruf= zugriff= z= h= m= time= sec= uploader= upl= upload= d= kommentar= k= link= user= channel= c= alias= list= show= showid= sprache= laufzeit= |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=h |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=m |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sec |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=time |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sprache |2=langs |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=link |2=/^[01]?$/ |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ 0 oder 1 erlaubt }}{{#if:De8W9jWUIPw||Vorlage:YouTube: Fehlender Typ-Parameter. Entweder id, list, show, showid, user, channel, c oder alias muss angegeben werden. }}</ref> und Air cosaque (Schöne Minka) (WoO 158a Nr. 16, 1816)<ref>{{#if:|: }}{{#if:|Show }}[https://www.youtube.com/{{#if:

|user/ Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
|{{#if:
 |channel/ Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
 |{{#if:
  |c/ Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
  |{{#if:
   |@ Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
   |{{#if:
    |show/ Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
    |{{#if:
     |show?p= Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
     |{{#if:
      |playlist?list= Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]
      |watch?v=iniz9_AdCGU{{#if:|&t={{#if:|{{{h}}}h}}{{#if:|{{{m}}}m}}{{#if:|s}}}} Beethoven: Beethoven: Air Cosaque Vocal Version, Francesca Cardone with Ensemble "MUSICA RICERCATA"]{{#if:| (ab {{#if:|{{{h}}}:|0:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|{{{M}}}}}>1||0}}:|00:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|}}>1||0}}|00}})|{{#if:| (ab {{#expr: trunc(  / 3600 ) }}:{{#ifexpr:  
 {{#expr:    
   trunc( 
     (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
     / 60 )  
 }} < 10 | 0 
 }}{{#expr:  
 trunc(
   (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
   / 60 ) 

}}:{{#ifexpr:

 {{#expr:  
    - trunc(  / 3600 ) * 3600  
   - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  
 }} < 10 | 0
 }}{{#expr:  
  - trunc(  / 3600 ) * 3600  
 - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  

}})}}}}

      }}
     }}
    }}
   }}
  }}
 }}
}} auf {{#ifeq:{{{link}}}|0|YouTube |YouTube}}{{#if: 
    |, {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:
    |, abgerufen am {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:|  ({{#if:
        | {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}Laufzeit: {{{laufzeit}}}
      }})
  }}{{#if: |.}}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= |opt= 1= id= 2= title= titel= 3= abruf= zugriff= z= h= m= time= sec= uploader= upl= upload= d= kommentar= k= link= user= channel= c= alias= list= show= showid= sprache= laufzeit= |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=h |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=m |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sec |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=time |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sprache |2=langs |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=link |2=/^[01]?$/ |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ 0 oder 1 erlaubt }}{{#if:iniz9_AdCGU||Vorlage:YouTube: Fehlender Typ-Parameter. Entweder id, list, show, showid, user, channel, c oder alias muss angegeben werden. }}</ref> auf Texten von Tiedge. Beethoven und Tiedge begegneten sich im Sommer 1811 in Teplitz und unterhielten seitdem eine Korrespondenz, aus der einige freundschaftliche Briefe Beethovens erhalten sind.<ref>Beethoven-Haus Bonn, Ludwig van Beethoven, Brief an Christoph August Tiedge und Amalie Sebald in Berlin, Wien, 11. Oktober 1811, Autograph, Fragment</ref>

Tiedge und Seume

Tiedge war mit dem zehn Jahre jüngeren Dichter Johann Gottfried Seume befreundet. Seume erkrankte 1808 schwer. Elisa von der Recke und August Tiedge haben ihn 1810 bewogen, zur Heilung seines schmerzhaften Blasen- und Nierenleidens das böhmische Nobelbad Teplitz (heute Teplice) aufzusuchen, wo sie gerade selber kurten. Seume nahm den Rat an, starb dort allerdings zehn Tage nach seiner Ankunft.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0

   | {{#if: 281
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118613480
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118613480}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 358513 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 358513 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}</ref><ref>{{#if:2018-11-20|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:K. W. Biehusen|K. W. Biehusen: }}{{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C{{#if:Meine Augen werden dunkel|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Meine Augen werden dunkel}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7Cja}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Meine Augen werden dunkel}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Meine Augen werden dunkel}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:jahttps://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}%7C%7C}}}}{{#if:Meine Augen werden dunkel|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Meine Augen werden dunkel|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C,%7C{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C,%7C{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C,%7C{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7Cja}}%7C+{{#if:%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7Carchiviert%7Cehemals}}%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7CArchiviert%7CEhemals}}}}+{{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7Cvom%7Cim}}+Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|ja}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: 2018-11-20| am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2018-11-20{{#if:358516||(?)}}}}}}{{#if: 2017-12-01|;}}}}{{#if: 2017-12-01| {{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7Cja}}%7Cabgerufen%7CAbgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2017-12-01 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2017-12-01|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2017-12-01|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:jahttps://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html{{#if: 2017-12-01 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|ja}}|{{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7C%7C{{#ifeq: ja | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 2024-11-16 09:28:31 InternetArchiveBot
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 2024-11-16 09:28:31 InternetArchiveBot
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html }} }}}}}}}}}}{{#if:2024-11-16 09:28:31 InternetArchiveBot|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp=2024-11-16 09:28:31 InternetArchiveBot|text={{#if:https://web.archive.org/web/20181120015232/https://www.seume.de/forum-aktuelle-beitraege/articles/augen.html%7CVorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Im Stadt- und Regionalgeschichtlichen Museum der Stadt Lützen („Museum im Schloss Lützen“) wird ein freundschaftlicher Brief von Seume an Tiedge aufbewahrt, den er wenige Wochen vor seinem Tod geschrieben hat.<ref>Brief von Seume an Tiedge vom 20. Mai 1810</ref>

Tiedge-Stiftung

Ein Jahr nach seinem Tod gründeten Freunde und Verehrer des Dichters 1842 in Dresden die nach ihm benannte Tiedge-Stiftung. Aus deren Mitteln wurden Kunstwerke prämiert, notleidende Künstlerinnen und Künstler gefördert und ihre Hinterbliebenen finanziell unterstützt.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

Gedenken

Datei:DD-Tiedgestraße.jpg
Tiedgestraße in Dresden-Loschwitz

Nach August Tiedge sind Straßen in seinem Geburtsort Gardelegen und in seinem Sterbeort Dresden benannt. 1904 wurde in Hannover eine Straße zwischen Gellertstraße und Leisewitzstraße nach ihm benannt.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Gellert und Leisewitz waren, wie Tiedge, Dichter. Eine Tiedgestraße gibt es auch in Ellrich.

Schriften (Auswahl)

  • Die Einsamkeit, Leipzig 1792. (Digitalisat)
  • Schriften. Erster Band. Episteln, Göttingen 1796
  • Über die Eitelkeit, Dölle, Halberstadt 1792. (Digitalisat)
  • Elegien und vermischte Gedichte, Haas, Wien und Prag 1813. (Digitalisat)
  • Bruchstücke aus Neanders Leben, mit Elisa von der Recke, Berlin 1804
  • Urania, über Gott, Unsterblichkeit und Freiheit, Halle 1804. (Digitalisat)
  • Frauenspiegel, Halle 1807. (Digitalisat)
  • Das Echo oder Alexis und Ida. Ein Ciclus von Liedern, Halle 1812
  • Denkmale der Zeit. Hartknoch, Leipzig 1814. (Digitalisat)
  • Aennchen und Robert oder der singende Baum, mit Christian August Gottlob Eberhard, Halle 1815
  • Elisa von der Recke, geborene Reichsgräfin von Medem; biographische Skizze und Charakteristik, Leipzig 1818. (Digitalisat)
  • Anna Charlotte Dorothea, letzte Herzogin von Kurland. Brockhaus, Leipzig 1823 (Digitalisat bei Google Books).
  • Glaube, Unglaube und Aberglaube unserer Zeit mit Eduard Köhler, Dresden 1825
  • An die Deutschen. Worte der Warnung bei Gelegenheit der neuesten Ereignisse zu Constantinopel, Nürnberg 1826. (Digitalisat)
  • Die Griechen im Kampfe mit den Barbaren. Brockhaus, Leipzig 1826. (Digitalisat)
  • Weihestunden einer edlen Seele mit Friederike Voigt, Dresden 1826
  • Wanderungen durch den Markt des Lebens. Renger, Halle 1835. (Digitalisat Band 1), (Band 2)
  • C. A. Tiedges sämmtliche Werke 1, Leipzig 1841
  • Leben und poetischer Nachlass, Leipzig 1841. (Digitalisat Band 1), (Band 2), (Band 3), (Band 4)
  • Nachtrag, Dresden 1864

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Tiedge, Christoph August|Tiedge, Christoph August|Christoph August Tiedge }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 38 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 38 | 1={{ #expr: 281 + 16 }} | 2={{ #expr: 281 + 2 }} | 3={{ #expr: 281 + 2 }} | 4={{ #expr: 281 + 2 }} | 5={{ #expr: 281 + 2 }} | 6={{ #expr: 281 + 2 }} | 7={{ #expr: 281 + 2 }} | 8={{ #expr: 281 + 2 }} | 9={{#switch: 281 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 281 < 449 | {{ #expr: 281 + 2 }} | {{ #expr: 281 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 281 + 2 }} | 11={{ #expr: 281 + 2 }} | 12={{ #expr: 281 + 2 }} | 13={{ #expr: 281 + 2 }} | 14={{ #expr: 281 + 2 }} | 15={{ #expr: 281 + 2 }} | 16={{ #expr: 281 + 2 }} | 17={{ #expr: 281 + 2 }} | 18={{ #expr: 281 + 2 }} | 19={{ #expr: 281 + 2 }} | 20={{ #expr: 281 + 2 }} | 21={{ #expr: 281 + 2 }} | 22={{ #expr: 281 + 2 }} | 23={{ #expr: 281 + 2 }} | 24={{ #expr: 281 + 2 }} | 25={{ #expr: 281 + 2 }} | 26={{ #expr: 281 + 2 }} | 27={{ #expr: 281 + 2 }} | 28={{ #expr: 281 + 2 }} | 29={{ #expr: 281 + 2 }} | 30={{ #expr: 281 + 2 }} | 31={{ #expr: 281 + 2 }} | 32={{ #expr: 281 + 2 }} | 33={{ #expr: 281 + 2 }} | 34={{ #expr: 281 + 2 }} | 35={{ #expr: 281 + 2 }} | 36={{ #expr: 281 + 2 }} | 37={{ #expr: 281 + 2 }} | 38={{ #expr: 281 + 2 }} | 39={{ #expr: 281 + 2 }} | 40={{ #expr: 281 + 2 }} | 41={{ #expr: 281 + 2 }} | 42={{ #expr: 281 + 2 }} | 43={{ #expr: 281 + 2 }} | 44={{ #expr: 281 + 2 }} | 45={{ #expr: 281 + 6 }} | 46={{ #expr: 281 + 2 }} | 47={{ #expr: 281 + 2 }} | 48={{ #expr: 281 + 2 }} | 49={{ #expr: 281 + 2 }} | 50={{ #expr: 281 + 2 }} | 51={{ #expr: 281 + 2 }} | 52={{ #expr: 281 + 2 }} | 53={{ #expr: 281 + 2 }} | 54={{ #expr: 281 + 2 }} | 55={{ #expr: 281 + 3 }} | 56=281 | #default = 281 }} {{ #if:Tiedge, Christoph August|Tiedge, Christoph August|Christoph August Tiedge }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 38, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 38 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 281{{ #if:285 | {{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 281 + 16 }} | 2={{ #expr: 281 + 2 }} | 3={{ #expr: 281 + 2 }} | 4={{ #expr: 281 + 2 }} | 5={{ #expr: 281 + 2 }} | 6={{ #expr: 281 + 2 }} | 7={{ #expr: 281 + 2 }} | 8={{ #expr: 281 + 2 }} | 9={{#switch: 281 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 281 < 449 | {{ #expr: 281 + 2 }} | {{ #expr: 281 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 281 + 2 }} | 11={{ #expr: 281 + 2 }} | 12={{ #expr: 281 + 2 }} | 13={{ #expr: 281 + 2 }} | 14={{ #expr: 281 + 2 }} | 15={{ #expr: 281 + 2 }} | 16={{ #expr: 281 + 2 }} | 17={{ #expr: 281 + 2 }} | 18={{ #expr: 281 + 2 }} | 19={{ #expr: 281 + 2 }} | 20={{ #expr: 281 + 2 }} | 21={{ #expr: 281 + 2 }} | 22={{ #expr: 281 + 2 }} | 23={{ #expr: 281 + 2 }} | 24={{ #expr: 281 + 2 }} | 25={{ #expr: 281 + 2 }} | 26={{ #expr: 281 + 2 }} | 27={{ #expr: 281 + 2 }} | 28={{ #expr: 281 + 2 }} | 29={{ #expr: 281 + 2 }} | 30={{ #expr: 281 + 2 }} | 31={{ #expr: 281 + 2 }} | 32={{ #expr: 281 + 2 }} | 33={{ #expr: 281 + 2 }} | 34={{ #expr: 281 + 2 }} | 35={{ #expr: 281 + 2 }} | 36={{ #expr: 281 + 2 }} | 37={{ #expr: 281 + 2 }} | 38={{ #expr: 281 + 2 }} | 39={{ #expr: 281 + 2 }} | 40={{ #expr: 281 + 2 }} | 41={{ #expr: 281 + 2 }} | 42={{ #expr: 281 + 2 }} | 43={{ #expr: 281 + 2 }} | 44={{ #expr: 281 + 2 }} | 45={{ #expr: 281 + 6 }} | 46={{ #expr: 281 + 2 }} | 47={{ #expr: 281 + 2 }} | 48={{ #expr: 281 + 2 }} | 49={{ #expr: 281 + 2 }} | 50={{ #expr: 281 + 2 }} | 51={{ #expr: 281 + 2 }} | 52={{ #expr: 281 + 2 }} | 53={{ #expr: 281 + 2 }} | 54={{ #expr: 281 + 2 }} | 55={{ #expr: 281 + 3 }} | 56=281 | #default = 281 }} != {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 285 + 16 }} | 2={{ #expr: 285 + 2 }} | 3={{ #expr: 285 + 2 }} | 4={{ #expr: 285 + 2 }} | 5={{ #expr: 285 + 2 }} | 6={{ #expr: 285 + 2 }} | 7={{ #expr: 285 + 2 }} | 8={{ #expr: 285 + 2 }} | 9={{#switch: 285 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 285 < 449 | {{ #expr: 285 + 2 }} | {{ #expr: 285 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 285 + 2 }} | 11={{ #expr: 285 + 2 }} | 12={{ #expr: 285 + 2 }} | 13={{ #expr: 285 + 2 }} | 14={{ #expr: 285 + 2 }} | 15={{ #expr: 285 + 2 }} | 16={{ #expr: 285 + 2 }} | 17={{ #expr: 285 + 2 }} | 18={{ #expr: 285 + 2 }} | 19={{ #expr: 285 + 2 }} | 20={{ #expr: 285 + 2 }} | 21={{ #expr: 285 + 2 }} | 22={{ #expr: 285 + 2 }} | 23={{ #expr: 285 + 2 }} | 24={{ #expr: 285 + 2 }} | 25={{ #expr: 285 + 2 }} | 26={{ #expr: 285 + 2 }} | 27={{ #expr: 285 + 2 }} | 28={{ #expr: 285 + 2 }} | 29={{ #expr: 285 + 2 }} | 30={{ #expr: 285 + 2 }} | 31={{ #expr: 285 + 2 }} | 32={{ #expr: 285 + 2 }} | 33={{ #expr: 285 + 2 }} | 34={{ #expr: 285 + 2 }} | 35={{ #expr: 285 + 2 }} | 36={{ #expr: 285 + 2 }} | 37={{ #expr: 285 + 2 }} | 38={{ #expr: 285 + 2 }} | 39={{ #expr: 285 + 2 }} | 40={{ #expr: 285 + 2 }} | 41={{ #expr: 285 + 2 }} | 42={{ #expr: 285 + 2 }} | 43={{ #expr: 285 + 2 }} | 44={{ #expr: 285 + 2 }} | 45={{ #expr: 285 + 6 }} | 46={{ #expr: 285 + 2 }} | 47={{ #expr: 285 + 2 }} | 48={{ #expr: 285 + 2 }} | 49={{ #expr: 285 + 2 }} | 50={{ #expr: 285 + 2 }} | 51={{ #expr: 285 + 2 }} | 52={{ #expr: 285 + 2 }} | 53={{ #expr: 285 + 2 }} | 54={{ #expr: 285 + 2 }} | 55={{ #expr: 285 + 3 }} | 56=285 | #default = 285 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 285 + 16 }} | 2={{ #expr: 285 + 2 }} | 3={{ #expr: 285 + 2 }} | 4={{ #expr: 285 + 2 }} | 5={{ #expr: 285 + 2 }} | 6={{ #expr: 285 + 2 }} | 7={{ #expr: 285 + 2 }} | 8={{ #expr: 285 + 2 }} | 9={{#switch: 285 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 285 < 449 | {{ #expr: 285 + 2 }} | {{ #expr: 285 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 285 + 2 }} | 11={{ #expr: 285 + 2 }} | 12={{ #expr: 285 + 2 }} | 13={{ #expr: 285 + 2 }} | 14={{ #expr: 285 + 2 }} | 15={{ #expr: 285 + 2 }} | 16={{ #expr: 285 + 2 }} | 17={{ #expr: 285 + 2 }} | 18={{ #expr: 285 + 2 }} | 19={{ #expr: 285 + 2 }} | 20={{ #expr: 285 + 2 }} | 21={{ #expr: 285 + 2 }} | 22={{ #expr: 285 + 2 }} | 23={{ #expr: 285 + 2 }} | 24={{ #expr: 285 + 2 }} | 25={{ #expr: 285 + 2 }} | 26={{ #expr: 285 + 2 }} | 27={{ #expr: 285 + 2 }} | 28={{ #expr: 285 + 2 }} | 29={{ #expr: 285 + 2 }} | 30={{ #expr: 285 + 2 }} | 31={{ #expr: 285 + 2 }} | 32={{ #expr: 285 + 2 }} | 33={{ #expr: 285 + 2 }} | 34={{ #expr: 285 + 2 }} | 35={{ #expr: 285 + 2 }} | 36={{ #expr: 285 + 2 }} | 37={{ #expr: 285 + 2 }} | 38={{ #expr: 285 + 2 }} | 39={{ #expr: 285 + 2 }} | 40={{ #expr: 285 + 2 }} | 41={{ #expr: 285 + 2 }} | 42={{ #expr: 285 + 2 }} | 43={{ #expr: 285 + 2 }} | 44={{ #expr: 285 + 2 }} | 45={{ #expr: 285 + 6 }} | 46={{ #expr: 285 + 2 }} | 47={{ #expr: 285 + 2 }} | 48={{ #expr: 285 + 2 }} | 49={{ #expr: 285 + 2 }} | 50={{ #expr: 285 + 2 }} | 51={{ #expr: 285 + 2 }} | 52={{ #expr: 285 + 2 }} | 53={{ #expr: 285 + 2 }} | 54={{ #expr: 285 + 2 }} | 55={{ #expr: 285 + 3 }} | 56=285 | #default = 285 }} = {{ #expr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 281 + 16 }} | 2={{ #expr: 281 + 2 }} | 3={{ #expr: 281 + 2 }} | 4={{ #expr: 281 + 2 }} | 5={{ #expr: 281 + 2 }} | 6={{ #expr: 281 + 2 }} | 7={{ #expr: 281 + 2 }} | 8={{ #expr: 281 + 2 }} | 9={{#switch: 281 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 281 < 449 | {{ #expr: 281 + 2 }} | {{ #expr: 281 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 281 + 2 }} | 11={{ #expr: 281 + 2 }} | 12={{ #expr: 281 + 2 }} | 13={{ #expr: 281 + 2 }} | 14={{ #expr: 281 + 2 }} | 15={{ #expr: 281 + 2 }} | 16={{ #expr: 281 + 2 }} | 17={{ #expr: 281 + 2 }} | 18={{ #expr: 281 + 2 }} | 19={{ #expr: 281 + 2 }} | 20={{ #expr: 281 + 2 }} | 21={{ #expr: 281 + 2 }} | 22={{ #expr: 281 + 2 }} | 23={{ #expr: 281 + 2 }} | 24={{ #expr: 281 + 2 }} | 25={{ #expr: 281 + 2 }} | 26={{ #expr: 281 + 2 }} | 27={{ #expr: 281 + 2 }} | 28={{ #expr: 281 + 2 }} | 29={{ #expr: 281 + 2 }} | 30={{ #expr: 281 + 2 }} | 31={{ #expr: 281 + 2 }} | 32={{ #expr: 281 + 2 }} | 33={{ #expr: 281 + 2 }} | 34={{ #expr: 281 + 2 }} | 35={{ #expr: 281 + 2 }} | 36={{ #expr: 281 + 2 }} | 37={{ #expr: 281 + 2 }} | 38={{ #expr: 281 + 2 }} | 39={{ #expr: 281 + 2 }} | 40={{ #expr: 281 + 2 }} | 41={{ #expr: 281 + 2 }} | 42={{ #expr: 281 + 2 }} | 43={{ #expr: 281 + 2 }} | 44={{ #expr: 281 + 2 }} | 45={{ #expr: 281 + 6 }} | 46={{ #expr: 281 + 2 }} | 47={{ #expr: 281 + 2 }} | 48={{ #expr: 281 + 2 }} | 49={{ #expr: 281 + 2 }} | 50={{ #expr: 281 + 2 }} | 51={{ #expr: 281 + 2 }} | 52={{ #expr: 281 + 2 }} | 53={{ #expr: 281 + 2 }} | 54={{ #expr: 281 + 2 }} | 55={{ #expr: 281 + 3 }} | 56=281 | #default = 281 }} + 1 }} | f|–285}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Tiedge, Christoph August||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Konstantin Karl Falkenstein (Hrsg.): Christian August Tiedge’s Leben und poetischer Nachlaß. 2 Bde. Teubner, Leipzig 1841 (Digitalisat bei Google Books).
  • Reinold Paul Kern: Beiträge zu einer Charakteristik des Dichters Tiedge. Speyer & Peters, Berlin 1895 (= Dissertation, Universität Göttingen 1895)

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Christoph August Tiedge}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[q:{{#if:|:}}{{#if:|{{{1}}}|Christoph August Tiedge}}|Wikiquote: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Christoph August Tiedge}}}}]]{{#switch: 1

|1= – Zitate |X|x={{#switch: 0

      |0|4|10|12|14|100=}}

|0|-= |#default=  – {{{3}}}

}} {{#if: | ({{#ifeq:{{{lang}}}|{{{lang}}}|Vorlage:Hinweisbaustein|{{{lang}}} }}) }}

{{#if: | {{#switch: 0 |0|4|10|12|14|100=}}}}

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Christoph August Tiedge}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Christoph August Tiedge}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118904418n8608458374118074 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118904418 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118904418 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86084583 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86084583 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 74118074 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 74118074 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Tiedge, Christoph August | {{#if: | {{#if: deutscher Dichter | {{#if: 14. Dezember 1752 | {{#if: Gardelegen | {{#if: 8. März 1841 | {{#if: Dresden |

Vorlage:Wikidata-Registrierung