Zum Inhalt springen

Ambrosius Lobwasser

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Ambrosius Lobwasser.jpg
Ambrosius Lobwasser; Stich von C. Meyer, 1625.
Datei:Ambrosius Lobwasser Psalmen Davids.jpg
Lobwassers Nachdichtung der Psalmen Davids, 1698

Ambrosius Lobwasser (* 4. April 1515 in Schneeberg; † 27. November 1585 in Königsberg) war ein humanistischer deutscher Schriftsteller und Übersetzer.

Leben

Lobwasser studierte in Leipzig Jura und wurde 1535 zum Magister promoviert. Danach hielt er sich in Frankreich und Italien auf. Bis 1550 unterrichtete er als Dozent in Leipzig. Ab 1557 lebte er als fürstlicher Rat und Kanzler in Meißen. Von 1563 bis 1585 war er Professor für Rechtswissenschaft in Königsberg.

Seit 1565 arbeitete er an seiner Übersetzung der Psalmen, die 1573 unter dem Titel Der Psalter des königlichen Propheten David erschien. Sie basierte nicht auf dem hebräischen Urtext und der Übersetzung Martin Luthers, sondern auf dem von Guillaume Franc, Loys Bourgeois und Maistre Pierre (Pierre Davantès) vertonten französischen Psautier de Genève (Genfer Psalter) von Clément Marot und Théodore de Bèze. Das Werk hatte über 100 Auflagen und wurde im deutschen reformierten Gottesdienst bis ins 18. Jahrhundert verwendet. In Dresden wurde es 1589 in das Erste Dresdner Gesangbuch aufgenommen, das jedoch nach Christians I. Tod beschlagnahmt und durch ein lutherisches Gesangbuch ersetzt wurde. Einige seiner Gedichte fanden auch Eingang in das Evangelische Gesangbuch sowie ins katholische Gotteslob.

Psalm 118

Zu den bekanntesten heute noch gesungenen Liedern Lobwassers gehören zwei überarbeitete Strophen aus seiner 14-strophigen Nachdichtung von Vorlage:Bibel/Link Nun saget Dank und lobt den Herren:

Evangelisches Gesangbuch 294, 1.4

Originaltext (Leipzig 1576)<ref>Digitalisat</ref>

<poem> 1. Nun saget Dank und lobt den Herren, denn groß ist seine Freundlichkeit, und seine Gnad und Güte währen von Ewigkeit zu Ewigkeit. Du, Gottes Volk, sollst es verkünden: Groß ist des Herrn Barmherzigkeit; er will sich selbst mit uns verbünden und wird uns tragen durch die Zeit.

4. Er, der da kommt in Gottes Namen, sei hochgelobt zu jeder Zeit. Gesegnet seid ihr allzusammen, die ihr von Gottes Hause seid. Nun saget Dank und lobt den Herren, denn groß ist seine Freundlichkeit, und seine Gnad und Güte währen von Ewigkeit zu Ewigkeit. </poem>

<poem> (1.) Dancksaget nu vnd lobt den Herren / Dann groß ist seine freundligkeit / Vnd seine gnad vnd güt wirt weren / Von ewigkeit zu ewigkeit. Israel führ dir zu gemüte Sein grundlose barmherzigkeit / Bekenn und sag das seine güte Bestendig bleib in ewigkeit.

(13a.) Gebenedeyt sei / der im namen Deß Herren kompt in herrligkeit / Gebenedeyt seyt allesamen / Die jhr aus dem hauß Gottes seyt. (14b.) Nu saget lob und danck dem Herren / Dann groß ist seine freundligkeit / Vnd seine gütigkeit thut wären Von ewigkeit zu ewigkeit. </poem>

Familie

Sein Vater Fabian Lobwasser (ca. 1480–1545) war Schneeberger Baumeister und Berggeschworener. Sein Bruder Paul Lobwasser (?–1566), Dr. jur., Professor in Leipzig, 1533/34 Rektor der Universität, 1542 Dekan der philosophischen Fakultät, heiratete 1541 Anna Stromer (1522–1588), Tochter des Arztes Heinrich Stromer.

Werke

  • Hymni Patrum, Übersetzung, 1578
  • Tragödia von der Enthauptung Johannis, Übersetzung des Werkes von George Buchanan, 1583
  • Deutsche zierliche Epigrammata, 1612
  • Neu verbessertes und vermehrtes Großes Gesang-Buch. Worinnen so wol Die Psalmen Davids, Durch Ambrosius Lobwasser, J.U.D. In Teutsche Reimen gebracht, Als auch andere erbauliche, in der Kirchen Gottes zu singen gewöhnliche Geistreiche Lieder enthalten. Mit sonderbarem Fleiß in vier Stimmen gesetzt. Andreae, Franckfurt am Mayn 1711 (Digitalisat).
  • Die Psalmen Davids. Joh. Ludwig Brandmüller, Basel 1720 (Digitalisat)
  • Des Neu-verbesserten vierstimmigen Kirchen-Gesang-Buchs ... Th., F.J.Röder; Wald b. Solingen: S.Klein [u. a.], Wesel 1787 (Digitalisat)

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Lobwasser, Ambrosius|Lobwasser, Ambrosius|Ambrosius Lobwasser }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 19 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 19 | 1={{ #expr: 56 + 16 }} | 2={{ #expr: 56 + 2 }} | 3={{ #expr: 56 + 2 }} | 4={{ #expr: 56 + 2 }} | 5={{ #expr: 56 + 2 }} | 6={{ #expr: 56 + 2 }} | 7={{ #expr: 56 + 2 }} | 8={{ #expr: 56 + 2 }} | 9={{#switch: 56 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 56 < 449 | {{ #expr: 56 + 2 }} | {{ #expr: 56 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 56 + 2 }} | 11={{ #expr: 56 + 2 }} | 12={{ #expr: 56 + 2 }} | 13={{ #expr: 56 + 2 }} | 14={{ #expr: 56 + 2 }} | 15={{ #expr: 56 + 2 }} | 16={{ #expr: 56 + 2 }} | 17={{ #expr: 56 + 2 }} | 18={{ #expr: 56 + 2 }} | 19={{ #expr: 56 + 2 }} | 20={{ #expr: 56 + 2 }} | 21={{ #expr: 56 + 2 }} | 22={{ #expr: 56 + 2 }} | 23={{ #expr: 56 + 2 }} | 24={{ #expr: 56 + 2 }} | 25={{ #expr: 56 + 2 }} | 26={{ #expr: 56 + 2 }} | 27={{ #expr: 56 + 2 }} | 28={{ #expr: 56 + 2 }} | 29={{ #expr: 56 + 2 }} | 30={{ #expr: 56 + 2 }} | 31={{ #expr: 56 + 2 }} | 32={{ #expr: 56 + 2 }} | 33={{ #expr: 56 + 2 }} | 34={{ #expr: 56 + 2 }} | 35={{ #expr: 56 + 2 }} | 36={{ #expr: 56 + 2 }} | 37={{ #expr: 56 + 2 }} | 38={{ #expr: 56 + 2 }} | 39={{ #expr: 56 + 2 }} | 40={{ #expr: 56 + 2 }} | 41={{ #expr: 56 + 2 }} | 42={{ #expr: 56 + 2 }} | 43={{ #expr: 56 + 2 }} | 44={{ #expr: 56 + 2 }} | 45={{ #expr: 56 + 6 }} | 46={{ #expr: 56 + 2 }} | 47={{ #expr: 56 + 2 }} | 48={{ #expr: 56 + 2 }} | 49={{ #expr: 56 + 2 }} | 50={{ #expr: 56 + 2 }} | 51={{ #expr: 56 + 2 }} | 52={{ #expr: 56 + 2 }} | 53={{ #expr: 56 + 2 }} | 54={{ #expr: 56 + 2 }} | 55={{ #expr: 56 + 3 }} | 56=56 | #default = 56 }} {{ #if:Lobwasser, Ambrosius|Lobwasser, Ambrosius|Ambrosius Lobwasser }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 19, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 19 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 56{{ #if:58 | {{ #ifexpr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 56 + 16 }} | 2={{ #expr: 56 + 2 }} | 3={{ #expr: 56 + 2 }} | 4={{ #expr: 56 + 2 }} | 5={{ #expr: 56 + 2 }} | 6={{ #expr: 56 + 2 }} | 7={{ #expr: 56 + 2 }} | 8={{ #expr: 56 + 2 }} | 9={{#switch: 56 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 56 < 449 | {{ #expr: 56 + 2 }} | {{ #expr: 56 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 56 + 2 }} | 11={{ #expr: 56 + 2 }} | 12={{ #expr: 56 + 2 }} | 13={{ #expr: 56 + 2 }} | 14={{ #expr: 56 + 2 }} | 15={{ #expr: 56 + 2 }} | 16={{ #expr: 56 + 2 }} | 17={{ #expr: 56 + 2 }} | 18={{ #expr: 56 + 2 }} | 19={{ #expr: 56 + 2 }} | 20={{ #expr: 56 + 2 }} | 21={{ #expr: 56 + 2 }} | 22={{ #expr: 56 + 2 }} | 23={{ #expr: 56 + 2 }} | 24={{ #expr: 56 + 2 }} | 25={{ #expr: 56 + 2 }} | 26={{ #expr: 56 + 2 }} | 27={{ #expr: 56 + 2 }} | 28={{ #expr: 56 + 2 }} | 29={{ #expr: 56 + 2 }} | 30={{ #expr: 56 + 2 }} | 31={{ #expr: 56 + 2 }} | 32={{ #expr: 56 + 2 }} | 33={{ #expr: 56 + 2 }} | 34={{ #expr: 56 + 2 }} | 35={{ #expr: 56 + 2 }} | 36={{ #expr: 56 + 2 }} | 37={{ #expr: 56 + 2 }} | 38={{ #expr: 56 + 2 }} | 39={{ #expr: 56 + 2 }} | 40={{ #expr: 56 + 2 }} | 41={{ #expr: 56 + 2 }} | 42={{ #expr: 56 + 2 }} | 43={{ #expr: 56 + 2 }} | 44={{ #expr: 56 + 2 }} | 45={{ #expr: 56 + 6 }} | 46={{ #expr: 56 + 2 }} | 47={{ #expr: 56 + 2 }} | 48={{ #expr: 56 + 2 }} | 49={{ #expr: 56 + 2 }} | 50={{ #expr: 56 + 2 }} | 51={{ #expr: 56 + 2 }} | 52={{ #expr: 56 + 2 }} | 53={{ #expr: 56 + 2 }} | 54={{ #expr: 56 + 2 }} | 55={{ #expr: 56 + 3 }} | 56=56 | #default = 56 }} != {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 58 + 16 }} | 2={{ #expr: 58 + 2 }} | 3={{ #expr: 58 + 2 }} | 4={{ #expr: 58 + 2 }} | 5={{ #expr: 58 + 2 }} | 6={{ #expr: 58 + 2 }} | 7={{ #expr: 58 + 2 }} | 8={{ #expr: 58 + 2 }} | 9={{#switch: 58 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 58 < 449 | {{ #expr: 58 + 2 }} | {{ #expr: 58 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 58 + 2 }} | 11={{ #expr: 58 + 2 }} | 12={{ #expr: 58 + 2 }} | 13={{ #expr: 58 + 2 }} | 14={{ #expr: 58 + 2 }} | 15={{ #expr: 58 + 2 }} | 16={{ #expr: 58 + 2 }} | 17={{ #expr: 58 + 2 }} | 18={{ #expr: 58 + 2 }} | 19={{ #expr: 58 + 2 }} | 20={{ #expr: 58 + 2 }} | 21={{ #expr: 58 + 2 }} | 22={{ #expr: 58 + 2 }} | 23={{ #expr: 58 + 2 }} | 24={{ #expr: 58 + 2 }} | 25={{ #expr: 58 + 2 }} | 26={{ #expr: 58 + 2 }} | 27={{ #expr: 58 + 2 }} | 28={{ #expr: 58 + 2 }} | 29={{ #expr: 58 + 2 }} | 30={{ #expr: 58 + 2 }} | 31={{ #expr: 58 + 2 }} | 32={{ #expr: 58 + 2 }} | 33={{ #expr: 58 + 2 }} | 34={{ #expr: 58 + 2 }} | 35={{ #expr: 58 + 2 }} | 36={{ #expr: 58 + 2 }} | 37={{ #expr: 58 + 2 }} | 38={{ #expr: 58 + 2 }} | 39={{ #expr: 58 + 2 }} | 40={{ #expr: 58 + 2 }} | 41={{ #expr: 58 + 2 }} | 42={{ #expr: 58 + 2 }} | 43={{ #expr: 58 + 2 }} | 44={{ #expr: 58 + 2 }} | 45={{ #expr: 58 + 6 }} | 46={{ #expr: 58 + 2 }} | 47={{ #expr: 58 + 2 }} | 48={{ #expr: 58 + 2 }} | 49={{ #expr: 58 + 2 }} | 50={{ #expr: 58 + 2 }} | 51={{ #expr: 58 + 2 }} | 52={{ #expr: 58 + 2 }} | 53={{ #expr: 58 + 2 }} | 54={{ #expr: 58 + 2 }} | 55={{ #expr: 58 + 3 }} | 56=58 | #default = 58 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 58 + 16 }} | 2={{ #expr: 58 + 2 }} | 3={{ #expr: 58 + 2 }} | 4={{ #expr: 58 + 2 }} | 5={{ #expr: 58 + 2 }} | 6={{ #expr: 58 + 2 }} | 7={{ #expr: 58 + 2 }} | 8={{ #expr: 58 + 2 }} | 9={{#switch: 58 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 58 < 449 | {{ #expr: 58 + 2 }} | {{ #expr: 58 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 58 + 2 }} | 11={{ #expr: 58 + 2 }} | 12={{ #expr: 58 + 2 }} | 13={{ #expr: 58 + 2 }} | 14={{ #expr: 58 + 2 }} | 15={{ #expr: 58 + 2 }} | 16={{ #expr: 58 + 2 }} | 17={{ #expr: 58 + 2 }} | 18={{ #expr: 58 + 2 }} | 19={{ #expr: 58 + 2 }} | 20={{ #expr: 58 + 2 }} | 21={{ #expr: 58 + 2 }} | 22={{ #expr: 58 + 2 }} | 23={{ #expr: 58 + 2 }} | 24={{ #expr: 58 + 2 }} | 25={{ #expr: 58 + 2 }} | 26={{ #expr: 58 + 2 }} | 27={{ #expr: 58 + 2 }} | 28={{ #expr: 58 + 2 }} | 29={{ #expr: 58 + 2 }} | 30={{ #expr: 58 + 2 }} | 31={{ #expr: 58 + 2 }} | 32={{ #expr: 58 + 2 }} | 33={{ #expr: 58 + 2 }} | 34={{ #expr: 58 + 2 }} | 35={{ #expr: 58 + 2 }} | 36={{ #expr: 58 + 2 }} | 37={{ #expr: 58 + 2 }} | 38={{ #expr: 58 + 2 }} | 39={{ #expr: 58 + 2 }} | 40={{ #expr: 58 + 2 }} | 41={{ #expr: 58 + 2 }} | 42={{ #expr: 58 + 2 }} | 43={{ #expr: 58 + 2 }} | 44={{ #expr: 58 + 2 }} | 45={{ #expr: 58 + 6 }} | 46={{ #expr: 58 + 2 }} | 47={{ #expr: 58 + 2 }} | 48={{ #expr: 58 + 2 }} | 49={{ #expr: 58 + 2 }} | 50={{ #expr: 58 + 2 }} | 51={{ #expr: 58 + 2 }} | 52={{ #expr: 58 + 2 }} | 53={{ #expr: 58 + 2 }} | 54={{ #expr: 58 + 2 }} | 55={{ #expr: 58 + 3 }} | 56=58 | #default = 58 }} = {{ #expr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 56 + 16 }} | 2={{ #expr: 56 + 2 }} | 3={{ #expr: 56 + 2 }} | 4={{ #expr: 56 + 2 }} | 5={{ #expr: 56 + 2 }} | 6={{ #expr: 56 + 2 }} | 7={{ #expr: 56 + 2 }} | 8={{ #expr: 56 + 2 }} | 9={{#switch: 56 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 56 < 449 | {{ #expr: 56 + 2 }} | {{ #expr: 56 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 56 + 2 }} | 11={{ #expr: 56 + 2 }} | 12={{ #expr: 56 + 2 }} | 13={{ #expr: 56 + 2 }} | 14={{ #expr: 56 + 2 }} | 15={{ #expr: 56 + 2 }} | 16={{ #expr: 56 + 2 }} | 17={{ #expr: 56 + 2 }} | 18={{ #expr: 56 + 2 }} | 19={{ #expr: 56 + 2 }} | 20={{ #expr: 56 + 2 }} | 21={{ #expr: 56 + 2 }} | 22={{ #expr: 56 + 2 }} | 23={{ #expr: 56 + 2 }} | 24={{ #expr: 56 + 2 }} | 25={{ #expr: 56 + 2 }} | 26={{ #expr: 56 + 2 }} | 27={{ #expr: 56 + 2 }} | 28={{ #expr: 56 + 2 }} | 29={{ #expr: 56 + 2 }} | 30={{ #expr: 56 + 2 }} | 31={{ #expr: 56 + 2 }} | 32={{ #expr: 56 + 2 }} | 33={{ #expr: 56 + 2 }} | 34={{ #expr: 56 + 2 }} | 35={{ #expr: 56 + 2 }} | 36={{ #expr: 56 + 2 }} | 37={{ #expr: 56 + 2 }} | 38={{ #expr: 56 + 2 }} | 39={{ #expr: 56 + 2 }} | 40={{ #expr: 56 + 2 }} | 41={{ #expr: 56 + 2 }} | 42={{ #expr: 56 + 2 }} | 43={{ #expr: 56 + 2 }} | 44={{ #expr: 56 + 2 }} | 45={{ #expr: 56 + 6 }} | 46={{ #expr: 56 + 2 }} | 47={{ #expr: 56 + 2 }} | 48={{ #expr: 56 + 2 }} | 49={{ #expr: 56 + 2 }} | 50={{ #expr: 56 + 2 }} | 51={{ #expr: 56 + 2 }} | 52={{ #expr: 56 + 2 }} | 53={{ #expr: 56 + 2 }} | 54={{ #expr: 56 + 2 }} | 55={{ #expr: 56 + 3 }} | 56=56 | #default = 56 }} + 1 }} | f|–58}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Lobwasser, Ambrosius||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 740
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 124263488
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|124263488}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 248326 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 248326 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:150-151|, Sp. {{#iferror:{{#expr:150-151}}|150-151|{{#expr:1*150-151*0}}–{{#expr:-(0*150-151*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630044039/http://www.bautz.de/bbkl/l/lobwasser.shtml%7C}}.{{#if: 5 | |{{#ifeq:||}}}}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Ambrosius Lobwasser}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Ambrosius Lobwasser |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|

 |

Dichter
Théodore de Bèze | Johannes Calvin | Clément Marot

Komponisten
Loys Bourgeois | Pierre Davantès | Guillaume Franc

Schöpfer von Chorsätzen
Claude Goudimel | Claude Le Jeune | Jan Pieterszoon Sweelinck

Übersetzer
Heinrich Albert | John Dowland | Paschal de l’Estocart | Philibert Jambe de Fer | Matthias Jorissen | Ambrosius Lobwasser | Samuel Mareschall | Samuel Scheidt | Johann Stobäus }} Vorlage:Klappleiste/Ende

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 124263488n/85/26942724611802 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 124263488 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 124263488 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/85/269427 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/85/269427 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 24611802 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 24611802 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Lobwasser, Ambrosius | {{#if: | {{#if: deutscher Schriftsteller und Übersetzer | {{#if: 4. April 1515 | {{#if: Schneeberg | {{#if: 27. November 1585 | {{#if: Königsberg |

Vorlage:Wikidata-Registrierung