Zum Inhalt springen

Alterungsschutzmittel

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Alterungsschutzmittel sind chemische Substanzen, die anderen Stoffen oder Stoffgemischen zugesetzt werden, um letztere vor unerwünschten Alterungsvorgängen zu schützen oder die Alterung zu verzögern. Alterungsschutzmittel zählen zu den Additiven.

Grundstrukturen

Name Strukturformel
Butylhydroxytoluol (BHT) Datei:Butylated hydroxytoluene (BHT) Structural Formula V1.svg
Benzotriazol Datei:Benzotriazol ChemDraw.svg
2,2,6,6-Tetramethylpiperidin Datei:2,2,6,6-Tetramethylpiperidin Strukturformel.svg

Anwendung in Natur- und Synthesekautschuk

Bei der Vulkanisation setzt man dem Kautschuk Alterungsschutzmittel zu, um die durch Hitze, Licht-, Ozon-, Sauerstoff- und Schwermetalleinwirkung hervorgerufenen nachteiligen Alterungsvorgänge der Gummiprodukte zu verzögern. In der Kautschukindustrie werden beispielsweise substituierte Phenole [Beispiele: 2,6-Di-tert-butyl-4-methylphenol (BHT), 2,2'-Methylen-bis(4-methyl-6-tert-butyl-phenol) und 2,2'-Methylen-bis(4-methyl-6-cyclohexyl-phenol)], Diarylamine, substituierte p-Phenylendiamine oder heterocyclische Mercaptoverbindungen (Beispiele: 2-Mercaptobenzimidazol und Methyl-2-mercaptobenzimidazol) als Alterungsschutzmittel eingesetzt.<ref name="Röthemeyer">{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

Name CAS-Nummer Handelsnamen Strukturformel
2,2′-Methylenbis(4-methyl-6-tert-butylphenol) Vorlage:CASRN Vulkanox BKF, Anti Ox, LOWINOX 22M46 Datei:Vulkanox BKF Strukturformel.svg
2,2'-Methylen-bis(4-methyl-6-cyclohexylphenol)
Synonym: 2,2'-Methylenbis(6-cyclohexyl-p-kresol)
Vorlage:CASRN Vulkanox ZKF Datei:6,6'-methylenebis(2-cyclohexyl-4-methylphenol) 100.svg
Butylhydroxytoluol (BHT) Vorlage:CASRN Vulkanox BHT Datei:Butylated hydroxytoluene (BHT) Structural Formula V1.svg

Anwendung in Kunststoffen und Schmierstoffen

Zum Schutz von Kunststoffen, Schmierölen und Schmierfetten vor unerwünschten Alterungseinflüssen werden ähnliche Antioxidantien, Antiozonantien, Lichtschutzmittel et cetera eingesetzt, die oft als Radikalfänger wirken und unter den Sammelbezeichnungen „Stabilisatoren“ oder „Additive“ zusammengefasst werden.<ref name="Römpp">Otto-Albrecht Neumüller (Hrsg.): Römpps Chemie-Lexikon. Band 1: A–Cl. 8. neubearbeitete und erweiterte Auflage. Franckh’sche Verlagshandlung, Stuttgart 1979, ISBN 3-440-04511-0, S. 145.</ref> Bisweilen werden auch zinkorganische Verbindungen (Zinkdialkyldithiophosphonate) als Antioxidantien eingesetzt.<ref name="Römpp2">Otto-Albrecht Neumüller (Hrsg.): Römpps Chemie-Lexikon. Band 6: T–Z. 8. neubearbeitete und erweiterte Auflage. Franckh’sche Verlagshandlung, Stuttgart 1988, ISBN 3-440-04516-1, S. 4711.</ref> Die sterisch gehinderten Amine (HALS) basieren auf 2,2,6,6-Tetramethylpiperidin.

Name CAS-Nummer Handelsnamen Strukturformel
PAO-1 Vorlage:CASRN ADK STAB AO-50, Anox PP-18, Dovernox 76, Irganox 1076 Datei:Octadecyl-3-(4-hydroxy-3,5-bis(2-methyl-2-propanyl)phenyl)propanoat.svg
PAO-2 Vorlage:CASRN ADK STAB AO-60, Anox 20, Dovernox 10, Hostanox O10, Irganox 1010 Datei:Antioxidant 1010.svg
Vorlage:CASRN {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Hostanox® O 3 pills|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Hostanox® O 3 pills}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Hostanox® O 3 pills}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Hostanox® O 3 pills}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:clariant.comClariant Ltd. Basel2015-01-30{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}} 1}}}} ) de 1}}}}| ; {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} }}}}{{#if:Hostanox® O 3 pills|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Hostanox® O 3 pills|lines=0}} }}}}{{#if: clariant.com| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=clariant.com}}}}{{#if: Clariant Ltd. Basel| Clariant Ltd. Basel{{#if: 2015-01-30|,|{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: 2015-01-30| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2015-01-30|noerror=1}} format|2015-01-30|T._Monat JJJJ}} failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2015-01-30|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2015-01-30Clariant Ltd. Basel|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:2384586 ;}}}}{{#if: 2019-01-21| {{#if:2015-01-30Clariant Ltd. Basel{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2019-01-21 |ISO|noerror=1}} }} 4=im Jahr 7=im 10=am failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2019-01-21|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2019-01-21|T._Monat JJJJ}} failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:en|de 1}}}}|{{#if:clariant.comClariant Ltd. Basel2015-01-30{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}} 1}}}} ( | (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|en|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2015-01-30{{#if: 2019-01-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}en|{{#if: |: {{
 #if: 
{{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
Vorlage:Str trim flat}}
     }}
faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de Vorlage:Str trim quote 1={{#if: flat}} flat}} }} faculty|}}|de-CH|de}} 3=1}} }}

}}{{#if:

: }}{{#if: | , deutsch: „“ }}) {{#if: , deutsch: „“ }}) (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

{{#if: {{#if: {{{zitat}}} Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }} Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}} Vorlage:": Ungültiger Wert: ref= {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
(Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
0|= #default={{#if: }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link errNS = 0 template = Vorlage:Toter Link format = preview = 1
    }}{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills
isWebURL|https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} {{#if: }}
        }}
{{#if: {{#if: }} {{#if: }}
        }}
    }}{{#if: 
format noerror=1}} {{#if: }}
         }}
    }}{{#switch: deadurl
deadurl|= #default= {{#if: }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
| Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
0|= #default= {{#if: }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
all = inline= url= opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link errNS = 0 template = Vorlage:Toter Link format = preview = 1
       }}{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills
isWebURL|https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} {{#if: }}
        }}
    }}{{#if: 
format noerror=1}} {{#if: }}
           }}
    }}{{#switch: deadurl
deadurl|= #default= {{#if: }}
    }}[https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills }}|{{#switch: 
=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
(Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
0|= #default={{#if: }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link errNS = 0 template = Vorlage:Toter Link format = preview = 1
    }}{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills
isWebURL|https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} {{#if: }}
        }}
{{#if: {{#if: }} {{#if: }}
        }}
    }}{{#if: 
format noerror=1}} {{#if: }}
         }}
    }}{{#switch: 
deadurl|= #default= {{#if: }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
| Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
0|= #default= {{#if: }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
all = inline= url= opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link errNS = 0 template = Vorlage:Toter Link format = preview = 1
       }}{{#if: https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills
isWebURL|https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills}} {{#if: }}
        }}
    }}{{#if: 
format noerror=1}} {{#if: }}
           }}
    }}{{#switch: 
deadurl|= #default= {{#if: }}
    }}[https://www.clariant.com/en/Solutions/Products/2014/06/16/14/31/Hostanox-O-3-pills }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check

all= url= titel= opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} template= Vorlage:Internetquelle format=0 preview=1

}}</ref>

Datei:Hostanox O 3.svg
PAO-3 Vorlage:CASRN ADK STAB AO-80, Sumilizer GA80 Datei:PAO-3 100.svg
PAO-4 Vorlage:CASRN Cyanox 1790, Irganox 3790, Lowinox 1790 Datei:PAO-4 100.svg
PAO-5 Vorlage:CASRN ADK STAB AO-20, Alvinox FB, Cyanox 1741, Dovernox 3114, Irganox 3114, ANOX IC-14 Datei:PAO-5 100.svg
Vitamin E (Tocopherol) Vorlage:CASRN Irganox E201, Ronotec 201 Datei:DL-all-rac-alpha-Tocopherol 100.svg
AA-1 Vorlage:CASRN MileOx 445, Dusantox 86, Naugard 445, Nonflex DCD Datei:AA-1 100.svg
BF-1 Vorlage:CASRN HP-136 Datei:3,4-dibutyl-5-(2,4-dimethylphenyl)benzofuran-2(3H)-one 100.svg
HA-1 Vorlage:CASRN Fiberstab, FS-042, Irgastab FS042 Datei:N,N-dioctadecylhydroxylamine 100.svg
P-1 Vorlage:CASRN ADK STAB 2112, Alkanox 240, Alvinox P, Doverphos S480, Hostanox PAR24, Irgafos 168 Datei:P-1 100.svg
P-2 Vorlage:CASRN Alkanox 24-44, Irgafos PEPQ, Sandostab PEPQ, Hostanox P-EPQ Datei:P-2 100.svg
P-3 Vorlage:CASRN Alkanox P-24, Irgafos 126, Ultranox 626 Datei:P-3 100.svg
S-1 Vorlage:CASRN Cyanox STDP, Hostanox SE4, Irganox PS802 Datei:Dioctadecyl 3,3'-thiodipropanoate 100.svg
Dioctadecyldisulfid Vorlage:CASRN Hostanox SE10 Datei:1,2-dioctadecyldisulfane 100.svg
UVA-BP-1 Vorlage:CASRN Milestab 81, Chimassorb 81, Cyasorb UV-531, Uvasorb 3C, Uvinul 3008 Datei:UVA-BP-1 100.svg
UVA-2 Vorlage:CASRN Tinuvin 328, Cyasorb UV-2337, Uvinul 3028, UV-328 Datei:UV absorber UV-328 100.svg
UVA-3 Vorlage:CASRN Milestab 326, Tinuvin 326, Uvinul 3026 Datei:Bumetrizole 100.svg
UVA-BZT-1 Vorlage:CASRN Milestab 329, Cyasorb UV-5411, Lowilite 29, Sumisorb 709, Tinuvin 329, Uvinul 3029 Datei:Octrizole 100.svg
Vorlage:CASRN Uvinul 3027 Datei:Uvinul 3027 100.svg
Drometrizol Vorlage:CASRN Milestab P, Tinuvin P, Uvinul 3033 P Datei:Drometrizole 100.svg
Drometrizol-Trisiloxan Vorlage:CASRN Datei:Drometrizole Trisiloxane 100.svg
Vorlage:CASRN Milestab 234, Uvinul 3034, Tinuvin 234, UV-234 Datei:UV234 100.svg
UVA-HTZ-1 / UVA-4 Vorlage:CASRN Milestab 1164, Cyasorb UV-1164 Datei:Ultraviolet Absorbent UV-1164 100.svg
UVA-HTZ-2 Vorlage:CASRN Milestab 1577, Tinuvin 1577 Datei:2-(4,6-diphenyl-1,3,5-triazin-2-yl)-5-(hexyloxy)phenol 100.svg
Ni-1 Vorlage:CASRN Milestab 1084, Cyasorb UV-1084, Lowilite Q84, Uvasorb NI Datei:UV-1084 100.svg
HALS-11: 2,2,6,6-Tetramethyl-4-piperidinol 2403-88-5411 Datei:2,2,6,6-Tetramethyl-4-piperidinol.svg
LMW-HA(L)S-1: Bis(2,2,6,6-tetramethyl-4-piperidyl)sebacat Vorlage:CASRN ADK STAB LA-77, Lowilite 77, Sanol LS770, Tinuvin 770, Uvasorb HA77, Uvinul 4077 H Datei:LMW-HA(L)S-1 100.svg
LMW-HA(L)S-2 Vorlage:CASRN (24860-22-8) Cyasorb UV-3853, (Dastib 845) Datei:2,2,6,6-tetramethylpiperidin-4-yl stearate 100.svg
LMW-HA(L)S-3 Vorlage:CASRN Milestab 4050, Uvinul 4050 H Datei:LMW-HA(L)S-3.svg
HMW-HA(L)S-1 Vorlage:CASRN Cyasorb UV-3622, Lowilite 62, Tinuvin 622, Uvinul 5062 H Datei:Light Stabilizer 622 100.svg
HMW-HA(L)S-2 Vorlage:CASRN (und Vorlage:CASRN) Chimassorb 944, Lowilite 94 Datei:HMW-HA(L)S-2 100.svg
HMW-HA(L)S-3 Vorlage:CASRN Cyasorb UV-3346 Datei:HMW-HA(L)S-3 100.svg
HMW-HA(L)S-4 Vorlage:CASRN ADK STAB LA102, Chimassorb 119 Datei:HMW-HA(L)S-4 100.svg

Einzelnachweise

<references />