Zum Inhalt springen

Adela von Hamaland

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Adela von Hamaland (* um 955; † zwischen 1021 und 1028 in Köln) war eine Gräfin von Hamaland und Drenthe.

Leben

Adela von Hamaland war die jüngere Tochter des Grafen Wichmann von Hamaland und der Luitgard. Ihr Vater gründete das Stift Elten, deren erste Äbtissin ihre ältere Schwester Luitgart wurde. Nach dem Tod ihres Vaters um 973 forderte sie einen Teil der gestifteten Besitztümer zurück, da die Schenkung ohne ihre Zustimmung als Erbin erfolgt sei. Sie berief sich dabei auf die Lex Saxonum. Zwischen beiden Schwestern entwickelte sich daraus ein heftiger Streit. Selbst Kaiser Otto II. versuchte erfolglos zu vermitteln, als Elten besetzt wurde. Luitgart wiederum ließ die Burg Upladen ihrer Schwester von ihren Vasallen Godizo und Balderich (s. u.) niederbrennen, während Adela rechtzeitig entkam. Luitgart selbst starb wenig später an einer Vergiftung (995), als deren Anstifterin Adela vermutet wurde. Der frisch zum Kaiser gekrönte Otto III. beendete am 18. Dezember 996 schließlich den Streit auf einem Gerichtstag in Nimwegen: Das Stift blieb bestehen, Adela erhielt aber einen Teil ihres Erbes zurück.<ref>RI II,3 n. 1217, in: Regesta Imperii, Online, (Abgerufen am 15. Dezember 2025).</ref>

In erster Ehe war Adela mit dem Immedinger Immed IV. († 983) verheiratet, der dadurch zum Grafen von Hamaland aufstieg. Aus dieser Verbindung entstammten fünf Kinder, darunter Emma von Lesum und Meinwerk, der spätere Bischof von Paderborn.

In zweiter Ehe (geschlossen vor dem Gerichtstag 996, da sie dort vom Ehemann vertreten werden musste, um mit einem symbolischen Halmwurf<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> den Verzicht zu erklären) lebte Adela mit dem nicht ebenbürtigen Balderich von Drenthe, ihrem ehemaligen Angreifer, den sie als Beschützer zu sich zog.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Mit ihm gründete sie auf seinem Eigengut im Düffelgau das Stift Zyfflich – ein Gegenstück zum und Ausgleich für das Eltener Stift.

Die Macht- und Besitzgier des Paares führten auch nach dem Ende des Erbstreites zu langwierigen territorialen Konflikten in Hamaland. Um 1016 wurde Graf Wichmann von Vreden aus der Familie der Billunger ermordet, was dem Ehepaar in die Schuhe geschoben wurde. Seine Verwandten griffen daraufhin die Burg Upladen an und zerstörten sie.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Berg en Dal - Motte Mergelp|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Berg en Dal - Motte Mergelp}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Berg en Dal - Motte Mergelp}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Berg en Dal - Motte Mergelp}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Spannende Geschichte{{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de-DE|de||{{#if:de-DE|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}}%7C%7C}}}}{{#if:Berg en Dal - Motte Mergelp|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Berg en Dal - Motte Mergelp|lines=0}}||}}}}{{#if: Spannende Geschichte| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Spannende Geschichte}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:777251||(?)}}}}}}{{#if: 2025-12-14|;}}}}{{#if: 2025-12-14| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-12-14 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-12-14|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-12-14|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de-DE|de||{{#if:de-DE|1}}}}|{{#if:Spannende Geschichte{{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de-DE|de-DE|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|de-DE|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de-DE|de-DE|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-12-14 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de-DE|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/ }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.spannendegeschichte.com/audio-spot/berg-en-dal-motteburcht-mergelp/ }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Balderich verlor am Ende alle Besitzungen und zog sich auf die Burg Heimbach zurück. Um 1014 oder 1017/18 kam auch Adelas ältester Sohn Dietrich um, den Beamte seiner Herrschaft vergifteten. Auch dieser Mord wurde ihr unterstellt. Beide unterstellten sich der Jurisdiktion des Erzbischofs von Köln Heribert, dem auch das Stift Zyfflich unterstand. Adela starb um 1021 in Köln; Graf Balderich im Juni 1021. Balderich wurde in der Stiftskirche Zyfflich beigesetzt. Die Grabanlage wurde erst in neuerer Zeit zerstört. Adelas Leichnam wurde im Kölner Dom beigesetzt. Laut einer Legende soll er später ausgegraben und in den Rhein geworfen worden sein, um einen drohenden, angeblich durch Adela verursachten Sturm abzuwenden.

Deutungen der Geschichtsschreibung

Eine Hauptquelle zum Leben Adelas ist die viel später geschriebene Darstellung De diversitate temporum des Mönches Alpert von Metz, der in ihr eine weibliche Furie und Schwesternmörderin sah. Thietmar von Merseburg nannte sie eine zweite Herodias. Moderne Deutungen betonen stärker die Selbstbehauptung der Frau in einer männlichen Umwelt und zweifeln die Mordvorwürfe an (Edith Ennen).

Quellen

  • Thietmar von Merseburg: Chronik. Neu übertr. und erl. von Werner Trillmich. 7. Auflage. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2002, ISBN 3-534-00173-7 (Text lateinisch und deutsch)
  • {{#ifexist:Vorlage:MGH/SSrerGerm

|{{#switch:59 | 1 = Georg Heinrich Pertz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Abbonis de bello Parisiaco libri III. Hannover 1871

| 2 = Bernhard Schmeidler (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Adam von Bremen, Hamburgische Kirchengeschichte (Magistri Adam Bremensis Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum). Hannover 1917

| 3 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Alberti de Bezanis abbatis S. Laurentii Cremonensis Cronica pontificum et imperatorum. Hannover 1908

| 4 = Edmund von Oefele (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Altahenses maiores. Hannover 1891

| 5 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Bertiniani. Hannover 1883

| 6 = Friedrich Kurze (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales regni Francorum inde ab a. 741 usque ad a. 829, qui dicuntur Annales Laurissenses maiores et Einhardi. Hannover 1895

| 7 = Friedrich Kurze (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Fuldenses sive Annales regni Francorum orientalis. Hannover 1891

| 8 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Hildesheimenses. Hannover 1878

| 9 = Hermann Bloch (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Marbacenses qui dicuntur Anhang: Annales Alsatici breviores. Hannover 1907

| 10 = Bernhard von Simson (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Mettenses priores. Hannover 1905

| 11 = Wilhelm Arndt und Richard Roepell (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Poloniae. Hannover 1866

| 12 = Bernhard von Simson (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Annales Xantenses et Annales Vedastini. Hannover 1909

| 13 = Bruno Krusch (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Arbeonis episcopi Frisingensis Vitae sanctorum Haimhrammi et Corbiniani. Hannover 1920

| 14 = Johann Martin Lappenberg (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Arnoldi Chronica Slavorum. Hannover 1868

| 16 = Oswald Holder-Egger und Bernhard von Simson (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Chronik des Propstes Burchard von Ursberg (Burchardi praepositi Urspergensis Chronicon). Hannover 1916

| 17 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Carmen de bello Saxonico Anhang: Conquestio Heinrici IV. imperatoris. Hannover 1889

| 18 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Chronica regia Coloniensis (Annales maximi Colonienses). Hannover 1880

| 19 = Georg Leidinger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Bayerische Chroniken des 14. Jahrhunderts (Chronicae Bavaricae saec. XIV). Hannover 1918

| 20 = Karl Hegel (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Chronicon Moguntinum. Hannover 1885

| 21 = Ludwig Bethmann (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Chronicon Novaliciense. Hannover 1846

| 22 = Georg Heinrich Pertz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Cnutonis regis Gesta sive Encomium Emmae reginae auctore monacho S. Bertini. Hannover 1865

| 23 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Iohannis Codagnelli Annales Placentini. Hannover 1901

| 24 = Karl Strecker (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ecbasis cuiusdam captivi per tropologiam. Hannover 1935

| 25 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Einhardi Vita Karoli Magni. Hannover 1911

| 26 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Eugippii Vita Severini. Hannover 1898

| 27 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Gesta Federici I. imperatoris in Lombardia auctore cive Mediolanensi (Annales Mediolanenses maiores) Anhang: Gesta Federici I. in expeditione sacra. Hannover 1892

| 28 = Samuel Löwenfeld (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Gesta abbatum Fontanellensium. Hannover 1886

| 29 = Wilhelm Arndt (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Gisleberti Chronicon Hanoniense. Hannover 1869

| 30 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Gotifredi Viterbiensis Gesta Friderici I. et Heinrici VI. imperatorum metrice scripta. Hannover 1870

| 31 = Leonid Arbusow und Albert Bauer (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Heinrichs Livländische Chronik (Heinrici Chronicon Livoniae). Hannover 1955

| 32 = Bernhard Schmeidler (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Helmolds Slavenchronik (Helmoldi presbyteri Bozoviensis Cronica Slavorum) Hannover 1937

| 33 = Rudolf Köpke (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Herbordi Dialogus de vita Ottonis episcopi Babenbergensis. Hannover 1868

| 34 = Paul von Winterfeld (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Hrotsvithae Opera. Hannover 1902

| 35 = Richard Salomon (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Iohannis Porta de Annoniaco Liber de coronatione Karoli IV. imperatoris. Hannover 1913

| 36,1 = Teil 1. Fedor Schneider (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Iohannis abbatis Victoriensis Liber certarum historiarum. Hannover 1909

| 36,2 = Teil 2. Fedor Schneider (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Iohannis abbatis Victoriensis Liber certarum historiarum. Hannover 1909

| 37 = Bruno Krusch (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ionae Vitae sanctorum Columbani, Vedastis, Iohannis. Hannover 1905

| 38 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Lamperti monachi Hersfeldensis Opera. Anhang: Annales Weissenburgenses. Hannover 1894

| 40 = Karl Strecker (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Cambridger Lieder (Carmina Cantabrigiensia). Hannover 1926

| 41 = Joseph Becker (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Werke Liudprands von Cremona (Liudprandi Opera). Hannover 1915

| 42 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Monumenta Erphesfurtensia saec. XII. XIII. XIV. Hannover 1899

| 43 = Ludwig Weiland (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Monumenta Welforum antiqua. Hannover 1869

| 44 = Ernst Müller (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Nithardi Historiarum libri IIII Anhang: Angelberti rhythmus de pugna Fontanetica. Hannover 1907

| 45 = Adolf Hofmeister (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ottonis episcopi Frisingensis Chronica sive Historia de duabus civitatibus. Hannover 1912

| 46 = Georg Waitz und Bernhard von Simson (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ottonis et Rahewini Gesta Friderici I. imperatoris. Hannover 1912

| 47 = Adolf Hofmeister (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ottonis de Sancto Blasio Chronica Anhang: Ex Chronica universali Turicensi excerpta. Hannover 1912

| 48 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Pauli Historia Langobardorum. Hannover 1878

| 49 = Hans Droysen (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Pauli Historia Romana. Hannover 1879

| 50 = Friedrich Kurze (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Reginonis abbatis Prumiensis Chronicon cum continuatione Treverensi. Hannover 1890

| 53 = Georg Heinrich Pertz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ryccardi de Sancto Germano notarii Chronica. Hannover 1864

| 54 = Friedrich Kurze (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Thietmari Merseburgensis episcopi Chronicon. Hannover 1889

| 55 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Vita Anskarii auctore Rimberto Anhang: Vita Rimberti. Hannover 1884

| 56 = Harry Bresslau (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Vita Bennonis II. episcopi Osnabrugensis auctore Nortberto abbate Iburgensi. Hannover 1902

| 57 = Wilhelm Levison (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Vitae sancti Bonifatii archiepiscopi Moguntini. Hannover 1905

| 58 = Wilhelm Eberhard (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Vita Heinrici IV. imperatoris. Hannover 1899

| 59 = Franz Tenckhoff (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Das Leben des Bischofs Meinwerk von Paderborn (Vita Meinwerci episcopi Patherbrunnensis). Hannover 1921

| 60 = Paul Hirsch (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Sachsengeschichte des Widukind von Korvei (Widukindi monachi Corbeiensis Rerum gestarum Saxonicarum libri III). Hannover 1935

| 61 = Harry Bresslau (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Werke Wipos (Wiponis Opera). Hannover 1915

| 62 = Irene Schmale-Ott (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Carmen de gestis Frederici I. imperatoris in Lombardia. Hannover 1965

| 63 = Erwin Assmann (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Gunther der Dichter: Ligurinus. Anhang: Solimarius (Fragment). Hannover 1987

| 64 = Ernst Tremp (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Thegan, Die Taten Kaiser Ludwigs (Gesta Hludowici imperatoris). Astronomus, Das Leben Kaiser Ludwigs (Vita Hludowici imperatoris). Hannover 1995

| 65 = Hans Seyffert (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Benzo von Alba, Sieben Bücher an Kaiser Heinrich IV. (Ad Heinricum IV. imperatorem libri VII). Hannover 1996

| 66 = Bernd Schütte (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Lebensbeschreibungen der Königin Mathilde (Vita Mathildis reginae antiquior . Vita Mathildis reginae posterior). Hannover 1994

| 67 = Claudia Zey (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Arnulf von Mailand, Liber gestorum recentium. Hannover 1994

| 68 = Johannes Staub (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Iotsald von Saint-Claude, Vita des Abtes Odilo von Cluny. Hannover 1999

| 69 = Marcus Stumpf (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Vita sancti Heinrici regis et confessoris und ihre Bearbeitung durch den Bamberger Diakon Adelbert. Hannover 1999

| 70 = Hans-Georg Krause (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Touler Vita Leos IX. Hannover 2007

| 71 = Jürgen Petersohn (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Prüfeninger Vita Bischof Ottos I. von Bamberg nach der Fassung des Großen Österreichischen Legendars. Hannover 1999

| 72 = Martina Giese (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Annales Quedlinburgenses. Hannover 2004

| 73 = Bernhard Vogel (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Lantbert von Deutz, Vita Heriberti. Miracula Heriberti. Gedichte. Liturgische Texte. Hannover 2001

| 74 = Gerlinde Niemeyer und Ingrid Ehlers-Kisseler (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Die Viten Gottfrieds von Cappenberg. Hannover 2005

| 75 = Hannes Steiner (Hrsg.): {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 59: Ratpert, St. Galler Klostergeschichten (Casus sancti Galli). Hannover 2002

| 76–83 = sind noch hier einzutragen | #default = Dieser Band der Reihe {{#switch:SSrerGerm

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} existiert nicht

}}{{#if:|{{#ifeq:|0||, S. }}|}}{{#if:|{{#ifeq:|0||–}}|}} (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat) | Diese Reihe der Monumenta Germaniae Historica ist nicht bekannt }}.

  • Klaus Terstesse: Das Leben des Bischofs Meinwerk von Paderborn. Erste deutsche Übersetzung der von Franz Tenckhoff 1921 herausgegebenen Vita Meinwerci. MuNe, Paderborn 2001, ISBN 3-933425-15-8
  • {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:'Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel='Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1='Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1='Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
          | )
          | {{#if:{{#ifeq:la, de|de||{{#if:la, de|1}}}}übersetzt von Andreas Dederich| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}}%7C%7C}}}}{{#if:'Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1='Des Alpertus von Metz zwei Bücher über verschiedene Zeitereignisse, nebst zwei Bruchstücken über Bischöfe von Metz : Urschrift, deutsche Uebersetzung, geschichtlicher Kommentar' - Details | MDZ|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:777251||(?)}}}}}}{{#if: 2025-12-15|;}}}}{{#if: 2025-12-15| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-12-15 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-12-15|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-12-15|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:la, de|de||{{#if:la, de|1}}}}übersetzt von Andreas Dederich|{{#if:{{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:la, de|la, de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|la, de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: übersetzt von Andreas Dederich|{{#ifeq:{{#if:la, de|la, de|de}}|de||, }}übersetzt von Andreas Dederich}})}}{{#if: {{#if: 2025-12-15 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}la, deübersetzt von Andreas Dederich|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
       | {{#if:  | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227 }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
       | {{#if:  | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.digitale-sammlungen.de/de/details/bsb10018227 }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Adela|Adela|Adela von Hamaland }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 49 + 16 }} | 2={{ #expr: 49 + 2 }} | 3={{ #expr: 49 + 2 }} | 4={{ #expr: 49 + 2 }} | 5={{ #expr: 49 + 2 }} | 6={{ #expr: 49 + 2 }} | 7={{ #expr: 49 + 2 }} | 8={{ #expr: 49 + 2 }} | 9={{#switch: 49 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 49 < 449 | {{ #expr: 49 + 2 }} | {{ #expr: 49 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 49 + 2 }} | 11={{ #expr: 49 + 2 }} | 12={{ #expr: 49 + 2 }} | 13={{ #expr: 49 + 2 }} | 14={{ #expr: 49 + 2 }} | 15={{ #expr: 49 + 2 }} | 16={{ #expr: 49 + 2 }} | 17={{ #expr: 49 + 2 }} | 18={{ #expr: 49 + 2 }} | 19={{ #expr: 49 + 2 }} | 20={{ #expr: 49 + 2 }} | 21={{ #expr: 49 + 2 }} | 22={{ #expr: 49 + 2 }} | 23={{ #expr: 49 + 2 }} | 24={{ #expr: 49 + 2 }} | 25={{ #expr: 49 + 2 }} | 26={{ #expr: 49 + 2 }} | 27={{ #expr: 49 + 2 }} | 28={{ #expr: 49 + 2 }} | 29={{ #expr: 49 + 2 }} | 30={{ #expr: 49 + 2 }} | 31={{ #expr: 49 + 2 }} | 32={{ #expr: 49 + 2 }} | 33={{ #expr: 49 + 2 }} | 34={{ #expr: 49 + 2 }} | 35={{ #expr: 49 + 2 }} | 36={{ #expr: 49 + 2 }} | 37={{ #expr: 49 + 2 }} | 38={{ #expr: 49 + 2 }} | 39={{ #expr: 49 + 2 }} | 40={{ #expr: 49 + 2 }} | 41={{ #expr: 49 + 2 }} | 42={{ #expr: 49 + 2 }} | 43={{ #expr: 49 + 2 }} | 44={{ #expr: 49 + 2 }} | 45={{ #expr: 49 + 6 }} | 46={{ #expr: 49 + 2 }} | 47={{ #expr: 49 + 2 }} | 48={{ #expr: 49 + 2 }} | 49={{ #expr: 49 + 2 }} | 50={{ #expr: 49 + 2 }} | 51={{ #expr: 49 + 2 }} | 52={{ #expr: 49 + 2 }} | 53={{ #expr: 49 + 2 }} | 54={{ #expr: 49 + 2 }} | 55={{ #expr: 49 + 3 }} | 56=49 | #default = 49 }} {{ #if:Adela|Adela|Adela von Hamaland }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 49{{ #if:50 | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 49 + 16 }} | 2={{ #expr: 49 + 2 }} | 3={{ #expr: 49 + 2 }} | 4={{ #expr: 49 + 2 }} | 5={{ #expr: 49 + 2 }} | 6={{ #expr: 49 + 2 }} | 7={{ #expr: 49 + 2 }} | 8={{ #expr: 49 + 2 }} | 9={{#switch: 49 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 49 < 449 | {{ #expr: 49 + 2 }} | {{ #expr: 49 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 49 + 2 }} | 11={{ #expr: 49 + 2 }} | 12={{ #expr: 49 + 2 }} | 13={{ #expr: 49 + 2 }} | 14={{ #expr: 49 + 2 }} | 15={{ #expr: 49 + 2 }} | 16={{ #expr: 49 + 2 }} | 17={{ #expr: 49 + 2 }} | 18={{ #expr: 49 + 2 }} | 19={{ #expr: 49 + 2 }} | 20={{ #expr: 49 + 2 }} | 21={{ #expr: 49 + 2 }} | 22={{ #expr: 49 + 2 }} | 23={{ #expr: 49 + 2 }} | 24={{ #expr: 49 + 2 }} | 25={{ #expr: 49 + 2 }} | 26={{ #expr: 49 + 2 }} | 27={{ #expr: 49 + 2 }} | 28={{ #expr: 49 + 2 }} | 29={{ #expr: 49 + 2 }} | 30={{ #expr: 49 + 2 }} | 31={{ #expr: 49 + 2 }} | 32={{ #expr: 49 + 2 }} | 33={{ #expr: 49 + 2 }} | 34={{ #expr: 49 + 2 }} | 35={{ #expr: 49 + 2 }} | 36={{ #expr: 49 + 2 }} | 37={{ #expr: 49 + 2 }} | 38={{ #expr: 49 + 2 }} | 39={{ #expr: 49 + 2 }} | 40={{ #expr: 49 + 2 }} | 41={{ #expr: 49 + 2 }} | 42={{ #expr: 49 + 2 }} | 43={{ #expr: 49 + 2 }} | 44={{ #expr: 49 + 2 }} | 45={{ #expr: 49 + 6 }} | 46={{ #expr: 49 + 2 }} | 47={{ #expr: 49 + 2 }} | 48={{ #expr: 49 + 2 }} | 49={{ #expr: 49 + 2 }} | 50={{ #expr: 49 + 2 }} | 51={{ #expr: 49 + 2 }} | 52={{ #expr: 49 + 2 }} | 53={{ #expr: 49 + 2 }} | 54={{ #expr: 49 + 2 }} | 55={{ #expr: 49 + 3 }} | 56=49 | #default = 49 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 50 + 16 }} | 2={{ #expr: 50 + 2 }} | 3={{ #expr: 50 + 2 }} | 4={{ #expr: 50 + 2 }} | 5={{ #expr: 50 + 2 }} | 6={{ #expr: 50 + 2 }} | 7={{ #expr: 50 + 2 }} | 8={{ #expr: 50 + 2 }} | 9={{#switch: 50 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 50 < 449 | {{ #expr: 50 + 2 }} | {{ #expr: 50 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 50 + 2 }} | 11={{ #expr: 50 + 2 }} | 12={{ #expr: 50 + 2 }} | 13={{ #expr: 50 + 2 }} | 14={{ #expr: 50 + 2 }} | 15={{ #expr: 50 + 2 }} | 16={{ #expr: 50 + 2 }} | 17={{ #expr: 50 + 2 }} | 18={{ #expr: 50 + 2 }} | 19={{ #expr: 50 + 2 }} | 20={{ #expr: 50 + 2 }} | 21={{ #expr: 50 + 2 }} | 22={{ #expr: 50 + 2 }} | 23={{ #expr: 50 + 2 }} | 24={{ #expr: 50 + 2 }} | 25={{ #expr: 50 + 2 }} | 26={{ #expr: 50 + 2 }} | 27={{ #expr: 50 + 2 }} | 28={{ #expr: 50 + 2 }} | 29={{ #expr: 50 + 2 }} | 30={{ #expr: 50 + 2 }} | 31={{ #expr: 50 + 2 }} | 32={{ #expr: 50 + 2 }} | 33={{ #expr: 50 + 2 }} | 34={{ #expr: 50 + 2 }} | 35={{ #expr: 50 + 2 }} | 36={{ #expr: 50 + 2 }} | 37={{ #expr: 50 + 2 }} | 38={{ #expr: 50 + 2 }} | 39={{ #expr: 50 + 2 }} | 40={{ #expr: 50 + 2 }} | 41={{ #expr: 50 + 2 }} | 42={{ #expr: 50 + 2 }} | 43={{ #expr: 50 + 2 }} | 44={{ #expr: 50 + 2 }} | 45={{ #expr: 50 + 6 }} | 46={{ #expr: 50 + 2 }} | 47={{ #expr: 50 + 2 }} | 48={{ #expr: 50 + 2 }} | 49={{ #expr: 50 + 2 }} | 50={{ #expr: 50 + 2 }} | 51={{ #expr: 50 + 2 }} | 52={{ #expr: 50 + 2 }} | 53={{ #expr: 50 + 2 }} | 54={{ #expr: 50 + 2 }} | 55={{ #expr: 50 + 3 }} | 56=50 | #default = 50 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 50 + 16 }} | 2={{ #expr: 50 + 2 }} | 3={{ #expr: 50 + 2 }} | 4={{ #expr: 50 + 2 }} | 5={{ #expr: 50 + 2 }} | 6={{ #expr: 50 + 2 }} | 7={{ #expr: 50 + 2 }} | 8={{ #expr: 50 + 2 }} | 9={{#switch: 50 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 50 < 449 | {{ #expr: 50 + 2 }} | {{ #expr: 50 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 50 + 2 }} | 11={{ #expr: 50 + 2 }} | 12={{ #expr: 50 + 2 }} | 13={{ #expr: 50 + 2 }} | 14={{ #expr: 50 + 2 }} | 15={{ #expr: 50 + 2 }} | 16={{ #expr: 50 + 2 }} | 17={{ #expr: 50 + 2 }} | 18={{ #expr: 50 + 2 }} | 19={{ #expr: 50 + 2 }} | 20={{ #expr: 50 + 2 }} | 21={{ #expr: 50 + 2 }} | 22={{ #expr: 50 + 2 }} | 23={{ #expr: 50 + 2 }} | 24={{ #expr: 50 + 2 }} | 25={{ #expr: 50 + 2 }} | 26={{ #expr: 50 + 2 }} | 27={{ #expr: 50 + 2 }} | 28={{ #expr: 50 + 2 }} | 29={{ #expr: 50 + 2 }} | 30={{ #expr: 50 + 2 }} | 31={{ #expr: 50 + 2 }} | 32={{ #expr: 50 + 2 }} | 33={{ #expr: 50 + 2 }} | 34={{ #expr: 50 + 2 }} | 35={{ #expr: 50 + 2 }} | 36={{ #expr: 50 + 2 }} | 37={{ #expr: 50 + 2 }} | 38={{ #expr: 50 + 2 }} | 39={{ #expr: 50 + 2 }} | 40={{ #expr: 50 + 2 }} | 41={{ #expr: 50 + 2 }} | 42={{ #expr: 50 + 2 }} | 43={{ #expr: 50 + 2 }} | 44={{ #expr: 50 + 2 }} | 45={{ #expr: 50 + 6 }} | 46={{ #expr: 50 + 2 }} | 47={{ #expr: 50 + 2 }} | 48={{ #expr: 50 + 2 }} | 49={{ #expr: 50 + 2 }} | 50={{ #expr: 50 + 2 }} | 51={{ #expr: 50 + 2 }} | 52={{ #expr: 50 + 2 }} | 53={{ #expr: 50 + 2 }} | 54={{ #expr: 50 + 2 }} | 55={{ #expr: 50 + 3 }} | 56=50 | #default = 50 }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 49 + 16 }} | 2={{ #expr: 49 + 2 }} | 3={{ #expr: 49 + 2 }} | 4={{ #expr: 49 + 2 }} | 5={{ #expr: 49 + 2 }} | 6={{ #expr: 49 + 2 }} | 7={{ #expr: 49 + 2 }} | 8={{ #expr: 49 + 2 }} | 9={{#switch: 49 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 49 < 449 | {{ #expr: 49 + 2 }} | {{ #expr: 49 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 49 + 2 }} | 11={{ #expr: 49 + 2 }} | 12={{ #expr: 49 + 2 }} | 13={{ #expr: 49 + 2 }} | 14={{ #expr: 49 + 2 }} | 15={{ #expr: 49 + 2 }} | 16={{ #expr: 49 + 2 }} | 17={{ #expr: 49 + 2 }} | 18={{ #expr: 49 + 2 }} | 19={{ #expr: 49 + 2 }} | 20={{ #expr: 49 + 2 }} | 21={{ #expr: 49 + 2 }} | 22={{ #expr: 49 + 2 }} | 23={{ #expr: 49 + 2 }} | 24={{ #expr: 49 + 2 }} | 25={{ #expr: 49 + 2 }} | 26={{ #expr: 49 + 2 }} | 27={{ #expr: 49 + 2 }} | 28={{ #expr: 49 + 2 }} | 29={{ #expr: 49 + 2 }} | 30={{ #expr: 49 + 2 }} | 31={{ #expr: 49 + 2 }} | 32={{ #expr: 49 + 2 }} | 33={{ #expr: 49 + 2 }} | 34={{ #expr: 49 + 2 }} | 35={{ #expr: 49 + 2 }} | 36={{ #expr: 49 + 2 }} | 37={{ #expr: 49 + 2 }} | 38={{ #expr: 49 + 2 }} | 39={{ #expr: 49 + 2 }} | 40={{ #expr: 49 + 2 }} | 41={{ #expr: 49 + 2 }} | 42={{ #expr: 49 + 2 }} | 43={{ #expr: 49 + 2 }} | 44={{ #expr: 49 + 2 }} | 45={{ #expr: 49 + 6 }} | 46={{ #expr: 49 + 2 }} | 47={{ #expr: 49 + 2 }} | 48={{ #expr: 49 + 2 }} | 49={{ #expr: 49 + 2 }} | 50={{ #expr: 49 + 2 }} | 51={{ #expr: 49 + 2 }} | 52={{ #expr: 49 + 2 }} | 53={{ #expr: 49 + 2 }} | 54={{ #expr: 49 + 2 }} | 55={{ #expr: 49 + 3 }} | 56=49 | #default = 49 }} + 1 }} | f|–50}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Adela||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • A. G. van Dalen: Balderik en Adela: pleidooi voor rehabilitatie. In: Archief, orgaan van de Oudheidkundige vereniging „De Graafschap.“ 1977, S. 121–128.
  • Robert Holtzmann: Geschichte der sächsischen Kaiserzeit. 6. Auflage, München 1979.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 56
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 123798566
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|123798566}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 777248 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 777248 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Friedrich Wilhelm Oediger: Vom Leben am Niederrhein, Schwann, Düsseldorf 1973.
  • Edith Ennen: Frauen im Mittelalter. 6. Auflage. Beck, München 1999, ISBN 3-406-37799-8, S. 81 f.
  • Rainer Neu: Adela von Elten (um 955 - zw. 1021 u. 1028) - das Biest vom Niedrrhein, in: ders., Heilige. Neuerer und ein Biest. Historische Gestalten des Niederrheins, Münster 2026, S. 35–40

Weblinks

  • Anton Kos: Adela van Hamaland. In: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland, 15. April 2012, gesehen am 7. Juni 2012.

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12379856650144392 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 123798566 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 123798566 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 50144392 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 50144392 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Adela von Hamaland | {{#if: Adela van Hamaland; Adela van Renkum | {{#if: Gräfin von Drenthe | {{#if: um 955 | {{#if: | {{#if: zwischen 1021 und 1028 | {{#if: Köln |

Vorlage:Wikidata-Registrierung