Paul Guldin
Paul Guldin, ursprünglich Habakuk Guldin (* 12. Juni 1577 in Mels; † 3. November 1643 in Graz), war ein Schweizer Astronom und Professor für Mathematik in Graz und Wien.
Leben und Wirken
Guldin lernte zuerst die Goldschmiedekunst. Er war protestantisch getauft, trat 1597 zum Katholizismus über und nahm dabei den Vornamen Paul an. Kurz darauf trat er in München in den Jesuitenorden ein.<ref>Thomas Sonar: 3000 Jahre Analysis. Springer, Berlin/Heidelberg 2011, ISBN 978-3-642-17203-8, S. 210.</ref> Dort erkannte man sein Talent für Mathematik und sandte ihn zur weiteren Ausbildung nach Rom. Anschließend lehrte er in Rom, Wien und Graz.
Sein grösstes Werk Centrobaryea erschien in vier Büchern 1635, 1640 und 1641 in Wien und enthält auch die zentrobarische Regel bzw. baryzentrischen Regeln, heute guldinsche Regeln genannt, mit denen man Volumen und Oberflächen von Rotationskörpern berechnen kann. Diese Regeln wurden allerdings schon ca. 300 n. Chr. von Pappos von Alexandria in seinem mathematischen Lehrbuch beschrieben, so dass es sich hier um eine Wiederentdeckung handelt.
Guldins etwa 300 Bände umfassende Privat-Bibliothek ist heute im Besitz der Universitätsbibliothek Graz.
Schriften (Auswahl)
- Refutatio elenchi calendarii gregoriani a Setho Calvisio conscripti […]. Johann Albin, Mainz 1616 (Digitalisat).
- Ad refutationem Caluisiani elenchi calendarii gregoriani paralipomena siue annotationes […]. Johann Albin, Mainz 1616 (Digitalisat, Digitalisat).
- Dissertatio physico-mathematica de motu terrae ex mutatione centri gavitatis ipsius proveniente. Wien 1622.
- Problema arithmeticum de rerum combinationibus. Wien 1622.
- Centrobaryca seu de centro gravitatis trium specierum quantitatis continuae. 4 Bände, Wien 1635–1641.
- Buch 1: De centro gravitatis trium specierum quantitatis continuae. Liber primus, de centri gravitatis inventione. Appendicis loco, accesserunt tabulae numerorum quadratorum & cubicorum. earundemq[ue] fabrica & usus. Gelbhaar, Wien 1635 (Digitalisat, Digitalisat).
- darin: Dissertatio physico-mathematica de motu terrae ex mutatione centri gavitatis ipsius proveniente. S. 137–148 (Digitalisat).
- Buch 2: De centro gravitatis, liber secundus. De usu centri gravitatis binarum specierum quantitatis continuae, sive de compositione et resolutione potestatum rotundarum. Cosmerovius, Wien 1640 (Digitalisat, Digitalisat).
- Buch 3: De centro gravitatis, liber tertius, de fructu, ex usu centri gravitatis binarum specierum quantitatis continuae, collecto; qui est geometria rotundi. Cosmerovius, Wien 1641 (Digitalisat, Digitalisat).
- Buch 4: De centro gravitatis, liber quartus, de gloria, ab usu centri gravitatis binarum specierum quantitatis continuae parta. Sive Archimedes illustratus. Cosmerovius, Wien 1641 (Digitalisat, Digitalisat).
- Buch 1: De centro gravitatis trium specierum quantitatis continuae. Liber primus, de centri gravitatis inventione. Appendicis loco, accesserunt tabulae numerorum quadratorum & cubicorum. earundemq[ue] fabrica & usus. Gelbhaar, Wien 1635 (Digitalisat, Digitalisat).
Literatur
- Hubert L. L. Busard: Guldin, Paul. In: Complete Dictionary of Scientific Biography. Band 5, Charles Scribner’s Sons, 2008, S. 588–589.
- Detlef Gronau: Paulus Guldin, 1577–1643, Jesuit und Mathematiker. In: Franz Pichler, Michael von Renteln (Hrsg.): Kosmisches Wissen von Peuerbach bis Laplace. Astronomie, Mathematik, Physik. Peuerbach Symposium 2008 (= Geschichte der Naturwissenschaften und der Technik Band 15). Trauner, Linz 2009, ISBN 978-3-85499-449-7, S. 101–120 (PDF).
- Franz Hammer: Guldin, Paul. In: Neue Deutsche Biographie. (NDB). Band 7. Duncker & Humblot, Berlin 1966, ISBN 3-428-00188-5, S. Vorlage:VonBis (deutsche-biographie.de).
- Andrea Weibel: Guldin, Paul. In: Historisches Lexikon der Schweiz. 13. März 2007.
Weblinks
- John J. O’Connor, Edmund F. Robertson: Paul Guldin. In: {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (englisch).
- Linda Hall Library, Scientist of the Day: Paul Guldin
- Druckschriften von und über Paul Guldin im VD 17.
Einzelnachweise
<references />
| Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Guldin, Paul |
| ALTERNATIVNAMEN | Guldin, Habakuk (Geburtsname) |
| KURZBESCHREIBUNG | Schweizer Astronom und Professor für Mathematik in Graz und Wien |
| GEBURTSDATUM | 12. Juni 1577 |
| GEBURTSORT | St. Gallen |
| STERBEDATUM | 3. November 1643 |
| STERBEORT | Graz |