Zum Inhalt springen

Wolfgang Marius

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Wolfgang Marius SOCist (* 18. Oktober 1469 in Oberdorfbach bei Passau als Lucas Marius; † 11. Oktober 1544 in Aldersbach) war Abt der Zisterzienserabtei Aldersbach, Niederbayern und Humanist.

Leben

Der 33. Abt des Klosters Aldersbach, Wolfgang Marius, wurde 1469 als Sohn eines Flickschusters geboren. In der Taufe erhielt er den Namen Lukas. Sein Familienname lautete ursprünglich Mayer (Mayr oder Mair). 1490 trat er als Novize in die Abtei Aldersbach ein. Zum Studium wird er nach Heidelberg geschickt (1493–1497). Am 22. Oktober 1497 empfing er in Passau die Priesterweihe. Zunächst wirkte er in Aldersbach als Pfarrvikar und als Privatsekretär und Hauskaplan seines Abtes Simon. Er kam anschließend als Prediger nach Kößlarn und 1504 als Pfarrvikar nach Rotthalmünster. Am 2. Juni 1514 wurde Wolfgang Marius zum Abt des verschuldeten Klosters gewählt. Innerhalb von drei Jahren konnte er die Schulden tilgen und die vernachlässigten Gebäude wieder instand setzen. Er baute das Krankenhaus, Dormitorium, Mühle und Stallungen neu.

Seine Amtszeit war eine Krisenzeit in der Geschichte des christlichen Mönchtums, weil viele Klöster durch das Wirken Martin Luthers aufgehoben, verlassen oder zerstört wurden. Marius galt als vorbildlicher Abt, in Disziplin und Bildung war er tadellos. Man sieht in ihm einen niederbayerischen Klosterhumanisten, der Kontakte u. a. zu Johannes Turmayr, genannt Aventinus unterhielt. Er versuchte, sein Kloster und die übrigen bayerischen Zisterzienserklöster durch die Wirren der Reformationszeit zu bringen.

In der schwierigen Zeit der Reformation konnte er sein Kloster geistig erneuern. Größer ist aber seine Bedeutung als Dichter und Schriftsteller. Zum Teil in Latein und in Versform schreibt er über den Landshuter Erbfolgekrieg und eine umfangreiche Klostergeschichte. Er überarbeitet und ergänzt die Passauer Bischofschronik. Auch eine Erklärung der Regel des hl. Benedikt stammt aus seiner Feder.

Literatur

  • Peter Orth: Eine Spur des ‹Ligurinus›? Der Landshuter Erbfolgekrieg (1504-1505) bei Wolfgang Marius von Aldersbach, in: Mittellateinisches Jahrbuch 51 (2016) S. 423–462
  • Peter Orth: Marius, Wolfgang. In: Franz Josef Worstbrock (Hrsg.): Deutscher Humanismus 1480-1520. Verfasserlexikon, Bd. 2. Walter de Gruyter, Berlin + New York 2009–2013, Sp. 147–161.
  • M. Katharina (Petra) Hauschild: Abt Wolfgang Marius von Aldersbach (1514–44) und sein Regelkommentar, in: Analecta Cisterciensia 55 (2005) S. 179–267 (zugleich Diss. München 2003). II. Teil in Analecta Cisterciensia 56 (2006) S. 3–333.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 218
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 100373682
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|100373682}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 1474017 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 1474017 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Mayer, Wolfgang|Mayer, Wolfgang|Wolfgang Marius }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 52 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 52 | 1={{ #expr: 279 + 16 }} | 2={{ #expr: 279 + 2 }} | 3={{ #expr: 279 + 2 }} | 4={{ #expr: 279 + 2 }} | 5={{ #expr: 279 + 2 }} | 6={{ #expr: 279 + 2 }} | 7={{ #expr: 279 + 2 }} | 8={{ #expr: 279 + 2 }} | 9={{#switch: 279 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 279 < 449 | {{ #expr: 279 + 2 }} | {{ #expr: 279 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 279 + 2 }} | 11={{ #expr: 279 + 2 }} | 12={{ #expr: 279 + 2 }} | 13={{ #expr: 279 + 2 }} | 14={{ #expr: 279 + 2 }} | 15={{ #expr: 279 + 2 }} | 16={{ #expr: 279 + 2 }} | 17={{ #expr: 279 + 2 }} | 18={{ #expr: 279 + 2 }} | 19={{ #expr: 279 + 2 }} | 20={{ #expr: 279 + 2 }} | 21={{ #expr: 279 + 2 }} | 22={{ #expr: 279 + 2 }} | 23={{ #expr: 279 + 2 }} | 24={{ #expr: 279 + 2 }} | 25={{ #expr: 279 + 2 }} | 26={{ #expr: 279 + 2 }} | 27={{ #expr: 279 + 2 }} | 28={{ #expr: 279 + 2 }} | 29={{ #expr: 279 + 2 }} | 30={{ #expr: 279 + 2 }} | 31={{ #expr: 279 + 2 }} | 32={{ #expr: 279 + 2 }} | 33={{ #expr: 279 + 2 }} | 34={{ #expr: 279 + 2 }} | 35={{ #expr: 279 + 2 }} | 36={{ #expr: 279 + 2 }} | 37={{ #expr: 279 + 2 }} | 38={{ #expr: 279 + 2 }} | 39={{ #expr: 279 + 2 }} | 40={{ #expr: 279 + 2 }} | 41={{ #expr: 279 + 2 }} | 42={{ #expr: 279 + 2 }} | 43={{ #expr: 279 + 2 }} | 44={{ #expr: 279 + 2 }} | 45={{ #expr: 279 + 6 }} | 46={{ #expr: 279 + 2 }} | 47={{ #expr: 279 + 2 }} | 48={{ #expr: 279 + 2 }} | 49={{ #expr: 279 + 2 }} | 50={{ #expr: 279 + 2 }} | 51={{ #expr: 279 + 2 }} | 52={{ #expr: 279 + 2 }} | 53={{ #expr: 279 + 2 }} | 54={{ #expr: 279 + 2 }} | 55={{ #expr: 279 + 3 }} | 56=279 | #default = 279 }} {{ #if:Mayer, Wolfgang|Mayer, Wolfgang|Wolfgang Marius }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 52, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 52 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 279{{ #if:280 | {{ #ifexpr: {{#switch: 52 | 1={{ #expr: 279 + 16 }} | 2={{ #expr: 279 + 2 }} | 3={{ #expr: 279 + 2 }} | 4={{ #expr: 279 + 2 }} | 5={{ #expr: 279 + 2 }} | 6={{ #expr: 279 + 2 }} | 7={{ #expr: 279 + 2 }} | 8={{ #expr: 279 + 2 }} | 9={{#switch: 279 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 279 < 449 | {{ #expr: 279 + 2 }} | {{ #expr: 279 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 279 + 2 }} | 11={{ #expr: 279 + 2 }} | 12={{ #expr: 279 + 2 }} | 13={{ #expr: 279 + 2 }} | 14={{ #expr: 279 + 2 }} | 15={{ #expr: 279 + 2 }} | 16={{ #expr: 279 + 2 }} | 17={{ #expr: 279 + 2 }} | 18={{ #expr: 279 + 2 }} | 19={{ #expr: 279 + 2 }} | 20={{ #expr: 279 + 2 }} | 21={{ #expr: 279 + 2 }} | 22={{ #expr: 279 + 2 }} | 23={{ #expr: 279 + 2 }} | 24={{ #expr: 279 + 2 }} | 25={{ #expr: 279 + 2 }} | 26={{ #expr: 279 + 2 }} | 27={{ #expr: 279 + 2 }} | 28={{ #expr: 279 + 2 }} | 29={{ #expr: 279 + 2 }} | 30={{ #expr: 279 + 2 }} | 31={{ #expr: 279 + 2 }} | 32={{ #expr: 279 + 2 }} | 33={{ #expr: 279 + 2 }} | 34={{ #expr: 279 + 2 }} | 35={{ #expr: 279 + 2 }} | 36={{ #expr: 279 + 2 }} | 37={{ #expr: 279 + 2 }} | 38={{ #expr: 279 + 2 }} | 39={{ #expr: 279 + 2 }} | 40={{ #expr: 279 + 2 }} | 41={{ #expr: 279 + 2 }} | 42={{ #expr: 279 + 2 }} | 43={{ #expr: 279 + 2 }} | 44={{ #expr: 279 + 2 }} | 45={{ #expr: 279 + 6 }} | 46={{ #expr: 279 + 2 }} | 47={{ #expr: 279 + 2 }} | 48={{ #expr: 279 + 2 }} | 49={{ #expr: 279 + 2 }} | 50={{ #expr: 279 + 2 }} | 51={{ #expr: 279 + 2 }} | 52={{ #expr: 279 + 2 }} | 53={{ #expr: 279 + 2 }} | 54={{ #expr: 279 + 2 }} | 55={{ #expr: 279 + 3 }} | 56=279 | #default = 279 }} != {{#switch: 52 | 1={{ #expr: 280 + 16 }} | 2={{ #expr: 280 + 2 }} | 3={{ #expr: 280 + 2 }} | 4={{ #expr: 280 + 2 }} | 5={{ #expr: 280 + 2 }} | 6={{ #expr: 280 + 2 }} | 7={{ #expr: 280 + 2 }} | 8={{ #expr: 280 + 2 }} | 9={{#switch: 280 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 280 < 449 | {{ #expr: 280 + 2 }} | {{ #expr: 280 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 280 + 2 }} | 11={{ #expr: 280 + 2 }} | 12={{ #expr: 280 + 2 }} | 13={{ #expr: 280 + 2 }} | 14={{ #expr: 280 + 2 }} | 15={{ #expr: 280 + 2 }} | 16={{ #expr: 280 + 2 }} | 17={{ #expr: 280 + 2 }} | 18={{ #expr: 280 + 2 }} | 19={{ #expr: 280 + 2 }} | 20={{ #expr: 280 + 2 }} | 21={{ #expr: 280 + 2 }} | 22={{ #expr: 280 + 2 }} | 23={{ #expr: 280 + 2 }} | 24={{ #expr: 280 + 2 }} | 25={{ #expr: 280 + 2 }} | 26={{ #expr: 280 + 2 }} | 27={{ #expr: 280 + 2 }} | 28={{ #expr: 280 + 2 }} | 29={{ #expr: 280 + 2 }} | 30={{ #expr: 280 + 2 }} | 31={{ #expr: 280 + 2 }} | 32={{ #expr: 280 + 2 }} | 33={{ #expr: 280 + 2 }} | 34={{ #expr: 280 + 2 }} | 35={{ #expr: 280 + 2 }} | 36={{ #expr: 280 + 2 }} | 37={{ #expr: 280 + 2 }} | 38={{ #expr: 280 + 2 }} | 39={{ #expr: 280 + 2 }} | 40={{ #expr: 280 + 2 }} | 41={{ #expr: 280 + 2 }} | 42={{ #expr: 280 + 2 }} | 43={{ #expr: 280 + 2 }} | 44={{ #expr: 280 + 2 }} | 45={{ #expr: 280 + 6 }} | 46={{ #expr: 280 + 2 }} | 47={{ #expr: 280 + 2 }} | 48={{ #expr: 280 + 2 }} | 49={{ #expr: 280 + 2 }} | 50={{ #expr: 280 + 2 }} | 51={{ #expr: 280 + 2 }} | 52={{ #expr: 280 + 2 }} | 53={{ #expr: 280 + 2 }} | 54={{ #expr: 280 + 2 }} | 55={{ #expr: 280 + 3 }} | 56=280 | #default = 280 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 52 | 1={{ #expr: 280 + 16 }} | 2={{ #expr: 280 + 2 }} | 3={{ #expr: 280 + 2 }} | 4={{ #expr: 280 + 2 }} | 5={{ #expr: 280 + 2 }} | 6={{ #expr: 280 + 2 }} | 7={{ #expr: 280 + 2 }} | 8={{ #expr: 280 + 2 }} | 9={{#switch: 280 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 280 < 449 | {{ #expr: 280 + 2 }} | {{ #expr: 280 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 280 + 2 }} | 11={{ #expr: 280 + 2 }} | 12={{ #expr: 280 + 2 }} | 13={{ #expr: 280 + 2 }} | 14={{ #expr: 280 + 2 }} | 15={{ #expr: 280 + 2 }} | 16={{ #expr: 280 + 2 }} | 17={{ #expr: 280 + 2 }} | 18={{ #expr: 280 + 2 }} | 19={{ #expr: 280 + 2 }} | 20={{ #expr: 280 + 2 }} | 21={{ #expr: 280 + 2 }} | 22={{ #expr: 280 + 2 }} | 23={{ #expr: 280 + 2 }} | 24={{ #expr: 280 + 2 }} | 25={{ #expr: 280 + 2 }} | 26={{ #expr: 280 + 2 }} | 27={{ #expr: 280 + 2 }} | 28={{ #expr: 280 + 2 }} | 29={{ #expr: 280 + 2 }} | 30={{ #expr: 280 + 2 }} | 31={{ #expr: 280 + 2 }} | 32={{ #expr: 280 + 2 }} | 33={{ #expr: 280 + 2 }} | 34={{ #expr: 280 + 2 }} | 35={{ #expr: 280 + 2 }} | 36={{ #expr: 280 + 2 }} | 37={{ #expr: 280 + 2 }} | 38={{ #expr: 280 + 2 }} | 39={{ #expr: 280 + 2 }} | 40={{ #expr: 280 + 2 }} | 41={{ #expr: 280 + 2 }} | 42={{ #expr: 280 + 2 }} | 43={{ #expr: 280 + 2 }} | 44={{ #expr: 280 + 2 }} | 45={{ #expr: 280 + 6 }} | 46={{ #expr: 280 + 2 }} | 47={{ #expr: 280 + 2 }} | 48={{ #expr: 280 + 2 }} | 49={{ #expr: 280 + 2 }} | 50={{ #expr: 280 + 2 }} | 51={{ #expr: 280 + 2 }} | 52={{ #expr: 280 + 2 }} | 53={{ #expr: 280 + 2 }} | 54={{ #expr: 280 + 2 }} | 55={{ #expr: 280 + 3 }} | 56=280 | #default = 280 }} = {{ #expr: {{#switch: 52 | 1={{ #expr: 279 + 16 }} | 2={{ #expr: 279 + 2 }} | 3={{ #expr: 279 + 2 }} | 4={{ #expr: 279 + 2 }} | 5={{ #expr: 279 + 2 }} | 6={{ #expr: 279 + 2 }} | 7={{ #expr: 279 + 2 }} | 8={{ #expr: 279 + 2 }} | 9={{#switch: 279 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 279 < 449 | {{ #expr: 279 + 2 }} | {{ #expr: 279 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 279 + 2 }} | 11={{ #expr: 279 + 2 }} | 12={{ #expr: 279 + 2 }} | 13={{ #expr: 279 + 2 }} | 14={{ #expr: 279 + 2 }} | 15={{ #expr: 279 + 2 }} | 16={{ #expr: 279 + 2 }} | 17={{ #expr: 279 + 2 }} | 18={{ #expr: 279 + 2 }} | 19={{ #expr: 279 + 2 }} | 20={{ #expr: 279 + 2 }} | 21={{ #expr: 279 + 2 }} | 22={{ #expr: 279 + 2 }} | 23={{ #expr: 279 + 2 }} | 24={{ #expr: 279 + 2 }} | 25={{ #expr: 279 + 2 }} | 26={{ #expr: 279 + 2 }} | 27={{ #expr: 279 + 2 }} | 28={{ #expr: 279 + 2 }} | 29={{ #expr: 279 + 2 }} | 30={{ #expr: 279 + 2 }} | 31={{ #expr: 279 + 2 }} | 32={{ #expr: 279 + 2 }} | 33={{ #expr: 279 + 2 }} | 34={{ #expr: 279 + 2 }} | 35={{ #expr: 279 + 2 }} | 36={{ #expr: 279 + 2 }} | 37={{ #expr: 279 + 2 }} | 38={{ #expr: 279 + 2 }} | 39={{ #expr: 279 + 2 }} | 40={{ #expr: 279 + 2 }} | 41={{ #expr: 279 + 2 }} | 42={{ #expr: 279 + 2 }} | 43={{ #expr: 279 + 2 }} | 44={{ #expr: 279 + 2 }} | 45={{ #expr: 279 + 6 }} | 46={{ #expr: 279 + 2 }} | 47={{ #expr: 279 + 2 }} | 48={{ #expr: 279 + 2 }} | 49={{ #expr: 279 + 2 }} | 50={{ #expr: 279 + 2 }} | 51={{ #expr: 279 + 2 }} | 52={{ #expr: 279 + 2 }} | 53={{ #expr: 279 + 2 }} | 54={{ #expr: 279 + 2 }} | 55={{ #expr: 279 + 3 }} | 56=279 | #default = 279 }} + 1 }} | f|–280}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Marius, Wolfgang||{{#ifeq:0|0|}}}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1059-1062|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1059-1062}}|1059-1062|{{#expr:1*1059-1062*0}}–{{#expr:-(0*1059-1062*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20110205043232/http://www.bautz.de/bbkl/m/marius_w.shtml%7C}}.{{#if: 24 | |{{#ifeq:||}}}}

Weblinks

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 100373682no/2002/9449034799243 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100373682 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100373682 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2002/94490 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2002/94490 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 34799243 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 34799243 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Marius, Wolfgang | {{#if: Abt Wolfgang | {{#if: Zisterzienser, Abt | {{#if: 18. Oktober 1469 | {{#if: Oberdorfbach | {{#if: 11. Oktober 1544 | {{#if: Aldersbach |

Vorlage:Wikidata-Registrierung