Zum Inhalt springen

Wilhelm Döllen

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Johann Heinrich Wilhelm Döllen, meist nur Wilhelm Döllen ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=ru|SCRIPTING=Cyrl|SERVICE=russisch}}/Wilgelm Karlowitsch Djollen; * {{#ifexpr:(( 1820=1582)and(04=10)and(25>=15))or((1820=1582)and(04>10))or((1820>1582))|{{#time:j." "F|{{#ifexpr:( 1820 mod 4 = 0)|2008|2007}}0425000000 {{#expr:-{{#expr:(( 1820 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1820 mod 100 = 0) and (1820 mod 400 != 0) and (04 <= 2)|1|0}} }}}} days}}{{#ifexpr:({{#switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"=1|#default=0}} and ( ( 04 - 1 < 0) or ( 04 - 1 > 13) or (( 04 - 1 = 0) and (25 <= ({{#expr:(( 1820 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1820 mod 100 = 0) and (1820 mod 400 != 0) and (04 <= 2)|1|0}} }}))) or (( 04 - 1 = 13) and (25 > ({{#expr:(( 1820 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1820 mod 100 = 0) and (1820 mod 400 != 0) and (04 <= 2)|1|0}} }})))))|  {{#expr:1820 - (1-2*((1)<0)) }} }}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }} / {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1820}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1820}}" }}|18200425000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Gregorianischer Kalender) | greg. }}

| {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1820}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1820}}" }}|{{#ifexpr:( 1820 mod 4 = 0)|2008|2007}}0425000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }}

}} in Mitau; † {{#ifexpr:(( 1897=1582)and(02=10)and(16>=15))or((1897=1582)and(02>10))or((1897>1582))|{{#time:j." "F|{{#ifexpr:( 1897 mod 4 = 0)|2008|2007}}0216000000 {{#expr:-{{#expr:(( 1897 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1897 mod 100 = 0) and (1897 mod 400 != 0) and (02 <= 2)|1|0}} }}}} days}}{{#ifexpr:({{#switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"=1|#default=0}} and ( ( 02 - 1 < 0) or ( 02 - 1 > 13) or (( 02 - 1 = 0) and (16 <= ({{#expr:(( 1897 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1897 mod 100 = 0) and (1897 mod 400 != 0) and (02 <= 2)|1|0}} }}))) or (( 02 - 1 = 13) and (16 > ({{#expr:(( 1897 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1897 mod 100 = 0) and (1897 mod 400 != 0) and (02 <= 2)|1|0}} }})))))|  {{#expr:1897 - (1-2*((1)<0)) }} }}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }} / {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1897}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1897}}" }}|18970216000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Gregorianischer Kalender) | greg. }}

| {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1897}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1897}}" }}|{{#ifexpr:( 1897 mod 4 = 0)|2008|2007}}0216000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }}

}} in Jurjew) war ein deutschbaltischer Astronom an der Pulkowo-Sternwarte bei Sankt Petersburg.

Leben

Von 1837 bis 1840 studierte er an der Kaiserlichen Universität Dorpat.

Seit 1871 war er korrespondierendes Mitglied der Russischen Akademie der Wissenschaften in Sankt Petersburg.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Russische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:ru|de||{{#if:ru|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}}%7C%7C}}}}{{#if:Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Korrespondierendes Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Дёллен, Василий Карлович (Иоганн Генрих Вильгельм)|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Russische Akademie der Wissenschaften| Russische Akademie der Wissenschaften{{#if: |,|{{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Russische Akademie der Wissenschaften|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:1767635||(?)}}}}}}{{#if: 2021-08-19|;}}}}{{#if: 2021-08-19| {{#if:Russische Akademie der Wissenschaften{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2021-08-19 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2021-08-19|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2021-08-19|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:ru|de||{{#if:ru|1}}}}|{{#if:Russische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:ru|ru|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|ru|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:ru|ru|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2021-08-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}ru|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50336.ln-ru }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> 1872 wurde er in die American Academy of Arts and Sciences gewählt.

Bis heute bekannt ist die von ihm entwickelte Döllen-Methode zur astronomischen Längen- und Zeitbestimmung, bei der Sterndurchgänge im Vertikal des Polarsterns beobachtet werden. Weil sich dieser nur sehr langsam am Himmel bewegt, ist die Döllen-Methode auch anwendbar, wenn die Zeit bzw. geografische Länge erst sehr ungenau bekannt ist.

Der Asteroid (7449) Döllen wurde am 6. August 2009 nach ihm benannt.

Schriften (Auswahl)

  • Über die totale Sonnenfinsternis am 16. Juli 1851. In: Abhandlungen des Observatoriums Pulkowo, 1852.
  • Die Zeitbestimmung vermittelst des tragbaren Durchgangsinstruments im Verticale des Polarsterns. Erste Abhandlung. Buchdruckerei der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1863.
  • Die Zeitbestimmung vermittelst des tragbaren Durchgangsinstruments im Verticale des Polarsterns. Zweite Abhandlung. Buchdruckerei der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, St. Petersburg 1874.

Weblinks

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 116156996no201210432350298721 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116156996 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116156996 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2012104323 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2012104323 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 50298721 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 50298721 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Döllen, Wilhelm | {{#if: Döllen, Johann Heinrich Wilhelm; Дёллен, Вильгельм Карлович (russisch) | {{#if: deutschbaltischer Astronom | {{#if: 25. April 1820 | {{#if: Mitau | {{#if: 16. Februar 1897 | {{#if: Jurjew |

Vorlage:Wikidata-Registrierung