Wenzeslaus Warich
Wenzeslaus Warich ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=hsb|SCRIPTING=Latn|SERVICE=obersorbisch}} oder Wjacław Wawrich; * 1564 in Gröditz; † 5. September 1618 in Göda) war ein sorbischer Theologe und Schriftsteller. Er gilt als Pionier der obersorbischen Schriftsprache.
Leben
Wenzeslaus Warich war Sohn eines Gröditzer herrschaftlichen Verwalters. Er besuchte die Schule seines Heimatortes und danach die lateinische Schule in Bautzen. Weiterhin studierte er in Wittenberg und übernahm 1587 das Diakonat und zwei Jahre danach das Pfarramt in Göda bei Bautzen, wo er bis zu seinem Tod als Pfarrer wirkte. Hier leitete er auch die Lateinschule, die auf den Besuch der Fürstenschule vorbereitet wurden, um dem Mangel an sorbischen Geistlichen abzuhelfen.
1594 veröffentlichte Warich die sorbische Übersetzung des Lutherschen Katechismus. Die 1595 bei Michael Wolrab in Bautzen gedruckte Schrift ist der älteste bekannte Druck in obersorbischer Sprache.
Ein Denkmal am Südeingang der Kirche in Göda erinnert seit 2006 an Wenzeslaus Warich.
Literatur
- {{ #if:Georg Müller|Georg Müller: |}}{{ #if:ADB:Warich, Wenzeslaus|{{ #if:Warich, Wenzeslaus|Warich, Wenzeslaus|Wenzeslaus Warich }}|{{#ifeq: {{#switch: 41
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Warich, Wenzeslaus|Warich, Wenzeslaus|Wenzeslaus Warich }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 41 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 41 | 1={{ #expr: 170 + 16 }} | 2={{ #expr: 170 + 2 }} | 3={{ #expr: 170 + 2 }} | 4={{ #expr: 170 + 2 }} | 5={{ #expr: 170 + 2 }} | 6={{ #expr: 170 + 2 }} | 7={{ #expr: 170 + 2 }} | 8={{ #expr: 170 + 2 }} | 9={{#switch: 170 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 170 < 449 | {{ #expr: 170 + 2 }} | {{ #expr: 170 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 170 + 2 }} | 11={{ #expr: 170 + 2 }} | 12={{ #expr: 170 + 2 }} | 13={{ #expr: 170 + 2 }} | 14={{ #expr: 170 + 2 }} | 15={{ #expr: 170 + 2 }} | 16={{ #expr: 170 + 2 }} | 17={{ #expr: 170 + 2 }} | 18={{ #expr: 170 + 2 }} | 19={{ #expr: 170 + 2 }} | 20={{ #expr: 170 + 2 }} | 21={{ #expr: 170 + 2 }} | 22={{ #expr: 170 + 2 }} | 23={{ #expr: 170 + 2 }} | 24={{ #expr: 170 + 2 }} | 25={{ #expr: 170 + 2 }} | 26={{ #expr: 170 + 2 }} | 27={{ #expr: 170 + 2 }} | 28={{ #expr: 170 + 2 }} | 29={{ #expr: 170 + 2 }} | 30={{ #expr: 170 + 2 }} | 31={{ #expr: 170 + 2 }} | 32={{ #expr: 170 + 2 }} | 33={{ #expr: 170 + 2 }} | 34={{ #expr: 170 + 2 }} | 35={{ #expr: 170 + 2 }} | 36={{ #expr: 170 + 2 }} | 37={{ #expr: 170 + 2 }} | 38={{ #expr: 170 + 2 }} | 39={{ #expr: 170 + 2 }} | 40={{ #expr: 170 + 2 }} | 41={{ #expr: 170 + 2 }} | 42={{ #expr: 170 + 2 }} | 43={{ #expr: 170 + 2 }} | 44={{ #expr: 170 + 2 }} | 45={{ #expr: 170 + 6 }} | 46={{ #expr: 170 + 2 }} | 47={{ #expr: 170 + 2 }} | 48={{ #expr: 170 + 2 }} | 49={{ #expr: 170 + 2 }} | 50={{ #expr: 170 + 2 }} | 51={{ #expr: 170 + 2 }} | 52={{ #expr: 170 + 2 }} | 53={{ #expr: 170 + 2 }} | 54={{ #expr: 170 + 2 }} | 55={{ #expr: 170 + 3 }} | 56=170 | #default = 170 }} {{ #if:Warich, Wenzeslaus|Warich, Wenzeslaus|Wenzeslaus Warich }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 41, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 41 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 170{{ #if:170 | {{ #ifexpr: {{#switch: 41 | 1={{ #expr: 170 + 16 }} | 2={{ #expr: 170 + 2 }} | 3={{ #expr: 170 + 2 }} | 4={{ #expr: 170 + 2 }} | 5={{ #expr: 170 + 2 }} | 6={{ #expr: 170 + 2 }} | 7={{ #expr: 170 + 2 }} | 8={{ #expr: 170 + 2 }} | 9={{#switch: 170 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 170 < 449 | {{ #expr: 170 + 2 }} | {{ #expr: 170 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 170 + 2 }} | 11={{ #expr: 170 + 2 }} | 12={{ #expr: 170 + 2 }} | 13={{ #expr: 170 + 2 }} | 14={{ #expr: 170 + 2 }} | 15={{ #expr: 170 + 2 }} | 16={{ #expr: 170 + 2 }} | 17={{ #expr: 170 + 2 }} | 18={{ #expr: 170 + 2 }} | 19={{ #expr: 170 + 2 }} | 20={{ #expr: 170 + 2 }} | 21={{ #expr: 170 + 2 }} | 22={{ #expr: 170 + 2 }} | 23={{ #expr: 170 + 2 }} | 24={{ #expr: 170 + 2 }} | 25={{ #expr: 170 + 2 }} | 26={{ #expr: 170 + 2 }} | 27={{ #expr: 170 + 2 }} | 28={{ #expr: 170 + 2 }} | 29={{ #expr: 170 + 2 }} | 30={{ #expr: 170 + 2 }} | 31={{ #expr: 170 + 2 }} | 32={{ #expr: 170 + 2 }} | 33={{ #expr: 170 + 2 }} | 34={{ #expr: 170 + 2 }} | 35={{ #expr: 170 + 2 }} | 36={{ #expr: 170 + 2 }} | 37={{ #expr: 170 + 2 }} | 38={{ #expr: 170 + 2 }} | 39={{ #expr: 170 + 2 }} | 40={{ #expr: 170 + 2 }} | 41={{ #expr: 170 + 2 }} | 42={{ #expr: 170 + 2 }} | 43={{ #expr: 170 + 2 }} | 44={{ #expr: 170 + 2 }} | 45={{ #expr: 170 + 6 }} | 46={{ #expr: 170 + 2 }} | 47={{ #expr: 170 + 2 }} | 48={{ #expr: 170 + 2 }} | 49={{ #expr: 170 + 2 }} | 50={{ #expr: 170 + 2 }} | 51={{ #expr: 170 + 2 }} | 52={{ #expr: 170 + 2 }} | 53={{ #expr: 170 + 2 }} | 54={{ #expr: 170 + 2 }} | 55={{ #expr: 170 + 3 }} | 56=170 | #default = 170 }} != {{#switch: 41 | 1={{ #expr: 170 + 16 }} | 2={{ #expr: 170 + 2 }} | 3={{ #expr: 170 + 2 }} | 4={{ #expr: 170 + 2 }} | 5={{ #expr: 170 + 2 }} | 6={{ #expr: 170 + 2 }} | 7={{ #expr: 170 + 2 }} | 8={{ #expr: 170 + 2 }} | 9={{#switch: 170 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 170 < 449 | {{ #expr: 170 + 2 }} | {{ #expr: 170 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 170 + 2 }} | 11={{ #expr: 170 + 2 }} | 12={{ #expr: 170 + 2 }} | 13={{ #expr: 170 + 2 }} | 14={{ #expr: 170 + 2 }} | 15={{ #expr: 170 + 2 }} | 16={{ #expr: 170 + 2 }} | 17={{ #expr: 170 + 2 }} | 18={{ #expr: 170 + 2 }} | 19={{ #expr: 170 + 2 }} | 20={{ #expr: 170 + 2 }} | 21={{ #expr: 170 + 2 }} | 22={{ #expr: 170 + 2 }} | 23={{ #expr: 170 + 2 }} | 24={{ #expr: 170 + 2 }} | 25={{ #expr: 170 + 2 }} | 26={{ #expr: 170 + 2 }} | 27={{ #expr: 170 + 2 }} | 28={{ #expr: 170 + 2 }} | 29={{ #expr: 170 + 2 }} | 30={{ #expr: 170 + 2 }} | 31={{ #expr: 170 + 2 }} | 32={{ #expr: 170 + 2 }} | 33={{ #expr: 170 + 2 }} | 34={{ #expr: 170 + 2 }} | 35={{ #expr: 170 + 2 }} | 36={{ #expr: 170 + 2 }} | 37={{ #expr: 170 + 2 }} | 38={{ #expr: 170 + 2 }} | 39={{ #expr: 170 + 2 }} | 40={{ #expr: 170 + 2 }} | 41={{ #expr: 170 + 2 }} | 42={{ #expr: 170 + 2 }} | 43={{ #expr: 170 + 2 }} | 44={{ #expr: 170 + 2 }} | 45={{ #expr: 170 + 6 }} | 46={{ #expr: 170 + 2 }} | 47={{ #expr: 170 + 2 }} | 48={{ #expr: 170 + 2 }} | 49={{ #expr: 170 + 2 }} | 50={{ #expr: 170 + 2 }} | 51={{ #expr: 170 + 2 }} | 52={{ #expr: 170 + 2 }} | 53={{ #expr: 170 + 2 }} | 54={{ #expr: 170 + 2 }} | 55={{ #expr: 170 + 3 }} | 56=170 | #default = 170 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 41 | 1={{ #expr: 170 + 16 }} | 2={{ #expr: 170 + 2 }} | 3={{ #expr: 170 + 2 }} | 4={{ #expr: 170 + 2 }} | 5={{ #expr: 170 + 2 }} | 6={{ #expr: 170 + 2 }} | 7={{ #expr: 170 + 2 }} | 8={{ #expr: 170 + 2 }} | 9={{#switch: 170 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 170 < 449 | {{ #expr: 170 + 2 }} | {{ #expr: 170 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 170 + 2 }} | 11={{ #expr: 170 + 2 }} | 12={{ #expr: 170 + 2 }} | 13={{ #expr: 170 + 2 }} | 14={{ #expr: 170 + 2 }} | 15={{ #expr: 170 + 2 }} | 16={{ #expr: 170 + 2 }} | 17={{ #expr: 170 + 2 }} | 18={{ #expr: 170 + 2 }} | 19={{ #expr: 170 + 2 }} | 20={{ #expr: 170 + 2 }} | 21={{ #expr: 170 + 2 }} | 22={{ #expr: 170 + 2 }} | 23={{ #expr: 170 + 2 }} | 24={{ #expr: 170 + 2 }} | 25={{ #expr: 170 + 2 }} | 26={{ #expr: 170 + 2 }} | 27={{ #expr: 170 + 2 }} | 28={{ #expr: 170 + 2 }} | 29={{ #expr: 170 + 2 }} | 30={{ #expr: 170 + 2 }} | 31={{ #expr: 170 + 2 }} | 32={{ #expr: 170 + 2 }} | 33={{ #expr: 170 + 2 }} | 34={{ #expr: 170 + 2 }} | 35={{ #expr: 170 + 2 }} | 36={{ #expr: 170 + 2 }} | 37={{ #expr: 170 + 2 }} | 38={{ #expr: 170 + 2 }} | 39={{ #expr: 170 + 2 }} | 40={{ #expr: 170 + 2 }} | 41={{ #expr: 170 + 2 }} | 42={{ #expr: 170 + 2 }} | 43={{ #expr: 170 + 2 }} | 44={{ #expr: 170 + 2 }} | 45={{ #expr: 170 + 6 }} | 46={{ #expr: 170 + 2 }} | 47={{ #expr: 170 + 2 }} | 48={{ #expr: 170 + 2 }} | 49={{ #expr: 170 + 2 }} | 50={{ #expr: 170 + 2 }} | 51={{ #expr: 170 + 2 }} | 52={{ #expr: 170 + 2 }} | 53={{ #expr: 170 + 2 }} | 54={{ #expr: 170 + 2 }} | 55={{ #expr: 170 + 3 }} | 56=170 | #default = 170 }} = {{ #expr: {{#switch: 41 | 1={{ #expr: 170 + 16 }} | 2={{ #expr: 170 + 2 }} | 3={{ #expr: 170 + 2 }} | 4={{ #expr: 170 + 2 }} | 5={{ #expr: 170 + 2 }} | 6={{ #expr: 170 + 2 }} | 7={{ #expr: 170 + 2 }} | 8={{ #expr: 170 + 2 }} | 9={{#switch: 170 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 170 < 449 | {{ #expr: 170 + 2 }} | {{ #expr: 170 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 170 + 2 }} | 11={{ #expr: 170 + 2 }} | 12={{ #expr: 170 + 2 }} | 13={{ #expr: 170 + 2 }} | 14={{ #expr: 170 + 2 }} | 15={{ #expr: 170 + 2 }} | 16={{ #expr: 170 + 2 }} | 17={{ #expr: 170 + 2 }} | 18={{ #expr: 170 + 2 }} | 19={{ #expr: 170 + 2 }} | 20={{ #expr: 170 + 2 }} | 21={{ #expr: 170 + 2 }} | 22={{ #expr: 170 + 2 }} | 23={{ #expr: 170 + 2 }} | 24={{ #expr: 170 + 2 }} | 25={{ #expr: 170 + 2 }} | 26={{ #expr: 170 + 2 }} | 27={{ #expr: 170 + 2 }} | 28={{ #expr: 170 + 2 }} | 29={{ #expr: 170 + 2 }} | 30={{ #expr: 170 + 2 }} | 31={{ #expr: 170 + 2 }} | 32={{ #expr: 170 + 2 }} | 33={{ #expr: 170 + 2 }} | 34={{ #expr: 170 + 2 }} | 35={{ #expr: 170 + 2 }} | 36={{ #expr: 170 + 2 }} | 37={{ #expr: 170 + 2 }} | 38={{ #expr: 170 + 2 }} | 39={{ #expr: 170 + 2 }} | 40={{ #expr: 170 + 2 }} | 41={{ #expr: 170 + 2 }} | 42={{ #expr: 170 + 2 }} | 43={{ #expr: 170 + 2 }} | 44={{ #expr: 170 + 2 }} | 45={{ #expr: 170 + 6 }} | 46={{ #expr: 170 + 2 }} | 47={{ #expr: 170 + 2 }} | 48={{ #expr: 170 + 2 }} | 49={{ #expr: 170 + 2 }} | 50={{ #expr: 170 + 2 }} | 51={{ #expr: 170 + 2 }} | 52={{ #expr: 170 + 2 }} | 53={{ #expr: 170 + 2 }} | 54={{ #expr: 170 + 2 }} | 55={{ #expr: 170 + 3 }} | 56=170 | #default = 170 }} + 1 }} | f|–170}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Warich, Wenzeslaus||{{#ifeq:0|0|}}}}
- Trudla Malinkowa: Sorbische Denkmale. Handbuch sorbischer Gedenk- und Erinnerungsstätten. Domowina Verlag, Bautzen 2022, ISBN 978-3-7420-2647-7, S. 67f.
Weblinks
- {{#if:Jens Bulisch|Jens Bulisch: }}{{#if:Wenceslaus Warichius (1564–1618)|Wenceslaus Warichius (1564–1618)|{{#invoke:WLink|getArticleBase}} }}. In: Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (Hrsg.): Sächsische Biografie{{#if:|Vorlage:Abrufdatum|.}}
- Digitalisat des Kleinen Katechismus von Warichius bei der SLUB Dresden
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12347258X264482615 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 12347258X | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 12347258X | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 264482615 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 264482615 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Warich, Wenzeslaus | {{#if: Warichius, Wjacław (sorbisch); Warich, Wenzel; Warichius, Wenceslaus | {{#if: sorbischer Theologe | {{#if: 1564 | {{#if: Gröditz | {{#if: 5. September 1618 | {{#if: Göda || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Warich, Wenzeslaus
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Warichius, Wjacław (sorbisch); Warich, Wenzel; Warichius, Wenceslaus
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | sorbischer Theologe
}} |
| GEBURTSDATUM | 1564
}} |
| GEBURTSORT | Gröditz
}} |
| STERBEDATUM | 5. September 1618
}} |
| STERBEORT | Göda
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Lutherischer Theologe (16. Jahrhundert)
- Lutherischer Theologe (17. Jahrhundert)
- Sorbe
- Person (Oberlausitz)
- Geboren 1564
- Gestorben 1618
- Mann
- Person (Göda)