Unternehmensfilm
Unternehmensfilm ({{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=en|SCRIPTING=Latn|SERVICE=englisch}}) ist derjenige Teil des Corporate Publishing, der auf der Gestaltung von Bewegtbild basiert. Unter dem Begriff lassen sich sämtliche Video-Anwendungen zusammenfassen, die der internen und externen Unternehmenskommunikation dienen. Moderne Anwendungen umfassen neben klassischen Formaten vor allem Social Media, On-Demand-Portale sowie Livestreams.
Arten von Unternehmensfilmen
Die vielfältigen Anwendungen können selten scharf voneinander getrennt werden. Inhaltlich unterschieden werden:
- Imagefilme: Diese verknüpfen emotionale und wirtschaftliche Inhalte miteinander, um ein positives Gesamtbild des Unternehmens zu zeichnen.
- Recruitingfilme: Eine spezialisierte Form zur Mitarbeitergewinnung und zum Employer Branding. Sie zeigen die Arbeitswelt und Unternehmenskultur aus Sicht der Angestellten, um potenzielle Bewerber anzusprechen.
- Produktfilme: Diese erklären nicht nur Produkte, sondern beschreiben deren Funktionen und machen versteckte Merkmale oft durch 3D-Animationen verständlich.
- Schulungsfilme: Sie richten sich an interne Zielgruppen zur Fortbildung (z. B. Sicherheitsrichtlinien). Sie werden zunehmend digital über Learning Management Systeme (LMS) bereitgestellt.
- Projekt-Dokumentationen: Diese informieren über den Fortschritt von Langzeitprojekten und nutzen häufig technische Hilfsmittel wie den Zeitraffer.
Geschichte und Entwicklung
Die Anfänge des Unternehmensfilms liegen in den 1950er Jahren. Unternehmen wie die Friedrich Krupp AG gründeten eigene Filmabteilungen, die meist Herstellungsprozesse darstellten. In den 1960er Jahren entstand der Imagefilm, der das Unternehmen statt des Produkts in den Mittelpunkt rückte. Ende der 1970er Jahre erlebte der Markt durch verbesserte Videotechnik einen ersten Boom für Schulungen und Messen.
In den 1990er Jahren entwickelte sich das Business-TV. Mit der Digitalisierung entstanden neue Animationen und Effekte. Seit 2006 erlebte der Corporate Film ein massives Comeback durch das Internet. Die Studie „European Communication Monitor 2010“<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:ECM 2010|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=ECM 2010}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit| Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel=Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit}}}}}}|{{#if:https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=ECM 2010}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=ECM 2010}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeitcommunicationmonitor.eu2010-06-14{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:en|de||{{#if:en|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit| Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel=Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeit}}}}}}}}{{#if:https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}}%7C%7C}}}}{{#if:ECM 2010|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=ECM 2010|lines=0}}||}}}}{{#if: communicationmonitor.eu| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=communicationmonitor.eu}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 2010-06-14|,|{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2010-06-14| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2010-06-14|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2010-06-14|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2010-06-14|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2010-06-14|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:2376246||(?)}}}}}}{{#if: 2026-03-04|;}}}}{{#if: 2026-03-04| {{#if:2010-06-14{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2026-03-04 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2026-03-04|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2026-03-04|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:en|de||{{#if:en|1}}}}|{{#if:Zusammenfassung der Studie und Downloadmöglichkeitcommunicationmonitor.eu2010-06-14{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|en|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2010-06-14{{#if: 2026-03-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}en|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.communicationmonitor.eu/2010/06/14/ecm-european-communication-monitor-2010-recession-ressources-budgets-job-satisfaction-leadership-social-media/ }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> belegt, dass immer mehr Unternehmen den Fokus ihrer Corporate Publishing Aktivitäten weg von Printmedien hin zum Online-Segment verlegen. In der Folge ist Bewegtbild heute das zentrale Instrument jeder modernen Kommunikationsstrategie (sic!). Die Priorität hat sich dabei von der rein einseitigen Information hin zur Interaktion und zum Storytelling auf Plattformen wie LinkedIn, YouTube oder Instagram verschoben.
Distribution und Kanäle
Die Verbreitung hat sich von physischen Datenträgern (CD, DVD) hin zu einer offenen, digitalen Distribution entwickelt. Man unterscheidet heute:
- Owned Media: Die eigene Website, Firmen-Apps oder das Intranet.
- Shared Media: Soziale Netzwerke, bei denen Videoinhalte durch Algorithmen oft bevorzugt ausgespielt werden.
- Earned Media: Die virale Verbreitung oder Übernahme von Material durch externe Medienpartner oder Influencer.
Dramaturgie und Qualitätsanspruch
Erfolgreiche Bewegtbild-Produkte basieren auf Erkenntnissen der Neurowissenschaften, da visuelle Reize einen Großteil der Gehirnaktivität beanspruchen. Eine visuelle Botschaft ist dann effektiv, wenn sie Aufmerksamkeit bindet und gleichzeitig Authentizität vermittelt.
Mit der flächendeckenden Verfügbarkeit von Breitbandinternet hat sich 4K-Qualität als Standard etabliert. Während einfacher User-Generated-Content (UGC) in sozialen Medien für Authentizität sorgen kann, verlangt die strategische Markenführung weiterhin nach professioneller Bild- und Tonqualität, um die Corporate Identity adäquat zu repräsentieren.
Mehrfachverwertung (Content-Recycling)
Der Trend geht zur modularen Planung von Bewegtbild-Projekten. Aus einem zentralen Videodreh werden verschiedene Produkte editiert:
- Ausführliche Versionen für Web, Intranet oder Messen.
- Kurze „Snippets“ oder Teaser für Social Media.
- Vertikale Versionen (9:16) für die mobile Nutzung auf Smartphones.
- Footage-Material für die Pressearbeit und Fernsehredaktionen.
Siehe auch
Literatur
- Markus, Elsen: Mehr als tausend Worte. Factbook 7 Corporate Publishing. Trends, Tools, Facts im Corporate Publishing. München 2009, Forum Corporate Publishing S. 34–36.
- Lanzenberger, Wolfgang; Müller, Michael: Unternehmensfilme drehen. Business Movies im digitalen Zeitalter. 2017 (3. Aufl.). Köln. Herbert von Halem Verlag, ISBN 978-3-7445-0905-3.
- Claus Noppeney: Vom Jahresfilm zum Corporate Video: Organisationen und ihre Filmpraxis. In: Beate Hentschel & Anja Casser (Hrsg.), The vision behind. Berlin 2007: Vorwerk 2007, S. 76–91.
Weblinks
- {{#if:2022-09-02|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Ansgar Zerfaß, Martina Mahnke, Harald Rau, Alexander Boltze|Ansgar Zerfaß, Martina Mahnke, Harald Rau, Alexander Boltze: }}{{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C{{#if:Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008}}]{{#if:PDF; 13,73 MB| (PDF; 13,73 MB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008}}}}]}}{{#if:PDF; 13,73 MB| (PDF; 13,73 MB{{#if:uni-hamburg.de2008https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}ursprünglich veröffentlicht von der Universität Leipzig| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}}%7C%7C}}}}{{#if:Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Bewegtbildkommunikation im Internet – Herausforderungen für Journalismus und PR. Ergebnisbericht der Bewegtbildstudie 2008|lines=0}}||}}}}{{#if: uni-hamburg.de| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=uni-hamburg.de}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 2008https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C,%7C{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: 2008| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2008|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2008|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2008|class=Zitationswartung}} }}{{#if: https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C,%7C{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C,%7C{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C+{{#if:2008%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7Carchiviert%7Cehemals}}%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7CArchiviert%7CEhemals}}}}+{{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7Cvom%7Cim}}+Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: 2022-09-02| am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2022-09-02{{#if:2376246||(?)}}}}}}{{#if: 2026-03-17|;}}}}{{#if: 2026-03-17| {{#if:2008https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7Cabgerufen%7CAbgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2026-03-17 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2026-03-17|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2026-03-17|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}ursprünglich veröffentlicht von der Universität Leipzig|{{#if:uni-hamburg.de2008https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}}}}
| (
| {{#if:PDF; 13,73 MB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: ursprünglich veröffentlicht von der Universität Leipzig|{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}ursprünglich veröffentlicht von der Universität Leipzig}})}}{{#if: 2008https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf{{#if: 2026-03-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}} }}ursprünglich veröffentlicht von der Universität Leipzig|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7C%7C{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if: | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if: | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:https://web.archive.org/web/20220902123945/https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2011/9296/pdf/505_1_1.pdf%7CVorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
Einzelnachweise
<references />
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Corporate Identity
- Öffentlichkeitsarbeit