Tōkaidō
Der Tōkaidō ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Vorlage:lang:103: attempt to index field 'wikibase' (a nil value)) war eine der wichtigsten Post- und Handelsstraßen (Kaidō) des frühneuzeitlichen Japan. Sie ist die südlichste der fünf Hauptstraßen (Gokaidō) und verband in der Edo-Zeit den Regierungssitz des Tokugawa-Shogunats Edo (das heutige Tokio) mit der kaiserlichen Hauptstadt Kyōto. Die neuzeitliche Straße und ihre Vorgänger verbinden die Provinzen von Tōkaidō, eine der Großlandschaften (dō) des Altertums, die nach chinesischem Vorbild eingerichtet wurden (identisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) geschrieben, chinesisch -dao gelesen).
Ritsuryō
Mit der Einführung des Ritsuryō-Verwaltungssystems nach chinesischem Vorbild übernahm Japan auch das Poststraßensystem aus China. In Artikel 2 des Taihō-Kodex von 701 wurde dieses in Japan eingeführt.<ref>Robert B. Hall: The Road in Old Japan. In: Studies in the History of Culture: The Disciplines of the Humanities. 1942, LCCN 42-013513, S. 130 (eingeschränkte Vorschau in der Google-BuchsucheSkriptfehler: Ein solches Modul „Vorlage:GoogleBook“ ist nicht vorhanden.).</ref>
Als eine von diesen Straßen wurde die Tōkaidō eingerichtet, die zunächst als Straße 2. Klasse nur eine nachgeordnete Bedeutung hatte. Sie begann in Seta, lief dann durch den Südosten der Provinz Ōmi durch den Kontrollpunkt ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), seki bzw. sinojapanisch kan) Suzuka no Seki ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value)) im heutigen Kameyama, im Norden der Provinz Ise, folgte dann grob der Pazifikküste bis zur Hauptstadt der Provinz Hitachi. Die Fernstraße und Region entlang der östlichen wurde dabei als Tokaidō bezeichnet. Des Weiteren hatte die Straße drei bedeutende Abzweigungen:
- die Ise-ji ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value)), die ab Suzuka südlich zum Ise-Schrein in der Provinz Ise und östlich in die Provinz Shima führte;
- die Kai-ji ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value)), die in der Provinz Suruga zur Hauptstadt der Provinz Kai abzweigte;
- eine Nebenstraße, die in der Provinz Shimousa zur Provinz Awa auf der Bōsō-Halbinsel abzweigte.
Zudem gab es ein Verbindungsstück, das von Hitachi über den Bezirk Higashishirakawa in der Provinz Iwaki die Tōkaidō mit der grob nördlich parallel verlaufenden Tōsandō verband, die ebenfalls in Suzuka begann.<ref name="Hall, 134">Robert B. Hall: The Road in Old Japan. In: Studies in the History of Culture: The Disciplines of the Humanities. 1942, LCCN 42-013513, S. 134 (eingeschränkte Vorschau in der Google-BuchsucheSkriptfehler: Ein solches Modul „Vorlage:GoogleBook“ ist nicht vorhanden.).</ref>
Nachdem Minamoto no Yoritomo das Kamakura-Shogunat ausrief und der Regierungssitz 1192 nach Kamakura wanderte, stieg die Tōkaidō zur wichtigsten Straße Japans auf.<ref name="Hall, 134" />
Zudem wurde Japan mit dem Gokishichidō-System in acht Großregionen unterteilt. Die einzelnen Provinzen der sieben (shichi) äußeren Regionen wurden dabei über ein System von Fernstraßen (dō) an die fünf Provinzen der inneren Region Kinki (goki) angeschlossen und übernahmen von diesen Fernstraßen die Namen. Die Region Tōkaidō bestand dabei aus folgenden Provinzen:
- Provinz Iga
- Provinz Ise
- Provinz Shima (im 8. Jahrhundert von Ise abgetrennt)
- Provinz Owari
- Provinz Mikawa
- Provinz Tōtōmi
- Provinz Suruga
- Provinz Izu
- Provinz Kai
- Provinz Sagami
- Provinz Musashi (vor 771 in Region Tōsandō)
- Provinz Awa (718 von Kazusa abgetrennt, 741 zu Kazusa, 757 wieder abgetrennt)
- Provinz Kazusa (Teil der alten Provinz Fusa)
- Provinz Shimousa (Teil der alten Provinz Fusa)
- Provinz Hitachi
Edo-Zeit
Während der Edo-Zeit (1603–1867) wurde sie als eine der „Fünf Straßen“ (Gokaidō) neu hergerichtet und verband nun Edo (das heutige Tokio) mit Kyoto. Über eine Länge von 488 Kilometern lief sie zuerst von Tokio nach Nagoya entlang der Ostküste von Honshū und dann über die Berge und entlang des Südufers des Biwa-Sees nach Kyōto. Während der Edo-Zeit war der Tōkaidō als wichtige Verkehrsader ein wesentliches Machtmittel (Sankin kōtai) für die Shōgun-Dynastie, um die Kontrolle über das Land zu behalten. Der wichtigste Kontrollpunkt war der Hakone Sekisho ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value)). Auf diesen geht bis heute die Bezeichnung der Gebiete um Tōkyō als Kantō ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), „östlich des Kontrollpunkts“) und um Kyōto als Kansai ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), „westlich des Kontrollpunkts“) zurück. Im Binnenland wurde der Verkehr über den Nakasendō geführt.
Die 53 klassischen Stationen des Tōkaidō
Entlang des Tōkaidō wurden zwischen den Brücken Nihonbashi in Edo und Sanjō-Ōhashi in Kyōto insgesamt 53 Stationen ({{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), shukuba) erbaut. Es entstanden Gasthäuser, Post- und Zollstationen. Die einzelnen Stationen sind:
<imagemap> File:東海道.svg|600px circle 464 66 4 Nihonbashi circle 461 74 4 Shinagawa-juku circle 457 85 4 Kawasaki-juku circle 451 93 4 Kanagawa-juku circle 446 96 4 Hodogaya-juku circle 440 102 4 Totsuka-juku circle 436 108 4 Fujisawa-juku circle 423 110 4 Hiratsuka-juku circle 418 113 4 Ōiso-juku circle 403 121 4 Odawara-juku circle 390 128 4 Hakone-juku circle 379 137 4 Mishima-juku circle 373 140 4 Numazu-juku circle 367 137 4 Hara-juku circle 356 132 4 Yoshiwara-juku circle 348 136 4 Kambara-juku circle 343 139 4 Yui-juku circle 339 146 4 Okitsu-juku circle 334 151 4 Ejiri-juku circle 325 156 4 Fuchū-juku circle 321 159 4 Mariko-juku circle 315 163 4 Okabe-juku circle 312 168 4 Fujieda-juku circle 304 173 4 Shimada-juku circle 299 175 4 Kanaya-juku circle 294 177 4 Nissaka-juku circle 288 181 4 Kakegawa-juku circle 279 184 4 Fukuroi-juku circle 272 186 4 Mitsuke-juku circle 259 189 4 Hamamatsu-juku circle 247 192 4 Maisaka-juku circle 242 190 4 Arai-juku circle 236 191 4 Shirasuka-juku circle 231 187 4 Futagawa-juku circle 225 182 4 Toyohashi-juku circle 218 173 4 Goyu-juku circle 215 169 4 Akasaka-juku circle 208 164 4 Fujikawa-juku circle 202 158 4 Okazaki-juku circle 189 151 4 Chiryū-juku circle 180 142 4 Narumi-juku circle 176 138 4 Miya-juku circle 155 144 4 Kuwana-juku circle 147 156 4 Yokkaichi-juku circle 140 163 4 Ishiyakushi-juku circle 136 167 4 Shōno-juku circle 129 170 4 Kameyama-juku circle 123 170 4 Seki-juku circle 120 166 4 Sakashita-juku circle 112 160 4 Tsuchiyama-juku circle 102 156 4 Minakuchi-juku circle 89 150 4 Ishibe-juku circle 80 149 4 Kusatsu-juku circle 70 150 4 Ōtsu-juku circle 61 150 4 Sanjō-̄ohashi desc top-right </imagemap>
| Nr. | Stationsname | Entfernung | Ort (historisch / modern) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Transkription | Kanji | Provinz | Bezirk | Präfektur | Gemeinde | ||
| – | Nihonbashi | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | (Start) | Musashi | Toshima | Tokio | Chūō |
| 1 | Shinagawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri | Ebara | Shinagawa | ||
| 2 | Kawasaki-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2½ ri | Tachibana | Kanagawa | Kawasaki-ku, Kawasaki | |
| 3 | Kanagawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2½ ri | Kanagawa-ku, Yokohama | |||
| 4 | Hodogaya-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 9 chō | Hodogaya-ku, Yokohama | |||
| 5 | Totsuka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 9 chō | Sagami | Kamakura | Totsuka-ku, Yokohama | |
| 6 | Fujisawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 30 chō | Kamakura / Kōza | Fujisawa | ||
| 7 | Hiratsuka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3½ ri | Ōsumi | Hiratsuka | ||
| 8 | Ōiso-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 27 chō | Yurugi | Ōiso | ||
| 9 | Odawara-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 4 ri | Ashinoshimo | Odawara | ||
| 10 | Hakone-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 4 ri 8 chō | Hakone | |||
| 11 | Mishima-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 28 chō | Izu | Kimisawa | Shizuoka | Mishima |
| 12 | Numazu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | Suruga | Suntō | Numazu | |
| 13 | Hara-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | ||||
| 14 | Yoshiwara-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 6 chō | Fuji | Fuji | ||
| 15 | Kambara-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 30 chō | Ihara | Shimizu-ku, Shizuoka | ||
| 16 | Yui-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri | ||||
| 17 | Okitsu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 12 chō | ||||
| 18 | Ejiri-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 3 chō | ||||
| 19 | Fuchū-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 29 chō | Udo | Aoi-ku, Shizuoka | ||
| 20 | Mariko-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | Suruga-ku, Shizuoka | |||
| 21 | Okabe-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 29 chō | Shida | Fujieda | ||
| 22 | Fujieda-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 29 chō | ||||
| 23 | Shimada-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 8 chō | Shimada | |||
| 24 | Kanaya-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri | Tōtōmi | Haibara | ||
| 25 | Nissaka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 24 chō | Saya | Kakegawa | ||
| 26 | Kakegawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 19 chō | ||||
| 27 | Fukuroi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 16 chō | Yamana | Fukuroi | ||
| 28 | Mitsuke-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | Iwata | Iwata | ||
| 29 | Hamamatsu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 4 ri 7 chō | Fuchi | Naka-ku, Hamamatsu | ||
| 30 | Maisaka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 30 chō | Nishi-ku, Hamamatsu | |||
| 31 | Arai-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri | Kosai | |||
| 32 | Shirasuka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 24 chō | Hamana | |||
| 33 | Futagawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 16 chō | Mikawa | Atsumi | Aichi | Toyohashi |
| 34 | Toyohashi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 20 chō | ||||
| 35 | Goyu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 22 chō | Hoi | Toyokawa | ||
| 36 | Akasaka-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 16 chō | ||||
| 37 | Fujikawa-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 9 chō | Nukata | Okazaki | ||
| 38 | Okazaki-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 25 chō | ||||
| 39 | Chiryū-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 30 chō | Hekikai | Chiryū | ||
| 40 | Narumi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 30 chō | Owari | Aichi | Midori-ku, Nagoya | |
| 41 | Miya-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | Atsuta-ku, Nagoya | |||
| 42 | Kuwana-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri | Ise | Kuwana | Mie | Kuwana |
| 43 | Yokkaichi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 8 chō | Mie | Yokkaichi | ||
| 44 | Ishiyakushi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 27 chō | Suzuka | Suzuka | ||
| 45 | Shōno-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 27 chō | ||||
| 46 | Kameyama-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri | Kameyama | |||
| 47 | Seki-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1½ ri | ||||
| 48 | Sakashita-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 1 ri 24 chō | ||||
| 49 | Tsuchiyama-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2½ ri | Ōmi | Kōka | Shiga | Kōka |
| 50 | Minakuchi-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 25 chō | ||||
| 51 | Ishibe-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 12 chō | Konan | |||
| 52 | Kusatsu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 2 ri 25 chō | Kurita | Kusatsu | ||
| 53 | Ōtsu-juku | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri 24 chō | Shiga | Ōtsu | ||
| – | Sanjō-Ōhashi | {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) | 3 ri | Yamashiro | Atagi | Kyōto | Higashiyama-ku, Kyōto |
Heute
Im Zuge der Modernisierung Japans in der Meiji-Zeit und im 20. Jahrhundert wurde die ursprüngliche Trasse des Tōkaidō auf Teilstrecken nicht mehr benutzt. Andere Strecken werden jedoch auch heute noch als normale Straßen benutzt, teilweise sogar als Nationalstraße Nr. 1.
Heute ist der Verlauf des Tōkaidō der meistbefahrene Verkehrsweg in Japan. Er verbindet Tokio (Japans Hauptstadt und größte Stadt) über Nagoya mit Kyōto und Osaka. Der Route Tokio-Nagoya-Kyōto-Ōsaka folgen die Tōkaidō-Hauptlinie (Eisenbahn) und die Tōmei- und Meishin-Autobahn. Eine der ersten japanischen Hochgeschwindigkeitszugstrecken (Shinkansen), die seit 1964 Tokio mit Ōsaka verbindet, wurde in Erinnerung an die traditionelle Handelsstraße Tōkaidō-Shinkansen genannt.
In der japanischen Kunst
Der Tōkaidō übte auf japanische Künstler und Dichter eine große Faszination aus. Am bekanntesten ist der Holzschnittzyklus 53 Stationen des Tōkaidō bzw. die Hoeidō-Ausgabe des Künstlers Utagawa (Andō) Hiroshige.
-
Station 13: Hara
-
Station 16: Yui
Literatur
- Patrick Carey: Rediscovering the old Tokaido. In the Footsteps of Hiroshige. Global oriental, 2000, ISBN 1-901903-10-9.
- Philippe Delord: Hiroshige’s Japan: On the Trail of the Great Woodblock Print Master – A Modern-day Artist’s Journey on the Old Tokaido Road. Tuttle, Boston 2022, ISBN 978-4-8053-1629-0.
- J. T. Traganou: The Tokaido Road: Travelling and Representation in Edo and Meiji Japan. Routledge Curzon, 2003, ISBN 0-415-31091-1.
Weblinks
- Hiroshige: 53 Stationen des Tōkaidō (englisch)
- Utagawas Tōkaidō-Serie
- Interaktive Tour (englisch)
Einzelnachweise
<references />
<templatestyles src="Erweiterte Navigationsleiste/styles legacy.css" />Vorlage:Klappleiste/Anfang
| Gokishichidō |
| ||||||||||||||||
| Hokkaidō |
Chishima · Hidaka · Iburi · Ishikari · Kitami · Kushiro · Nemuro · Oshima · Shiribeshi · Teshio · Tokachi | ||||||||||||||||
| Vor Taihō- Kodex (701) |
Fusa · Hi · Keno · Kibi · Koshi · Kumaso (?) · Toyo · Tsukushi |