Stephan Agricola
Stephan(us) Agricola (der Ältere) (eigentlich Stephan Kastenbauer bzw. Castenpaur, selten Stephan Boius genannt; * um 1491 in Abensberg; † 10./11. April 1547 in Eisleben) war ein deutscher Theologe und Reformator.
Leben und Wirken
Schon in jungen Jahren trat er in den Augustinerorden ein und nahm als Mönch in Wien ein Studium auf. Während seiner Studienzeit begab er sich an die Universitäten in Venedig und Bologna, wo er 1519 zum Doktor der Theologie promovierte. Als Prediger hatte er in Wien und Regensburg einen guten Ruf und wurde Lektor am Augustinerkloster in Regensburg.
Als Augustiner predigte er in unterschiedlichen Orten die lutherische Lehre. Deshalb wurde unter dem Verdacht der Ketzerei am 17. November 1522 verhaftet und ins Gefängnis in Mühldorf am Inn geworfen. Seine eigene Verteidigung und ein Gutachten Johann von Staupitz’ nützten nichts, und er bereitete sich schon auf den Feuertod vor. Eine Verurteilung des protestantischen Predigers kam aber nicht zustande, weil Agricola aus Regensburg verwiesen, zuerst im tirolischen Rattenberg gefangen gehalten wurde und dann in die Salzburger Enklave Mühldorf am Inn übergeben wurde, um dort die Exekution zu erwarten. Die Vorgangsweise war für das Herzogtum Bayern illegitim, da seiner Meinung nach das Hochgericht in Mühldorf den Bayern zukam. Zudem setzten sich maßgebliche Persönlichkeiten wiederholt für Agricola ein. Agricola wurde so 1524 freigelassen und fand bei seinem Freund Johannes Frosch in Augsburg Aufnahme. Hier durfte er im St. Anna-Kloster auch wieder predigen.
1523 verfasste er sein Reformationsprogramm „Ein Bedenken, wie der warhaftig Gottesdinst von Gott selbs geboten und außgesetzt, möcht mit Besserung gemeyner Christenheyt widerumb auffgericht werden“, in dem er beachtliche Vorschläge ohne jede Übertreibung vorlegte. Unter dem Schutz des Rates konnte er in Augsburg bleiben und unter Johannes Frosch und Urbanus Rhegius tätig sein, wobei er sich an die lutherische Richtung hielt.
Einige Anzeichen deuten darauf hin, dass er Johannes Bugenhagens Sendschreiben an Johann Heß, das gegen Ulrich Zwingli gerichtet war, ins Deutsche übersetzte und den Streit über das Abendmahl auch in Augsburg ausbrechen ließ. Als Markgraf Georg der Fromme ihn im Oktober 1528 nach Ansbach berief, lehnte er diesen Ruf ab. An dem Marburger Religionsgespräch nahm er teil und unterschrieb die Marburger Artikel auf Seiten der Lutheraner.
Nach dem Reichstag zu Augsburg im März 1531 ging er nach Nürnberg, wurde zwar zurückberufen, konnte sich aber gegen die Zwinglianer nicht mehr durchsetzen. Seit 1531 war er bei Wenzeslaus Linck in Nürnberg und wurde Nachfolger von Kaspar Löner in Hof. In einem Brief forderte er von Philipp Melanchthon Jacob Schlemmer als neuen Schulmeister an.<ref>Johann Nikolaus Prückner: Synchronistik und Lebensläufe der Lehrer am Hofer Gymnasium von 1502 bis 1817. Nordoberfränkischer Verein für Natur-, Geschichts- und Landeskunde e. V. Hof 1999. ISBN 3-928626-33-7. S. 176.</ref><ref>Vgl. {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Melanchthons Briefwechsel – Regesten online{{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}}%7C%7C}}}}{{#if:M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=M. an den Rat der Stadt Hof. [ Dt.]. - [ Wittenberg], 1541|lines=0}}||}}}}{{#if: Melanchthons Briefwechsel – Regesten online| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Melanchthons Briefwechsel – Regesten online}}}}{{#if: | {{#if: |,|{{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:526099||(?)}}}}}}{{#if: 2023-05-22|;}}}}{{#if: 2023-05-22| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2023-05-22 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2023-05-22|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2023-05-22|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Melanchthons Briefwechsel – Regesten online{{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2023-05-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://melanchthon.hadw-bw.de/regest.html?reg_nr=2864 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Als Löners Nachfolger hat er die Schmalkaldischen Artikel unterschrieben. 1542 ging er nach Sulzbach, wo er ab 1543 als Pfarrer wirkte, und von dort zog er 1545 nach Eisleben, wo er bis zu seinem Lebensende blieb.
Werke
- Am köstlicher guther Sermon vom Sterben, Mühldorf 1523;
- Artickel wider Dr. Stephan Castenpaur eingelegt, auch was er darauf geantwortet hat aus seinem Gefängnuss, o. O. 1523;
- Ein Bedencken, wie der wahrhafftig Gottesdienst von Gott selbs geboten …, o. O. um 1524.
Literatur
- {{ #if:Wilhelm Gaß|Wilhelm Gaß: |}}{{ #if:ADB:Agricola, Stephan der Ältere|{{ #if:Agricola, Stephan der Ältere|Agricola, Stephan der Ältere|Stephan Agricola }}|{{#ifeq: {{#switch: 1
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Agricola, Stephan der Ältere|Agricola, Stephan der Ältere|Stephan Agricola }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 156 + 16 }} | 2={{ #expr: 156 + 2 }} | 3={{ #expr: 156 + 2 }} | 4={{ #expr: 156 + 2 }} | 5={{ #expr: 156 + 2 }} | 6={{ #expr: 156 + 2 }} | 7={{ #expr: 156 + 2 }} | 8={{ #expr: 156 + 2 }} | 9={{#switch: 156 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 156 < 449 | {{ #expr: 156 + 2 }} | {{ #expr: 156 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 156 + 2 }} | 11={{ #expr: 156 + 2 }} | 12={{ #expr: 156 + 2 }} | 13={{ #expr: 156 + 2 }} | 14={{ #expr: 156 + 2 }} | 15={{ #expr: 156 + 2 }} | 16={{ #expr: 156 + 2 }} | 17={{ #expr: 156 + 2 }} | 18={{ #expr: 156 + 2 }} | 19={{ #expr: 156 + 2 }} | 20={{ #expr: 156 + 2 }} | 21={{ #expr: 156 + 2 }} | 22={{ #expr: 156 + 2 }} | 23={{ #expr: 156 + 2 }} | 24={{ #expr: 156 + 2 }} | 25={{ #expr: 156 + 2 }} | 26={{ #expr: 156 + 2 }} | 27={{ #expr: 156 + 2 }} | 28={{ #expr: 156 + 2 }} | 29={{ #expr: 156 + 2 }} | 30={{ #expr: 156 + 2 }} | 31={{ #expr: 156 + 2 }} | 32={{ #expr: 156 + 2 }} | 33={{ #expr: 156 + 2 }} | 34={{ #expr: 156 + 2 }} | 35={{ #expr: 156 + 2 }} | 36={{ #expr: 156 + 2 }} | 37={{ #expr: 156 + 2 }} | 38={{ #expr: 156 + 2 }} | 39={{ #expr: 156 + 2 }} | 40={{ #expr: 156 + 2 }} | 41={{ #expr: 156 + 2 }} | 42={{ #expr: 156 + 2 }} | 43={{ #expr: 156 + 2 }} | 44={{ #expr: 156 + 2 }} | 45={{ #expr: 156 + 6 }} | 46={{ #expr: 156 + 2 }} | 47={{ #expr: 156 + 2 }} | 48={{ #expr: 156 + 2 }} | 49={{ #expr: 156 + 2 }} | 50={{ #expr: 156 + 2 }} | 51={{ #expr: 156 + 2 }} | 52={{ #expr: 156 + 2 }} | 53={{ #expr: 156 + 2 }} | 54={{ #expr: 156 + 2 }} | 55={{ #expr: 156 + 3 }} | 56=156 | #default = 156 }} {{ #if:Agricola, Stephan der Ältere|Agricola, Stephan der Ältere|Stephan Agricola }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 156{{ #if: | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 156 + 16 }} | 2={{ #expr: 156 + 2 }} | 3={{ #expr: 156 + 2 }} | 4={{ #expr: 156 + 2 }} | 5={{ #expr: 156 + 2 }} | 6={{ #expr: 156 + 2 }} | 7={{ #expr: 156 + 2 }} | 8={{ #expr: 156 + 2 }} | 9={{#switch: 156 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 156 < 449 | {{ #expr: 156 + 2 }} | {{ #expr: 156 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 156 + 2 }} | 11={{ #expr: 156 + 2 }} | 12={{ #expr: 156 + 2 }} | 13={{ #expr: 156 + 2 }} | 14={{ #expr: 156 + 2 }} | 15={{ #expr: 156 + 2 }} | 16={{ #expr: 156 + 2 }} | 17={{ #expr: 156 + 2 }} | 18={{ #expr: 156 + 2 }} | 19={{ #expr: 156 + 2 }} | 20={{ #expr: 156 + 2 }} | 21={{ #expr: 156 + 2 }} | 22={{ #expr: 156 + 2 }} | 23={{ #expr: 156 + 2 }} | 24={{ #expr: 156 + 2 }} | 25={{ #expr: 156 + 2 }} | 26={{ #expr: 156 + 2 }} | 27={{ #expr: 156 + 2 }} | 28={{ #expr: 156 + 2 }} | 29={{ #expr: 156 + 2 }} | 30={{ #expr: 156 + 2 }} | 31={{ #expr: 156 + 2 }} | 32={{ #expr: 156 + 2 }} | 33={{ #expr: 156 + 2 }} | 34={{ #expr: 156 + 2 }} | 35={{ #expr: 156 + 2 }} | 36={{ #expr: 156 + 2 }} | 37={{ #expr: 156 + 2 }} | 38={{ #expr: 156 + 2 }} | 39={{ #expr: 156 + 2 }} | 40={{ #expr: 156 + 2 }} | 41={{ #expr: 156 + 2 }} | 42={{ #expr: 156 + 2 }} | 43={{ #expr: 156 + 2 }} | 44={{ #expr: 156 + 2 }} | 45={{ #expr: 156 + 6 }} | 46={{ #expr: 156 + 2 }} | 47={{ #expr: 156 + 2 }} | 48={{ #expr: 156 + 2 }} | 49={{ #expr: 156 + 2 }} | 50={{ #expr: 156 + 2 }} | 51={{ #expr: 156 + 2 }} | 52={{ #expr: 156 + 2 }} | 53={{ #expr: 156 + 2 }} | 54={{ #expr: 156 + 2 }} | 55={{ #expr: 156 + 3 }} | 56=156 | #default = 156 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: + 16 }} | 2={{ #expr: + 2 }} | 3={{ #expr: + 2 }} | 4={{ #expr: + 2 }} | 5={{ #expr: + 2 }} | 6={{ #expr: + 2 }} | 7={{ #expr: + 2 }} | 8={{ #expr: + 2 }} | 9={{#switch: | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: < 449 | {{ #expr: + 2 }} | {{ #expr: + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: + 2 }} | 11={{ #expr: + 2 }} | 12={{ #expr: + 2 }} | 13={{ #expr: + 2 }} | 14={{ #expr: + 2 }} | 15={{ #expr: + 2 }} | 16={{ #expr: + 2 }} | 17={{ #expr: + 2 }} | 18={{ #expr: + 2 }} | 19={{ #expr: + 2 }} | 20={{ #expr: + 2 }} | 21={{ #expr: + 2 }} | 22={{ #expr: + 2 }} | 23={{ #expr: + 2 }} | 24={{ #expr: + 2 }} | 25={{ #expr: + 2 }} | 26={{ #expr: + 2 }} | 27={{ #expr: + 2 }} | 28={{ #expr: + 2 }} | 29={{ #expr: + 2 }} | 30={{ #expr: + 2 }} | 31={{ #expr: + 2 }} | 32={{ #expr: + 2 }} | 33={{ #expr: + 2 }} | 34={{ #expr: + 2 }} | 35={{ #expr: + 2 }} | 36={{ #expr: + 2 }} | 37={{ #expr: + 2 }} | 38={{ #expr: + 2 }} | 39={{ #expr: + 2 }} | 40={{ #expr: + 2 }} | 41={{ #expr: + 2 }} | 42={{ #expr: + 2 }} | 43={{ #expr: + 2 }} | 44={{ #expr: + 2 }} | 45={{ #expr: + 6 }} | 46={{ #expr: + 2 }} | 47={{ #expr: + 2 }} | 48={{ #expr: + 2 }} | 49={{ #expr: + 2 }} | 50={{ #expr: + 2 }} | 51={{ #expr: + 2 }} | 52={{ #expr: + 2 }} | 53={{ #expr: + 2 }} | 54={{ #expr: + 2 }} | 55={{ #expr: + 3 }} | 56= | #default = }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: + 16 }} | 2={{ #expr: + 2 }} | 3={{ #expr: + 2 }} | 4={{ #expr: + 2 }} | 5={{ #expr: + 2 }} | 6={{ #expr: + 2 }} | 7={{ #expr: + 2 }} | 8={{ #expr: + 2 }} | 9={{#switch: | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: < 449 | {{ #expr: + 2 }} | {{ #expr: + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: + 2 }} | 11={{ #expr: + 2 }} | 12={{ #expr: + 2 }} | 13={{ #expr: + 2 }} | 14={{ #expr: + 2 }} | 15={{ #expr: + 2 }} | 16={{ #expr: + 2 }} | 17={{ #expr: + 2 }} | 18={{ #expr: + 2 }} | 19={{ #expr: + 2 }} | 20={{ #expr: + 2 }} | 21={{ #expr: + 2 }} | 22={{ #expr: + 2 }} | 23={{ #expr: + 2 }} | 24={{ #expr: + 2 }} | 25={{ #expr: + 2 }} | 26={{ #expr: + 2 }} | 27={{ #expr: + 2 }} | 28={{ #expr: + 2 }} | 29={{ #expr: + 2 }} | 30={{ #expr: + 2 }} | 31={{ #expr: + 2 }} | 32={{ #expr: + 2 }} | 33={{ #expr: + 2 }} | 34={{ #expr: + 2 }} | 35={{ #expr: + 2 }} | 36={{ #expr: + 2 }} | 37={{ #expr: + 2 }} | 38={{ #expr: + 2 }} | 39={{ #expr: + 2 }} | 40={{ #expr: + 2 }} | 41={{ #expr: + 2 }} | 42={{ #expr: + 2 }} | 43={{ #expr: + 2 }} | 44={{ #expr: + 2 }} | 45={{ #expr: + 6 }} | 46={{ #expr: + 2 }} | 47={{ #expr: + 2 }} | 48={{ #expr: + 2 }} | 49={{ #expr: + 2 }} | 50={{ #expr: + 2 }} | 51={{ #expr: + 2 }} | 52={{ #expr: + 2 }} | 53={{ #expr: + 2 }} | 54={{ #expr: + 2 }} | 55={{ #expr: + 3 }} | 56= | #default = }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 156 + 16 }} | 2={{ #expr: 156 + 2 }} | 3={{ #expr: 156 + 2 }} | 4={{ #expr: 156 + 2 }} | 5={{ #expr: 156 + 2 }} | 6={{ #expr: 156 + 2 }} | 7={{ #expr: 156 + 2 }} | 8={{ #expr: 156 + 2 }} | 9={{#switch: 156 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 156 < 449 | {{ #expr: 156 + 2 }} | {{ #expr: 156 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 156 + 2 }} | 11={{ #expr: 156 + 2 }} | 12={{ #expr: 156 + 2 }} | 13={{ #expr: 156 + 2 }} | 14={{ #expr: 156 + 2 }} | 15={{ #expr: 156 + 2 }} | 16={{ #expr: 156 + 2 }} | 17={{ #expr: 156 + 2 }} | 18={{ #expr: 156 + 2 }} | 19={{ #expr: 156 + 2 }} | 20={{ #expr: 156 + 2 }} | 21={{ #expr: 156 + 2 }} | 22={{ #expr: 156 + 2 }} | 23={{ #expr: 156 + 2 }} | 24={{ #expr: 156 + 2 }} | 25={{ #expr: 156 + 2 }} | 26={{ #expr: 156 + 2 }} | 27={{ #expr: 156 + 2 }} | 28={{ #expr: 156 + 2 }} | 29={{ #expr: 156 + 2 }} | 30={{ #expr: 156 + 2 }} | 31={{ #expr: 156 + 2 }} | 32={{ #expr: 156 + 2 }} | 33={{ #expr: 156 + 2 }} | 34={{ #expr: 156 + 2 }} | 35={{ #expr: 156 + 2 }} | 36={{ #expr: 156 + 2 }} | 37={{ #expr: 156 + 2 }} | 38={{ #expr: 156 + 2 }} | 39={{ #expr: 156 + 2 }} | 40={{ #expr: 156 + 2 }} | 41={{ #expr: 156 + 2 }} | 42={{ #expr: 156 + 2 }} | 43={{ #expr: 156 + 2 }} | 44={{ #expr: 156 + 2 }} | 45={{ #expr: 156 + 6 }} | 46={{ #expr: 156 + 2 }} | 47={{ #expr: 156 + 2 }} | 48={{ #expr: 156 + 2 }} | 49={{ #expr: 156 + 2 }} | 50={{ #expr: 156 + 2 }} | 51={{ #expr: 156 + 2 }} | 52={{ #expr: 156 + 2 }} | 53={{ #expr: 156 + 2 }} | 54={{ #expr: 156 + 2 }} | 55={{ #expr: 156 + 3 }} | 56=156 | #default = 156 }} + 1 }} | f|–}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Agricola, Stephan der Ältere||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 104
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 121689654
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|121689654}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 526096 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 526096 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- Theodor Kolde: Realenzyklopädie für protestantische Theologie und Kirche (RE), Bd. 1 (1896), S. 253–255
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}Stephan Agricola. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:1|. Band 1, Bautz, {{#switch:1
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:62|, Sp. 62}}{{#if:|, Sp. {{#iferror:{{#expr:{{{spalten}}}}}|{{{spalten}}}|{{#expr:1*{{{spalten}}}*0}}–{{#expr:-(0*{{{spalten}}}*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20080303182753/http://www.bautz.de/bbkl/a/agricola_s_d_ae.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}
- Hans-Michael Körner (Hrsg.): Große Bayerische Biographische Enzyklopädie. De Gruyter Saur, Berlin/New York 2005, Reprint 2010, S. 18
- {{#if:Ma| {{#switch: Ma
|Ay = Karl-Ludwig Ay |Bl = Werner K. Blessing |Bo = Erika Bosl |Br = Markus Brantl |RvB = Rüdiger vom Bruch |Ch = Günter Christ |Fr = Jutta Franke |Gr = Walter Grasser |Hö = Manfred Hörner |Ja = Joachim Jahn |Ka = Hatto Kallfelz |Kl = Lieselotte Klemmer |Kr = Alfred Krinner |La = Hannes Lambacher |Mai = Lorenz Maier |Ma = Kurt Malisch |MM = Marion Maurer |RAM = Rainer Albert Müller |Mü = Winfried Müller |M-L = Elisabeth Müller-Luckner |Na = Erwin Naimer |Pa = Ina-Ulrike Paul |Pu = Uwe Puschner |Ra = Wolfgang Rappel |rr = Rudolf Reiser |Ri = Elisabeth Richter |S = Detlev Schröder |Za = Ulrich Zangenfeind |Ma }}: }}{{#if:Agricola, Stephan|Agricola, Stephan|Stephan Agricola}}. In: Karl Bosl (Hrsg.): Bosls bayerische Biographie. {{#switch: 1 |1=Pustet, Regensburg 1983, ISBN 3-7917-0792-2, |2=Ergänzungsband. 1000 Persönlichkeiten aus 15 Jahrhunderten. Pustet, Regensburg 1988, ISBN 3-7917-1153-9, }} S. 8{{ #if:8 | {{ #ifexpr: 8 != 8 |{{ #ifexpr: 8 = {{ #expr: 8 + 1 }} | f.|–8}}|}}}} (#expr: 8 + 16 }}&band=1 Digitalisat{{#if:
|, Stand: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
}}{{#if:
|, abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{Abruf}}}}}
}}).
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 121689654no202303020618085351 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 121689654 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 121689654 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2023030206 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2023030206 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 18085351 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 18085351 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Agricola, Stephan | {{#if: Stephan Kastenpaur | {{#if: deutscher Theologe und Reformator | {{#if: um 1491 | {{#if: Abensberg | {{#if: 10. April 1547 oder 11. April 1547 | {{#if: Eisleben || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Agricola, Stephan
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Stephan Kastenpaur
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | deutscher Theologe und Reformator
}} |
| GEBURTSDATUM | um 1491
}} |
| GEBURTSORT | Abensberg
}} |
| STERBEDATUM | 10. April 1547 oder 11. April 1547
}} |
| STERBEORT | Eisleben
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Lutherischer Theologe (16. Jahrhundert)
- Lutherischer Geistlicher (16. Jahrhundert)
- Reformator
- Person (Hof, Saale)
- Person des Christentums (Augsburg)
- Person um Martin Luther
- Deutscher
- Geboren im 15. Jahrhundert
- Gestorben 1547
- Mann