Stanley Prusiner
Stanley Ben Prusiner (* 28. Mai 1942 in Des Moines, Iowa) ist ein US-amerikanischer Biochemiker und Neurologe, der 1997 für die Entdeckung der Prionen, einer neuartigen Klasse von Krankheitserregern, mit dem Nobelpreis für Physiologie oder Medizin ausgezeichnet wurde.
Leben
Prusiner studierte Chemie und Medizin an der University of Pennsylvania. Seine erste klinische Tätigkeit als Arzt führte ihn 1968 an die University of California, San Francisco (UCSF). Er unterbrach die dortige Tätigkeit, um für drei Jahre in den National Institutes of Health (NIH) in Bethesda (Maryland) über Escherichia coli zu forschen. Anschließend setzte er seine neurologische Ausbildung in San Francisco fort. Seit 1974 ist Prusiner Professor für Neurologie an der University of California, San Francisco. 1976 erhielt er ein Forschungsstipendium der Alfred P. Sloan Foundation (Sloan Research Fellowship).
Seit 1983 unterrichtet Prusiner zusätzlich Virologie an der University of California, Berkeley, wo er auch in der Alzheimer-Forschung tätig war, seit 1988 auch Biochemie an der University of California, San Francisco. Am 13. April 2022 berief ihn Papst Franziskus zum Mitglied der Päpstlichen Akademie der Wissenschaften.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Tägliches BulletinPresseamt des Heiligen Stuhls2022-04-13{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:it|de||{{#if:it|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}}%7C%7C}}}}{{#if:Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Nomina di Membro della Pontificia Accademia delle Scienze|lines=0}}||}}}}{{#if: Tägliches Bulletin| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Tägliches Bulletin}}}}{{#if: Presseamt des Heiligen Stuhls| Presseamt des Heiligen Stuhls{{#if: 2022-04-13|,|{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2022-04-13| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2022-04-13|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2022-04-13|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2022-04-13|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2022-04-13Presseamt des Heiligen Stuhls|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:342128||(?)}}}}}}{{#if: 2022-04-13|;}}}}{{#if: 2022-04-13| {{#if:2022-04-13Presseamt des Heiligen Stuhls{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2022-04-13 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2022-04-13|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2022-04-13|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:it|de||{{#if:it|1}}}}|{{#if:Tägliches BulletinPresseamt des Heiligen Stuhls2022-04-13{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:it|it|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|it|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:it|it|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2022-04-13{{#if: 2022-04-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}it|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2022/04/13/0261/00555.html#membro2 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Wirken
Die Bedeutung von Prusiners Forschungsleistung, nämlich der Entdeckung der von ihm so benannten Prionen, liegt in Aufklärungsversuchen der Ursachen einer Reihe seltener verwandter Infektions- und Erbkrankheiten, der sogenannten Prionkrankheiten. Dazu zählen die Creutzfeldt-Jakob-Krankheit (CJD), einschließlich der neuen Variante (vCJD), Kuru, die tödliche familiäre Schlaflosigkeit, das Gerstmann-Sträussler-Scheinker-Syndrom, BSE und Scrapie. Prusiner postulierte, ausgehend von seinen Anfang der 1970er Jahre zusammen mit seinem Expertenteam (darunter David E. Garfin, Daniel P. Stites, William J. Hadlow und Carl M. Eklund) begonnenen Forschungen über Scrapie an der School of Medicine der UCSF,<ref>Stanley B. Prusiner, E. R. Stadtman: The Enzymes of Glutamine Metabolism. In: National Meeting of the American Chemical Society. New York 1972.</ref> bereits 1982 die Bedeutung der Prionen, fand aber zunächst weder Gehör noch Beachtung. Es dauerte über zehn Jahre, bis sich seine Ansicht in den 1990er Jahren auch in der Fachwelt mehrheitlich durchsetzte.
1992 erhielt er gemeinsam mit Detlev Riesner den Max-Planck-Forschungspreis, 1993 einen Gairdner Foundation International Award und den Richard Lounsbery Award. 1994 wurde er mit dem Albert Lasker Award for Basic Medical Research ausgezeichnet. 1995 waren ihm der Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Preis und der Pasarow Award zuerkannt worden, 1996 der Keio Medical Science Prize, 1997 der Prix Charles-Léopold Mayer sowie der Louisa-Gross-Horwitz-Preis und der Zülch-Preis. 2009 wurde ihm die National Medal of Science in den USA zuerkannt. Er ist zudem Mitglied der National Academy of Sciences (1992), der American Academy of Arts and Sciences (1993) und der American Philosophical Society (1998) sowie auswärtiges Mitglied der Serbischen Akademie der Wissenschaften und Künste und der Royal Society.
Literatur
- Gisela Baumgart: Prusiner, Stanley Ben. In: Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner (Hrsg.): Enzyklopädie Medizingeschichte. De Gruyter, Berlin / New York 2005, ISBN 3-11-015714-4, S. 1188.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Kurzbiographie in der Encyclopedia Britannica
- Informationen der Nobelstiftung zur Preisverleihung 1997 an Stanley Prusiner (englisch)
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 14029905Xn/79/103845112781106 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14029905X | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14029905X | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/79/103845 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/79/103845 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 112781106 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 112781106 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Prusiner, Stanley | {{#if: Prusiner, Stanley Ben (vollständiger Name); Prusiner, Stanley B. | {{#if: US-amerikanischer Biochemiker, Neurologe, Nobelpreisträger für Physiologie oder Medizin | {{#if: 28. Mai 1942 | {{#if: Des Moines, USA | {{#if: | {{#if: || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Prusiner, Stanley
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Prusiner, Stanley Ben (vollständiger Name); Prusiner, Stanley B.
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | US-amerikanischer Biochemiker, Neurologe, Nobelpreisträger für Physiologie oder Medizin
}} |
| GEBURTSDATUM | 28. Mai 1942
}} |
| GEBURTSORT | Des Moines, USA
}} |
| STERBEDATUM |
}} |
| STERBEORT |
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Neurologe
- Virologe
- Mediziner (20. Jahrhundert)
- Mediziner (21. Jahrhundert)
- Absolvent der University of Pennsylvania
- Hochschullehrer (University of California, Berkeley)
- Hochschullehrer (University of California, San Francisco)
- Nobelpreisträger für Physiologie oder Medizin
- Max-Planck-Forschungspreisträger
- Mitglied der Serbischen Akademie der Wissenschaften und Künste
- Träger des Albert Lasker Award for Basic Medical Research
- Träger des Canada Gairdner International Award
- Träger des Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Preises
- Träger des Louisa-Gross-Horwitz-Preises
- Mitglied der American Academy of Arts and Sciences
- Mitglied der American Philosophical Society
- Mitglied der National Academy of Sciences
- Mitglied der Päpstlichen Akademie der Wissenschaften
- Auswärtiges Mitglied der Royal Society
- Träger der National Medal of Science
- US-Amerikaner
- Geboren 1942
- Mann