Sessa TI
| [[{{#if:CH-TI|{{#switch:{{#switch: level | continent = Europa | level = 1 | maxlevel= 1 | acronym = TI | top = CH | upper = CH | lemma = Kanton Tessin | admname = Kanton Tessin | admtype = Kanton | 0 = Schweiz | 1 = Tessin | 2 = | map = Schweiz Tessin | flag = CHE Ticino COA.svg | in = im Kanton Tessin
}} |
1|2={{#switch: {{#switch:lemma | name={{#switch: level | continent = europa | level = 1 | maxlevel= 1 | acronym = ti | top = ch | upper = ch | lemma = kanton tessin | admname = kanton tessin | admtype = kanton | 0 = schweiz | 1 = tessin | 2 = | map = schweiz tessin | flag = che ticino coa.svg | in = im kanton tessin
}} |
adm2nd=2 | adm1st=1 | country=0 | #default=lemma
}} |
continent = Europa | level = 1 | maxlevel= 1 | acronym = TI | top = CH | upper = CH | lemma = Kanton Tessin | admname = Kanton Tessin | admtype = Kanton | 0 = Schweiz | 1 = Tessin | 2 = | map = Schweiz Tessin | flag = CHE Ticino COA.svg | in = im Kanton Tessin
}} |
#default={{#switch: lemma | continent = | level = | maxlevel = | acronym = | top = ?? | upper = | admtype = | admtypelink = | admname = | lemma = | 0 = | 1 = | 2 = | map = Erde | flag = Flag of None.svg
}} }}}}]]|Fehler: Bitte gib als Parameter das Kantonskürzel und das Lemma ohne dieses an, in Bremgarten AG z. B.: {{Begriffsklärung Schweizer Kanton|AG|Bremgarten}}}} in der Schweiz. Es wird verwendet, um Verwechslungen mit anderen Einträgen {{#switch:Tessin |
Appenzell Ausserrhoden|Appenzell Innerrhoden|Basel-Landschaft | Bern|Freiburg|Genf|Glarus|Graubünden|Jura|Luzern | Nidwalden|Obwalden|Schaffhausen|Schwyz|Solothurn | Tessin|Thurgau|Uri|Waadt|Wallis|Zug | = {{#if: Sessa|des Namens {{#ifexist:Sessa|Sessa{{#ifeq:Sessa TI|Sessa TI | }}|Sessa}}|}} | des Namens {{#ifexist:Tessin|Tessin{{#ifeq:Sessa TI|Tessin TI | }}|Tessin}}|}}
}} zu vermeiden. |
{{#switch:TI|AG|AI|AR|BE|BL|BS|FR|GE|GL|GR|JU|LU|NE|NW|OW|SG|SH|SO|SZ|TG|TI|UR|VD|VS|ZG|ZH= |#default=}}
Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz
Sessa ist ein Ort in der Gemeinde Tresa im Schweizer Kanton Tessin. Er besteht aus den Ortsteilen La Costa<ref>Giovanni Maria Staffieri: La Costa. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 51, 55.</ref>, Beredino<ref>Giovanni Maria Staffieri: Beredino. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 54, 55.</ref>, Lanera<ref>Giovanni Maria Staffieri: Lanera. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 55.</ref>, Bonzaglio<ref>Giovanni Maria Staffieri: Bonzaglio. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 53, 55.</ref> und Suvino.<ref>Giovanni Maria Staffieri: Suvino. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 53, 55.</ref> Das Dorfbild ist im Inventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz (ISOS) als schützenswertes Ortsbild von nationaler Bedeutung eingestuft.<ref name=":1">{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Sessa|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Sessa}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Sessa}}}}%7C[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Sessa}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Bundesinventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz von nationaler Bedeutung ISOSBundesamt für Kultur BAK2005{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:it|de||{{#if:it|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}}%7C%7C}}}}{{#if:Sessa|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Sessa|lines=0}}||}}}}{{#if: Bundesinventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz von nationaler Bedeutung ISOS| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Bundesinventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz von nationaler Bedeutung ISOS}}}}{{#if: Bundesamt für Kultur BAK| Bundesamt für Kultur BAK{{#if: 2005|,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2005| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2005|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2005|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2005|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2005Bundesamt für Kultur BAK|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:402387||(?)}}}}}}{{#if: 2025-04-27|;}}}}{{#if: 2025-04-27| {{#if:2005Bundesamt für Kultur BAK{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-04-27 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-04-27|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-04-27|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:it|de||{{#if:it|1}}}}|{{#if:Bundesinventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz von nationaler Bedeutung ISOSBundesamt für Kultur BAK2005{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:it|it|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|it|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:it|it|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2005{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}it|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.gisos.bak.admin.ch/sites/4133 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>Vorlage:Tessinerkuenstler</ref>
Bis 2021 bildete Sessa eine eigenständige politische Gemeinde.
Geographie
Das sehr alte Dorf steht auf einer kleinen Anhöhe über dem Prati Vergani genannten schönen Wiesenplan. Sessa befindet sich 5 km nordwestlich von Ponte Tresa TI und 2 km nordöstlich von Cremenaga.
Geschichte
Kaiser Friedrich II. (HRR) erwähnte die Burg von Sessa 1240, die vermutlich im Dorfkern lag. Das Dorf wird urkundlich erstmals erwähnt als Sexa im Jahr 1244<ref name="Trezzini">{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>. Man fand dort römische Münzen und 1929 in der Ortschaft Bonzaglio alte Gräber aus unbekannter Zeit. Die Gemeinde wird 1335 erwähnt; doch bestand im Mittelalter neben der vicinìa (Nachbarschaft) eine Adels-Korporation von capitanei. Man weiss nicht, an welchem Ort das Schloss Sessa stand, vielleicht im südwestlichen Teil des Dorfs, wo noch bedeutende Bauten mit romanischen Kapitälen zu sehen sind.
Das Schloss war 1240 als Reichslehen im Besitz der capitanei de Sessa: Adelige Familie, die schon im 13. Jahrhundert erwähnt wird<ref>{{#ifeq: Marina Bernasconi Reusser|Redaktion||Marina Bernasconi Reusser: }}{{#if:de Sessa|Vorlage:Str replace|Sessa TI}}. In: Historisches Lexikon der Schweiz{{#if: |. {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|}}}}{{#if: 2020-02-02|, abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2020-02-02}}}}.{{#invoke:TemplatePar|valid|1|N>0 |cat= Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= 1= Autor= |opt= 2= Datum= Zugriff= Abruf= |cat= {{#ifeq:0 | 0 |Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS}} |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}</ref>. Sie bildete die Korporation der capitanei oder Edlen von Sessa, die ihre eigene Organisation und eine Patronatskapelle in der frühen Kirche San Martino besass und im 15. Jahrhundert mit den capitanei von Locarno verbunden war. Die Korporation zählte 1508 noch etwa zehn Familien. In der 1. Hälfte des 15. Jahrhunderts hatte das Dorf dem Herzog von Mailand 29 Soldaten zu stellen. Eine Schule wird 1599 erwähnt.<ref name="Trezzini" />
Am 18. April 2021 fusionierte Sessa mit den Gemeinden Croglio, Monteggio und Ponte Tresa zur Gemeinde Tresa.
Bilder
-
Kirche San Martino
-
Hochaltar San Martino
-
Sant'Orsola, Contrada Mons. Celestino Trezzini
-
Sant'Orsola Kirchenraum
-
Oratorio Santa Maria di Corte
-
Santa Maria Kirchenraum
-
Die Via Santa Maria führt von Westen her ins Dorfzentrum.
-
Die Piazza Cav. Giovanni Rossi im Dorfzentrum
-
Die Via Mirabello beginnt an der Piazza da Sora.
-
Sessa von Osten her gesehen
Bevölkerung
<timeline> Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:750 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:800 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1799 text: 1799 bar:1808 text: 1808 bar:1824 text: 1824 bar:1836 text: 1836 bar:1850 text: 1850 bar:1870 text: 1870 bar:1880 text: 1880 bar:1888 text: 1888 bar:1900 text: 1900 bar:1910 text: 1910 bar:1920 text: 1920 bar:1930 text: 1930 bar:1941 text: 1941 bar:1950 text: 1950 bar:1960 text: 1960 bar:1970 text: 1970 bar:1980 text: 1980 bar:1990 text: 1990 bar:2000 text: 2000 bar:2010 text: 2010 bar:2020 text: 2020
PlotData=
color:barra width:23 align:left bar:1799 from:0 till: 372 bar:1808 from:0 till: 396 bar:1824 from:0 till: 507 bar:1836 from:0 till: 593 bar:1850 from:0 till: 621 bar:1870 from:0 till: 593 bar:1880 from:0 till: 613 bar:1888 from:0 till: 636 bar:1900 from:0 till: 625 bar:1910 from:0 till: 626 bar:1920 from:0 till: 567 bar:1930 from:0 till: 547 bar:1941 from:0 till: 461 bar:1950 from:0 till: 452 bar:1960 from:0 till: 404 bar:1970 from:0 till: 402 bar:1980 from:0 till: 442 bar:1990 from:0 till: 554 bar:2000 from:0 till: 635 bar:2010 from:0 till: 658 bar:2020 from:0 till: 673
PlotData=
bar:1799 at: 372 fontsize:S text: 372 shift:(-8,5) bar:1808 at: 396 fontsize:S text: 396 shift:(-8,5) bar:1824 at: 507 fontsize:S text: 507 shift:(-8,5) bar:1836 at: 593 fontsize:S text: 593 shift:(-8,5) bar:1850 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-8,5) bar:1870 at: 593 fontsize:S text: 593 shift:(-8,5) bar:1880 at: 613 fontsize:S text: 613 shift:(-8,5) bar:1888 at: 636 fontsize:S text: 636 shift:(-8,5) bar:1900 at: 625 fontsize:S text: 625 shift:(-8,5) bar:1910 at: 626 fontsize:S text: 626 shift:(-8,5) bar:1920 at: 567 fontsize:S text: 567 shift:(-8,5) bar:1930 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-8,5) bar:1941 at: 461 fontsize:S text: 461 shift:(-8,5) bar:1950 at: 452 fontsize:S text: 452 shift:(-8,5) bar:1960 at: 404 fontsize:S text: 404 shift:(-8,5) bar:1970 at: 402 fontsize:S text: 402 shift:(-8,5) bar:1980 at: 442 fontsize:S text: 442 shift:(-8,5) bar:1990 at: 554 fontsize:S text: 554 shift:(-8,5) bar:2000 at: 635 fontsize:S text: 635 shift:(-8,5) bar:2010 at: 658 fontsize:S text: 658 shift:(-8,5) bar:2020 at: 673 fontsize:S text: 673 shift:(-8,5)
TextData=
fontsize:S pos:(20,20) text:"Quelle: Bundesamt für Statistik: Volkszählungsdaten"
</timeline>Einwohnerzahlen: Volkszählungsdaten<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Martin Schuler|Martin Schuler: }}{{#if:|{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}]{{#if:CSV; 34 kB| (CSV; 34 kB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}]}}{{#if:CSV; 34 kB| (CSV; 34 kB{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}}%7C%7C}}}}{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Bundesamt für Statistik, Neuchâtel| Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#if: 2023-06-16|,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2023-06-16| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2023-06-16|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:402387||(?)}}}}}}{{#if: 2025-04-27|;}}}}{{#if: 2025-04-27| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-04-27 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-04-27|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-04-27|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if:CSV; 34 kB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2023-06-16{{#if: 2025-04-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>Vorlage:Internetquelle</ref>
im 21. Jahrhundert entwickelten sich die Einwohnerzahlen wie folgt:
<timeline> Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:550 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:800 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:2000 text:2000 bar:2005 text:2005 bar:2006 text:2006 bar:2007 text:2007 bar:2008 text:2008 bar:2009 text:2009 bar:2010 text:2010 bar:2011 text:2011 bar:2012 text:2012 bar:2014 text:2014 bar:2016 text:2016 bar:2018 text:2018 bar:2020 text:2020
PlotData=
color:barra width:23 align:left
bar:2000 from: 0 till:604 bar:2005 from: 0 till:605 bar:2006 from: 0 till:612 bar:2007 from: 0 till:625 bar:2008 from: 0 till:627 bar:2009 from: 0 till:653 bar:2010 from: 0 till:658 bar:2011 from: 0 till:671 bar:2012 from: 0 till:681 bar:2014 from: 0 till:682 bar:2016 from: 0 till:703 bar:2018 from: 0 till:687 bar:2020 from: 0 till:673
PlotData=
bar:2000 at:604 fontsize:S text: 604 shift:(-8,5) bar:2005 at:605 fontsize:S text: 605 shift:(-8,5) bar:2006 at:612 fontsize:S text: 612 shift:(-8,5) bar:2007 at:625 fontsize:S text: 625 shift:(-8,5) bar:2008 at:627 fontsize:S text: 627 shift:(-8,5) bar:2009 at:653 fontsize:S text: 653 shift:(-8,5) bar:2010 at:658 fontsize:S text: 658 shift:(-8,5) bar:2011 at:671 fontsize:S text: 671 shift:(-8,5) bar:2012 at:681 fontsize:S text: 681 shift:(-8,5) bar:2014 at:682 fontsize:S text: 682 shift:(-8,5) bar:2016 at:703 fontsize:S text: 703 shift:(-8,5) bar:2018 at:682 fontsize:S text: 687 shift:(-8,5) bar:2020 at:673 fontsize:S text: 673 shift:(-8,5)
TextData=
fontsize:S pos:(20,20) text:Quelle STAT-TAB
</timeline>
Sehenswürdigkeiten
Contrada Mons. Celestino Trezzini 14
{{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}} Das Dorfbild ist im Inventar der schützenswerten Ortsbilder der Schweiz (ISOS) als schützenswertes Ortsbild von nationaler Bedeutung eingestuft.<ref name=":1" />
- Propsteikirche San Martino, erstmals 1288 erwähnt; in der 1. Hälfte des 15. Jahrhunderts hatte sie einen Rektor. Der heutige Kirchenbau entstand 1609–1630 und wurde 1696 geweiht. Im Innern ein Hochaltar aus geschnitztem Holz mit reichgeschmücktem monumentalem Tabernakel, um 1670, ausgeführt von Antonio Pini von Bellagio und Carlo Antonio Ramponi von Sessa. Sehenswertes Baptisterium mit geschnitztem Holzaltar<ref name="Trezzini" /><ref name="Martinoli">Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0, S. 410–411.</ref> von Carlo Antonio Ramponi von Monteggio und Antonio Pini von Bellagio
- Tribunale oder Casa dei Landfogti, 1601 im Renaissance-Stil erbaut: das sogenannte Landvogthaus resp. ehemalige Gerichtsgebäude enthält Fresken und Wappen der Vögte Püntener<ref name="Trezzini" /><ref name="Martinoli" />
- Kirche Sant’Orsola, beendigt 1602, beherbergt das Gemälde Sant’Orsola e le undicimila vergini des Malers Guglielmo Caccia genannt il Moncalvo<ref name="Martinoli" />
- Oratorium Santa Maria di Corte, gegründet 1334, umgebaut zwischen 1684 und 1692<ref name="Martinoli" /> mit Fassadenfresko Madonna col Bambino, eine Kopie der Piccola Madonna Cowper von Raffael<ref>Mariusz Karpowicz: Raffaello a Sessa. In: Arte&Storia. Edizioni Ticino Management, 7. Jahrgang, Nummer 31, Lugano 2006, S. 52–55.</ref>
- Wohnhaus Marchesi-De Sexa mit Stuckarbeit an der Fassade<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus Casa del Torchio mit alter Traubenpresse<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus Ca’ di Sciori<ref name="Martinoli" />
- Oratorium Santa Lucia im Ortsteil Suvino, erstmals 1599 erwähnt, neugebaut 1638 und restauriert 1812–1818<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus Trezzini im Ortsteil Lanera<ref name="Martinoli" />
- Oratorium San Rocco im Ortsteil Beredìno, 1599 im Bau<ref name="Martinoli" />
- Wohnhaus Rossi im Ortsteil Beredìno<ref name="Martinoli" />
Kultur
- Museo di Sessa e Monteggio, begründet von Giuseppe Zanetti
- Museo della Miniera d’Oro
- Mappa della miniera di Sessa e Astano auf lanostrastoria.ch/entries/
- Kinomuseum Kinomuseum. In: grappoli.ch
Sport
- Associazione Sportiva Sessa<ref>Associazione Sportiva Sessa auf chalcio.com</ref>
Tourismus
Von 1957 bis 1960 liess die Gewerkschaft VPOD das Feriendorf I Grappoli errichten, entworfen von den Architekten Manuel Pauli und August Volland, mit Bungalows und einem Hotel mit Restaurant.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> 1972 wurde neben dem Feriendorf ein Freibad eröffnet, finanziert durch den VPOD, die damalige Gemeinde Sessa sowie einige umliegende Gemeinden und den Verkehrsverein des Malcantone.
Persönlichkeiten
Literatur
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}} (u. a. über das Feriendorf I Grappoli in Sessa)
- Francesco Bertogliatti: Profilo storico di Sessa. Bertogliatti-Emo Cavalleri, Chiasso-Como 1942.
- Virgilio Chiesa: Sessa. In: Lineamenti storici del Malcantone. Tipografia Gaggini-Bizzozero, Lugano 1961; derselbe: Sessa. Edilizia-Storia-Arte-Tradizione. In: Almanacco Malcantonese. Tipografia La Malcantonese, Agno 1961.
- Vorlage:HLS
- Simona Martinoli u. a.: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0, S. 410–411.
- Ersilia Tettamanti: Il Piccolo di Sessa. In: Rivista di Lugano. Lugano 7. Januar 2011.
- Giovanni Maria Staffieri: Sessa. In: Malcantone. Testimonianze culturali nei comuni malcantonesi. Lugano-Agno 1985, S. 47, 50–55.
- Celestino Trezzini: Sessa. Digitalisat In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 6: Saint Gelin – Tingry. Attinger, Neuenburg 1931, S. 353.
Weblinks
- Offizielle Website der Gemeinde Tresa
- Amt für Statistik des Kantons Tessin: Sessa (italienisch)
- Offizielle Website der Gemeinde Tresa
- Amt für Statistik des Kantons Tessin: Tresa (italienisch)
- Tresa-Sessa: Kulturgüterinventar des Kantons Tessin
- Vorlage:ISOS
- Le miniere del Malcantone auf lanostrastoria.ch/galleries/
- 25. Mai 1496 Vermietung in Lugano: Giovanni Donato Robbiani di Lugano del fu Princivallo, abitante a Lugano, investe a titolo di enfiteusi ed eredità perpetua Bartolomeo di Sessa del fu Baldassarre e Giovanni suo figlio, abitanti a Sessa (italienisch) auf ti.ch/archivio-pergamene (abgerufen am 22. Januar 2017).
Einzelnachweise
<references responsive />
- Seiten mit nicht-numerischen formatnum-Argumenten
- Wikipedia:Maximale Seitengröße durch Vorlageneinbindungen überschritten
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Ort im Kanton Tessin
- Ehemalige politische Gemeinde in der Schweiz
- Ortsbild von nationaler Bedeutung im Kanton Tessin
- Ersterwähnung 1240
- Tresa TI
- Gemeindeauflösung 2021