Zum Inhalt springen

Sabazios

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Manosabazia3.jpg
Sabazios-Hand im Museo Nacional de Arqueología Subacuática in Cartagena

Sabazios (Vorlage:GrcS), auch Sabadios oder Sabazius, war eine wahrscheinlich kleinasiatische (phrygische?) oder phönizische, von Griechen und Römern angenommene und mit Dionysos und Zagreus<ref>https://www.theoi.com/Georgikos/Zagreus.html</ref> in Verbindung gebrachte Gottheit. In Pergamon hat Attalos III. Zeus Sabazios zur Verehrung gebracht.<ref>Wolfgang Fauth: Sabazios. In: Der Kleine Pauly. Bd. 4, dtv, München 1979, Sp. 1479.</ref>

Mythologie

Sabazios gilt nach Diodor als Sohn des Zeus und der Persephone.<ref>Diodor 4,4, vgl. auch Diodor 3,64</ref> Er galt demnach als Gott des Ackerbaus und soll als erster Ochsen vor den Pflug gespannt haben. Demnach wurde er mit Hörnern dargestellt. Auch die Geburtshilfe gehörte zu seinen Zuständigkeiten.

Nachdem Sabazios (Zagreus) von den Titanen zerstückelt wurde, folgte seine Wiederauferstehung als Dionysos. Man sah in ihm den Repräsentanten des blühenden Lebens der Natur, das dem Tod verfällt und immer wieder erwacht. Als Sinnbild dieser jährlichen Erneuerung der Natur war die Schlange das ihm eigentümliche Symbol.

Der Sabazioskult war orgiastisch, nach Diodor fanden die Kulthandlungen in der Nacht statt. Die höher Gebildeten zur Zeit des Demosthenes hielten sich vom Sabaziuskult fern. Die Verehrung der Gottheit gelangte von Kleinasien nach Thrakien und kam gegen Ende des 5. Jahrhunderts v. Chr. nach Athen. In der römischen Kaiserzeit verbreitete er sich im Westen des Reiches.

Archäologie

Eine größere mit dem Gott verbundene Fundgattung sind die so genannten Sabaziushände. Auf diesen können Attribute wie landwirtschaftliche Geräte (Pflug, Joch), eine Leiter, eine Waage, Erdtiere (Schlange, Eidechse, Kröte, Schildkröte), ein Pinienzapfen, ein Rabe, ein Altar, eine Flöte, eine stillende Mutter in einer Grotte und weitere vertreten sein.

Literatur

| 1,1=1886 | 1,2=1890 | 2,1=1894 | 2,2=1897 | 3,1=1902 | 3,2=1909 | 4=1915 | 5=1924 | 6=1937 | #default = 4 }}{{#if:231|, Sp. 231{{#if:264|{{#ifexpr:231<>264|{{#ifexpr: 231+1=264| f.|–264}}}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}} ([{{#switch: 4 | 1,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi11rosc/page/{{#if:231%7C{{#ifexpr:993<=231|{{#expr:floor((231+1)/2)+2}}|{{#expr:floor((231+1)/2)}}}}|n0}}/mode/1up | 1,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi12rosc/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231-1433)/2)+4}}%7Cn1}}/mode/1up | 2,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0201rosc/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231+27)/2)}}%7Cn5}}/mode/1up | 2,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0202rosc/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231-1775)/2)+9}}%7Cn9}}/mode/1up | 3,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0301rosc/page/{{#if:231%7C{{#expr:floor((231+1)/2) {{#ifexpr:54<231 and 231 <=142|+2}} {{#ifexpr:142<231 and 231 <=374|+4}} {{#ifexpr:374<231 and 231 <=426|+6}} {{#ifexpr:426<231 and 231 <=526|+8}} {{#ifexpr:526<231 and 231 <=974|+10}} {{#ifexpr:974<231 and 231 <=1570|+8}} {{#ifexpr:1570<231 |+10}} }}|n5}}/mode/1up | 3,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0302rosc/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231-1663)/2)+7}}%7Cn5}}/mode/1up | 4=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle04roscuoft/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 5=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle05rosc/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 6=https://www.archive.org/details/roscher1/Roscher67UZSuppl/page/{{#if:231%7Cn{{#expr:floor((231+5)/2)+1}}%7Cn0}}/mode/1up | #default = 4 }} Digitalisat]).{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:Roscher |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Roscher |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#switch: 4 | 1,1 | 1,2 | 2,1 | 2,2 | 3,1 | 3,2 | 4 | 5 | 6= | #default = Vorlage:Roscher: Ungültige Bandnummer. }}

| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band I A,2 }}, Stuttgart {{#switch: I A,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963

| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972

| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978

|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980

| #default = 1893ff. }}{{#if:1540|, {{#ifeq: I A,2|R|S.|Sp.}} 1540{{#if:1541|{{#ifexpr:1540<>1541|{{#ifexpr: 1540+1=1541| f{{#if:|.}}|–1541}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:I A,2|{{#switch: I A,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV

| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A

| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV

|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}

  • Maarten J. Vermaseren, Eugene N. Lane: Corpus cultus Iovis Sabazii (CCIS) (= Études préliminaires aux religions orientales dans l’empire romain 100). 3 Bände. Brill, Leiden 1983–1989.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Sabazios|Sabazios|Sabazios}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:Sabazios|Sabazios|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Sabazios

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|sabazios|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Anmerkungen

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118604473sh8511617557407461 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118604473 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118604473 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: sh85116175 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: sh85116175 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 57407461 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 57407461 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung