Possessorischer Besitzschutzanspruch
Der possessorische Besitzschutzanspruch (lat.: possessio = Besitz; possessor = Besitzer) bezeichnet einen sachenrechtlichen Anspruch, der den Besitz schützt und aus dem faktischen Besitz folgt.
Inhalt des Anspruches und Anspruchsgrundlagen
Durch den Anspruch kann der Besitzer sich gegen eine widerrechtliche Besitzentziehung und Besitzstörung zur Wehr setzen.
Anspruchsteller kann dabei der unmittelbare Besitzer, der mittelbare Besitzer sowie der Teil- und Mitbesitzer sein. Dem Besitzdiener hingegen stehen nur die Selbshilferechte zu. Der Anspruch ist unabhängig davon, ob der Besitzer ein Recht zum Besitz hat oder nicht. Der Anspruchsgegner ist von der Art der Besitzbeinträchtigung abhängig.
Das Bürgerliche Gesetzbuch kennt dabei den Anspruch auf Wiedereinräumung des Besitzes gemäß {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 861
|aeg=§ 861
|ao=§ 861
|bbg=§ 861
|bbig=§ 861
|bdsg=§ 861
|besüg=§ 861
|bostrab=§ 861
|bpersvg=§ 861
|brkg=§ 861
|btmg=§ 861
|bukg=§ 861
|bwo=§ 861
|eggvg=§ 861
|erbstg=§ 861
|estdv=§ 861
|gkg=§ 861
|mabv=§ 861
|owig=§ 861
|sgb i=§ 861
|sgb ii=§ 861
|sgb iii=§ 861
|sgb iv=§ 861
|sgb v=§ 861
|sgb vi=§ 861
|sgb vii=§ 861
|sgb viii=§ 861
|sgb ix=§ 861
|sgb x=§ 861
|sgb xi=§ 861
|sgb xii=§ 861
|stvo=§ 861
|stvzo=§ 861
|ustg=§ 861
|ustdv=§ 861
|uwg=§ 861
|weg=§ 861
|#default=§ 861
}}
|be=§ 861
|bw=§ 861
|hh=§ 861
|mv=§ 861
|ni=[1]
|rlp
|rp|rlp=§ 861
|sh=§ 861
|st=§ 861
|th=§ 861
|by=§ 861
|bb=§ 861
|hb=§ 861
|he=§ 861
|nw=§ 861
|sl=§ 861
|revosax=§ 861
|dejure=§ 861
|buzer=§ 861
|RIS-B={{#if:
|§ 861
|§ 861
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 861
|§ 861
}}
|LI={{#if:
|§ 861
|§ 861]
}}
||leer=§ 861[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 861[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 861||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} BGB, auf Beseitigung einer Störung gemäß {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 862
|aeg=§ 862
|ao=§ 862
|bbg=§ 862
|bbig=§ 862
|bdsg=§ 862
|besüg=§ 862
|bostrab=§ 862
|bpersvg=§ 862
|brkg=§ 862
|btmg=§ 862
|bukg=§ 862
|bwo=§ 862
|eggvg=§ 862
|erbstg=§ 862
|estdv=§ 862
|gkg=§ 862
|mabv=§ 862
|owig=§ 862
|sgb i=§ 862
|sgb ii=§ 862
|sgb iii=§ 862
|sgb iv=§ 862
|sgb v=§ 862
|sgb vi=§ 862
|sgb vii=§ 862
|sgb viii=§ 862
|sgb ix=§ 862
|sgb x=§ 862
|sgb xi=§ 862
|sgb xii=§ 862
|stvo=§ 862
|stvzo=§ 862
|ustg=§ 862
|ustdv=§ 862
|uwg=§ 862
|weg=§ 862
|#default=§ 862
}}
|be=§ 862
|bw=§ 862
|hh=§ 862
|mv=§ 862
|ni=[2]
|rlp
|rp|rlp=§ 862
|sh=§ 862
|st=§ 862
|th=§ 862
|by=§ 862
|bb=§ 862
|hb=§ 862
|he=§ 862
|nw=§ 862
|sl=§ 862
|revosax=§ 862
|dejure=§ 862
|buzer=§ 862
|RIS-B={{#if:
|§ 862
|§ 862
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 862
|§ 862
}}
|LI={{#if:
|§ 862
|§ 862]
}}
||leer=§ 862[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 862[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 862||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} BGB und auf Abholung der Sache gemäß {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 867
|aeg=§ 867
|ao=§ 867
|bbg=§ 867
|bbig=§ 867
|bdsg=§ 867
|besüg=§ 867
|bostrab=§ 867
|bpersvg=§ 867
|brkg=§ 867
|btmg=§ 867
|bukg=§ 867
|bwo=§ 867
|eggvg=§ 867
|erbstg=§ 867
|estdv=§ 867
|gkg=§ 867
|mabv=§ 867
|owig=§ 867
|sgb i=§ 867
|sgb ii=§ 867
|sgb iii=§ 867
|sgb iv=§ 867
|sgb v=§ 867
|sgb vi=§ 867
|sgb vii=§ 867
|sgb viii=§ 867
|sgb ix=§ 867
|sgb x=§ 867
|sgb xi=§ 867
|sgb xii=§ 867
|stvo=§ 867
|stvzo=§ 867
|ustg=§ 867
|ustdv=§ 867
|uwg=§ 867
|weg=§ 867
|#default=§ 867
}}
|be=§ 867
|bw=§ 867
|hh=§ 867
|mv=§ 867
|ni=[3]
|rlp
|rp|rlp=§ 867
|sh=§ 867
|st=§ 867
|th=§ 867
|by=§ 867
|bb=§ 867
|hb=§ 867
|he=§ 867
|nw=§ 867
|sl=§ 867
|revosax=§ 867
|dejure=§ 867
|buzer=§ 867
|RIS-B={{#if:
|§ 867
|§ 867
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 867
|§ 867
}}
|LI={{#if:
|§ 867
|§ 867]
}}
||leer=§ 867[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 867[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 867||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} BGB.
Eingeschränkt sind diese Ansprüche unter anderem wegen Zeitablaufes ({{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 864
|aeg=§ 864
|ao=§ 864
|bbg=§ 864
|bbig=§ 864
|bdsg=§ 864
|besüg=§ 864
|bostrab=§ 864
|bpersvg=§ 864
|brkg=§ 864
|btmg=§ 864
|bukg=§ 864
|bwo=§ 864
|eggvg=§ 864
|erbstg=§ 864
|estdv=§ 864
|gkg=§ 864
|mabv=§ 864
|owig=§ 864
|sgb i=§ 864
|sgb ii=§ 864
|sgb iii=§ 864
|sgb iv=§ 864
|sgb v=§ 864
|sgb vi=§ 864
|sgb vii=§ 864
|sgb viii=§ 864
|sgb ix=§ 864
|sgb x=§ 864
|sgb xi=§ 864
|sgb xii=§ 864
|stvo=§ 864
|stvzo=§ 864
|ustg=§ 864
|ustdv=§ 864
|uwg=§ 864
|weg=§ 864
|#default=§ 864
}}
|be=§ 864
|bw=§ 864
|hh=§ 864
|mv=§ 864
|ni=[4]
|rlp
|rp|rlp=§ 864
|sh=§ 864
|st=§ 864
|th=§ 864
|by=§ 864
|bb=§ 864
|hb=§ 864
|he=§ 864
|nw=§ 864
|sl=§ 864
|revosax=§ 864
|dejure=§ 864
|buzer=§ 864
|RIS-B={{#if:
|§ 864
|§ 864
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 864
|§ 864
}}
|LI={{#if:
|§ 864
|§ 864]
}}
||leer=§ 864[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 864[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 864||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} Abs. 1 BGB) und Feststellung eines Rechtes zum Besitz durch rechtskräftiges Urteil ({{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 864
|aeg=§ 864
|ao=§ 864
|bbg=§ 864
|bbig=§ 864
|bdsg=§ 864
|besüg=§ 864
|bostrab=§ 864
|bpersvg=§ 864
|brkg=§ 864
|btmg=§ 864
|bukg=§ 864
|bwo=§ 864
|eggvg=§ 864
|erbstg=§ 864
|estdv=§ 864
|gkg=§ 864
|mabv=§ 864
|owig=§ 864
|sgb i=§ 864
|sgb ii=§ 864
|sgb iii=§ 864
|sgb iv=§ 864
|sgb v=§ 864
|sgb vi=§ 864
|sgb vii=§ 864
|sgb viii=§ 864
|sgb ix=§ 864
|sgb x=§ 864
|sgb xi=§ 864
|sgb xii=§ 864
|stvo=§ 864
|stvzo=§ 864
|ustg=§ 864
|ustdv=§ 864
|uwg=§ 864
|weg=§ 864
|#default=§ 864
}}
|be=§ 864
|bw=§ 864
|hh=§ 864
|mv=§ 864
|ni=[5]
|rlp
|rp|rlp=§ 864
|sh=§ 864
|st=§ 864
|th=§ 864
|by=§ 864
|bb=§ 864
|hb=§ 864
|he=§ 864
|nw=§ 864
|sl=§ 864
|revosax=§ 864
|dejure=§ 864
|buzer=§ 864
|RIS-B={{#if:
|§ 864
|§ 864
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 864
|§ 864
}}
|LI={{#if:
|§ 864
|§ 864]
}}
||leer=§ 864[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 864[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 864||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} Abs. 2 BGB).
Abgrenzung zu den Selbsthilferechten des Besitzers
In Abgrenzung zu den Selbsthilferechten des Besitzers und Besitzdieners ({{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 859
|aeg=§ 859
|ao=§ 859
|bbg=§ 859
|bbig=§ 859
|bdsg=§ 859
|besüg=§ 859
|bostrab=§ 859
|bpersvg=§ 859
|brkg=§ 859
|btmg=§ 859
|bukg=§ 859
|bwo=§ 859
|eggvg=§ 859
|erbstg=§ 859
|estdv=§ 859
|gkg=§ 859
|mabv=§ 859
|owig=§ 859
|sgb i=§ 859
|sgb ii=§ 859
|sgb iii=§ 859
|sgb iv=§ 859
|sgb v=§ 859
|sgb vi=§ 859
|sgb vii=§ 859
|sgb viii=§ 859
|sgb ix=§ 859
|sgb x=§ 859
|sgb xi=§ 859
|sgb xii=§ 859
|stvo=§ 859
|stvzo=§ 859
|ustg=§ 859
|ustdv=§ 859
|uwg=§ 859
|weg=§ 859
|#default=§ 859
}}
|be=§ 859
|bw=§ 859
|hh=§ 859
|mv=§ 859
|ni=[6]
|rlp
|rp|rlp=§ 859
|sh=§ 859
|st=§ 859
|th=§ 859
|by=§ 859
|bb=§ 859
|hb=§ 859
|he=§ 859
|nw=§ 859
|sl=§ 859
|revosax=§ 859
|dejure=§ 859
|buzer=§ 859
|RIS-B={{#if:
|§ 859
|§ 859
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 859
|§ 859
}}
|LI={{#if:
|§ 859
|§ 859]
}}
||leer=§ 859[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 859[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 859||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}}, {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 860
|aeg=§ 860
|ao=§ 860
|bbg=§ 860
|bbig=§ 860
|bdsg=§ 860
|besüg=§ 860
|bostrab=§ 860
|bpersvg=§ 860
|brkg=§ 860
|btmg=§ 860
|bukg=§ 860
|bwo=§ 860
|eggvg=§ 860
|erbstg=§ 860
|estdv=§ 860
|gkg=§ 860
|mabv=§ 860
|owig=§ 860
|sgb i=§ 860
|sgb ii=§ 860
|sgb iii=§ 860
|sgb iv=§ 860
|sgb v=§ 860
|sgb vi=§ 860
|sgb vii=§ 860
|sgb viii=§ 860
|sgb ix=§ 860
|sgb x=§ 860
|sgb xi=§ 860
|sgb xii=§ 860
|stvo=§ 860
|stvzo=§ 860
|ustg=§ 860
|ustdv=§ 860
|uwg=§ 860
|weg=§ 860
|#default=§ 860
}}
|be=§ 860
|bw=§ 860
|hh=§ 860
|mv=§ 860
|ni=[7]
|rlp
|rp|rlp=§ 860
|sh=§ 860
|st=§ 860
|th=§ 860
|by=§ 860
|bb=§ 860
|hb=§ 860
|he=§ 860
|nw=§ 860
|sl=§ 860
|revosax=§ 860
|dejure=§ 860
|buzer=§ 860
|RIS-B={{#if:
|§ 860
|§ 860
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 860
|§ 860
}}
|LI={{#if:
|§ 860
|§ 860]
}}
||leer=§ 860[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 860[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 860||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} BGB), die lediglich ein Rechtfertigungsgründe für die Anwendung von Gewalt darstellen, handelt es sich bei den possessorischen Ansprüche um Ansprüche im Sinne des {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 194
|aeg=§ 194
|ao=§ 194
|bbg=§ 194
|bbig=§ 194
|bdsg=§ 194
|besüg=§ 194
|bostrab=§ 194
|bpersvg=§ 194
|brkg=§ 194
|btmg=§ 194
|bukg=§ 194
|bwo=§ 194
|eggvg=§ 194
|erbstg=§ 194
|estdv=§ 194
|gkg=§ 194
|mabv=§ 194
|owig=§ 194
|sgb i=§ 194
|sgb ii=§ 194
|sgb iii=§ 194
|sgb iv=§ 194
|sgb v=§ 194
|sgb vi=§ 194
|sgb vii=§ 194
|sgb viii=§ 194
|sgb ix=§ 194
|sgb x=§ 194
|sgb xi=§ 194
|sgb xii=§ 194
|stvo=§ 194
|stvzo=§ 194
|ustg=§ 194
|ustdv=§ 194
|uwg=§ 194
|weg=§ 194
|#default=§ 194
}}
|be=§ 194
|bw=§ 194
|hh=§ 194
|mv=§ 194
|ni=[8]
|rlp
|rp|rlp=§ 194
|sh=§ 194
|st=§ 194
|th=§ 194
|by=§ 194
|bb=§ 194
|hb=§ 194
|he=§ 194
|nw=§ 194
|sl=§ 194
|revosax=§ 194
|dejure=§ 194
|buzer=§ 194
|RIS-B={{#if:
|§ 194
|§ 194
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 194
|§ 194
}}
|LI={{#if:
|§ 194
|§ 194]
}}
||leer=§ 194[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 194[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 194||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} Abs. 1 BGB.
Unterscheidung zum petitorischen Besitzanspruch
Der petitorische Besitzschutzanspruch (lat.: petitio = Anspruch<ref>Gottwein: petitio</ref>) leitet sich dagegen aus dem „Recht zum Besitz“ ab, nicht schon aus dem faktischen Besitz selbst. Deshalb verdrängen sie possessorische Besitzschutzansprüche (petitorium absorbet possessorium).
Petitorische Besitzschutzansprüche sind in {{#switch: juris
|juris={{#switch: bgb
|hoai=§ 1007
|aeg=§ 1007
|ao=§ 1007
|bbg=§ 1007
|bbig=§ 1007
|bdsg=§ 1007
|besüg=§ 1007
|bostrab=§ 1007
|bpersvg=§ 1007
|brkg=§ 1007
|btmg=§ 1007
|bukg=§ 1007
|bwo=§ 1007
|eggvg=§ 1007
|erbstg=§ 1007
|estdv=§ 1007
|gkg=§ 1007
|mabv=§ 1007
|owig=§ 1007
|sgb i=§ 1007
|sgb ii=§ 1007
|sgb iii=§ 1007
|sgb iv=§ 1007
|sgb v=§ 1007
|sgb vi=§ 1007
|sgb vii=§ 1007
|sgb viii=§ 1007
|sgb ix=§ 1007
|sgb x=§ 1007
|sgb xi=§ 1007
|sgb xii=§ 1007
|stvo=§ 1007
|stvzo=§ 1007
|ustg=§ 1007
|ustdv=§ 1007
|uwg=§ 1007
|weg=§ 1007
|#default=§ 1007
}}
|be=§ 1007
|bw=§ 1007
|hh=§ 1007
|mv=§ 1007
|ni=[9]
|rlp
|rp|rlp=§ 1007
|sh=§ 1007
|st=§ 1007
|th=§ 1007
|by=§ 1007
|bb=§ 1007
|hb=§ 1007
|he=§ 1007
|nw=§ 1007
|sl=§ 1007
|revosax=§ 1007
|dejure=§ 1007
|buzer=§ 1007
|RIS-B={{#if:
|§ 1007
|§ 1007
}}
|LrBgld
|LrK
|LrOO
|LrSbg
|LrT
|LrNo
|LrStmk
|LrVbg
|LrW={{#if:
|§ 1007
|§ 1007
}}
|LI={{#if:
|§ 1007
|§ 1007]
}}
||leer=§ 1007[Anbieter/Datenbank fehlt]
|#default=§ 1007[Anbieter/Datenbank unbekannt]
}}{{#if: 1007||[Paragraf fehlt]}}{{#if: bgb||[Gesetz fehlt]}} Abs. 1 und 2 BGB geregelt. Sie gehen zurück auf die actio Publicana im römischen Recht.
Rechtslage in Österreich
Die Actio Publiciana als „Klage aus dem rechtlich vermuteten Eigentum“ ist in Österreich in §§ 372 ff. ABGB geregelt.
Weblinks
- Stephan Lorenz, Jörg Neuner: Besitzschutz. Übersicht und Prüfungsschemata
- Der Besitz: Besitzerwerb und -verlust sowie Besitzschutzrechte. FH Schmalkalden, Wissensdatenbank Wirtschaftsrecht
Einzelnachweise
<references />