Zum Inhalt springen

Personalstatut

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

{{#if: betrifft das Privatrecht. Zum öffentlichen Dienstrecht völkerrechtlicher Organisationen siehe Internationales Dienstrecht.

 | Vorlage:Hinweisbaustein 
 | {{#ifeq: 0 | 0 |}}

}} Das Personalstatut ist Recht, das sich auf persönliche Verhältnisse einer natürlichen oder juristischen Person bezieht. Zu unterscheiden sind eine abstrakte, kollisionsrechtliche und eine konkrete, sachrechtliche Bedeutung. {{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}}

Kollisionsrechtliche Bedeutung

Im Internationalen Privatrecht (IPR) meinte das Personalstatut jedenfalls ursprünglich die Gesamtheit der Vorschriften einer Rechtsordnung über die persönlichen Lebensverhältnisse einer Person (Personen-, Familien- und Erbrecht). Dabei wurde mehr oder weniger einheitlich entweder an die Staatsangehörigkeit (Staatsangehörigkeitsprinzip; so etwa in Deutschland<ref>EGBGB in der ursprünglichen Fassung von 1896 und auch noch 1986 ({{#invoke:Vorlage:BGBl|getbgbl|1986n I S. 1142|text={{{text}}}}}); vgl. auch die Ausführungen in [https://dserver.bundestag.de/btd/{{#switch:1 | 0 ={{#expr: 10 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (10/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (10/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (10/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (10/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (10/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (10/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (10/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (10/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (10/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (10/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (10/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (10/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (10/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (10/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (10/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (10/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (10/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (10/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:0 | 0 ={{#expr: 10 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (10/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (10/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (10/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (10/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (10/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (10/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (10/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (10/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (10/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (10/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (10/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (10/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (10/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (10/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (10/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (10/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (10/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (10/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}/{{#switch:4 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:3 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:2 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}/{{#switch:1 | 0 ={{#expr: 10 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (10/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (10/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (10/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (10/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (10/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (10/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (10/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (10/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (10/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (10/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (10/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (10/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (10/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (10/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (10/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (10/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (10/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (10/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:0 | 0 ={{#expr: 10 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (10/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (10/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (10/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (10/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (10/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (10/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (10/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (10/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (10/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (10/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (10/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (10/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (10/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (10/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (10/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (10/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (10/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (10/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:4 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:3 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:2 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:1 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}{{#switch:0 | 0 ={{#expr: 504 mod 10 }} | 1 ={{#expr: (504/ 10) mod 10 }} | 2 ={{#expr: (504/ 100) mod 10 }} | 3 ={{#expr: (504/ 1000) mod 10 }} | 4 ={{#expr: (504/ 10000) mod 10 }} | 5 ={{#expr: (504/ 100000) mod 10 }} | 6 ={{#expr: (504/ 1000000) mod 10 }} | 7 ={{#expr: (504/ 10000000) mod 10 }} | 8 ={{#expr: (504/ 100000000) mod 10 }} | 9 ={{#expr: (504/ 1000000000) mod 10 }} | 10 ={{#expr: (504/ 10000000000) mod 10 }} | 11 ={{#expr: (504/ 100000000000) mod 10 }} | 12 ={{#expr: (504/ 1000000000000) mod 10 }} | 13 ={{#expr: (504/ 10000000000000) mod 10 }} | 14 ={{#expr: (504/ 100000000000000) mod 10 }} | 15 ={{#expr: (504/ 1000000000000000) mod 10 }} | 16 ={{#expr: (504/ 10000000000000000) mod 10 }} | 17 ={{#expr: (504/ 100000000000000000) mod 10 }} | 18 ={{#expr: (504/ 1000000000000000000) mod 10 }} | #default= 0 }}.pdf BT-Drs. 10/504]{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:BT-Drs |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BT-Drs |1=1=N>0 |2=1=<100 |4=2=N>0 |5=2=n>0 |6=2=<100000 }}, S. 30 f.</ref>) oder an Wohnsitz bzw. gewöhnlichen Aufenthalt angeknüpft (so etwa noch heute in der Schweiz<ref>IPRG von 1987</ref>).

Mittlerweile jedoch knüpft das Kollisionsrecht der EU für Familien- und Erbrecht vermehrt an den gewöhnlichen Aufenthalt an,<ref>vgl. für das Erbrecht Art. 21 I Vorlage:EU-Verordnung bzw. für das Ehegüterrecht Art. 26 I lit. a Vorlage:EU-Verordnung.</ref> ebenso wie das autonome deutsche IPR ab dem 1. Januar 2023 für die Geschäftsfähigkeit der natürlichen Person.<ref>Art. 7 II 1 EGBGB n.F., zuletzt geändert durch das Gesetz zur Reform des Vormundschafts- und Betreuungsrechts vom 4. Mai 2021.</ref> Dagegen werden etwa die Rechtsfähigkeit, Namensführung, Todeserklärung, die Voraussetzungen der Eheschließung sowie Betreuung, Vormundschaft und Pflegschaft unter anderem in Deutschland weiterhin an die Staatsangehörigkeit angeknüpft.<ref>Art. 7, 10, 9, 13, 24 EGBGB</ref>

Dies bedingt eine gewisse Änderung des Begriffs des Personalstatuts: Entweder bezieht man den Begriff im Anknüpfungsgegenstand weiterhin auf alle persönlichen Verhältnisse, hat dann aber vermehrt verschiedene Anknüpfungsmomente zu berücksichtigen (teils Staatsangehörigkeit, teils Aufenthalt, d. h. es gibt für dieselbe Person kein einheitliches Personalstatut). Oder man beschränkt im Anknüpfungsgegenstand den Bereich der in Betracht zu ziehenden persönlichen Verhältnisse, etwa auf diejenigen, bei denen an die Staatsangehörigkeit angeknüpft wird. Letzteres ist in Österreich begrifflich zwingend.<ref>§ 9 IPRG</ref>

Im internationalen Gesellschaftsrecht gibt es auch ein Personalstatut juristischer Personen.<ref>so ausdrücklich in Österreich § 10 IPRG</ref> Dabei wird entweder an den tatsächlichen Sitz ihrer Hauptverwaltung angeknüpft (Sitztheorie; so Deutschland und Österreich) oder an den Staat, nach dessen Recht sie organisiert sind (Gründungstheorie; so die Schweiz<ref>Art. 154 IPRG</ref>).

Sachrechtliche Bedeutung

Sachrechtlich werden als Personalstatut die Regelungen des Personen-, Familien- und Erbrechts in den Ländern des nahen und mittleren Ostens und Nordafrikas bezeichnet (arabisch{{#if:قانون الاحوال الشخصية| {{#invoke:Vorlage:lang|fold}}{{#if:Qanun al-Ahwal asch-Schachsiya| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}}}{{#if:qānūn al-aḥwāl aš-šaḫṣīya|, DMG {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}}}{{#if:| <templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}}}{{#if:| ‚‘}}{{#invoke:TemplatePar|check |template=Vorlage:ar |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Ar |format=@@@ |all=1= |opt=2= w= DMG= d= IPA= de= b=}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |template=Vorlage:arS |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ArS |format=@@@ |all= |opt=1= 2= w= DMG= d= IPA= de= b=}}; auch: Personenrecht).<ref>Beispiel: Tunesien, Code du statut personnel = Vorlage:Arab (1956)</ref> Zumeist sind diese Regelungen personell (konfessionell) gespaltenen, gelten also jeweils nur für Angehörige einer bestimmten Glaubensrichtung. In einigen Ländern obliegt zudem die diesbezügliche Rechtsprechung den Religionsgemeinschaften.

Beispiel: Libanon, Personalstatut der katholischen Gemeinschaft,<ref>Vorlage:Arab (1949)</ref> gemeinsam für die maronitische, melkitische griechisch-katholische, armenisch-katholische, syrisch-katholische, lateinische und chaldäische Kirche<ref>ähnlich in Syrien, Vorlage:Arab (2006); siehe auch Iran, Vorlage:Arab (1999)</ref>

  1. Art. 1 – Allgemeines
  2. Art. 6 – Personen
  3. Art. 27 – Familienstand (Art. 27 Verlöbnis, Art. 38 Ehe, Art. 39 Brautgabe)
  4. Art. 78 – Abstammung
  5. Art. 98 – Adoption
  6. Art. 119 – Elterliche Sorge
  7. Art. 139 – Unterhalt (Art. 153 Ehegatten, Art. 167 Eltern und Kinder)
  8. Art. 179 – Entschädigung
  9. Art. 183 – Vormundschaft
  10. Art. 206 – Erbrecht (Art. 216 Nachlass, Art. 223 Testament, Art. 235 Klerus)
  11. Art. 247 – Kirchenvermögen (Art. 247 Temporalien, Art. 255 Stiftungen)
  12. Art. 295 – Heilige Stätten
  13. Art. 289 – Gerichtsbarkeit
  14. Art. 295 – Verfahren
Dieses wird beispielsweise auch von der Römischen Rota in entsprechenden Fällen neben CCEO/CIC als Partikularrecht herangezogen.<ref>siehe beispielsweise coram Jaeger, Urteil vom 19. Februar 2016, RRDec., Bd. 108, S. 46, Nr. 4; siehe auch can. 1357, § 2 und 1493, § 2 CCEO</ref>

Einzelnachweise

<references />

Vorlage:Hinweisbaustein