Pendeluhr (Sternbild)
{{#if:||{{#switch:hor
|and = [[Kategorie:Andromeda (Sternbild){{#if: || }}]] |ant = [[Kategorie:Luftpumpe (Sternbild){{#if: || }}]] |aps = [[Kategorie:Paradiesvogel (Sternbild){{#if: || }}]] |aql = [[Kategorie:Adler (Sternbild){{#if: || }}]] |aqr = [[Kategorie:Wassermann (Sternbild){{#if: || }}]] |ara = [[Kategorie:Altar (Sternbild){{#if: || }}]] |ari = [[Kategorie:Widder (Sternbild){{#if: || }}]] |aur = [[Kategorie:Fuhrmann (Sternbild){{#if: || }}]] |boo = [[Kategorie:Bärenhüter{{#if: || }}]] |cae = [[Kategorie:Grabstichel (Sternbild){{#if: || }}]] |cam = [[Kategorie:Giraffe (Sternbild){{#if: || }}]] |cap = [[Kategorie:Steinbock (Sternbild){{#if: || }}]] |car = [[Kategorie:Kiel des Schiffs{{#if: || }}]] |cas = [[Kategorie:Kassiopeia (Sternbild){{#if: || }}]] |cen = [[Kategorie:Zentaur (Sternbild){{#if: || }}]] |cep = [[Kategorie:Kepheus (Sternbild){{#if: || }}]] |cet = [[Kategorie:Walfisch (Sternbild){{#if: || }}]] |cha = [[Kategorie:Chamäleon (Sternbild){{#if: || }}]] |cir = [[Kategorie:Zirkel (Sternbild){{#if: || }}]] |cma = [[Kategorie:Großer Hund{{#if: || }}]] |cmi = [[Kategorie:Kleiner Hund{{#if: || }}]] |cnc = [[Kategorie:Krebs (Sternbild){{#if: || }}]] |col = [[Kategorie:Taube (Sternbild){{#if: || }}]] |com = [[Kategorie:Haar der Berenike{{#if: || }}]] |cra = [[Kategorie:Südliche Krone{{#if: || }}]] |crb = [[Kategorie:Nördliche Krone{{#if: || }}]] |crt = [[Kategorie:Becher (Sternbild){{#if: || }}]] |cru = [[Kategorie:Kreuz des Südens{{#if: || }}]] |crv = [[Kategorie:Rabe (Sternbild){{#if: || }}]] |cvn = [[Kategorie:Jagdhunde (Sternbild){{#if: || }}]] |cyg = [[Kategorie:Schwan (Sternbild){{#if: || }}]] |del = [[Kategorie:Delphin (Sternbild){{#if: || }}]] |dor = [[Kategorie:Schwertfisch (Sternbild){{#if: || }}]] |dra = [[Kategorie:Drache (Sternbild){{#if: || }}]] |equ = [[Kategorie:Füllen (Sternbild){{#if: || }}]] |eri = [[Kategorie:Eridanus (Sternbild){{#if: || }}]] |for = [[Kategorie:Chemischer Ofen{{#if: || }}]] |gem = [[Kategorie:Zwillinge (Sternbild){{#if: || }}]] |gru = [[Kategorie:Kranich (Sternbild){{#if: || }}]] |her = [[Kategorie:Herkules (Sternbild){{#if: || }}]] |hor = [[Kategorie:Pendeluhr (Sternbild){{#if: || }}]] |hya = [[Kategorie:Wasserschlange (Sternbild){{#if: || }}]] |hyi = [[Kategorie:Kleine Wasserschlange{{#if: || }}]] |ind = [[Kategorie:Indianer (Sternbild){{#if: || }}]] |lac = [[Kategorie:Eidechse (Sternbild){{#if: || }}]] |leo = [[Kategorie:Löwe (Sternbild){{#if: || }}]] |lep = [[Kategorie:Hase (Sternbild){{#if: || }}]] |lib = [[Kategorie:Waage (Sternbild){{#if: || }}]] |lmi = [[Kategorie:Kleiner Löwe{{#if: || }}]] |lup = [[Kategorie:Wolf (Sternbild){{#if: || }}]] |lyn = [[Kategorie:Luchs (Sternbild){{#if: || }}]] |lyr = [[Kategorie:Leier (Sternbild){{#if: || }}]] |men = [[Kategorie:Tafelberg (Sternbild){{#if: || }}]] |mic = [[Kategorie:Mikroskop (Sternbild){{#if: || }}]] |mon = [[Kategorie:Einhorn (Sternbild){{#if: || }}]] |mus = [[Kategorie:Fliege (Sternbild){{#if: || }}]] |nor = [[Kategorie:Winkelmaß (Sternbild){{#if: || }}]] |oct = [[Kategorie:Oktant (Sternbild){{#if: || }}]] |oph = [[Kategorie:Schlangenträger{{#if: || }}]] |ori = [[Kategorie:Orion (Sternbild){{#if: || }}]] |pav = [[Kategorie:Pfau (Sternbild){{#if: || }}]] |peg = [[Kategorie:Pegasus (Sternbild){{#if: || }}]] |per = [[Kategorie:Perseus (Sternbild){{#if: || }}]] |phe = [[Kategorie:Phönix (Sternbild){{#if: || }}]] |pic = [[Kategorie:Maler (Sternbild){{#if: || }}]] |psa = [[Kategorie:Südlicher Fisch{{#if: || }}]] |psc = [[Kategorie:Fische (Sternbild){{#if: || }}]] |pup = [[Kategorie:Achterdeck des Schiffs{{#if: || }}]] |pyx = [[Kategorie:Schiffskompass (Sternbild){{#if: || }}]] |ret = [[Kategorie:Netz (Sternbild){{#if: || }}]] |scl = [[Kategorie:Bildhauer (Sternbild){{#if: || }}]] |sco = [[Kategorie:Skorpion (Sternbild){{#if: || }}]] |sct = [[Kategorie:Schild (Sternbild){{#if: || }}]] |ser = [[Kategorie:Schlange (Sternbild){{#if: || }}]] |sex = [[Kategorie:Sextant (Sternbild){{#if: || }}]] |sge = [[Kategorie:Pfeil (Sternbild){{#if: || }}]] |sgr = [[Kategorie:Schütze (Sternbild){{#if: || }}]] |tau = [[Kategorie:Stier (Sternbild){{#if: || }}]] |tel = [[Kategorie:Teleskop (Sternbild){{#if: || }}]] |tra = [[Kategorie:Südliches Dreieck{{#if: || }}]] |tri = [[Kategorie:Dreieck (Sternbild){{#if: || }}]] |tuc = [[Kategorie:Tukan (Sternbild){{#if: || }}]] |uma = [[Kategorie:Großer Bär{{#if: || }}]] |umi = [[Kategorie:Kleiner Bär{{#if: || }}]] |vel = [[Kategorie:Segel des Schiffs{{#if: || }}]] |vir = [[Kategorie:Jungfrau (Sternbild){{#if: || }}]] |vol = [[Kategorie:Fliegender Fisch (Sternbild){{#if: || }}]] |vul = [[Kategorie:Fuchs (Sternbild){{#if: || }}]] |nav = |#default = {{#if:||}} }} }} Die Pendeluhr (lateinisch Horologium) ist ein Sternbild des Südhimmels.
Beschreibung
Die Pendeluhr ist ein unscheinbares Sternbild, das aus einer Kette von lichtschwachen Sternen besteht. Nur einer ist heller als die 4. Größenklasse. Man findet es westlich des hellen Sterns Achernar, dem südlichsten Stern des Eridanus. Das Sternbild kann erst von Standorten südlich des 20. Breitengrades vollständig beobachtet werden. Im äußersten Süden von Deutschland steigt der Hauptstern vom Sternbild Pendeluhr für eine kurze Zeit und nur sehr tief über dem Südhorizont.
Geschichte
Das Sternbild wurde 1752 von dem französischen Astronomen Nicolas Louis de Lacaille unter dem Namen Horologium Oscillitorium eingeführt. Lacaille fasste Sterne der Südhalbkugel zu „neuen“ Sternbildern zusammen, die er nach technischen Gerätschaften benannte. Dieser hatte nämlich eine Pendeluhr in seiner Sternwarte und wollte dieser ein Denkmal setzen. Im 19. Jahrhundert wurde der Name dann auf den heutigen verkürzt.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}%7C%7C}}}}{{#if:Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:105399||(?)}}}}}}{{#if: 2022-03-06|;}}}}{{#if: 2022-03-06| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2022-03-06 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2022-03-06|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2022-03-06|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}|{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}%7C%7C}}}}{{#if:Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:105399||(?)}}}}}}{{#if: 2022-03-06|;}}}}{{#if: 2022-03-06| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2022-03-06 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2022-03-06|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2022-03-06|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}|{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if: | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if: | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Himmelsobjekte
Sterne
Wegen der südlichen Lage haben die Sterne keine Flamsteed-Bezeichner.
| B | Namen o. andere Bezeichnungen | Größe | Lj | Spektralklasse |
|---|---|---|---|---|
| 3,85m | 118 | K2 III | ||
| 4,93m | 183 | A9 V | ||
| R Horologii | 4,7 bis 14,3m | 754 | M5-7 e | |
| 4,98m | 321 | A3/5 III (m) | ||
| 5,12m | 141 | F0 III/IV | ||
| 5,21m | 161 | F6 V | ||
| 5,25m | 169 | A2 V | ||
| 5,30m | 137 | A6 V | ||
| 5,36m | 156 | F2 III | ||
| Iota Horologii | 5,40m | 57 | G0 V | |
| 5,73m | 184 | G8 III/IV |
α Horologii ist ein 200 Lichtjahre entfernter, orange leuchtender Stern der Spektralklasse K1 III.
Iota Horologii ist 57 Lichtjahre entfernt. Im Jahre 1998 wurde bei dem Stern ein Exoplanet entdeckt.
Veränderliche Sterne
| Objekt | Größe | Periode | Typ |
|---|---|---|---|
| R Hor | 4,7m bis 14,3m | 405 Tage | Mirastern |
R Horologii ist ein Veränderlicher Stern vom Typ Mira, der seine Helligkeit während eines Zeitraumes von 405 Tagen sehr stark verändert. Während des Maximums kann er mit bloßem Auge als rötlicher Stern gesehen werden. Während des Minimums benötigt man zur Beobachtung ein mittleres Teleskop. R Hor ist etwa 750 Lichtjahre entfernt und gehört der Spektralklasse M5-7e an.
NGC-Objekte
| Messier (M) | NGC | sonstige | Größe | Typ | Name |
|---|---|---|---|---|---|
| 1261 | 10,3m | Kugelsternhaufen | |||
| 1433 | 9,9m | Galaxie |
In der Pendeluhr befinden sich an NGC-Objekten der Kugelsternhaufen NGC 1261 und die Galaxie NGC 1433.
Siehe auch
Literatur
- Philip M. Bagnall: The Star Atlas Companion : What You Need to Know About the Constellations. Springer, New York 2012, ISBN 978-1-4614-0829-1, S. 242–244.
- Ian Ridpath: Star Tales. Lutterworth, 1988, ISBN 0-7188-2695-7, {{#if: |{{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}|{{#if: startales0000ridp_w3y6|{{#if:76|[https://www.archive.org/details/startales0000ridp_w3y6}} {{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}|{{#if:
|{{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}|[{{{1}}} {{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}]}}}}}}Vorlage:WartungsURL (online).
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Horologium (constellation)
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|horologium (constellation)|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Einzelnachweise
<references/>
{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Pendeluhr (Sternbild) |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:
|
Achterdeck des Schiffs | Adler | Altar | Andromeda | Becher | Bildhauer | Bärenhüter | Chamäleon | Chemischer Ofen | Delphin | Drache | Dreieck | Eidechse | Einhorn | Eridanus | Fische | Fliege | Fliegender Fisch | Fuchs | Fuhrmann | Füllen | Giraffe | Grabstichel | Großer Bär | Großer Hund | Haar der Berenike | Hase | Herkules | Indianer | Jagdhunde | Jungfrau | Kassiopeia | Kepheus | Kiel des Schiffs | Kleine Wasserschlange | Kleiner Bär | Kleiner Hund | Kleiner Löwe | Kranich | Krebs | Kreuz des Südens | Leier | Löwe | Luchs | Luftpumpe | Maler | Mikroskop | Netz | Nördliche Krone | Oktant | Orion | Paradiesvogel | Pegasus | Pendeluhr | Perseus | Pfau | Pfeil | Phönix | Rabe | Schiffskompass | Schild | Schlange | Schlangenträger | Schütze | Schwan | Schwertfisch | Segel des Schiffs | Sextant | Skorpion | Steinbock | Stier | Südliche Krone | Südlicher Fisch | Südliches Dreieck | Tafelberg | Taube | Teleskop | Tukan | Waage | Walfisch | Wassermann | Wasserschlange | Widder | Winkelmaß | Wolf | Zentaur | Zirkel | Zwillinge
|
Achterdeck des Schiffs | Adler | Altar | Andromeda | Becher | Bildhauer | Bärenhüter | Chamäleon | Chemischer Ofen | Delphin | Drache | Dreieck | Eidechse | Einhorn | Eridanus | Fische | Fliege | Fliegender Fisch | Fuchs | Fuhrmann | Füllen | Giraffe | Grabstichel | Großer Bär | Großer Hund | Haar der Berenike | Hase | Herkules | Indianer | Jagdhunde | Jungfrau | Kassiopeia | Kepheus | Kiel des Schiffs | Kleine Wasserschlange | Kleiner Bär | Kleiner Hund | Kleiner Löwe | Kranich | Krebs | Kreuz des Südens | Leier | Löwe | Luchs | Luftpumpe | Maler | Mikroskop | Netz | Nördliche Krone | Oktant | Orion | Paradiesvogel | Pegasus | Pendeluhr | Perseus | Pfau | Pfeil | Phönix | Rabe | Schiffskompass | Schild | Schlange | Schlangenträger | Schütze | Schwan | Schwertfisch | Segel des Schiffs | Sextant | Skorpion | Steinbock | Stier | Südliche Krone | Südlicher Fisch | Südliches Dreieck | Tafelberg | Taube | Teleskop | Tukan | Waage | Walfisch | Wassermann | Wasserschlange | Widder | Winkelmaß | Wolf | Zentaur | Zirkel | Zwillinge }} Vorlage:Klappleiste/Ende
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Sternbildkategorie
- Anerkanntes Sternbild
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Pendeluhr (Sternbild)