Ottaviano Petrucci
Ottaviano Petrucci (* 18. Juni 1466 in Fossombrone bei Urbino; † 7. Mai 1539 in Venedig) war ein italienischer Buchdrucker, Notendrucker und der erste bedeutende Musikverleger. Er ist ein bedeutender Vertreter der venezianischen Buchdruckerei.
Petrucci erfand den Notendruck durch bewegliche Metalltypen und bestimmte so den Verlauf der Musikgeschichte mit. Das Patent für den Notendruck erhielt er von der venezianischen Republik 1498, er musste es jedoch aufgrund teurer Experimente verkaufen. Der dreiteilige Prozess (zuerst die Notensysteme, der Text und danach sorgfältig die Noten darauf) ist sehr fein und präzise. Seine Kollektion von Chansons, überwiegend aus der zweiten Hälfte des 15. Jahrhunderts, „Harmonice Musices Odhecaton A“ (erschienen am 15. Mai 1501<ref>Claudio Sartori: Petrucci. In: Friedrich Blume (Hrsg.): Die Musik in Geschichte und Gegenwart: allgemeine Enzyklopädie der Musik, Bd. 10 Oper - Rappresentazione. dtv, München – Bärenreiter, Kassel u. a. 1989, Sp. 1139.</ref>), war die erste polyphone Musik, die gedruckt wurde.<ref>Inhalt Odhecaton A-C</ref> Es folgten Drucke weiterer weltlicher Frottole und geistlicher Musik, Messen und Motetten, diese wurden aus plausiblen technischen Gründen in Stimmbüchern (Cantus, Altus, Tenor, Bassus usw.) gedruckt. Petrucci gab die Messen außerdem geordnet nach den Verfassern heraus und widmete so den bekanntesten Komponisten seiner Zeit, darunter Alexander Agricola, Antoine Brumel, Johannes Ghiselin, Heinrich Isaac, Jacob Obrecht, Marbriano de Orto und Josquin Desprez zahlreiche Bände.<ref> Noten und Audiodateien von Ottaviano Petrucci im International Music Score Library Project {{#switch: {{{license}}} |pd= (Die Werke sind gemeinfrei.) |cc= (Die Werke stehen unter Creative-Commons-Lizenz.)}}</ref> Um 1507 druckte er in Venedig vier Lautenbücher, unter anderem mit Werken von Francesco Spinacino und Joan Ambrosio Dalza.<ref>Reginald Smith Brindle: Forward. In: derselbe (Hrsg.): Antonio Castelioni, Intabalotura de Leuto de Diversi Autori. Edizioni Suvini Zerboni, Mailand 1978 (= Edizioni Suvini Zerboni. Band 7922), S. IX–XIV, hier: S. IX.</ref> Für Drucke von Lautenmusik verwendete Petrucci die Tabulatur.<ref>Josef Zuth: Handbuch der Laute und Gitarre. Verlag der Zeitschrift für die Gitarre (Anton Goll), Wien 1926 (1928), S. 147.</ref><ref>Vgl. auch Joan Ambrosio Dalza, Intabulatura de Lauto. Petrucci, 1508. Teil I–III. In: Helmut Mönkemeyer (Hrsg.): Die Tabulatur. Heft 6–8. Friedrich Hofmeister, Hofheim am Taunus 1967, insbesondere Heft 6, S. 2–3.</ref> Beispiel dafür sind Arbeiten von Franciscus Bossinensis.
Das International Music Score Library Project wird seit Juni 2008 von Project Petrucci LLC betrieben und ist seither mit dem Untertitel Petrucci Music Library versehen.
Literatur
- Stanley Boorman: Ottaviano Petrucci. A Catalogue Raisonné. Oxford University Press, Oxford u. a. 2006, ISBN 0-19-514207-1
- Giulio Cattin, Patrizia Dalla Vecchia (Hrsg.): Venezia 1501. Petrucci e la stampa musicale. Atti del convegno internazionale di studi, Venezia, Palazzo Giustinian Lolin, 10-13 ottobre 2001. Kongressband. Fondazione Levi, Venezia 2005, ISBN 88-7552-098-4
- Dagmar Hoffmann-Axthelm (Hrsg.): Ottaviano Petrucci 1501 - 2001 (= Basler Jahrbuch für historische Musikpraxis, Bd. 25). Amadeus-Verlag, Winterthur 2002, ISBN 3-905049-89-9.
- Iain Fenlon (Hrsg.): Venezia 1501. Petrucci e la stampa musicale. Katalog zur Ausstellung in der Biblioteca Nazionale Marciana, Venezia. Edizione Della Laguna, Marinao del Friuli 2001, ISBN 88-8345-074-4
- Vorlage:MGG2
- {{#if: Iain Fenlon|Iain Fenlon: }}ottaviano-petrucci_(Dizionario-Biografico)/|ottaviano-petrucci_(Dizionario-Biografico)/|*Pflichtangabe
IDfehlt* }} {{#if: PETRUCCI (de’ Petrucci), Ottaviano (Ottavio)| PETRUCCI (de’ Petrucci), Ottaviano (Ottavio) | {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}. In: {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||{{ #if: 82|{{#switch: 82
|1=Alberto M. Ghisalberti |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30=Alberto M. Ghisalberti |31=Massimiliano Pavan |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40=Massimiliano Pavan |41=Fiorella Bartoccini |42 |43 |44 |45=Fiorella Bartoccini |46=Fiorella Bartoccini |47 |48 |49 |50 |51=Fiorella Bartoccini |52=Mario Caravale |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60 |61 |62 |63 |64 |65 |66 |67 |68 |69 |70 |71 |72 |73 |74 |75=Mario Caravale |76=Raffaele Romanelli |77 |78 |79 |80 |81 |82 |83 |84 |85 |86 |87 |88 |89 |90 |91 |92 |93 |94 |95 |96 |97 |98 |99 |100=Raffaele Romanelli |#default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }} (Hrsg.): }} }} Dizionario Biografico degli Italiani (DBI){{#if:82|. Band 82{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|.|: {{#switch: 82 |1=Aaron–Albertucci |2=Albicante–Ammannati |3=Ammirato–Arcoleo |4=Arconati–Bacaredda |5=Bacca–Baratta |6=Baratteri–Bartolozzi |7=Bartolucci–Bellotto |8=Bellucci–Beregan |9=Berengario–Biagini |10=Biagio–Boccaccio |11=Boccadibue–Bonetti |12=Bonfadini–Borrello |13=Borremans–Brancazolo |14=Branchi–Buffetti |15=Buffoli–Caccianemici |16=Caccianiga–Caluso |17=Calvart–Canefri |18=Canella–Cappello |19=Cappi–Cardona |20=Carducci–Carusi |21=Caruso–Castelnuovo |22=Castelvetro–Cavallotti |23=Cavallucci–Cerretesi |24=Cerreto–Chini |25=Chinzer–Cirni |26=Cironi–Collegno |27=Collenuccio–Confortini |28=Conforto–Cordero |29=Cordier–Corvo |30=Cosattini–Crispolto |31=Cristaldi–Dalla Nave |32=Dall’Anconata–Da Ronco |33=D’Asaro–De Foresta |34=Primo supplemento A–C |35=Indice A–C |36=DeFornari–Della Fonte |37=Della Fratta–Della Volpaia |38=Della Volpe–Denza |39=Deodato–DiFalco |40=DiFausto–Donadoni |41=Donaggio–Dugnani |42=Dugoni–Enza |43=Enzo–Fabrizi |44=Fabron–Farina |45=Farinacci–Fedrigo |46=Feducci–Ferrerio |47=Ferrero–Filonardi |48=Filoni–Forghieri |49=Forino–Francesco da Serino |50=Francesco I Sforza–Gabbi |51=Gabbiani–Gamba |52=Gambacorta–Gelasio II |53=Gelati–Ghisalberti |54=Ghiselli–Gimma |55=Ginammi–Giovanni da Crema |56=Giovanni di Crescenzio–Giulietti |57=Giulini–Gonzaga |58=Gonzales–Graziani |59=Graziano–Grossi Gondi |60=Grosso–Guglielmo da Forlì |61=Guglielmo Gonzaga–Jacobini |62=Iacobiti–Labriola |63=Labroca–Laterza |64=Latilla–Levi Montalcini |65=Levis–Lorenzetti |66=Lorenzetto–Macchetti |67=Macchi–Malaspina |68=Malatacca–Mangelli |69=Mangiabotti–Marconi |70=Marcora–Marsilio |71=Marsilli–Massimino da Salerno |72=Massimino–Mechetti |73=Meda–Messadaglia |74=Messi–Miraglia |75=Miranda–Montano |76=Montauti–Morlaiter |77=Morlini–Natolini |78=Natta–Nurra |79=Nursio–Ottolini Visconti |80=Ottone I–Pansa |81=Pansini–Pazienza |82=Pazzi–Pia |83=Piacentini–Pio V |84=Pio VI–Ponzo |85=Ponzone–Quercia |86=Querenghi–Rensi |87=Renzi–Robortello |88=Robusti–Roverella |89=Rovereto–Salvemini |90=Salvestrini–Saviozzo da Siena |91=Savoia–Semeria |92=Semino–Sisto IV |93=Sisto V–Stammati |94=Stampa–Tarantelli |95=Taranto–Togni |96=Toja–Trivelli |97=Trivulzio–Valeri |98=Valeriani–Verra |99=Verrazzano–Vittorio Amedeo |100=Vittorio Emanuele 1.–Zurlo |#default= *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| |Istituto della Enciclopedia Italiana, }}}} Rom {{#switch: 82 | 1=1960 | 2=1960 | 3=1961 | 4=1962 | 5=1963 | 6=1964 | 7=1965 | 8=1966 | 9=1967 | 10=1968 | 11=1969 | 12=1970 | 13=1971 | 14=1972 | 15=1972 | 16=1973 | 17=1974 | 18=1975 | 19=1976 | 20=1977 | 21=1978 | 22=1979 | 23=1979 | 24=1980 | 25=1981 | 26=1982 | 27=1982 | 28=1983 | 29=1983 | 30=1984 | 31=1985 | 32=1986 | 33=1987 | 34=1988 | 35=1989 | 36=1988 | 37=1989 | 38=1990 | 39=1991 | 40=1991 | 41=1992 | 42=1993 | 43=1993 | 44=1994 | 45=1995 | 46=1996 | 47=1997 | 48=1997 | 49=1997 | 50=1998 | 51=1998 | 52=1999 | 53=1999 | 54=2000 | 55=2000 | 56=2001 | 57=2001 | 58=2002 | 59=2002 | 60=2003 | 61=2003 | 62=2004 | 63=2004 | 64=2005 | 65=2005 | 66=2006 | 67=2006 | 68=2007 | 69=2007 | 70=2007 | 71=2008 | 72=2009 | 73=2009 | 74=2010 | 75=2011 | 76=2012 | 77=2012 | 78=2013 | 79=2013 | 80=2014 | 81=2014 | 82=2015 | 83=2015 | 84=2015 | 85=2016 | 86=2016 | 87=2016 | 88=2017 | 89=2017 | 90=2017 | 91=2018 | 92=2018 | 93=2018 | 94=2019 | 95=2019 | 96=2019 | 97=2020 | 98=2020 | 99=2020 | 100=2020 | #default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}{{#if:|, S. }}{{#if:|{{#ifeq: |||– }} }} }}{{#if: |, }}.
- Anton Schmid: Ottaviano dei Petrucci da Fossombrone, der erste Erfinder des Musiknotendruckes mit beweglichen Metalltypen und seine Nachfolger im sechzehnten Jahrhunderte. P. Rohrmann, Wien 1845 ({{#if: 4RMEAAAAQAAJ|{{#if:||{{#if:|{{{LT}}}|Digitalisat}}}}|{{#if: |{{#if:|[https://www.archive.org/details/{{{IA}}}}} {{#if:||{{#if:|{{{LT}}}|Digitalisat}}}}|{{#if:
|{{#if:||{{#if:|{{{LT}}}|Digitalisat}}}}|[{{{1}}} {{#if:||{{#if:|{{{LT}}}|Digitalisat}}}}]}}}}}}Vorlage:WartungsURL; Digitalisat einer zeitgenössischen Rezension)
Weblinks
- }} Literatur von und über {{#invoke:WLink|getArticleBase}} im Katalog der {{#ifeq: Ottaviano Petrucci | Deutsche Nationalbibliothek | DNB | Deutschen Nationalbibliothek}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if:
| Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
}}
}}
- Noten und Audiodateien von Ottaviano Petrucci im International Music Score Library Project {{#switch: {{{license}}} |pd= (Die Werke sind gemeinfrei.) |cc= (Die Werke stehen unter Creative-Commons-Lizenz.)}}
- Vorlage:Grove Music Online
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118593315n/83/176089250784303 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118593315 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118593315 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/83/176089 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/83/176089 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 250784303 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 250784303 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Petrucci, Ottaviano | {{#if: Petrucci da Fossombrone, Ottaviano dei | {{#if: italienischer Buchdrucker und Musikverleger | {{#if: 18. Juni 1466 | {{#if: Fossombrone bei Urbino | {{#if: 7. Mai 1539 | {{#if: Venedig || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Petrucci, Ottaviano
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Petrucci da Fossombrone, Ottaviano dei
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | italienischer Buchdrucker und Musikverleger
}} |
| GEBURTSDATUM | 18. Juni 1466
}} |
| GEBURTSORT | Fossombrone bei Urbino
}} |
| STERBEDATUM | 7. Mai 1539
}} |
| STERBEORT | Venedig
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DBI
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Musikverleger
- Buchdrucker (Venedig)
- Musik (Venedig)
- Historische Person (Italien)
- Geboren 1466
- Gestorben 1539
- Mann