Zum Inhalt springen

Nikolai Fjodorowitsch Fjodorow

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Pasternak fedorov.jpg
Leonid Pasternak: Nikolai Fjodorowitsch Fjodorow

Nikolai Fjodorowitsch Fjodorow (* {{#ifexpr:(( 1829=1582)and(6=10)and(7>=15))or((1829=1582)and(6>10))or((1829>1582))|{{#time:j." "F|{{#ifexpr:( 1829 mod 4 = 0)|2008|2007}}0607000000 {{#expr:-{{#expr:(( 1829 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1829 mod 100 = 0) and (1829 mod 400 != 0) and (6 <= 2)|1|0}} }}}} days}}{{#ifexpr:({{#switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"=1|#default=0}} and ( ( 6 - 1 < 0) or ( 6 - 1 > 13) or (( 6 - 1 = 0) and (7 <= ({{#expr:(( 1829 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1829 mod 100 = 0) and (1829 mod 400 != 0) and (6 <= 2)|1|0}} }}))) or (( 6 - 1 = 13) and (7 > ({{#expr:(( 1829 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1829 mod 100 = 0) and (1829 mod 400 != 0) and (6 <= 2)|1|0}} }})))))|  {{#expr:1829 - (1-2*((1)<0)) }} }}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }} / {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1829}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1829}}" }}|18290607000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Gregorianischer Kalender) | greg. }}

| {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1829}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1829}}" }}|{{#ifexpr:( 1829 mod 4 = 0)|2008|2007}}0607000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }}

}} in Kljutschi im Gouvernement Tambow; † {{#ifexpr:(( 1903=1582)and(12=10)and(28>=15))or((1903=1582)and(12>10))or((1903>1582))|{{#time:j." "F|{{#ifexpr:( 1903 mod 4 = 0)|2008|2007}}1228000000 {{#expr:-{{#expr:(( 1903 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1903 mod 100 = 0) and (1903 mod 400 != 0) and (12 <= 2)|1|0}} }}}} days}}{{#ifexpr:({{#switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"=1|#default=0}} and ( ( 12 - 1 < 0) or ( 12 - 1 > 13) or (( 12 - 1 = 0) and (28 <= ({{#expr:(( 1903 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1903 mod 100 = 0) and (1903 mod 400 != 0) and (12 <= 2)|1|0}} }}))) or (( 12 - 1 = 13) and (28 > ({{#expr:(( 1903 / 100 - 3.5 round 0) / 4 * 3 + 0.5 round 0) - {{#ifexpr:( 1903 mod 100 = 0) and (1903 mod 400 != 0) and (12 <= 2)|1|0}} }})))))|  {{#expr:1903 - (1-2*((1)<0)) }} }}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }} / {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1903}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1903}}" }}|19031228000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Gregorianischer Kalender) | greg. }}

| {{#time:{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1|0}} |j." "F"{{

  1. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1903}}"|j." "F"{{
  2. switch:{{#invoke:TemplUtl|faculty||0}}||"false"= 1903}}" }}|{{#ifexpr:( 1903 mod 4 = 0)|2008|2007}}1228000000 {{#expr:-0}} days}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty||0}} | (Julianischer Kalender) | jul. }}

}} in Moskau) war ein russischer Philosoph.

Fjodorow war uneheliches Kind der russischen Adeligen Elizaveta Ivanova und des Fürsten Pavel Gagarin. Aufgewachsen in Okna bei der Familie Gagarin, besuchte er von 1836 bis 1842 die Schule in Eack und anschließend bis 1849 das Gymnasium in Tambow. Von 1849 bis 1852 studierte er Verwaltungswissenschaft an der Richelieu-Hochschule in Odessa. Dort entwarf er bereits die Grundideen seiner „unsystematischen Philosophie“. Nach der Hochschule, die er ohne Abschluss verließ, arbeitete Fjodorow an mehreren Provinzschulen als Geschichtslehrer. 1868 zog er nach Moskau, wo er Privatunterricht gab und 1869 eine Anstellung als Hilfsbibliothekar in der Tschertkow-Bibliothek fand. 1874–1899 arbeitete er als Bibliothekar im Rumjanzew-Museum, wo er als erster einen systematischen Buchkatalog erstellte. Während seiner letzten Lebensjahre war er Bibliothekar im Lesesaal des Moskauer Archivs des Außenministeriums.

Fjodorows Philosophie, die unter anderem auch im Werk von Boris Pasternak zu spüren ist, verbindet christliche und philosophische Konzepte, unter anderem auch die Idee der Auferstehung des Körpers oder die Vorstellung eines Weltbewusstseins (Noosphäre).

Werke

  • Nikolaj Fedorov: Die Frage der Bruderschaft oder der Verwandtschaft, der Ursachen des unbrüderlichen und unverwandtschaftlichen, d. h. des unfriedlichen Weltzustandes und der Mittel zur Wiederherstellung der Verwandtschaft. Memorandum der Nichtgelehrten an die Gelehrten, die geistlichen und weltlichen, an die Gläubigen und Nichtgläubigen. In: Boris Groys, Michael Hagemeister (Hrsg.): Die Neue Menschheit. Biopolitische Utopien in Russland zu Beginn des 20. Jahrhunderts. Frankfurt am Main: Suhrkamp 2005 (stw 1763), S. 70–126.
  • Nikolaj Fedorov: Das Museum, sein Sinn und seine Bestimmung. In: Ebd., S. 127–232.
  • N. F. Fyodorov. The Philosophy of the Common Task. The texts on English.

Rezeption

In Tomer Dotan-Dreyfus' Roman Birobidschan (2024) befindet sich ein Verweis auf Nikolai Fjodorow, nachdem die Männer des sozialistischen jüdischen Birobidschan im Zweiten Weltkrieg sterben und es zu ungleichen Bemühungen zwischen den zurückgebliebenen Frauen und Zweifeln am sozialistischen Projekt kommt:

"Aus demselben Grund versuchte eine Gruppe zeitgenössischer russischer Künstler, die Kosmisten, die Nikolai Fjodorow zitierten, durch ihre Kunst 'den Tod zu überwinden' -- denn auch beim Sterben waren ja nicht alle gleich, und irgendwie musste das Thema auf sozialistische Weise geregelt werden." (S. 28)<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>

Literatur

  • Michael Hagemeister: Nikolaj Fedorov. Studien zu Leben, Werk und Wirkung. Sagner, München 1989, ISBN 3-87690-461-7 (zugl. Dissertation, Universität Marburg 1989) [1]
  • Michael Hagemeister: „Unser Körper muss unser Werk sein.“ Beherrschung der Natur und Überwindung des Todes in russischen Projekten des frühen 20. Jahrhunderts, in: Boris Groys, Michael Hagemeister (Hrsg.): Die Neue Menschheit. Biopolitische Utopien in Russland zu Beginn des 20. Jahrhunderts. (= stw; 1763). Suhrkamp, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-518-29363-X, S. 19–67
  • Michael Hagemeister: Nikolaj Fedorov und der "russische Kosmismus", in: Franz Josef Klehr & Eberhard Müller (Hrsg.): Russische religiöse Philosophie. Das wiedergewonnene Erbe: Aneignung und Distanz. Stuttgart 1992 (Reihe: Hohenheimer Protokolle, 41), S. 159–170
  • {{#if: Michael Hagemeister|Michael Hagemeister: }}Fedorov, Nikolaj Fedorovic. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:21|. Band 21, Bautz, {{#switch:21

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:381–386|, Sp. {{#iferror:{{#expr:381–386}}|381–386|{{#expr:1*381–386*0}}–{{#expr:-(0*381–386*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630011647/http://www.bautz.de/bbkl/f/fedorov_n_f.shtml%7C}}.{{#if: 21 | |{{#ifeq:||}}}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:360–366|, Sp. {{#iferror:{{#expr:360–366}}|360–366|{{#expr:1*360–366*0}}–{{#expr:-(0*360–366*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070615181559/http://www.bautz.de/bbkl/f/fedorov_n_f1.shtml%7C}}.{{#if: 17 | |{{#ifeq:||}}}}

  • Frank Haney: Russischer Kosmismus und europäische Wissenschaft, in Erhard Hexelschneider, Hg.: Russland & Europa. Historische und kulturelle Aspekte eines Jahrhundertproblems. Jenaer Forum für Bildung und Wissenschaft, Leipzig 1995, ISBN 3929994445, S. 207–224

Weblinks

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118702564n8215751576326921 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118702564 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118702564 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82157515 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82157515 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76326921 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76326921 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Fjodorow, Nikolai Fjodorowitsch | {{#if: Фёдоров, Николай Фёдорович (russisch) | {{#if: russischer Philosoph | {{#if: 7. Juni 1829 | {{#if: Kljutschi, Gouvernement Tambow | {{#if: 28. Dezember 1903 | {{#if: Moskau |

Vorlage:Wikidata-Registrierung