Matthäus Adriani
Matthäus Adriani (* um 1475 in Spanien; † nach 1521 in Freiburg im Breisgau?) war ein jüdischer Arzt und zum Christentum konvertierter Hebraist.
Leben
Adriani wurde in Spanien als Kind einer jüdischen Familie geboren. Er erwarb den Doktor der Medizin. Nach den Quellen trat er 1501 in Italien in Erscheinung, als er eine Einführung in die hebräische Sprache in Venedig verfasste. Bis 1512 verblieb er in Venedig, wo er die griechische Grammatik des humanistischen Verlegers Aldus Manutius bearbeitete. Erasmus von Rotterdam wurde auf ihn aufmerksam und hob seine Arbeit hervor. Dadurch erhielt er auch einen guten Ruf in Deutschland, sodass er 1512 in Tübingen arbeitete. Hier verfasste der Konvertit 1513 Übersetzungen christlicher Gebete ins Hebräische.
Auf Empfehlung von Johannes Reuchlin und Konrad Pellican (1478–1556) kam er im selben Jahr über Straßburg nach Basel, in der Absicht, über Venedig ins Heilige Land zu pilgern. Er unterrichtete in Basel Wolfgang Capito, die Söhne des Buchdruckers Johann Amerbach, Johannes Brenz und Johannes Oekolampadius. Nach Amerbach sprach er sehr schlecht Latein.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
1517 erhielt er als erster nach Auswahl durch Erasmus den Hebraistischen Lehrstuhl des Collegium Trilingue in Löwen. Jedoch erregte er in Löwen Anstoß bei den katholischen Theologen. Am 27. März 1519 hielt er dort eine Rede zum Lob der alten Sprachen, die 1520 in Wittenberg mit einer an Georg Spalatin gerichteten Vorrede gedruckt wurde.
Daher folgte er am 17. April 1520 einem Ruf an die Wittenberger Universität. Hier schien er sich recht wohl zu fühlen, zumal er trotz Wohnraummangels heiratete. Jedoch schon im Herbst überwarf er sich mit Martin Luther, den er betreffs seines Neuen Testaments und in der Rechtfertigungslehre belehren wollte. Als die Widersprüche zu groß wurden, reichte Adriani seine Entlassung ein und verließ aufgrund der Streitigkeiten Wittenberg im Februar 1521.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Seitdem verliert sich seine Spur. Möglicherweise zog es ihn in der Folge nach Leipzig. Naheliegender erscheint jedoch die Vermutung, dass er sich nach Freiburg im Breisgau begeben hat.
Werkauswahl
- Introductio ad hebraicam linguam, bei Aldus Manutius in Venedig, 1501 und 1508
- Grammatik des Konstantinos Laskari, bei Aldus Manutius in Venedig 1512
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Zum Lob der alten Sprachen, Wittenberg 1520
Literatur
- {{ #if:Ludwig Geiger|Ludwig Geiger: |}}{{ #if:ADB:Adriani, Matthäus|{{ #if:Adriani, Matthäus|Adriani, Matthäus|Matthäus Adriani }}|{{#ifeq: {{#switch: 1
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Adriani, Matthäus|Adriani, Matthäus|Matthäus Adriani }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 124 + 16 }} | 2={{ #expr: 124 + 2 }} | 3={{ #expr: 124 + 2 }} | 4={{ #expr: 124 + 2 }} | 5={{ #expr: 124 + 2 }} | 6={{ #expr: 124 + 2 }} | 7={{ #expr: 124 + 2 }} | 8={{ #expr: 124 + 2 }} | 9={{#switch: 124 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 124 < 449 | {{ #expr: 124 + 2 }} | {{ #expr: 124 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 124 + 2 }} | 11={{ #expr: 124 + 2 }} | 12={{ #expr: 124 + 2 }} | 13={{ #expr: 124 + 2 }} | 14={{ #expr: 124 + 2 }} | 15={{ #expr: 124 + 2 }} | 16={{ #expr: 124 + 2 }} | 17={{ #expr: 124 + 2 }} | 18={{ #expr: 124 + 2 }} | 19={{ #expr: 124 + 2 }} | 20={{ #expr: 124 + 2 }} | 21={{ #expr: 124 + 2 }} | 22={{ #expr: 124 + 2 }} | 23={{ #expr: 124 + 2 }} | 24={{ #expr: 124 + 2 }} | 25={{ #expr: 124 + 2 }} | 26={{ #expr: 124 + 2 }} | 27={{ #expr: 124 + 2 }} | 28={{ #expr: 124 + 2 }} | 29={{ #expr: 124 + 2 }} | 30={{ #expr: 124 + 2 }} | 31={{ #expr: 124 + 2 }} | 32={{ #expr: 124 + 2 }} | 33={{ #expr: 124 + 2 }} | 34={{ #expr: 124 + 2 }} | 35={{ #expr: 124 + 2 }} | 36={{ #expr: 124 + 2 }} | 37={{ #expr: 124 + 2 }} | 38={{ #expr: 124 + 2 }} | 39={{ #expr: 124 + 2 }} | 40={{ #expr: 124 + 2 }} | 41={{ #expr: 124 + 2 }} | 42={{ #expr: 124 + 2 }} | 43={{ #expr: 124 + 2 }} | 44={{ #expr: 124 + 2 }} | 45={{ #expr: 124 + 6 }} | 46={{ #expr: 124 + 2 }} | 47={{ #expr: 124 + 2 }} | 48={{ #expr: 124 + 2 }} | 49={{ #expr: 124 + 2 }} | 50={{ #expr: 124 + 2 }} | 51={{ #expr: 124 + 2 }} | 52={{ #expr: 124 + 2 }} | 53={{ #expr: 124 + 2 }} | 54={{ #expr: 124 + 2 }} | 55={{ #expr: 124 + 3 }} | 56=124 | #default = 124 }} {{ #if:Adriani, Matthäus|Adriani, Matthäus|Matthäus Adriani }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 124{{ #if:125 | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 124 + 16 }} | 2={{ #expr: 124 + 2 }} | 3={{ #expr: 124 + 2 }} | 4={{ #expr: 124 + 2 }} | 5={{ #expr: 124 + 2 }} | 6={{ #expr: 124 + 2 }} | 7={{ #expr: 124 + 2 }} | 8={{ #expr: 124 + 2 }} | 9={{#switch: 124 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 124 < 449 | {{ #expr: 124 + 2 }} | {{ #expr: 124 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 124 + 2 }} | 11={{ #expr: 124 + 2 }} | 12={{ #expr: 124 + 2 }} | 13={{ #expr: 124 + 2 }} | 14={{ #expr: 124 + 2 }} | 15={{ #expr: 124 + 2 }} | 16={{ #expr: 124 + 2 }} | 17={{ #expr: 124 + 2 }} | 18={{ #expr: 124 + 2 }} | 19={{ #expr: 124 + 2 }} | 20={{ #expr: 124 + 2 }} | 21={{ #expr: 124 + 2 }} | 22={{ #expr: 124 + 2 }} | 23={{ #expr: 124 + 2 }} | 24={{ #expr: 124 + 2 }} | 25={{ #expr: 124 + 2 }} | 26={{ #expr: 124 + 2 }} | 27={{ #expr: 124 + 2 }} | 28={{ #expr: 124 + 2 }} | 29={{ #expr: 124 + 2 }} | 30={{ #expr: 124 + 2 }} | 31={{ #expr: 124 + 2 }} | 32={{ #expr: 124 + 2 }} | 33={{ #expr: 124 + 2 }} | 34={{ #expr: 124 + 2 }} | 35={{ #expr: 124 + 2 }} | 36={{ #expr: 124 + 2 }} | 37={{ #expr: 124 + 2 }} | 38={{ #expr: 124 + 2 }} | 39={{ #expr: 124 + 2 }} | 40={{ #expr: 124 + 2 }} | 41={{ #expr: 124 + 2 }} | 42={{ #expr: 124 + 2 }} | 43={{ #expr: 124 + 2 }} | 44={{ #expr: 124 + 2 }} | 45={{ #expr: 124 + 6 }} | 46={{ #expr: 124 + 2 }} | 47={{ #expr: 124 + 2 }} | 48={{ #expr: 124 + 2 }} | 49={{ #expr: 124 + 2 }} | 50={{ #expr: 124 + 2 }} | 51={{ #expr: 124 + 2 }} | 52={{ #expr: 124 + 2 }} | 53={{ #expr: 124 + 2 }} | 54={{ #expr: 124 + 2 }} | 55={{ #expr: 124 + 3 }} | 56=124 | #default = 124 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 125 + 16 }} | 2={{ #expr: 125 + 2 }} | 3={{ #expr: 125 + 2 }} | 4={{ #expr: 125 + 2 }} | 5={{ #expr: 125 + 2 }} | 6={{ #expr: 125 + 2 }} | 7={{ #expr: 125 + 2 }} | 8={{ #expr: 125 + 2 }} | 9={{#switch: 125 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 125 < 449 | {{ #expr: 125 + 2 }} | {{ #expr: 125 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 125 + 2 }} | 11={{ #expr: 125 + 2 }} | 12={{ #expr: 125 + 2 }} | 13={{ #expr: 125 + 2 }} | 14={{ #expr: 125 + 2 }} | 15={{ #expr: 125 + 2 }} | 16={{ #expr: 125 + 2 }} | 17={{ #expr: 125 + 2 }} | 18={{ #expr: 125 + 2 }} | 19={{ #expr: 125 + 2 }} | 20={{ #expr: 125 + 2 }} | 21={{ #expr: 125 + 2 }} | 22={{ #expr: 125 + 2 }} | 23={{ #expr: 125 + 2 }} | 24={{ #expr: 125 + 2 }} | 25={{ #expr: 125 + 2 }} | 26={{ #expr: 125 + 2 }} | 27={{ #expr: 125 + 2 }} | 28={{ #expr: 125 + 2 }} | 29={{ #expr: 125 + 2 }} | 30={{ #expr: 125 + 2 }} | 31={{ #expr: 125 + 2 }} | 32={{ #expr: 125 + 2 }} | 33={{ #expr: 125 + 2 }} | 34={{ #expr: 125 + 2 }} | 35={{ #expr: 125 + 2 }} | 36={{ #expr: 125 + 2 }} | 37={{ #expr: 125 + 2 }} | 38={{ #expr: 125 + 2 }} | 39={{ #expr: 125 + 2 }} | 40={{ #expr: 125 + 2 }} | 41={{ #expr: 125 + 2 }} | 42={{ #expr: 125 + 2 }} | 43={{ #expr: 125 + 2 }} | 44={{ #expr: 125 + 2 }} | 45={{ #expr: 125 + 6 }} | 46={{ #expr: 125 + 2 }} | 47={{ #expr: 125 + 2 }} | 48={{ #expr: 125 + 2 }} | 49={{ #expr: 125 + 2 }} | 50={{ #expr: 125 + 2 }} | 51={{ #expr: 125 + 2 }} | 52={{ #expr: 125 + 2 }} | 53={{ #expr: 125 + 2 }} | 54={{ #expr: 125 + 2 }} | 55={{ #expr: 125 + 3 }} | 56=125 | #default = 125 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 125 + 16 }} | 2={{ #expr: 125 + 2 }} | 3={{ #expr: 125 + 2 }} | 4={{ #expr: 125 + 2 }} | 5={{ #expr: 125 + 2 }} | 6={{ #expr: 125 + 2 }} | 7={{ #expr: 125 + 2 }} | 8={{ #expr: 125 + 2 }} | 9={{#switch: 125 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 125 < 449 | {{ #expr: 125 + 2 }} | {{ #expr: 125 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 125 + 2 }} | 11={{ #expr: 125 + 2 }} | 12={{ #expr: 125 + 2 }} | 13={{ #expr: 125 + 2 }} | 14={{ #expr: 125 + 2 }} | 15={{ #expr: 125 + 2 }} | 16={{ #expr: 125 + 2 }} | 17={{ #expr: 125 + 2 }} | 18={{ #expr: 125 + 2 }} | 19={{ #expr: 125 + 2 }} | 20={{ #expr: 125 + 2 }} | 21={{ #expr: 125 + 2 }} | 22={{ #expr: 125 + 2 }} | 23={{ #expr: 125 + 2 }} | 24={{ #expr: 125 + 2 }} | 25={{ #expr: 125 + 2 }} | 26={{ #expr: 125 + 2 }} | 27={{ #expr: 125 + 2 }} | 28={{ #expr: 125 + 2 }} | 29={{ #expr: 125 + 2 }} | 30={{ #expr: 125 + 2 }} | 31={{ #expr: 125 + 2 }} | 32={{ #expr: 125 + 2 }} | 33={{ #expr: 125 + 2 }} | 34={{ #expr: 125 + 2 }} | 35={{ #expr: 125 + 2 }} | 36={{ #expr: 125 + 2 }} | 37={{ #expr: 125 + 2 }} | 38={{ #expr: 125 + 2 }} | 39={{ #expr: 125 + 2 }} | 40={{ #expr: 125 + 2 }} | 41={{ #expr: 125 + 2 }} | 42={{ #expr: 125 + 2 }} | 43={{ #expr: 125 + 2 }} | 44={{ #expr: 125 + 2 }} | 45={{ #expr: 125 + 6 }} | 46={{ #expr: 125 + 2 }} | 47={{ #expr: 125 + 2 }} | 48={{ #expr: 125 + 2 }} | 49={{ #expr: 125 + 2 }} | 50={{ #expr: 125 + 2 }} | 51={{ #expr: 125 + 2 }} | 52={{ #expr: 125 + 2 }} | 53={{ #expr: 125 + 2 }} | 54={{ #expr: 125 + 2 }} | 55={{ #expr: 125 + 3 }} | 56=125 | #default = 125 }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 124 + 16 }} | 2={{ #expr: 124 + 2 }} | 3={{ #expr: 124 + 2 }} | 4={{ #expr: 124 + 2 }} | 5={{ #expr: 124 + 2 }} | 6={{ #expr: 124 + 2 }} | 7={{ #expr: 124 + 2 }} | 8={{ #expr: 124 + 2 }} | 9={{#switch: 124 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 124 < 449 | {{ #expr: 124 + 2 }} | {{ #expr: 124 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 124 + 2 }} | 11={{ #expr: 124 + 2 }} | 12={{ #expr: 124 + 2 }} | 13={{ #expr: 124 + 2 }} | 14={{ #expr: 124 + 2 }} | 15={{ #expr: 124 + 2 }} | 16={{ #expr: 124 + 2 }} | 17={{ #expr: 124 + 2 }} | 18={{ #expr: 124 + 2 }} | 19={{ #expr: 124 + 2 }} | 20={{ #expr: 124 + 2 }} | 21={{ #expr: 124 + 2 }} | 22={{ #expr: 124 + 2 }} | 23={{ #expr: 124 + 2 }} | 24={{ #expr: 124 + 2 }} | 25={{ #expr: 124 + 2 }} | 26={{ #expr: 124 + 2 }} | 27={{ #expr: 124 + 2 }} | 28={{ #expr: 124 + 2 }} | 29={{ #expr: 124 + 2 }} | 30={{ #expr: 124 + 2 }} | 31={{ #expr: 124 + 2 }} | 32={{ #expr: 124 + 2 }} | 33={{ #expr: 124 + 2 }} | 34={{ #expr: 124 + 2 }} | 35={{ #expr: 124 + 2 }} | 36={{ #expr: 124 + 2 }} | 37={{ #expr: 124 + 2 }} | 38={{ #expr: 124 + 2 }} | 39={{ #expr: 124 + 2 }} | 40={{ #expr: 124 + 2 }} | 41={{ #expr: 124 + 2 }} | 42={{ #expr: 124 + 2 }} | 43={{ #expr: 124 + 2 }} | 44={{ #expr: 124 + 2 }} | 45={{ #expr: 124 + 6 }} | 46={{ #expr: 124 + 2 }} | 47={{ #expr: 124 + 2 }} | 48={{ #expr: 124 + 2 }} | 49={{ #expr: 124 + 2 }} | 50={{ #expr: 124 + 2 }} | 51={{ #expr: 124 + 2 }} | 52={{ #expr: 124 + 2 }} | 53={{ #expr: 124 + 2 }} | 54={{ #expr: 124 + 2 }} | 55={{ #expr: 124 + 3 }} | 56=124 | #default = 124 }} + 1 }} | f|–125}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Adriani, Matthäus||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 87
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 128428430
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|128428430}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 506594 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 506594 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}ADRIANUS, Matthäus. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:1|. Band 1, Bautz, {{#switch:1
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:41-42|, Sp. {{#iferror:{{#expr:41-42}}|41-42|{{#expr:1*41-42*0}}–{{#expr:-(0*41-42*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630035333/http://www.bautz.de/bbkl/a/adrianus_m.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}}%7C%7C}}}}{{#if:Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Matthäus Adriani - Deutsche Digitale Bibliothek|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:506597||(?)}}}}}}{{#if: 2023-08-12|;}}}}{{#if: 2023-08-12| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2023-08-12 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2023-08-12|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2023-08-12|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:{{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2023-08-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128428430 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
- Heinz Scheible: Melanchthons Briefwechsel. Personen. Band 11
Einzelbelege
<references/>
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12842843013361708 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 128428430 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 128428430 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 13361708 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 13361708 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Adriani, Matthäus | {{#if: | {{#if: spanischer Hebraist | {{#if: um 1475 | {{#if: Spanien | {{#if: nach 1521 | {{#if: Freiburg im Breisgau || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Adriani, Matthäus
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | spanischer Hebraist
}} |
| GEBURTSDATUM | um 1475
}} |
| GEBURTSORT | Spanien
}} |
| STERBEDATUM | nach 1521
}} |
| STERBEORT | Freiburg im Breisgau
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Hebraist
- Sprachwissenschaftler
- Hochschullehrer (Universität Löwen)
- Hochschullehrer (Leucorea)
- Spanier
- Geboren im 15. Jahrhundert
- Gestorben im 16. Jahrhundert
- Mann