Zum Inhalt springen

Maria Margaretha Kirch

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Maria Margaretha Kirch, geborene Winkelmann, auch Maria Winkelmann-Kirch (* 25. Februar 1670 in Panitzsch bei Leipzig; † 29. Dezember 1720 in Berlin), war eine deutsche Astronomin. Sie gilt als erste Frau, die einen Kometen (Komet C/1702 H1) entdeckte.

Leben

Maria Margaretha Winkelmann war die jüngste von drei Töchtern des lutherischen Pastors Matthias Winkelmann († 1682) und der Buch- und Tuchhändlerstochter Maria Töllner († 1683). Der Vater soll ihr Interesse an der Astronomie geweckt und gefördert haben. Mit 13 Jahren wurde sie durch den Tod ihrer Mutter Vollwaise und wuchs seitdem bei ihrer Schwester Sara Elisabeth auf. Als Vormund erzog und unterwies sie der pietistische Amtsnachfolger ihres Vaters in Panitzsch, Justinus Töllner, der später ihre Schwester heiratete. Ihre zweite Schwester Anna Magdalena heiratete dessen Bruder Heinrich Töllner. Maria Margaretha trat, vermutlich als Dienstbotin, in den Haushalt des mit Justinus Töllner befreundeten Bauern und Astronomen Christoph Arnold im Nachbardorf Sommerfeld ein, bei dem sie sich grundlegende Kenntnisse und Erfahrungen im Tätigkeitsbereich astronomischer Beobachtungen aneignete. Dort wurde sie auch in die ersten Grundlagen der Meteorologie eingeführt. Bei Arnold lernte sie ihren späteren Ehemann, den dreißig Jahre älteren verwitweten Astronomen und Kalendermacher Gottfried Kirch kennen, der Arnold Unterricht in Astronomie gab und mit ihm gemeinsame Beobachtungen durchführte.

Im Mai 1692 heiratete sie Gottfried Kirch, den sie bei den Observationen und Berechnungen unterstützte. Beide waren radikale Pietisten und mussten im Laufe der Verfolgungen der evangelischen Reformbewegung aufgrund der Festnahme einiger Glaubensbrüder Leipzig verlassen, woraufhin sie in Gottfrieds Geburtsstadt Guben zogen. Dort gebar sie ihre Kinder Marie (1693–1697), Christfried, Christine und Sophie (1698–1699). In Berlin kamen Dorothea Johanna (1701–1771) und Margaretha zur Welt. Dorothea Johanna war ab 1739 die dritte Ehefrau des Brandenburger Predigers Georg Christian Adler (1674–1751), des Vaters des gleichnamigen Predigers und Altertumforschers Georg Christian Adler. In erster Ehe war er seit 1706 mit Sara Justina Töllner (1683–1718) verheiratet, Tochter von Justinus Töllner und Sara Elisabeth.<ref>wc.rootsweb.ancestry.com</ref><ref>Datenbank der Franckeschen Stiftungen zu Halle: Personen-Eintrag zu „Adler, Sara Justina“. Online unter: http://fas.francke-halle.de/cgi-bin/gkdb.pl?x=u&t_show=x&wertreg=PER&wert=adler%2C%20sara%20justina%20%20-%20BIOGRAFIE&reccheck=149936 (Stand: 23. Juli 2015), zuletzt abgerufen am 31. August 2021.</ref>

Maria Margaretha Kirch entdeckte den Kometen von 1702 und gilt damit als erste Frau, die einen Kometen entdeckte. Sie machte auch Beobachtungen zum veränderlichen Stern Mira Ceti. Ihre Kinder Christfried und Christine unterstützten den Vater ebenfalls. Die Entdeckung des Kometen war zwar von ihrem Mann publiziert worden, doch Kirch wies in seinem Todesjahr in einer akademischen Schrift auf die Leistung seiner Frau hin. Sie bewarb sich vor diesem Hintergrund um die Nachfolge ihres Mannes an der Berliner Akademie der Wissenschaften, doch nach langer Beratungszeit wurde dieses Gesuch 1712 durch den Exekutivrat aufgrund ihres Geschlechts abgelehnt. Im Jahr 1712 erschien von ihr eine Schrift über die bevorstehende Konjunktion von Jupiter und Saturn. Kirch setzte ihre astronomischen Forschungen im Observatorium von Baron von Krosigk fort, bis dieser 1714 ebenfalls verstarb. In dieser Zeit erstellte sie astronomische Kalender für die Städte Breslau und Nürnberg und publizierte weitere Beobachtungen.

Ab 1716 durfte sie als Assistentin ihres Sohnes Christfried Kirch erneut an der Berliner Akademie der Wissenschaften tätig werden, bereits im Folgejahr wurde sie aber aufgrund ihrer wissenschaftlichen Expertise vom Gelände der Akademie verbannt. Auch die Töchter Christine und Margarethe waren später als Assistentinnen ihres Bruders tätig.<ref>Ursula Köhler-Lutterbeck, Monika Siedentopf: Lexikon der 1000 Frauen. Bonn 2000, ISBN 3-8012-0276-3, S. 189 f.</ref>

Maria Margaretha Kirch starb am 29. Dezember 1720 im Alter von 50 Jahren in Berlin.

Ehrungen

Datei:Maria-Kirch-Straße 02.jpg
Maria-Kirch-Straße, Dresden

Nach Maria Margaretha Kirch ist der Asteroid (9815) Mariakirch benannt.<ref>{{#if:||Maria Margaretha Kirch}} in der Small-Body Database des Jet Propulsion Laboratory (englisch).{{#if:| (Epoche: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}})}}{{#if:|Vorlage:JPL Small-Body Database/Wartung/Alt}}</ref>

Die Maria-Kirch-Straßen in Dresden-Trachau und Mannheim tragen ihren Namen.

Maria Margaretha Kirch wurde mit der Aufnahme in das Projekt FrauenOrte Brandenburg des Frauenpolitischen Rates Land Brandenburg ausgezeichnet, das Leben und Wirken bedeutender Frauen in der brandenburgischen Geschichte sichtbar macht. Wie auch in anderen nationalen Projekten der Frauenorte werden Frauen in Deutschland und ihr Lebenswerk als historische Vorbilder geehrt.<ref>FrauenOrte Land Brandenburg. In: FrauenOrte Land Brandenburg. Abgerufen am 20. November 2025</ref> Die Gedenktafel befindet sich in Guben. ({{Coordinate{{#ifeq:|y|Simple|Complex}}|NS=51.94992|EW=14.71312|type=building|region=DE-BB|globe=|dim=|elevation=|pop=|lw=|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1=Frauenort "Maria Margaretha Kirch"}}|article=|text=ICON2|sortkey=|tooltip=|tooltipformat=|map=|mapsize=|maplevel=|maptype=|maplabel=|maplayer=|mapcaption=}}{{#if:|{{#switch:5

|1 = Gradzahl-Fehler: {{#iferror:{{{1}}}
 | NS: {{{1}}}
 |
}} {{#iferror:
 | EW: 
 |
}}{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|2 = nicht im Bereich von {{{1}}}{{#switch:0
 |0|6|14=
}}
|3  = {{#switch: {{{type}}}
 |country|state|adm1st|adm2nd|city|isle|airport|mountain|waterbody|forest|landmark=
 |example={{#if:
  | 
  | falscher Wert ›example‹ im Artikelnamensraum 
 }}
 |#default= {{#ifeq:{{{type}}}|
  | kein Wert
  | falscher Wert ›{{{type}}}‹
 }} in type-Parameter{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
}} {{#if: {{{rg}}}
 |
 | region-Parameter fehlt{{#if:
  | 6
  | 
 }}
}} {{#iferror: {{{elevation}}}
 | {{{elevation}}}{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
 |
}} {{#iferror: {{{pop}}}
 | {{{pop}}}{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
 |
}}
|5 = unbenannte Parameter 1:{{{1}}}{{#if:|, 2:}}{{#if:|, 3:}}{{#if:|, 4:}} {{#if:|usw.}}{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|8 = Parameter name fehlt in Fließtextkoordinate{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|10= überflüssige Parameter
|#default=coordinates error

}}}})<ref>FrauenOrte-Tafel für Maria Margaretha Kirch. In: FrauenOrte Land Brandenburg. Abgerufen am 20. November 2025</ref>

Literatur

  • Monika Mommertz: Schattenökonomie der Wissenschaft. Geschlechterordnung und Arbeitssysteme in der Astronomie der Berliner Akademie der Wissenschaften im 18. Jahrhundert. In: Theresa Wobbe (Hrsg.): Frauen in Akademie und Wissenschaft. Arbeitsorte und Forschungspraktiken 1700–2000. Akademie Verlag, Berlin 2002, ISBN 3-05-003639-7, S. 31–63 (bbaw.de (PDF; 9,0 MB) <templatestyles src="Webarchiv/styles.css" />{{#if:20140714131621
      | {{#ifeq: 20140714131621 | *
    | Vorlage:Webarchiv/Wartung/Stern{{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }} (Archivversionen)
    | {{#iferror: {{#time: j. F Y|20140714131621}}
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/DatumDer Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
         | {{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|20140714131621}} im Internet Archive{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
      }}
  }}
      | {{#if:
          | {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
    | {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
       | 16= {{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | 9 = {{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!Vorlage:Webarchiv/Wartung/webcitation{{#if:  || }}
      }}
    | c|{{{webciteID}}}}} {{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }} (Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
  }}
          | {{#if: 
              | Vorlage:Webarchiv/Today
              | {{#if:
                      | Vorlage:Webarchiv/Generisch
                      | {{#if: philoscience.unibe.ch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|philoscience.unibe.ch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}} }}  
                 }}}}}}}}{{#if:
    | Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
     |all      = url=
     |opt      = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
     |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
     |errNS    = 0
     |template = Vorlage:Webarchiv
     |format   = *
     |preview  = 1
  }}{{#ifexpr: {{#if:20140714131621|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
  }}{{#if: 
    | {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
        | web.archive.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}} 
        | webcitation.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}} 
        | archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
      }}{{#if: 
         | {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
             | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
          |  }} 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
      }}
    | {{#if: 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
      }}
  }}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf}}
    || {{#if:  || }}
  }}{{#if: philoscience.unibe.ch
    | {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|philoscience.unibe.ch}}
        | {{#if:  || }}
      }}
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Linktext_fehlt
  }}{{#switch: 
    |addlarchives|addlpages= {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
  }}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf%7Carchiv}} |-1
    || {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf%7C4}}%7Chttp}} |-1
         || {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.philoscience.unibe.ch/documents/kursarchiv/SS07/Mommertz2002.pdf }}
              | abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org = 
              | #default = {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/URL}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
            }} 
       }}
  }} abgerufen am 2. Juli 2011)
  • Vorlage:LuiseBMS
  • Londa Schiebinger: The Mind has No Sex? Women in the Origins of Modern Science. Harvard University Press, Cambridge MA 1989, S. 82–90. [dt.: Londa Schiebinger: Schöne Geister: Frauen in den Anfängen der modernen Wissenschaft. Klett-Cotta, Stuttgart 1993]
  • Antonius Lux (Hrsg.): Große Frauen der Weltgeschichte. Tausend Biographien in Wort und Bild. Sebastian Lux Verlag, München 1963, S. 266.
  • Peter Aufgebauer: Die Astronomenfamilie Kirch (1639–1829). In: Die Sterne. (Leipzig), 47, 1971, S. 241–247.
  • {{ #if:Siegmund Günther|Siegmund Günther: |}}{{ #if:ADB:Kirch, Gottfried|{{ #if:Kirch, Gottfried|Kirch, Gottfried|Maria Margaretha Kirch }}|{{#ifeq: {{#switch: 15

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Kirch, Gottfried|Kirch, Gottfried|Maria Margaretha Kirch }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 15 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 15 | 1={{ #expr: 787 + 16 }} | 2={{ #expr: 787 + 2 }} | 3={{ #expr: 787 + 2 }} | 4={{ #expr: 787 + 2 }} | 5={{ #expr: 787 + 2 }} | 6={{ #expr: 787 + 2 }} | 7={{ #expr: 787 + 2 }} | 8={{ #expr: 787 + 2 }} | 9={{#switch: 787 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 787 < 449 | {{ #expr: 787 + 2 }} | {{ #expr: 787 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 787 + 2 }} | 11={{ #expr: 787 + 2 }} | 12={{ #expr: 787 + 2 }} | 13={{ #expr: 787 + 2 }} | 14={{ #expr: 787 + 2 }} | 15={{ #expr: 787 + 2 }} | 16={{ #expr: 787 + 2 }} | 17={{ #expr: 787 + 2 }} | 18={{ #expr: 787 + 2 }} | 19={{ #expr: 787 + 2 }} | 20={{ #expr: 787 + 2 }} | 21={{ #expr: 787 + 2 }} | 22={{ #expr: 787 + 2 }} | 23={{ #expr: 787 + 2 }} | 24={{ #expr: 787 + 2 }} | 25={{ #expr: 787 + 2 }} | 26={{ #expr: 787 + 2 }} | 27={{ #expr: 787 + 2 }} | 28={{ #expr: 787 + 2 }} | 29={{ #expr: 787 + 2 }} | 30={{ #expr: 787 + 2 }} | 31={{ #expr: 787 + 2 }} | 32={{ #expr: 787 + 2 }} | 33={{ #expr: 787 + 2 }} | 34={{ #expr: 787 + 2 }} | 35={{ #expr: 787 + 2 }} | 36={{ #expr: 787 + 2 }} | 37={{ #expr: 787 + 2 }} | 38={{ #expr: 787 + 2 }} | 39={{ #expr: 787 + 2 }} | 40={{ #expr: 787 + 2 }} | 41={{ #expr: 787 + 2 }} | 42={{ #expr: 787 + 2 }} | 43={{ #expr: 787 + 2 }} | 44={{ #expr: 787 + 2 }} | 45={{ #expr: 787 + 6 }} | 46={{ #expr: 787 + 2 }} | 47={{ #expr: 787 + 2 }} | 48={{ #expr: 787 + 2 }} | 49={{ #expr: 787 + 2 }} | 50={{ #expr: 787 + 2 }} | 51={{ #expr: 787 + 2 }} | 52={{ #expr: 787 + 2 }} | 53={{ #expr: 787 + 2 }} | 54={{ #expr: 787 + 2 }} | 55={{ #expr: 787 + 3 }} | 56=787 | #default = 787 }} {{ #if:Kirch, Gottfried|Kirch, Gottfried|Maria Margaretha Kirch }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 15, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 15 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 787{{ #if:788 | {{ #ifexpr: {{#switch: 15 | 1={{ #expr: 787 + 16 }} | 2={{ #expr: 787 + 2 }} | 3={{ #expr: 787 + 2 }} | 4={{ #expr: 787 + 2 }} | 5={{ #expr: 787 + 2 }} | 6={{ #expr: 787 + 2 }} | 7={{ #expr: 787 + 2 }} | 8={{ #expr: 787 + 2 }} | 9={{#switch: 787 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 787 < 449 | {{ #expr: 787 + 2 }} | {{ #expr: 787 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 787 + 2 }} | 11={{ #expr: 787 + 2 }} | 12={{ #expr: 787 + 2 }} | 13={{ #expr: 787 + 2 }} | 14={{ #expr: 787 + 2 }} | 15={{ #expr: 787 + 2 }} | 16={{ #expr: 787 + 2 }} | 17={{ #expr: 787 + 2 }} | 18={{ #expr: 787 + 2 }} | 19={{ #expr: 787 + 2 }} | 20={{ #expr: 787 + 2 }} | 21={{ #expr: 787 + 2 }} | 22={{ #expr: 787 + 2 }} | 23={{ #expr: 787 + 2 }} | 24={{ #expr: 787 + 2 }} | 25={{ #expr: 787 + 2 }} | 26={{ #expr: 787 + 2 }} | 27={{ #expr: 787 + 2 }} | 28={{ #expr: 787 + 2 }} | 29={{ #expr: 787 + 2 }} | 30={{ #expr: 787 + 2 }} | 31={{ #expr: 787 + 2 }} | 32={{ #expr: 787 + 2 }} | 33={{ #expr: 787 + 2 }} | 34={{ #expr: 787 + 2 }} | 35={{ #expr: 787 + 2 }} | 36={{ #expr: 787 + 2 }} | 37={{ #expr: 787 + 2 }} | 38={{ #expr: 787 + 2 }} | 39={{ #expr: 787 + 2 }} | 40={{ #expr: 787 + 2 }} | 41={{ #expr: 787 + 2 }} | 42={{ #expr: 787 + 2 }} | 43={{ #expr: 787 + 2 }} | 44={{ #expr: 787 + 2 }} | 45={{ #expr: 787 + 6 }} | 46={{ #expr: 787 + 2 }} | 47={{ #expr: 787 + 2 }} | 48={{ #expr: 787 + 2 }} | 49={{ #expr: 787 + 2 }} | 50={{ #expr: 787 + 2 }} | 51={{ #expr: 787 + 2 }} | 52={{ #expr: 787 + 2 }} | 53={{ #expr: 787 + 2 }} | 54={{ #expr: 787 + 2 }} | 55={{ #expr: 787 + 3 }} | 56=787 | #default = 787 }} != {{#switch: 15 | 1={{ #expr: 788 + 16 }} | 2={{ #expr: 788 + 2 }} | 3={{ #expr: 788 + 2 }} | 4={{ #expr: 788 + 2 }} | 5={{ #expr: 788 + 2 }} | 6={{ #expr: 788 + 2 }} | 7={{ #expr: 788 + 2 }} | 8={{ #expr: 788 + 2 }} | 9={{#switch: 788 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 788 < 449 | {{ #expr: 788 + 2 }} | {{ #expr: 788 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 788 + 2 }} | 11={{ #expr: 788 + 2 }} | 12={{ #expr: 788 + 2 }} | 13={{ #expr: 788 + 2 }} | 14={{ #expr: 788 + 2 }} | 15={{ #expr: 788 + 2 }} | 16={{ #expr: 788 + 2 }} | 17={{ #expr: 788 + 2 }} | 18={{ #expr: 788 + 2 }} | 19={{ #expr: 788 + 2 }} | 20={{ #expr: 788 + 2 }} | 21={{ #expr: 788 + 2 }} | 22={{ #expr: 788 + 2 }} | 23={{ #expr: 788 + 2 }} | 24={{ #expr: 788 + 2 }} | 25={{ #expr: 788 + 2 }} | 26={{ #expr: 788 + 2 }} | 27={{ #expr: 788 + 2 }} | 28={{ #expr: 788 + 2 }} | 29={{ #expr: 788 + 2 }} | 30={{ #expr: 788 + 2 }} | 31={{ #expr: 788 + 2 }} | 32={{ #expr: 788 + 2 }} | 33={{ #expr: 788 + 2 }} | 34={{ #expr: 788 + 2 }} | 35={{ #expr: 788 + 2 }} | 36={{ #expr: 788 + 2 }} | 37={{ #expr: 788 + 2 }} | 38={{ #expr: 788 + 2 }} | 39={{ #expr: 788 + 2 }} | 40={{ #expr: 788 + 2 }} | 41={{ #expr: 788 + 2 }} | 42={{ #expr: 788 + 2 }} | 43={{ #expr: 788 + 2 }} | 44={{ #expr: 788 + 2 }} | 45={{ #expr: 788 + 6 }} | 46={{ #expr: 788 + 2 }} | 47={{ #expr: 788 + 2 }} | 48={{ #expr: 788 + 2 }} | 49={{ #expr: 788 + 2 }} | 50={{ #expr: 788 + 2 }} | 51={{ #expr: 788 + 2 }} | 52={{ #expr: 788 + 2 }} | 53={{ #expr: 788 + 2 }} | 54={{ #expr: 788 + 2 }} | 55={{ #expr: 788 + 3 }} | 56=788 | #default = 788 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 15 | 1={{ #expr: 788 + 16 }} | 2={{ #expr: 788 + 2 }} | 3={{ #expr: 788 + 2 }} | 4={{ #expr: 788 + 2 }} | 5={{ #expr: 788 + 2 }} | 6={{ #expr: 788 + 2 }} | 7={{ #expr: 788 + 2 }} | 8={{ #expr: 788 + 2 }} | 9={{#switch: 788 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 788 < 449 | {{ #expr: 788 + 2 }} | {{ #expr: 788 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 788 + 2 }} | 11={{ #expr: 788 + 2 }} | 12={{ #expr: 788 + 2 }} | 13={{ #expr: 788 + 2 }} | 14={{ #expr: 788 + 2 }} | 15={{ #expr: 788 + 2 }} | 16={{ #expr: 788 + 2 }} | 17={{ #expr: 788 + 2 }} | 18={{ #expr: 788 + 2 }} | 19={{ #expr: 788 + 2 }} | 20={{ #expr: 788 + 2 }} | 21={{ #expr: 788 + 2 }} | 22={{ #expr: 788 + 2 }} | 23={{ #expr: 788 + 2 }} | 24={{ #expr: 788 + 2 }} | 25={{ #expr: 788 + 2 }} | 26={{ #expr: 788 + 2 }} | 27={{ #expr: 788 + 2 }} | 28={{ #expr: 788 + 2 }} | 29={{ #expr: 788 + 2 }} | 30={{ #expr: 788 + 2 }} | 31={{ #expr: 788 + 2 }} | 32={{ #expr: 788 + 2 }} | 33={{ #expr: 788 + 2 }} | 34={{ #expr: 788 + 2 }} | 35={{ #expr: 788 + 2 }} | 36={{ #expr: 788 + 2 }} | 37={{ #expr: 788 + 2 }} | 38={{ #expr: 788 + 2 }} | 39={{ #expr: 788 + 2 }} | 40={{ #expr: 788 + 2 }} | 41={{ #expr: 788 + 2 }} | 42={{ #expr: 788 + 2 }} | 43={{ #expr: 788 + 2 }} | 44={{ #expr: 788 + 2 }} | 45={{ #expr: 788 + 6 }} | 46={{ #expr: 788 + 2 }} | 47={{ #expr: 788 + 2 }} | 48={{ #expr: 788 + 2 }} | 49={{ #expr: 788 + 2 }} | 50={{ #expr: 788 + 2 }} | 51={{ #expr: 788 + 2 }} | 52={{ #expr: 788 + 2 }} | 53={{ #expr: 788 + 2 }} | 54={{ #expr: 788 + 2 }} | 55={{ #expr: 788 + 3 }} | 56=788 | #default = 788 }} = {{ #expr: {{#switch: 15 | 1={{ #expr: 787 + 16 }} | 2={{ #expr: 787 + 2 }} | 3={{ #expr: 787 + 2 }} | 4={{ #expr: 787 + 2 }} | 5={{ #expr: 787 + 2 }} | 6={{ #expr: 787 + 2 }} | 7={{ #expr: 787 + 2 }} | 8={{ #expr: 787 + 2 }} | 9={{#switch: 787 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 787 < 449 | {{ #expr: 787 + 2 }} | {{ #expr: 787 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 787 + 2 }} | 11={{ #expr: 787 + 2 }} | 12={{ #expr: 787 + 2 }} | 13={{ #expr: 787 + 2 }} | 14={{ #expr: 787 + 2 }} | 15={{ #expr: 787 + 2 }} | 16={{ #expr: 787 + 2 }} | 17={{ #expr: 787 + 2 }} | 18={{ #expr: 787 + 2 }} | 19={{ #expr: 787 + 2 }} | 20={{ #expr: 787 + 2 }} | 21={{ #expr: 787 + 2 }} | 22={{ #expr: 787 + 2 }} | 23={{ #expr: 787 + 2 }} | 24={{ #expr: 787 + 2 }} | 25={{ #expr: 787 + 2 }} | 26={{ #expr: 787 + 2 }} | 27={{ #expr: 787 + 2 }} | 28={{ #expr: 787 + 2 }} | 29={{ #expr: 787 + 2 }} | 30={{ #expr: 787 + 2 }} | 31={{ #expr: 787 + 2 }} | 32={{ #expr: 787 + 2 }} | 33={{ #expr: 787 + 2 }} | 34={{ #expr: 787 + 2 }} | 35={{ #expr: 787 + 2 }} | 36={{ #expr: 787 + 2 }} | 37={{ #expr: 787 + 2 }} | 38={{ #expr: 787 + 2 }} | 39={{ #expr: 787 + 2 }} | 40={{ #expr: 787 + 2 }} | 41={{ #expr: 787 + 2 }} | 42={{ #expr: 787 + 2 }} | 43={{ #expr: 787 + 2 }} | 44={{ #expr: 787 + 2 }} | 45={{ #expr: 787 + 6 }} | 46={{ #expr: 787 + 2 }} | 47={{ #expr: 787 + 2 }} | 48={{ #expr: 787 + 2 }} | 49={{ #expr: 787 + 2 }} | 50={{ #expr: 787 + 2 }} | 51={{ #expr: 787 + 2 }} | 52={{ #expr: 787 + 2 }} | 53={{ #expr: 787 + 2 }} | 54={{ #expr: 787 + 2 }} | 55={{ #expr: 787 + 3 }} | 56=787 | #default = 787 }} + 1 }} | f|–788}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Kirch, Gottfried||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 634
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 116181567
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|116181567}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 1371425 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 1371425 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

Weblinks

| bio = Biographies | cur = Curves | ex = Extras | ht = HistTopics | misc = Miscellaneous | soc = Societies | #default = Biographies }}/Kirch/ Maria Margarethe Winckelmann Kirch.] In: {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}{{#if: |, {{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}}} (englisch).

  • Dirk Lorenzen: Maria Winkelmann Kirch vor 350 Jahren geboren. Berufsverbot für eine große Astronomin. Deutschlandfunk – Sternzeit vom 25. Februar 2020: Link zum Text und Audiobeitrag

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 116181591no201610330774596654 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116181591 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116181591 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2016103307 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2016103307 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 74596654 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 74596654 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Kirch, Maria Margaretha | {{#if: Winkelmann, Maria Margaretha (Geburtsname) | {{#if: deutsche Astronomin | {{#if: 25. Februar 1670 | {{#if: Panitzsch | {{#if: 29. Dezember 1720 | {{#if: Berlin |

Vorlage:Wikidata-Registrierung