Luigi Rusca
Vorlage:Hinweisbaustein Luigi Rusca (* 2. September 1762 in Agno; † 1822 in Valence) war ein klassizistischer Tessiner Architekt, der vor allem in Sankt Petersburg, aber auch in anderen russischen Städten wirkte.
Leben
Luigi war Sohn des Maurermeisters Giovanni Battista und dessen Ehefrau Maria Maddalena Ghirlanda aus Vernate. Er heiratete 1792 Marguerite Matthey (gestorben), 1797 Marguerite Charlemagne. Nach seinen Studien in Turin zog Rusca 1783 nach Russland, wo schon sein Vater Giovanni Battista tätig gewesen war. Einen großen Einfluss auf Luigi übte auch Giuseppe Piermarini aus, der 1776 den ersten Lehrstuhl für Architektur an der soeben gegründeten Mailänder Accademia di Belle Arti di Brera erhielt. Er arbeitete am Hof für Katharina II. und deren Thron-Nachfolger. Er war Assistent der Hofarchitekten Giacomo Quarenghi und Vincenzo Brenna von 1785 bis 1801. Im Jahr 1802 wurde er zum Hofarchitekt ernannt. Neben seiner Hauptaufgabe, der Gestaltung von Innenräumen, plante er unter anderem Wohngebäude, Kasernen, Kirchen und Moscheen.
Mit den Architekten William Hastie und Vasilij Stasov entwickelte er von 1809 bis 1812 eine Serie von Prototypen für Wohn- und Geschäftsbauten für andere Städte des Reichs. Zu seinen wichtigsten Werken zählen der Wiederaufbau des Taurischen Palais im Jahre 1801–1803 und der Bau der Kaserne des Regiments Belozerskij von 1805 bis 1806. Er erhielt die Ernennung als Ehrenmitglied der Akademie der Schönen Künste von St. Petersburg. 1818 verließ er Russland und 1820 zog er nach Paris, wo er Recueil des dessins des différents bâtiments construits à St. Petersbourg et dans l’intérieur de l’empire de Russie veröffentlichte.
Werke (Auswahl)
- Das sogenannte Englische Schloss in Peterhof, ca. 30 km außerhalb der damaligen Hauptstadt.
- Rusca-Portikus am Newski-Prospekt (1805–1806). Dieser Bau wurde beim Bau der Metro Sankt Petersburg 1962 abgebrochen und 1972 nach den Originalplänen wiederaufgebaut
- Gotisches Zeltdach am Nikolausturm des Moskauer Kremls (1806)
- Wiederaufbau Glockenturm Iwan der Große im Moskauer Kreml nach 1812
Kasernen
- Kaserne der Grenadiere (1803–1807)
- Kaserne der Kavalleriegarde (1803–1806)
- Kaserne des Ismailowskij-Regiments (1809–1812)
Brücken
- Ausbau der Kasaner Brücke (1805)
Innenausbau
- Anitschkow-Palais (1809)
- Taurisches Palais (1801–1803)
Kirchen
- Kirche des Heiligen Nikolaus des Wundertäters in Reval (Pläne 1807, posthume gebaut 1825–1827)
- Kirche aller Leidtragenden (1817–1818)
Literatur
- Album mit Zeichnungen von Luigi Rusca, St. Petersburg 1810 (Vorwort ital./franz.) Standort: Biblioteca Cantonale Lugano (CH), Libreria Patria 31F34 Fotografien für den Text und den PdF-Anhang mit freundlicher Genehmigung der Bibliotheksleitung
- Album Rusca Grimani, Academy Press, Mendrisio 2007.
- L.B. Alexandrowa: Luigi Rusca. Verlag Lenisdat, Leningrad 1990 (russisch).
- Erik Amburger: Anwerbung ausländischer Fachkräfte für die Wirtschaft Russlands vom 15. bis ins 19. Jahrhundert, Harrassowitz, Wiesbaden 1968, S. 129.
- K. Malinovskij: La famiglia Rusca a San Pietroburgo e nei dintorni. (russ./ ital.), Ente turistico del Malcantone, Caslano 2003, ISBN 978-5-943-31075-1, S. 40–175.
- Nicola Navone: Bâtir pour les tsars. Collection le savoir suisse, Lausanne 2007, S. 59–72.
- Eliana Perotti: Luigi Rusca. In: Isabelle Rucki und Dorothee Huber (Hg): Architektenlexikon der Schweiz – 19./20. Jahrhundert Basel: Birkhäuser 1998. ISBN 3-7643-5261-2
- {{#ifeq: Eliana Perotti|Redaktion||Eliana Perotti: }}{{#if:Luigi Rusca|Vorlage:Str replace|Luigi Rusca}}. In: Historisches Lexikon der Schweiz{{#if: 2010-12-03|. {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2010-12-03}}}}{{#if: |, abgerufen am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|}}}}.{{#invoke:TemplatePar|valid|1|N>0
|cat= Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= 1= Autor= |opt= 2= Datum= Zugriff= Abruf= |cat= {{#ifeq:0 | 0 |Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS}} |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}
- {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Ursula Stevens|Ursula Stevens: }}{{#if:|{{#if:Luigi Rusca (mit Fotos)|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Luigi Rusca (mit Fotos)}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Luigi Rusca (mit Fotos)}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Luigi Rusca (mit Fotos)}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:tessinerkuenstler-ineuropa.ch2016{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}}%7C%7C}}}}{{#if:Luigi Rusca (mit Fotos)|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Luigi Rusca (mit Fotos)|lines=0}}||}}}}{{#if: tessinerkuenstler-ineuropa.ch| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=tessinerkuenstler-ineuropa.ch}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 2016|,|{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2016| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2016|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2016|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2016|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2016|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:1644673||(?)}}}}}}{{#if: 2024-11-19|;}}}}{{#if: 2024-11-19| {{#if:2016{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2024-11-19 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2024-11-19|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2024-11-19|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:tessinerkuenstler-ineuropa.ch2016{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2016{{#if: 2024-11-19 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://artistiticinesi-ineuropa.ch/deu/rusca-l-deu.html }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
- Celestino Trezzini: Luigi Rusca. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 5, Paul Attinger, Neuenburg 1929, S. 766 (PDF Digitalisat).
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Luigi Rusca
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|luigi rusca|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 12873745Xn/91/10743928131438 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 12873745X | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 12873745X | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/91/107439 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/91/107439 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 28131438 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 28131438 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Rusca, Luigi | {{#if: Ruska, Luiz Ivanovich | {{#if: Schweizer Architekt | {{#if: 2. September 1762 | {{#if: Agno, Schweiz | {{#if: 1822 | {{#if: Valence || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Rusca, Luigi
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Ruska, Luiz Ivanovich
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | Schweizer Architekt
}} |
| GEBURTSDATUM | 2. September 1762
}} |
| GEBURTSORT | Agno, Schweiz
}} |
| STERBEDATUM | 1822
}} |
| STERBEORT | Valence
}} |
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Architekt (Russland)
- Person (Sankt Petersburg)
- Schweizer
- Geboren 1762
- Gestorben 1822
- Mann