Zum Inhalt springen

Ludolf von Sudheim

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Handschrift aus den Niederlanden mit Ludolfs von Sudheim Reisebericht bei Sotheby's.jpg
Handschrift der niederdeutschen Übersetzung, 15. Jahrhundert

Ludolf von Sudheim (* in Osnabrück, bezeugt 1336–1341) war ein deutscher Orientpilger und Geistlicher.

Ludolf, der womöglich der Osnabrücker Familie Schilder entstammte, war Pfarrer des heute nicht mehr existierenden Pfarrdorfs Sudheim bei Lichtenau. Er unternahm 1336 bis 1341 eine ausgedehnte Pilgerfahrt in den Orient. Sein in zahlreichen Handschriften überlieferter lateinischer Reisebericht existiert in zwei Fassungen. Handschriften überliefern auch eine niederdeutsche und eine hochdeutsche Übersetzung.

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Ludolf von Suchen|Ludolf von Suchen|Ludolf von Sudheim }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 19 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 19 | 1={{ #expr: 388 + 16 }} | 2={{ #expr: 388 + 2 }} | 3={{ #expr: 388 + 2 }} | 4={{ #expr: 388 + 2 }} | 5={{ #expr: 388 + 2 }} | 6={{ #expr: 388 + 2 }} | 7={{ #expr: 388 + 2 }} | 8={{ #expr: 388 + 2 }} | 9={{#switch: 388 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 388 < 449 | {{ #expr: 388 + 2 }} | {{ #expr: 388 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 388 + 2 }} | 11={{ #expr: 388 + 2 }} | 12={{ #expr: 388 + 2 }} | 13={{ #expr: 388 + 2 }} | 14={{ #expr: 388 + 2 }} | 15={{ #expr: 388 + 2 }} | 16={{ #expr: 388 + 2 }} | 17={{ #expr: 388 + 2 }} | 18={{ #expr: 388 + 2 }} | 19={{ #expr: 388 + 2 }} | 20={{ #expr: 388 + 2 }} | 21={{ #expr: 388 + 2 }} | 22={{ #expr: 388 + 2 }} | 23={{ #expr: 388 + 2 }} | 24={{ #expr: 388 + 2 }} | 25={{ #expr: 388 + 2 }} | 26={{ #expr: 388 + 2 }} | 27={{ #expr: 388 + 2 }} | 28={{ #expr: 388 + 2 }} | 29={{ #expr: 388 + 2 }} | 30={{ #expr: 388 + 2 }} | 31={{ #expr: 388 + 2 }} | 32={{ #expr: 388 + 2 }} | 33={{ #expr: 388 + 2 }} | 34={{ #expr: 388 + 2 }} | 35={{ #expr: 388 + 2 }} | 36={{ #expr: 388 + 2 }} | 37={{ #expr: 388 + 2 }} | 38={{ #expr: 388 + 2 }} | 39={{ #expr: 388 + 2 }} | 40={{ #expr: 388 + 2 }} | 41={{ #expr: 388 + 2 }} | 42={{ #expr: 388 + 2 }} | 43={{ #expr: 388 + 2 }} | 44={{ #expr: 388 + 2 }} | 45={{ #expr: 388 + 6 }} | 46={{ #expr: 388 + 2 }} | 47={{ #expr: 388 + 2 }} | 48={{ #expr: 388 + 2 }} | 49={{ #expr: 388 + 2 }} | 50={{ #expr: 388 + 2 }} | 51={{ #expr: 388 + 2 }} | 52={{ #expr: 388 + 2 }} | 53={{ #expr: 388 + 2 }} | 54={{ #expr: 388 + 2 }} | 55={{ #expr: 388 + 3 }} | 56=388 | #default = 388 }} {{ #if:Ludolf von Suchen|Ludolf von Suchen|Ludolf von Sudheim }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 19, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 19 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 388{{ #if:390 | {{ #ifexpr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 388 + 16 }} | 2={{ #expr: 388 + 2 }} | 3={{ #expr: 388 + 2 }} | 4={{ #expr: 388 + 2 }} | 5={{ #expr: 388 + 2 }} | 6={{ #expr: 388 + 2 }} | 7={{ #expr: 388 + 2 }} | 8={{ #expr: 388 + 2 }} | 9={{#switch: 388 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 388 < 449 | {{ #expr: 388 + 2 }} | {{ #expr: 388 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 388 + 2 }} | 11={{ #expr: 388 + 2 }} | 12={{ #expr: 388 + 2 }} | 13={{ #expr: 388 + 2 }} | 14={{ #expr: 388 + 2 }} | 15={{ #expr: 388 + 2 }} | 16={{ #expr: 388 + 2 }} | 17={{ #expr: 388 + 2 }} | 18={{ #expr: 388 + 2 }} | 19={{ #expr: 388 + 2 }} | 20={{ #expr: 388 + 2 }} | 21={{ #expr: 388 + 2 }} | 22={{ #expr: 388 + 2 }} | 23={{ #expr: 388 + 2 }} | 24={{ #expr: 388 + 2 }} | 25={{ #expr: 388 + 2 }} | 26={{ #expr: 388 + 2 }} | 27={{ #expr: 388 + 2 }} | 28={{ #expr: 388 + 2 }} | 29={{ #expr: 388 + 2 }} | 30={{ #expr: 388 + 2 }} | 31={{ #expr: 388 + 2 }} | 32={{ #expr: 388 + 2 }} | 33={{ #expr: 388 + 2 }} | 34={{ #expr: 388 + 2 }} | 35={{ #expr: 388 + 2 }} | 36={{ #expr: 388 + 2 }} | 37={{ #expr: 388 + 2 }} | 38={{ #expr: 388 + 2 }} | 39={{ #expr: 388 + 2 }} | 40={{ #expr: 388 + 2 }} | 41={{ #expr: 388 + 2 }} | 42={{ #expr: 388 + 2 }} | 43={{ #expr: 388 + 2 }} | 44={{ #expr: 388 + 2 }} | 45={{ #expr: 388 + 6 }} | 46={{ #expr: 388 + 2 }} | 47={{ #expr: 388 + 2 }} | 48={{ #expr: 388 + 2 }} | 49={{ #expr: 388 + 2 }} | 50={{ #expr: 388 + 2 }} | 51={{ #expr: 388 + 2 }} | 52={{ #expr: 388 + 2 }} | 53={{ #expr: 388 + 2 }} | 54={{ #expr: 388 + 2 }} | 55={{ #expr: 388 + 3 }} | 56=388 | #default = 388 }} != {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 390 + 16 }} | 2={{ #expr: 390 + 2 }} | 3={{ #expr: 390 + 2 }} | 4={{ #expr: 390 + 2 }} | 5={{ #expr: 390 + 2 }} | 6={{ #expr: 390 + 2 }} | 7={{ #expr: 390 + 2 }} | 8={{ #expr: 390 + 2 }} | 9={{#switch: 390 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 390 < 449 | {{ #expr: 390 + 2 }} | {{ #expr: 390 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 390 + 2 }} | 11={{ #expr: 390 + 2 }} | 12={{ #expr: 390 + 2 }} | 13={{ #expr: 390 + 2 }} | 14={{ #expr: 390 + 2 }} | 15={{ #expr: 390 + 2 }} | 16={{ #expr: 390 + 2 }} | 17={{ #expr: 390 + 2 }} | 18={{ #expr: 390 + 2 }} | 19={{ #expr: 390 + 2 }} | 20={{ #expr: 390 + 2 }} | 21={{ #expr: 390 + 2 }} | 22={{ #expr: 390 + 2 }} | 23={{ #expr: 390 + 2 }} | 24={{ #expr: 390 + 2 }} | 25={{ #expr: 390 + 2 }} | 26={{ #expr: 390 + 2 }} | 27={{ #expr: 390 + 2 }} | 28={{ #expr: 390 + 2 }} | 29={{ #expr: 390 + 2 }} | 30={{ #expr: 390 + 2 }} | 31={{ #expr: 390 + 2 }} | 32={{ #expr: 390 + 2 }} | 33={{ #expr: 390 + 2 }} | 34={{ #expr: 390 + 2 }} | 35={{ #expr: 390 + 2 }} | 36={{ #expr: 390 + 2 }} | 37={{ #expr: 390 + 2 }} | 38={{ #expr: 390 + 2 }} | 39={{ #expr: 390 + 2 }} | 40={{ #expr: 390 + 2 }} | 41={{ #expr: 390 + 2 }} | 42={{ #expr: 390 + 2 }} | 43={{ #expr: 390 + 2 }} | 44={{ #expr: 390 + 2 }} | 45={{ #expr: 390 + 6 }} | 46={{ #expr: 390 + 2 }} | 47={{ #expr: 390 + 2 }} | 48={{ #expr: 390 + 2 }} | 49={{ #expr: 390 + 2 }} | 50={{ #expr: 390 + 2 }} | 51={{ #expr: 390 + 2 }} | 52={{ #expr: 390 + 2 }} | 53={{ #expr: 390 + 2 }} | 54={{ #expr: 390 + 2 }} | 55={{ #expr: 390 + 3 }} | 56=390 | #default = 390 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 390 + 16 }} | 2={{ #expr: 390 + 2 }} | 3={{ #expr: 390 + 2 }} | 4={{ #expr: 390 + 2 }} | 5={{ #expr: 390 + 2 }} | 6={{ #expr: 390 + 2 }} | 7={{ #expr: 390 + 2 }} | 8={{ #expr: 390 + 2 }} | 9={{#switch: 390 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 390 < 449 | {{ #expr: 390 + 2 }} | {{ #expr: 390 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 390 + 2 }} | 11={{ #expr: 390 + 2 }} | 12={{ #expr: 390 + 2 }} | 13={{ #expr: 390 + 2 }} | 14={{ #expr: 390 + 2 }} | 15={{ #expr: 390 + 2 }} | 16={{ #expr: 390 + 2 }} | 17={{ #expr: 390 + 2 }} | 18={{ #expr: 390 + 2 }} | 19={{ #expr: 390 + 2 }} | 20={{ #expr: 390 + 2 }} | 21={{ #expr: 390 + 2 }} | 22={{ #expr: 390 + 2 }} | 23={{ #expr: 390 + 2 }} | 24={{ #expr: 390 + 2 }} | 25={{ #expr: 390 + 2 }} | 26={{ #expr: 390 + 2 }} | 27={{ #expr: 390 + 2 }} | 28={{ #expr: 390 + 2 }} | 29={{ #expr: 390 + 2 }} | 30={{ #expr: 390 + 2 }} | 31={{ #expr: 390 + 2 }} | 32={{ #expr: 390 + 2 }} | 33={{ #expr: 390 + 2 }} | 34={{ #expr: 390 + 2 }} | 35={{ #expr: 390 + 2 }} | 36={{ #expr: 390 + 2 }} | 37={{ #expr: 390 + 2 }} | 38={{ #expr: 390 + 2 }} | 39={{ #expr: 390 + 2 }} | 40={{ #expr: 390 + 2 }} | 41={{ #expr: 390 + 2 }} | 42={{ #expr: 390 + 2 }} | 43={{ #expr: 390 + 2 }} | 44={{ #expr: 390 + 2 }} | 45={{ #expr: 390 + 6 }} | 46={{ #expr: 390 + 2 }} | 47={{ #expr: 390 + 2 }} | 48={{ #expr: 390 + 2 }} | 49={{ #expr: 390 + 2 }} | 50={{ #expr: 390 + 2 }} | 51={{ #expr: 390 + 2 }} | 52={{ #expr: 390 + 2 }} | 53={{ #expr: 390 + 2 }} | 54={{ #expr: 390 + 2 }} | 55={{ #expr: 390 + 3 }} | 56=390 | #default = 390 }} = {{ #expr: {{#switch: 19 | 1={{ #expr: 388 + 16 }} | 2={{ #expr: 388 + 2 }} | 3={{ #expr: 388 + 2 }} | 4={{ #expr: 388 + 2 }} | 5={{ #expr: 388 + 2 }} | 6={{ #expr: 388 + 2 }} | 7={{ #expr: 388 + 2 }} | 8={{ #expr: 388 + 2 }} | 9={{#switch: 388 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 388 < 449 | {{ #expr: 388 + 2 }} | {{ #expr: 388 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 388 + 2 }} | 11={{ #expr: 388 + 2 }} | 12={{ #expr: 388 + 2 }} | 13={{ #expr: 388 + 2 }} | 14={{ #expr: 388 + 2 }} | 15={{ #expr: 388 + 2 }} | 16={{ #expr: 388 + 2 }} | 17={{ #expr: 388 + 2 }} | 18={{ #expr: 388 + 2 }} | 19={{ #expr: 388 + 2 }} | 20={{ #expr: 388 + 2 }} | 21={{ #expr: 388 + 2 }} | 22={{ #expr: 388 + 2 }} | 23={{ #expr: 388 + 2 }} | 24={{ #expr: 388 + 2 }} | 25={{ #expr: 388 + 2 }} | 26={{ #expr: 388 + 2 }} | 27={{ #expr: 388 + 2 }} | 28={{ #expr: 388 + 2 }} | 29={{ #expr: 388 + 2 }} | 30={{ #expr: 388 + 2 }} | 31={{ #expr: 388 + 2 }} | 32={{ #expr: 388 + 2 }} | 33={{ #expr: 388 + 2 }} | 34={{ #expr: 388 + 2 }} | 35={{ #expr: 388 + 2 }} | 36={{ #expr: 388 + 2 }} | 37={{ #expr: 388 + 2 }} | 38={{ #expr: 388 + 2 }} | 39={{ #expr: 388 + 2 }} | 40={{ #expr: 388 + 2 }} | 41={{ #expr: 388 + 2 }} | 42={{ #expr: 388 + 2 }} | 43={{ #expr: 388 + 2 }} | 44={{ #expr: 388 + 2 }} | 45={{ #expr: 388 + 6 }} | 46={{ #expr: 388 + 2 }} | 47={{ #expr: 388 + 2 }} | 48={{ #expr: 388 + 2 }} | 49={{ #expr: 388 + 2 }} | 50={{ #expr: 388 + 2 }} | 51={{ #expr: 388 + 2 }} | 52={{ #expr: 388 + 2 }} | 53={{ #expr: 388 + 2 }} | 54={{ #expr: 388 + 2 }} | 55={{ #expr: 388 + 3 }} | 56=388 | #default = 388 }} + 1 }} | f|–390}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Ludolf von Sudheim||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Ivar von Stapelmohr: Ludolfs von Sudheim Reise ins Heilige Land. Nach der Hamburger Handschrift herausgegeben (= Lunder germanistische Forschungen Bd. 6). Lund 1937.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 302
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 100952364
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|100952364}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 2481676 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 2481676 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Die deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexikon 2. Auflage Bd. 5 (1985) Sp. 984–986.
  • Christine Gadrat-Ouerfelli: Identité(s) d'un voyageur médiéval: Ludolf de Sudheim. In: Damien Coulon, Christine Gadrat-Ouerfelli (Hrsg.): Le voyage au Moyen Âge: description du monde et quête individuelle. Presses universitaires de Provence, Aix-en-Provence 2017, ISBN 979-10-320-0104-2, S. 95–104 (Digitalisat).
  • Theresa Bachhuber: 1336–1341: Der Reisebericht Ludolfs von Sudheim zu einem „Ritus der Sarazenen“ auf Sizilien. In: Transmediterranean History, Jg. 8 (2026), Heft 1, S. 1–28 (Digitalisat).

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Ludolf von Sudheim}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 100952364no201609832489288448 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100952364 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100952364 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2016098324 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2016098324 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 89288448 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 89288448 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Ludolf von Sudheim | {{#if: | {{#if: Geistlicher | {{#if: 13. Jahrhundert oder 14. Jahrhundert | {{#if: Osnabrück | {{#if: 14. Jahrhundert oder 15. Jahrhundert | {{#if: |

Vorlage:Wikidata-Registrierung