Lakische Sprache
{{#if: beschäftigt sich mit der nordostkaukasischen Sprache Lakisch in Dagestan. Für den auch „Laki“ oder „Lakisch“ genannten südkurdischen Dialekt im Iran siehe Leki.
| Vorlage:Hinweisbaustein | {{#ifeq: 0 | 0 |}}
}}
{{#if: | {{#if: | {{#if: | {{#if: Dagestan (Russische Föderation), Aserbaidschan, Georgien | {{#if: ca. 120.000 | {{#if: *Nordostkaukasische Sprachen {{#if: | {{#if: Dagestanische FlaggeDagestan<ref>Gemäß der dagestanischen Verfassung sind „Russisch und die Sprachen der Völker von Dagestan“ offizielle Sprachen. Vgl. auch Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use: Respublika Dagestan. Land of Mountains: Mountain of Languages, 2004 (PDF; 307 kB), S. 5</ref>| {{#if: | {{#if: | {{#if: Dagestanische FlaggeDagestan<ref>Gemäß der dagestanischen Verfassung sind „Russisch und die Sprachen der Völker von Dagestan“ offizielle Sprachen. Vgl. auch Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use: Respublika Dagestan. Land of Mountains: Mountain of Languages, 2004 (PDF; 307 kB), S. 5</ref> | {{#if: -cau (sonstige Kaukasische Sprachen)lbe | {{#if: - | {{#if: | {{#if: lbe | {{#if: | {{#if: || Lakisch | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Projektautor | {{{Erfinder}}}
}} | |||||
| Jahr der Veröffentlichung | {{{Veröffentlichungsjahr}}}
}} | |||||
| Zeitraum | {{{Zeitraum}}}
}} | |||||
|
{{#if: |
Ehemals gesprochen in | Gesprochen in
}} |
Dagestan (Russische Föderation), Aserbaidschan, Georgien
}} | |||
| Sprecher | ca. 120.000
}} | |||||
| Linguistische Klassifikation |
}}}} | |||||
| Besonderheiten | {{{Besonderheiten}}}
}} | |||||
| Offizieller Status
}} | ||||||
| Amtssprache in | {{{Amtssprache}}}
}} | |||||
| Sonstiger offizieller Status in | {{{Weiteres}}}
}} | |||||
| Anerkannte Minderheiten-/ Regionalsprache in |
Dagestanische Flagge Dagestan<ref>Gemäß der dagestanischen Verfassung sind „Russisch und die Sprachen der Völker von Dagestan“ offizielle Sprachen. Vgl. auch Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use: Respublika Dagestan. Land of Mountains: Mountain of Languages, 2004 (PDF; 307 kB), S. 5</ref>
}} | |||||
| Sprachcodes
}} | ||||||
| ISO 639-1 | {{#ifeq:-|-|–|-}}
}} | |||||
| ISO 639-2 | (B) {{#ifeq:{{{ISO2B}}}|-|–|{{{ISO2B}}}}} | (T) {{#ifeq:{{{ISO2T}}}|-|–|{{{ISO2T}}}}} | ISO 639-2 | {{#ifeq:cau (sonstige Kaukasische Sprachen)|-|–|cau (sonstige Kaukasische Sprachen)}}
}} }} | ||
| ISO 639-3 | {{#ifeq:lbe|-|–|lbe}}
}} | |||||
| ISO 639-5 |
{{{ISO5}}} }} | |||||
| Locale/IETF |
{{{Locale}}} }} | |||||
Lakisch (auch Lakkisch; Eigenbezeichnung лакку маз lakku maz) ist eine Sprache, die von ca. 120.000 Menschen gesprochen wird.
Die Sprecher des Lakischen, die Laken, leben vorwiegend in der autonomen Republik Dagestan (Russische Föderation), kleine Gruppen gibt es auch in Aserbaidschan und Georgien.
Sie gehört innerhalb der Sprachfamilie der Dagestanischen Sprachen zur lakisch-darginischen Gruppe (s. auch Darginische Sprache). Im Vergleich zu anderen dagestanischen Sprachen ist das Lakische nur wenig in Dialekte zersplittert, diese sind außerdem untereinander verständlich.
Schrift
Bis 1928 wurde die arabische Schrift verwendet, dann stellte man auf die Lateinschrift um. Seit 1938 wird Lakisch in kyrillischer Schrift geschrieben, wobei viele der zahlreichen Laute des Lakischen durch zwei Buchstaben (Digraphe) wiedergegeben werden. Dabei kommt auch das Sonderzeichen Ӏ (russisch Palotschka genannt) zur Anwendung. Basis der Schriftsprache ist der kumuchische Dialekt, der Hauptdialekt dieser Sprache.
Modernes lakisches Alphabet:
| А а | Аь аь | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Гь гь | Д д |
| Е е | Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Къ къ |
| Кк кк | Кь кь | КӀ кӀ | Л л | М м | Н н | О о | Оь оь |
| П п | Пп пп | ПӀ пӀ | Р р | С с | Сс сс | Т т | Тт тт |
| ТӀ тӀ | У у | Ф ф | Х х | Хх хх | Хьхь хьхь | Хъ хъ | Хь хь |
| ХӀ хӀ | Ц ц | Цц цц | ЦI цІ | Ч ч | Чч чч | ЧӀ чӀ | Ш ш |
| Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |
Grammatik
Lakisch hat neben anderen Nordostkaukasischen Sprachen eine besonders komplizierte Grammatik, darunter etwa 40 Nominal-Kasus (Fälle)<ref>Georgij A. Klimov: Einführung in die Kaukasische Sprachwissenschaft. Hamburg 1994, S. 147.</ref>, darunter der Absolutiv und Ergativ, Genitiv, Dativ u. v. a. Aber weit über die Hälfte der Kasus sind lokativisch. Beispiele<ref>Georgij A. Klimov: Einführung in die Kaukasische Sprachwissenschaft. Hamburg 1994, S. 149.</ref>: къатта (qata) „das Haus“; къатлух (qatlu-x) „hinter dem Haus“; къатлухун (qatlu-x-un) „hinter das Haus“; къатлухунмай (qatlu-x-unmaj) „in Richtung auf die Rückseite des Hauses“; къатлухух (qatlu-x-ux) „hinter dem Haus vorbei“; къатлуха(ту) (qatlu-x-a(tu)) „hinter dem Haus hervor“; къатлуву (qatlu-w-u) „in dem Haus“; къатлувун (qatlu-w-un) „in das Haus“; къатлувунмай (qatlu-w-unmaj) „in Richtung auf das Innere des Hauses“; къатлувух (qatlu-w-ux) „durch das Innere des Hauses“; къатлува(ту) (qatlu-w-a(tu)) „aus dem Haus heraus“.
Textprobe
Ингилиснал ва Фpaнциянал дянивсса ттуршшинал дяъви къуртал хъусса шиналва байбивхъусса, зувира шинай ялагу лахъи лавгсса ЯтIул тIутIул ва КIяла тIутIул цIанийсса ва цаймигу мукунма паччахIнал тажрал ялув буллай бивкIсса дяъвирду 1485 шинал къуртал хьуссар. ЯтIул тIутIи му Ланкастерхъал тухумрал, КIяла тIутIи Йоркхъал тухумрал лишанну диркIссар. [...]<ref>Werke Shakespeares in der Übersetzung von S. Musaev</ref>
Einzelnachweise
<references/>
Literatur
- Peter von Uslar: Lakskij jazyk. (Ėtnografija Kavkaza. Bd. 3.). Tiflis 1890.
- Karl Bouda: Lakkische Studien. Heidelberg 1949.
- L. I. Žirkov: Lakskij jazyk. Moskau 1955.
- G. B. Murkelinskij: Grammatika lakskogo jazyka. Machačkala 1971.
- Sehnsucht nach der Heimat (Lakische Prosa aus dem Kaukasus). Übersetzung ins Deutsche von Steffi Chotiwari-Jünger und Maäsat Tscharinqal, Aachen 2013 (Kaukasien-Kaukasus-Bibliothek-Nr. 1), ISBN 978-3-8440-1974-2, Seiten 156–161: Nachwort über Laken, Sprache und Literatur
Weblinks
{{#invoke:TemplatePar|check
|all= 1= |opt= 2= |template=Vorlage:Wikipedia |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt }}
|1|= – Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen |0|-= |X|x= |#default= –
}}{{#if:| {{#ifeq: {{{lang}}} | de | {{#ifeq: 0 | 0 | }} | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}}}{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= 1= 2= lang= suffix= |template=Vorlage:Wiktionary |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt }}
- Ethnologue, Languages of the World: Lak
- <templatestyles src="Webarchiv/styles.css" />{{#if:20090413144902
| {{#ifeq: 20090413144902 | *
| {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }} (Archivversionen)
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|20090413144902}}
| {{#if: || }}Der Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
| {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|20090413144902}} im Internet Archive{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
}}
| {{#if:
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
| {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
| 16= {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| 9 = {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!{{#if: || }}
}}
| c|{{{webciteID}}}}} {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }} ({{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
| {{#if:
| Vorlage:Webarchiv/Today
| {{#if:
| Vorlage:Webarchiv/Generisch
| {{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}} }}
}}}}}}}}{{#if:
| Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
}}{{#invoke:TemplatePar|check
|all = url=
|opt = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
|cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
|errNS = 0
|template = Vorlage:Webarchiv
|format = *
|preview = 1
}}{{#ifexpr: {{#if:20090413144902|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
}}{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
| web.archive.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}}
| webcitation.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}}
| archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
}}{{#if:
| {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
| }}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
}}
| {{#if:
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
}}
}}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm}}
|| {{#if: || }}
}}{{#if: Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch
| {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|Kurzgrammatik von Wolfgang Schulze, LRZ München, 2007, auf Englisch}}
| {{#if: || }}
}}
| {{#if: || }}
}}{{#switch:
|addlarchives|addlpages= {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
}}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm%7Carchiv}} |-1
|| {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm%7C4}}%7Chttp}} |-1
|| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.lrz-muenchen.de/~wschulze/Lak.htm }}
| abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org =
| #default = {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
}}
}}
}}
{{#ifeq: s | p | | {{#if: 4223267-3 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 4223267-3 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 4223267-3 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Mehrdeutigkeitshinweis
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Archiv-URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Linktext fehlt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Lakische Sprache
- Einzelsprache
- Kultur (Dagestan)