Zum Inhalt springen

Kikuyu (Sprache)

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Vorlage:Hinweisbaustein

{{#if: | {{#if: | {{#if: | {{#if: Kenia | {{#if: 6,6 Millionen (2009) | {{#if: * Niger-Kongo-Sprachen {{#if: | {{#if: -| {{#if: - | {{#if: | {{#if: | {{#if: kikikkik | {{#if: ki | {{#if: | {{#if: kik | {{#if: | {{#if: |
Kikuyu
Projektautor {{{Erfinder}}}

}}

Jahr der Veröffentlichung {{{Veröffentlichungsjahr}}}

}}

Zeitraum {{{Zeitraum}}}

}}

{{#if:

Ehemals gesprochen in Gesprochen in

}}

Kenia

}}

Sprecher 6,6 Millionen (2009)

}}

Linguistische
Klassifikation

}}}}

Besonderheiten {{{Besonderheiten}}}

}}

Offizieller Status

}}

Amtssprache in -

}}

Sonstiger offizieller Status in {{{Weiteres}}}

}}

Anerkannte Minderheiten-/
Regionalsprache in
{{{Minderheitensprache}}}

}}

Sprachcodes

}}

ISO 639-1 {{#ifeq:ki|-|–|ki}}

}}

ISO 639-2 (B) {{#ifeq:{{{ISO2B}}}|-|–|{{{ISO2B}}}}} (T) {{#ifeq:{{{ISO2T}}}|-|–|{{{ISO2T}}}}} ISO 639-2 {{#ifeq:kik|-|–|kik}}

}} }}

ISO 639-3 {{#ifeq:kik|-|–|kik}}

}}

ISO 639-5

{{{ISO5}}} }}

Locale/IETF

{{{Locale}}} }}

Kikuyu (Eigenbezeichnung: Gĩkũyũ, Aussprache: [<templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}ɣekojo{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}]) ist eine in Kenia weitverbreitete Bantusprache, die von etwa 6,6 Mio. Menschen gesprochen wird (Stand: 2009), und damit von den meisten Menschen vom Volk der Kikuyu. Kikuyu wird im Gebiet zwischen Nyeri und Nairobi gesprochen. Die Kikuyu-Sprache umfasst mehrere Dialekte, die wechselseitig verständlich sind, darunter Ndia, Süd-Kikuyu, Mathira, Gichugu und Nord-Kikuyu.

Kikuyu ist eine der fünf Sprachen der Thagichu-Sprachgruppe, die im Gebiet von Kenia bis Tansania gesprochen werden. Die Sprache weist im Wortschatz große Ähnlichkeiten mit dem Embu und Kamba auf, die zur selben Guthrie-Gruppe E20 gehören.

Der Schriftsteller Ngũgĩ wa Thiong’o schrieb von 1977 an seine Romane auf Kikuyu.

Alphabet

Kikuyu wird im lateinischen Alphabet geschrieben. Die Buchstaben l f p q s v x z werden nicht verwendet. Stattdessen werden die Buchstaben ĩ und ũ hinzugefügt. Das Kikuyu-Alphabet ist:

a b c d e g h i ĩ j k m n o r t u ũ w y<ref>{{#if:2021-04-13|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C{{#if:Archivierte Kopie|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Archivierte Kopie}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Archivierte Kopie}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Archivierte Kopie}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:1https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
          | )
          | {{#if:{{#ifeq:fr|de||{{#if:fr|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}%7C%7C}}}}{{#if:Archivierte Kopie|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Archivierte Kopie|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C,%7C{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C,%7C{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C,%7C{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7C+{{#if:%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7Carchiviert%7Cehemals}}%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7CArchiviert%7CEhemals}}}}+{{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7Cvom%7Cim}}+Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: 2021-04-13| am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2021-04-13{{#if:19324||(?)}}}}}}{{#if: 2025-05-10|;}}}}{{#if: 2025-05-10| {{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7Cabgerufen%7CAbgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-05-10 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-05-10|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-05-10|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:fr|de||{{#if:fr|1}}}}|{{#if:1https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:fr|fr|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|fr|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:fr|fr|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu{{#if: 2025-05-10 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}fr|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}|{{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7C%7C{{#ifeq: 1 | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:https://web.archive.org/web/20210413205001/http://sumale.vjf.cnrs.fr/phono/AfficheTableauOrtho2N.php?choixLangue=kikuyu%7CVorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>

Einige Laute werden durch Digraphen dargestellt, z. B. ng für das velare Nasal <templatestyles src="IPA/styles.css" />{{#if:|[}}/ŋ/{{#if:

    | ] <phonos file="{{{Tondatei}}}"></phonos>
  }}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= 1= |opt= 2= Tondatei= |template=Vorlage:IPA |errNS= 0 |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:IPA |format=@@@ }}.

Morphologie

Kikuyu weist 17 Nominalklassen auf, wobei es sich für den Numerus jeweils die Paare 1 und 2, 3 und 4, 5 und 6, 7 und 8, 9 und 10, sowie 12 und 13 bilden. Klasse 11 bildet den Plural entweder mit Klasse 6 oder 10, die Klassen 14 und 15 mit Klasse 8. Die Klassen 16 und 17 können kontextabhängig sowohl Singular als auch Plural sein.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Die Klassen mit der geraden Nummer bilden in der Regel den Plural, während die Klassen mit ungerader Nummer meist den Singular darstellen.

Singular-Klasse Plural-Klasse
1 „mũ-“ 2 „a-“
1a - 1b -
3 „mũ-“ 4 „mῖ-“
5 „(r)ῖ-“ 6 „ma-“
7 „kῖ-“ 8 „(c)ῖ-“
9 „n-“ 10 „N-“
11 „rũ-“
12 „ka-“ 13 „tũ-“
14 „ũ-“
15 „kũ-“
16 „ha-“
17 „kũ-“

Weblinks

[[:{{#ifeq:ki|de|Wikipedia:Hauptseite|ki:}}|Wikipedia auf Kikuyu]]

{{#invoke:TemplatePar|check

  |all= 1=
  |opt= 2=
  |template=Vorlage:Wikipedia
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}

Einzelnachweise

<references />