Kaye-Effekt
Der Kaye-Effekt ist eine Eigenschaft strukturviskoser Fluide und wurde 1963 erstmals vom britischen Ingenieur Alan Kaye beschrieben.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Der Effekt ist bisher nicht vollständig verstanden.
Gießt man eine strukturviskose Flüssigkeit auf eine Oberfläche, dann spritzt ein dünner Strahl von der Oberfläche nach oben heraus. Der Effekt ist mit Shampoo leicht zu beobachten.
Beschreibung
1: Initiation durch Ausstoß einer Schleife
2–4: Anstieg des Winkels des austretenden Fluidstrahls
5: Der Effekt wird durch die Berührung zwischen dem eintretenden und dem austretenden Strahl beendet
Der Effekt kann von der Initiation bis zur Termination in 3 Stadien unterteilt werden. Der Effekt wird durch den Ausstoß einer Fluid-Schleife aus der Eintrittsstelle des Strahles initiiert. Diese Schleife entwickelt sich zu einem stabilen, austretenden Strahl, dessen Winkel zur Horizontalen immer weiter ansteigt. Trifft der austretende Strahl den eintretenden Strahl, endet der Effekt. Der Effekt ist zunächst an die Herausbildung eines hochviskosen Haufens mit einer obenauf befindlichen, den Strahl zurückwerfenden Mulde gebunden. Während des Zyklus sinkt der Haufen langsam in sich zusammen, weil kein Material hinzugelangt. Gleichzeitig vertieft sich die Mulde, welche den Strahl umlenkt, sodass der Strahl steiler heraustritt.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
Der Effekt tritt nur bei scherverdünnenden (strukturviskosen) Flüssigkeiten auf. Während Kaye mit einer Lösung von Polyisobutylen in Decalin arbeitete, wurden spätere Untersuchungen mit Flüssigseife bzw. Shampoo<ref>B. H. Gallup: High Speed Imaging of Transient Non-Newtonian Fluid Phenomena. Bachelorarbeit am Massachusetts Institute of Technology; Juni 2004.</ref> durchgeführt.
Versluis und Kollegen (siehe Literatur) zeigten, dass der Effekt stabil auftritt und sogar kaskadierbar ist, wenn der Strahl auf einen auf einer schrägen Fläche herabfließenden Flüssigkeitsfilm trifft.
Siehe auch
Literatur
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Weblinks
- Video zum Kaye-Effekt
- Video zum Kaye-Effekt mit einfacher Erklärung
- {{#if:2014-07-12|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:S. Lee, E. Q. Li, J. O. Marston, A. Bonito, S. T. Thoroddsen|S. Lee, E. Q. Li, J. O. Marston, A. Bonito, S. T. Thoroddsen: }}{{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C{{#if:Leaping shampoo glides on a lubricating air layer|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Leaping shampoo glides on a lubricating air layer}}]{{#if:PDF; 3 MB| (PDF; 3 MB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Leaping shampoo glides on a lubricating air layer}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Leaping shampoo glides on a lubricating air layer}}}}]}}{{#if:PDF; 3 MB| (PDF; 3 MB{{#if:12013-04-23https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}Auf Webseite des Mitautor Bonito an der Texas A&M University| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}}%7C%7C}}}}{{#if:Leaping shampoo glides on a lubricating air layer|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Leaping shampoo glides on a lubricating air layer|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 2013-04-23https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C,%7C{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2013-04-23| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2013-04-23|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2013-04-23|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2013-04-23|class=Zitationswartung}} }}{{#if: https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C,%7C{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C,%7C{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7C+{{#if:2013-04-23%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7Carchiviert%7Cehemals}}%7C{{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7CArchiviert%7CEhemals}}}}+{{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7Cvom%7Cim}}+Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: 2014-07-12| am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|2014-07-12{{#if:2083982||(?)}}}}}}{{#if: 2014-07-12|;}}}}{{#if: 2014-07-12| {{#if:2013-04-23https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C1}}%7Cabgerufen%7CAbgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2014-07-12 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2014-07-12|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2014-07-12|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}Auf Webseite des Mitautor Bonito an der Texas A&M University|{{#if:12013-04-23https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if:PDF; 3 MB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: Auf Webseite des Mitautor Bonito an der Texas A&M University|{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}Auf Webseite des Mitautor Bonito an der Texas A&M University}})}}{{#if: 2013-04-23https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf{{#if: 2014-07-12 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}Auf Webseite des Mitautor Bonito an der Texas A&M University|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}|{{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7C%7C{{#ifeq: 1 | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:https://web.archive.org/web/20140712144604/http://www.math.tamu.edu/~bonito/Papers/2013_LLMBT_Kaye.pdf%7CVorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
Einzelnachweise
<references />
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Rheologie
- Physik der weichen Materie