Zum Inhalt springen

Joseph Pröbstl

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Joseph Anton Pröbstl (* 19. Mai 1798 in Brunnen bei Schwangau; † 3. September 1866 in Füssen) war ein schwäbischer Orgelbauer.

Datei:Fuessen, Ritterstrasse 14.JPG
Gedenktafel an der Werkstatt Pröbstls in der Ritterstraße 14, Füssen

Leben

Joseph Pröbstl wurde als Sohn des Söldners und Zimmermannes Joseph Pröbstl geboren. Nach seiner Schulzeit machte er eine Lehre als Maurer, arbeitete auch zeitweise als Knecht. 1817 machte er bei Martin Filser in Füssen eine Tischlerlehre und war danach dort als Geselle tätig. Sein großer Wunsch war es, Orgelmacher zu werden. 1821 begann er eine Ausbildung zum Orgelmacher bei Andreas Handmann (1739–1833)<ref>Andreas Handmann auf orgeln.musikland-tirol.at</ref> in Schongau. Danach arbeitete er etliche Zeit als Geselle in diesem Handwerk, bis er 1824 im elterlichen Hause zu Brunnen eine Orgelwerkstatt einrichtete und 1826 in Schwangau die Köchin Michaelina Reinhart heiratete. Das erste Kind aus dieser Ehe, ein Sohn, lebte nur einen Tag vom 11. auf den 12. April 1828. Der zweite Sohn, Balthasar Andreas, wurde am 2. Januar 1830 geboren und übernahm später das Geschäft seines Vaters als Orgelmacher in Füssen. Nach dem Tod seiner ersten Frau im Jahr 1830 heiratete Joseph Pröbstl am 29. Januar 1833 die Sattlertochter Josepha Scheitler aus Füssen. Dieser Ehe entstammten weitere fünf Kinder, drei Söhne und zwei Töchter. Joseph Pröbstl baute in seiner Zeit viele Kirchenorgeln im schwäbischen Raum, aber auch Hausinstrumente, Klaviere, ein Äolodikon und diverse Schulorgeln.

Gedenken

Am Haus Ritterstraße 14 in Füssen, wo sich ehemals die Orgelbauwerkstatt befand, wurde anlässlich seines 200. Geburtstags im Mai 1998 vom Historischen Verein Füssen eine Gedenktafel angebracht.

Werkliste (Auswahl)

Jahr Ort Gebäude Bild Manuale Register Bemerkungen
1825 Schwangau St. Coloman
Datei:Pipe organ - Sankt Coloman - Schwangau - Germany 2017.jpg
I/P 11
1826 Habach St. Ulrich
Datei:St. Ulrich Habach 65.jpg
I/P 12
1828 Lindenberg St. Georg I/P 10 nicht erhalten: 1909 durch Neubau mit II/13 von Willibald Siemann ersetzt.<ref>Orgeldatenbank Bayern: St. Georg, Lindenberg</ref>
1831 Halfing Mariä Himmelfahrt I/P 12 nicht erhalten: heute II/24 von Alois LinderOrgel
1833 Pfaffenhofen am Inn St. Laurentius
Datei:Pfaffenhofen am Inn St Laurentius Orgel.jpg
II/P 20 Orgel
1835 Miesbach Mariä Himmelfahrt II/P 18 nicht erhalten: heute II/24 von Georg JannOrgel
1848 Dietramszell Mariä Himmelfahrt
Datei:Emporen Klosterkirche Mariae Himmelfahrt Dietramszell-1 cropped.jpg
II/P 15

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Joseph Pröbstl|Joseph Pröbstl|Joseph Pröbstl}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:Joseph Pröbstl|Joseph Pröbstl|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Joseph Pröbstl

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|joseph pröbstl|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1}}%7C%7C}}}}{{#if:Orgeldatenbank Bayern Version 5 (2009): Joseph Pröbstl|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Orgeldatenbank Bayern Version 5 (2009): Joseph Pröbstl|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-28 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-28 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-28 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:554054||(?)}}}}}}{{#if: 2025-04-28|;}}}}{{#if: 2025-04-28| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-04-28 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-04-28|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-04-28|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:{{#if: 2025-04-28 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-04-28 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1 }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://orgeldb.de/cgi-bin/otab?orgelb=Pröbstl,_Joseph,_Füssen&e=1 }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 121626385no/99/4031130397824 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 121626385 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 121626385 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/99/40311 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/99/40311 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 30397824 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 30397824 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Pröbstl, Joseph | {{#if: Pröbstl, Joseph Anton (vollständiger Name) | {{#if: deutscher Orgelbauer | {{#if: 19. Mai 1798 | {{#if: Brunnen bei Schwangau | {{#if: 3. September 1866 | {{#if: Füssen |

Vorlage:Wikidata-Registrierung