Zum Inhalt springen

Johann Nikolaus Tischer

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Johann Nikolaus Tischer (* 1707 in Böhlen; † 3. Mai 1774 in Schmalkalden) war ein deutscher Organist und Komponist.

Leben

Ersten Unterricht erhielt Tischer vom Organisten der Dorfkirche, Johann Balthasar Rauche.<ref name="BCW">Vita auf Bach Cantatas Website, abgerufen am 22. November 2014.</ref> 1722 wurde er von Förderern als Schreiber nach Halberstadt vermittelt, wo er auch musikalische Ausbildung beim Domorganisten Graf erhielt. In Arnstadt und Rudolstadt setzte er seine Ausbildung in Komposition und Violine unter anderem beim Kapellmeister Schweitzelberg und bei Johann Graf fort. 1728 trat er als Oboist in das Garderegiment des Herzogs August Wilhelm von Braunschweig ein. Nach dessen Tode im Jahre 1731 wurde er Hof- und Stadtorganist in Schmalkalden, was er bis zu seinem Lebensende blieb.<ref>C.P.E. Bach: Complete Works, Vorwort, S. XVI (PDF-Datei; 523 kB), abgerufen am 22. November 2014.</ref> Seit 1765 kränkelte Tischer und wurde immer öfter von seinem Schüler Johann Gottfried Vierling vertreten, der 1768 den Posten erhielt und nach Tischers Tod 1774 sein Nachfolger wurde.<ref>{{ #if:Johannes Kretzschmar|Johannes Kretzschmar: |}}{{ #if:ADB:Vierling, Johann Gottfried|{{ #if:Vierling, Johann Gottfried|Vierling, Johann Gottfried|Johann Nikolaus Tischer }}|{{#ifeq: {{#switch: 39 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Vierling, Johann Gottfried|Vierling, Johann Gottfried|Johann Nikolaus Tischer }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 39 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 39 | 1={{ #expr: 678 + 16 }} | 2={{ #expr: 678 + 2 }} | 3={{ #expr: 678 + 2 }} | 4={{ #expr: 678 + 2 }} | 5={{ #expr: 678 + 2 }} | 6={{ #expr: 678 + 2 }} | 7={{ #expr: 678 + 2 }} | 8={{ #expr: 678 + 2 }} | 9={{#switch: 678 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 678 < 449 | {{ #expr: 678 + 2 }} | {{ #expr: 678 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 678 + 2 }} | 11={{ #expr: 678 + 2 }} | 12={{ #expr: 678 + 2 }} | 13={{ #expr: 678 + 2 }} | 14={{ #expr: 678 + 2 }} | 15={{ #expr: 678 + 2 }} | 16={{ #expr: 678 + 2 }} | 17={{ #expr: 678 + 2 }} | 18={{ #expr: 678 + 2 }} | 19={{ #expr: 678 + 2 }} | 20={{ #expr: 678 + 2 }} | 21={{ #expr: 678 + 2 }} | 22={{ #expr: 678 + 2 }} | 23={{ #expr: 678 + 2 }} | 24={{ #expr: 678 + 2 }} | 25={{ #expr: 678 + 2 }} | 26={{ #expr: 678 + 2 }} | 27={{ #expr: 678 + 2 }} | 28={{ #expr: 678 + 2 }} | 29={{ #expr: 678 + 2 }} | 30={{ #expr: 678 + 2 }} | 31={{ #expr: 678 + 2 }} | 32={{ #expr: 678 + 2 }} | 33={{ #expr: 678 + 2 }} | 34={{ #expr: 678 + 2 }} | 35={{ #expr: 678 + 2 }} | 36={{ #expr: 678 + 2 }} | 37={{ #expr: 678 + 2 }} | 38={{ #expr: 678 + 2 }} | 39={{ #expr: 678 + 2 }} | 40={{ #expr: 678 + 2 }} | 41={{ #expr: 678 + 2 }} | 42={{ #expr: 678 + 2 }} | 43={{ #expr: 678 + 2 }} | 44={{ #expr: 678 + 2 }} | 45={{ #expr: 678 + 6 }} | 46={{ #expr: 678 + 2 }} | 47={{ #expr: 678 + 2 }} | 48={{ #expr: 678 + 2 }} | 49={{ #expr: 678 + 2 }} | 50={{ #expr: 678 + 2 }} | 51={{ #expr: 678 + 2 }} | 52={{ #expr: 678 + 2 }} | 53={{ #expr: 678 + 2 }} | 54={{ #expr: 678 + 2 }} | 55={{ #expr: 678 + 3 }} | 56=678 | #default = 678 }} {{ #if:Vierling, Johann Gottfried|Vierling, Johann Gottfried|Johann Nikolaus Tischer }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 39, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 39 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 678{{ #if:678 | {{ #ifexpr: {{#switch: 39 | 1={{ #expr: 678 + 16 }} | 2={{ #expr: 678 + 2 }} | 3={{ #expr: 678 + 2 }} | 4={{ #expr: 678 + 2 }} | 5={{ #expr: 678 + 2 }} | 6={{ #expr: 678 + 2 }} | 7={{ #expr: 678 + 2 }} | 8={{ #expr: 678 + 2 }} | 9={{#switch: 678 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 678 < 449 | {{ #expr: 678 + 2 }} | {{ #expr: 678 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 678 + 2 }} | 11={{ #expr: 678 + 2 }} | 12={{ #expr: 678 + 2 }} | 13={{ #expr: 678 + 2 }} | 14={{ #expr: 678 + 2 }} | 15={{ #expr: 678 + 2 }} | 16={{ #expr: 678 + 2 }} | 17={{ #expr: 678 + 2 }} | 18={{ #expr: 678 + 2 }} | 19={{ #expr: 678 + 2 }} | 20={{ #expr: 678 + 2 }} | 21={{ #expr: 678 + 2 }} | 22={{ #expr: 678 + 2 }} | 23={{ #expr: 678 + 2 }} | 24={{ #expr: 678 + 2 }} | 25={{ #expr: 678 + 2 }} | 26={{ #expr: 678 + 2 }} | 27={{ #expr: 678 + 2 }} | 28={{ #expr: 678 + 2 }} | 29={{ #expr: 678 + 2 }} | 30={{ #expr: 678 + 2 }} | 31={{ #expr: 678 + 2 }} | 32={{ #expr: 678 + 2 }} | 33={{ #expr: 678 + 2 }} | 34={{ #expr: 678 + 2 }} | 35={{ #expr: 678 + 2 }} | 36={{ #expr: 678 + 2 }} | 37={{ #expr: 678 + 2 }} | 38={{ #expr: 678 + 2 }} | 39={{ #expr: 678 + 2 }} | 40={{ #expr: 678 + 2 }} | 41={{ #expr: 678 + 2 }} | 42={{ #expr: 678 + 2 }} | 43={{ #expr: 678 + 2 }} | 44={{ #expr: 678 + 2 }} | 45={{ #expr: 678 + 6 }} | 46={{ #expr: 678 + 2 }} | 47={{ #expr: 678 + 2 }} | 48={{ #expr: 678 + 2 }} | 49={{ #expr: 678 + 2 }} | 50={{ #expr: 678 + 2 }} | 51={{ #expr: 678 + 2 }} | 52={{ #expr: 678 + 2 }} | 53={{ #expr: 678 + 2 }} | 54={{ #expr: 678 + 2 }} | 55={{ #expr: 678 + 3 }} | 56=678 | #default = 678 }} != {{#switch: 39 | 1={{ #expr: 678 + 16 }} | 2={{ #expr: 678 + 2 }} | 3={{ #expr: 678 + 2 }} | 4={{ #expr: 678 + 2 }} | 5={{ #expr: 678 + 2 }} | 6={{ #expr: 678 + 2 }} | 7={{ #expr: 678 + 2 }} | 8={{ #expr: 678 + 2 }} | 9={{#switch: 678 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 678 < 449 | {{ #expr: 678 + 2 }} | {{ #expr: 678 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 678 + 2 }} | 11={{ #expr: 678 + 2 }} | 12={{ #expr: 678 + 2 }} | 13={{ #expr: 678 + 2 }} | 14={{ #expr: 678 + 2 }} | 15={{ #expr: 678 + 2 }} | 16={{ #expr: 678 + 2 }} | 17={{ #expr: 678 + 2 }} | 18={{ #expr: 678 + 2 }} | 19={{ #expr: 678 + 2 }} | 20={{ #expr: 678 + 2 }} | 21={{ #expr: 678 + 2 }} | 22={{ #expr: 678 + 2 }} | 23={{ #expr: 678 + 2 }} | 24={{ #expr: 678 + 2 }} | 25={{ #expr: 678 + 2 }} | 26={{ #expr: 678 + 2 }} | 27={{ #expr: 678 + 2 }} | 28={{ #expr: 678 + 2 }} | 29={{ #expr: 678 + 2 }} | 30={{ #expr: 678 + 2 }} | 31={{ #expr: 678 + 2 }} | 32={{ #expr: 678 + 2 }} | 33={{ #expr: 678 + 2 }} | 34={{ #expr: 678 + 2 }} | 35={{ #expr: 678 + 2 }} | 36={{ #expr: 678 + 2 }} | 37={{ #expr: 678 + 2 }} | 38={{ #expr: 678 + 2 }} | 39={{ #expr: 678 + 2 }} | 40={{ #expr: 678 + 2 }} | 41={{ #expr: 678 + 2 }} | 42={{ #expr: 678 + 2 }} | 43={{ #expr: 678 + 2 }} | 44={{ #expr: 678 + 2 }} | 45={{ #expr: 678 + 6 }} | 46={{ #expr: 678 + 2 }} | 47={{ #expr: 678 + 2 }} | 48={{ #expr: 678 + 2 }} | 49={{ #expr: 678 + 2 }} | 50={{ #expr: 678 + 2 }} | 51={{ #expr: 678 + 2 }} | 52={{ #expr: 678 + 2 }} | 53={{ #expr: 678 + 2 }} | 54={{ #expr: 678 + 2 }} | 55={{ #expr: 678 + 3 }} | 56=678 | #default = 678 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 39 | 1={{ #expr: 678 + 16 }} | 2={{ #expr: 678 + 2 }} | 3={{ #expr: 678 + 2 }} | 4={{ #expr: 678 + 2 }} | 5={{ #expr: 678 + 2 }} | 6={{ #expr: 678 + 2 }} | 7={{ #expr: 678 + 2 }} | 8={{ #expr: 678 + 2 }} | 9={{#switch: 678 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 678 < 449 | {{ #expr: 678 + 2 }} | {{ #expr: 678 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 678 + 2 }} | 11={{ #expr: 678 + 2 }} | 12={{ #expr: 678 + 2 }} | 13={{ #expr: 678 + 2 }} | 14={{ #expr: 678 + 2 }} | 15={{ #expr: 678 + 2 }} | 16={{ #expr: 678 + 2 }} | 17={{ #expr: 678 + 2 }} | 18={{ #expr: 678 + 2 }} | 19={{ #expr: 678 + 2 }} | 20={{ #expr: 678 + 2 }} | 21={{ #expr: 678 + 2 }} | 22={{ #expr: 678 + 2 }} | 23={{ #expr: 678 + 2 }} | 24={{ #expr: 678 + 2 }} | 25={{ #expr: 678 + 2 }} | 26={{ #expr: 678 + 2 }} | 27={{ #expr: 678 + 2 }} | 28={{ #expr: 678 + 2 }} | 29={{ #expr: 678 + 2 }} | 30={{ #expr: 678 + 2 }} | 31={{ #expr: 678 + 2 }} | 32={{ #expr: 678 + 2 }} | 33={{ #expr: 678 + 2 }} | 34={{ #expr: 678 + 2 }} | 35={{ #expr: 678 + 2 }} | 36={{ #expr: 678 + 2 }} | 37={{ #expr: 678 + 2 }} | 38={{ #expr: 678 + 2 }} | 39={{ #expr: 678 + 2 }} | 40={{ #expr: 678 + 2 }} | 41={{ #expr: 678 + 2 }} | 42={{ #expr: 678 + 2 }} | 43={{ #expr: 678 + 2 }} | 44={{ #expr: 678 + 2 }} | 45={{ #expr: 678 + 6 }} | 46={{ #expr: 678 + 2 }} | 47={{ #expr: 678 + 2 }} | 48={{ #expr: 678 + 2 }} | 49={{ #expr: 678 + 2 }} | 50={{ #expr: 678 + 2 }} | 51={{ #expr: 678 + 2 }} | 52={{ #expr: 678 + 2 }} | 53={{ #expr: 678 + 2 }} | 54={{ #expr: 678 + 2 }} | 55={{ #expr: 678 + 3 }} | 56=678 | #default = 678 }} = {{ #expr: {{#switch: 39 | 1={{ #expr: 678 + 16 }} | 2={{ #expr: 678 + 2 }} | 3={{ #expr: 678 + 2 }} | 4={{ #expr: 678 + 2 }} | 5={{ #expr: 678 + 2 }} | 6={{ #expr: 678 + 2 }} | 7={{ #expr: 678 + 2 }} | 8={{ #expr: 678 + 2 }} | 9={{#switch: 678 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 678 < 449 | {{ #expr: 678 + 2 }} | {{ #expr: 678 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 678 + 2 }} | 11={{ #expr: 678 + 2 }} | 12={{ #expr: 678 + 2 }} | 13={{ #expr: 678 + 2 }} | 14={{ #expr: 678 + 2 }} | 15={{ #expr: 678 + 2 }} | 16={{ #expr: 678 + 2 }} | 17={{ #expr: 678 + 2 }} | 18={{ #expr: 678 + 2 }} | 19={{ #expr: 678 + 2 }} | 20={{ #expr: 678 + 2 }} | 21={{ #expr: 678 + 2 }} | 22={{ #expr: 678 + 2 }} | 23={{ #expr: 678 + 2 }} | 24={{ #expr: 678 + 2 }} | 25={{ #expr: 678 + 2 }} | 26={{ #expr: 678 + 2 }} | 27={{ #expr: 678 + 2 }} | 28={{ #expr: 678 + 2 }} | 29={{ #expr: 678 + 2 }} | 30={{ #expr: 678 + 2 }} | 31={{ #expr: 678 + 2 }} | 32={{ #expr: 678 + 2 }} | 33={{ #expr: 678 + 2 }} | 34={{ #expr: 678 + 2 }} | 35={{ #expr: 678 + 2 }} | 36={{ #expr: 678 + 2 }} | 37={{ #expr: 678 + 2 }} | 38={{ #expr: 678 + 2 }} | 39={{ #expr: 678 + 2 }} | 40={{ #expr: 678 + 2 }} | 41={{ #expr: 678 + 2 }} | 42={{ #expr: 678 + 2 }} | 43={{ #expr: 678 + 2 }} | 44={{ #expr: 678 + 2 }} | 45={{ #expr: 678 + 6 }} | 46={{ #expr: 678 + 2 }} | 47={{ #expr: 678 + 2 }} | 48={{ #expr: 678 + 2 }} | 49={{ #expr: 678 + 2 }} | 50={{ #expr: 678 + 2 }} | 51={{ #expr: 678 + 2 }} | 52={{ #expr: 678 + 2 }} | 53={{ #expr: 678 + 2 }} | 54={{ #expr: 678 + 2 }} | 55={{ #expr: 678 + 3 }} | 56=678 | #default = 678 }} + 1 }} | f|–678}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Vierling, Johann Gottfried||{{#ifeq:0|0|}}}}, abgerufen am 22. November 2014.</ref>

Tischer komponierte Konzerte für verschiedene Instrumente, zwei Violinsonaten, Sinfonien, Ouvertüren und Kirchenmusik. Für das Cembalo schrieb er Suiten, Divertissements, Partiten und Konzerte.<ref name="BCW" />

Zeitlebens war Tischer als Komponist beliebt, was besonders den pädagogischen Wert seiner Klavierwerke betraf. Die spätere Forschung beurteilte diese Werke hingegen als „inhaltslos, trivial, sehr locker in der Form und äußerst homophon“.<ref>Pruett: Tischer. 1966, S. 431.</ref>

Werke

Gedruckte Werke

  • Musicalische Zwillinge in zwey Concerten eines Thons Nahmens D dur und D moll vor das Clavier oder Harmonischer Freude auf klingender Saite zweyte Frucht welche nach dem besten und reinesten Gousto heutiger Art in singenden Säzen hervorgebracht und denen Liebhabern zur Gemüths Belustigung mitgetheilet (Nürnberg, 1754)
  • Sechs leichte und dabey angenehme Clavier-Partien. Jungen Anfängern zur Ubung aufgesetzet (Nürnberg)
    • Erster Theil
    • Zweyter Theil
    • Dritter Theil
    • Fünffter Theil

Handschriften

  • 4 Suiten: Harmonisches Ergötzen. Der Aus Musicalischen Penseen Bestehende Vier Jahr=Zeiten Nebst einem angenehmen Changement Melodischer Piecen
    • Der liebliche Frühling
    • Der lustige Sommer
    • Der angenehme Herbst
    • Der rauhe Winter
  • Presto in A: Nr. 43 im Notenbuch für Nannerl von Leopold Mozart (1759–1764)
  • Introduttione sive Partia in g

Literatur

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}

Weblinks

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 131358685no9500827944635575 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 131358685 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 131358685 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no95008279 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no95008279 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 44635575 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 44635575 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Tischer, Johann Nikolaus | {{#if: | {{#if: deutscher Organist und Komponist | {{#if: 1707 | {{#if: Böhlen | {{#if: 3. Mai 1774 | {{#if: Schmalkalden |

Vorlage:Wikidata-Registrierung