Zum Inhalt springen

Johann Niemann

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

{{#if: behandelt den SS-Untersturmführer Johann Niemann; zum Musiker siehe Johan Niemann.

 | Vorlage:Hinweisbaustein 
 | {{#ifeq: 0 | 0 |}}

}}

Datei:Johann Niemann.jpg
Johann Niemann
Datei:Gedenktafel Tiergartenstr 4 (Tierg) Aktion T42022.jpg
Gedenktafel, Tiergartenstraße 4, in Berlin-Tiergarten

Johann Niemann (* 4. August 1913 in Völlen; † 14. Oktober 1943 im Vernichtungslager Sobibor) war als deutscher SS-Untersturmführer Angehöriger der Lagermannschaft im Vernichtungslager Sobibor.

Leben

Johann Niemann, von Beruf Maler und Anstreicher, trat zum 1. Oktober 1931 der NSDAP bei (Mitgliedsnummer 753.836)<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/30600078</ref> und schloss sich auch der SS an (SS-Nummer 270.600). Er war Unterscharführer der Leibstandarte SS Adolf Hitler.<ref>Vergleiche die Angaben im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek</ref> Zwischen 1934 und 1941 war er im KZ Esterwegen und dem KZ Sachsenhausen eingesetzt. Anschließend war er im Zuge der „Aktion T4“ als Leichenbrenner in der NS-Tötungsanstalt Bernburg tätig. Im Rahmen der „Aktion Reinhardt“ erfolgte danach ein Einsatz im Vernichtungslager Belzec, bis er dauerhaft in das Vernichtungslager Sobibor versetzt wurde. Dort hatte er zeitweise die Funktion des diensthabenden Lagerkommandanten inne.

Niemann kam nach einem Ausritt zu Pferde am 14. Oktober 1943 pünktlich zu einer Anprobe seiner Uniform in der Schneiderei an und wurde als erster SS-Mann während des Aufstands von Sobibor durch den Häftling Arkadij Schubajew mit zwei Axthieben getötet.

Datei:SobiborNiemannHorsePosing.jpg
Niemann in Sobibór

Im Jahr 2015 wurde eine private Sammlung mit mehr als 300 Bildern aus dem Besitz der Enkel von Henriette Niemann, der Witwe von Johann Niemann, dem Bildungswerk Stanisław Hantz e. V. gespendet, im Januar 2020 als Buch veröffentlicht<ref>Martin Cüppers et al.: Fotos aus Sobibor – Die Niemann-Sammlung zu Holocaust und Nationalsozialismus. Metropol-Verlag, Berlin 2020, ISBN 978-3-86331506-1</ref> und vom United States Holocaust Memorial Museum in Washington erworben. Johann Niemann dokumentierte in zwei Alben und weiteren Einzelfotos seine Karriere in der SS vom Konzentrationslager Esterwegen über die Verbrechen der sogenannten „Euthanasie“ bis zur „Aktion Reinhard“ in Belzec und Sobibor, wo er maßgeblich für die Umsetzung des Mordprogramms verantwortlich war. Auf den Aufnahmen soll auch der 2011 in München angeklagte Iwan Demjanjuk auf dem Lagergelände in Sobibor zu sehen sein.<ref>Martin Cüppers et al.: Fotos aus Sobibor.... Metropol-Verlag, Berlin 2020, ISBN 978-3-86331506-1, S. 191.</ref>

Aufgefundene Sparbücher der Ehefrau und ihres Vaters weisen hohe Bargeldeinzahlungen aus, die darauf hindeuten, dass sich Niemann an jüdischen Wertsachen bereichert hat.<ref>Martin Cüppers et al.: Fotos aus Sobibor.... Metropol-Verlag, Berlin 2020, ISBN 978-3-86331506-1, S. 298 sowie S. 336–337.</ref>

Literatur

  • Informationsmaterial des Bildungswerks Stanislaw Hantz e. V.: Schöne Zeiten – Materialsammlung zu den Vernichtungslagern der Aktion Reinhardt Belzec, Sobibor, Treblinka, Reader.
  • Barbara Distel: Sobibor. In: Wolfgang Benz, Barbara Diestel (Hrsg.): Der Ort des Terrors. Geschichte der nationalsozialistischen Konzentrationslager. Band 8: Riga, Warschau, Vaivara, Kaunas, Płaszów, Kulmhof/Chełmno, Bełżec, Sobibór, Treblinka. C.H. Beck, München 2008, ISBN 978-3-406-57237-1, S. 376 ff.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • Martin Cüppers et al.: Fotos aus Sobibor. Die Niemann-Sammlung zu Holocaust und Nationalsozialismus, hrsg. vom Bildungswerk Stanisław Hantz e. V. und der Forschungsstelle Ludwigsburg der Universität Stuttgart, Metropol-Verlag Berlin, 2020, ISBN 978-3-86331-506-1.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Johann Niemann}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html
       | {{#if: Vernichtungslager Sobibor. Inszenierung eines Massenmörders | Vernichtungslager Sobibor. Inszenierung eines Massenmörders }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: Vernichtungslager Sobibor. Inszenierung eines Massenmörders
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 2024-05-31
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 2024-05-31
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.tagesschau.de/ausland/sobibor-taeter-fotos-101.html }} von Alexander Bühler, SWR, am 28. Januar 2020 auf tagesschau.de
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html
       | {{#if: Unbekannte Einblicke: Neu entdeckte Fotos zeigen KZ Sobibor | Unbekannte Einblicke: Neu entdeckte Fotos zeigen KZ Sobibor }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: Unbekannte Einblicke: Neu entdeckte Fotos zeigen KZ Sobibor
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 2024-05-31
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: 2024-05-31 | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 2024-05-31
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2024-05-31|F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-652945.html }}, M. Kolvenbach/A. Bühler/E. Beres, SWR vom 28. Januar 2020 auf tagesschau.de

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 1035100169no2021137698300401599 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1035100169 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1035100169 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2021137698 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2021137698 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 300401599 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 300401599 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Niemann, Johann | {{#if: | {{#if: deutscher SS-Untersturmführer im Vernichtungslager Sobibor | {{#if: 4. August 1913 | {{#if: Völlen | {{#if: 14. Oktober 1943 | {{#if: Vernichtungslager Sobibor |

Vorlage:Wikidata-Registrierung