Notice: Unexpected clearActionName after getActionName already called in /var/www/html/includes/context/RequestContext.php on line 338
Johann Joseph Gaßner – Wikipedia Zum Inhalt springen

Johann Joseph Gaßner

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
(Weitergeleitet von Johann Joseph Gassner)
Datei:Johann Joseph Gaßner.jpg
Johann Joseph Gaßner auf einem Kupferstich von Franz Xaver Jungwirth. Text: Willst du Herrn Gaßner sehn / Gezeichnet recht zum Leben, / Sieh hier! d' Lander kan / Ihn dir natürlich geben.

Johann Joseph Gaßner (* 22. August 1727 in Braz/Klostertal bei Bludenz in Vorarlberg; † 4. April 1779 in Pondorf (heute Ortsteil von Kirchroth, Niederbayern) bei Regensburg) war ein österreichisch-deutscher römisch-katholischer Geistlicher, Theologe, Exorzist und Wunderheiler.

Leben

Er studierte Theologie bei den Jesuiten in Innsbruck und Prag, erhielt 1750 die Priesterweihe, 1751 das Amt eines Frühmessers in Dalaas und 1758 die Pfarrei in Klösterle am Arlberg. Die meisten Krankheiten dem Einfluss von bösen Geistern zuschreibend, verlegte er sich hier auf Teufelsbeschwörungen durch Segensprechungen und Gebete und machte zu dem Zweck mit Erlaubnis des Bischofs von Konstanz selbst Reisen bis Konstanz, wo sich dieser jedoch von Gaßners Scharlatanereien überzeugte und ihn nach seiner Pfarrei zurückwies. Gaßner hatte 1774 Unterschlupf bei Honorius Roth von Schreckenstein in der Fürstabtei Kempten/Allgäu gefunden und verfasste dort zur Zeit des letzten Hexenprozesses in Deutschland gegen Anna Maria Schwegelin seine programmatische Schrift „Nützlicher Unterricht wider den Teufel zu streiten“.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> 1774 wurde er jedoch vom Bischof Anton Ignaz von Fugger-Glött von Regensburg nach Ellwangen und später nach Regensburg berufen und hatte dort einen unbeschreiblichen Zulauf aus Böhmen, Österreich, Bayern, Schwaben, Franken, ja selbst aus den niederrheinischen Provinzen.

Die Heilung sowohl der „Umsessenen“, d. h. durch Krankheit Geplagten, als der „Besessenen“, also der im Übrigen Gesunden, vollzog er mittels des Exorzismus, bis Kaiser Joseph II. 1777 eingriff und Gaßner befahl, Regensburg zu verlassen. Der Bischof, der ihn zu seinem Hofkaplan mit dem Titel eines geistlichen Rats ernannt hatte, wies ihm zur Entschädigung die Pfarrei Pondorf an, wo Johann Joseph Gaßner seinen Lebensabend als Dekan<ref>Werner E. Gerabek: Gaßner, Johann Joseph. In: Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner (Hrsg.): Enzyklopädie Medizingeschichte. De Gruyter, Berlin / New York 2005, ISBN 3-11-015714-4, S. 460.</ref> verbrachte und unbeachtet starb.

Datei:Lenk Gaßner.jpg
Peter Lenks Gaßner-Figur in Meersburg

Rezeption

Die über ihn erschienenen Schriften bilden den Inhalt der Zauberbibliothek (Augsburg 1776). Seine Kuren wurden durch Eschenmeyer in Kiesers Zeitschrift für tierischen Magnetismus verteidigt. Auch Johann Caspar Lavater hatte sie der größten Aufmerksamkeit wert gefunden. Jedenfalls verfuhr Gaßner uneigennützig und glaubte wohl selbst an seine Kuren.

Peter Lenk setzte Johann Joseph Gaßner mit einer Figur seiner Magischen Säule in Meersburg ein Denkmal. Gaßner hatte im Sommer 1774 Wunderheilungen in Meersburg vorgenommen und dabei angeblich z. B. einen lahmen Kaplan zum Laufen gebracht. Die Plastik zeigt Gaßner im Vierfüßerstand auf einem Podest, umgeben von gaffenden Bürgern, wie er die bösen Geister – kleine Teufelsgestalten – in Form von Darmwinden austreibt. Die Figur neben Gaßner, die mit erhobenem Kruzifix zum Himmel aufblickt, stellt den in Meersburg residierenden Bischof Franz Konrad von Rodt dar, der sich, ebenso wie Franz Anton Mesmer, wenig erbaut von dem Spektakel zeigte.

Literatur

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:183-184|, Sp. {{#iferror:{{#expr:183-184}}|183-184|{{#expr:1*183-184*0}}–{{#expr:-(0*183-184*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629154647/http://www.bautz.de/bbkl/g/gassner_j_j.shtml%7C}}.{{#if: 2 | |{{#ifeq:||}}}}

  • Bericht des bischöflichen Generalvicars von Deuring zu Constanz an den Cardinal Torrigiani zu Rom vom 11. Dezember 1775 über die Wundercuren des Priesters Joseph Gaßner. In: Franz Franz: Memorabilien aus dem erzbischöflichen Archiv. Freiburger Diözesan-Archiv, Bd. 8, 1874, S. 375 ff. (Digitalisat).
  • Ehrenrettung des S.T. wohlehrwürdigen Herrn Johann Joseph Gaßners und seiner in Teutschland soviel Aufsehens machenden Teufelsbeschwörungen und geistlichen Kuren zu Ellwangen: wider die unverschämte Lästerungen eines ehrlosen Zeitungsschreibers und seiner Helfershelfer. 1775. Digitalisierte Ausgabe der Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • Thomas Freller: Herzog Ludwig Eugen von Württemberg und der Exorzist Johann Joseph Gaßner – ein Beitrag zur württembergischen Kirchen- und Geistesgeschichte am Ende des Ancien Régime. In: Zeitschrift für Württembergische Landesgeschichte. Bd. 82 (2023), S. 207–246.
  • Thomas Freller: Der Exorzistenstreit – Die Wallersteiner und Ellwanger Hofräte Joseph von Schaden und Joseph von Sartori. Eine Episode schwäbischer Geistes- und Kirchengeschichte am Ende des Ancien Régime. In: Verein für Augsburger Bistumsgeschichte 57 (2023), S. 205–274.
  • Josef Hanauer: Der Exorzist Johann Joseph Gassner (1727–1779). Eine Monographie. Diss. Würzburg 1950.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 84
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 116450274
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|116450274}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 737901 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 737901 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Gaßner, Johann Joseph|Gaßner, Johann Joseph|Johann Joseph Gaßner }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 8 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 8 | 1={{ #expr: 407 + 16 }} | 2={{ #expr: 407 + 2 }} | 3={{ #expr: 407 + 2 }} | 4={{ #expr: 407 + 2 }} | 5={{ #expr: 407 + 2 }} | 6={{ #expr: 407 + 2 }} | 7={{ #expr: 407 + 2 }} | 8={{ #expr: 407 + 2 }} | 9={{#switch: 407 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 407 < 449 | {{ #expr: 407 + 2 }} | {{ #expr: 407 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 407 + 2 }} | 11={{ #expr: 407 + 2 }} | 12={{ #expr: 407 + 2 }} | 13={{ #expr: 407 + 2 }} | 14={{ #expr: 407 + 2 }} | 15={{ #expr: 407 + 2 }} | 16={{ #expr: 407 + 2 }} | 17={{ #expr: 407 + 2 }} | 18={{ #expr: 407 + 2 }} | 19={{ #expr: 407 + 2 }} | 20={{ #expr: 407 + 2 }} | 21={{ #expr: 407 + 2 }} | 22={{ #expr: 407 + 2 }} | 23={{ #expr: 407 + 2 }} | 24={{ #expr: 407 + 2 }} | 25={{ #expr: 407 + 2 }} | 26={{ #expr: 407 + 2 }} | 27={{ #expr: 407 + 2 }} | 28={{ #expr: 407 + 2 }} | 29={{ #expr: 407 + 2 }} | 30={{ #expr: 407 + 2 }} | 31={{ #expr: 407 + 2 }} | 32={{ #expr: 407 + 2 }} | 33={{ #expr: 407 + 2 }} | 34={{ #expr: 407 + 2 }} | 35={{ #expr: 407 + 2 }} | 36={{ #expr: 407 + 2 }} | 37={{ #expr: 407 + 2 }} | 38={{ #expr: 407 + 2 }} | 39={{ #expr: 407 + 2 }} | 40={{ #expr: 407 + 2 }} | 41={{ #expr: 407 + 2 }} | 42={{ #expr: 407 + 2 }} | 43={{ #expr: 407 + 2 }} | 44={{ #expr: 407 + 2 }} | 45={{ #expr: 407 + 6 }} | 46={{ #expr: 407 + 2 }} | 47={{ #expr: 407 + 2 }} | 48={{ #expr: 407 + 2 }} | 49={{ #expr: 407 + 2 }} | 50={{ #expr: 407 + 2 }} | 51={{ #expr: 407 + 2 }} | 52={{ #expr: 407 + 2 }} | 53={{ #expr: 407 + 2 }} | 54={{ #expr: 407 + 2 }} | 55={{ #expr: 407 + 3 }} | 56=407 | #default = 407 }} {{ #if:Gaßner, Johann Joseph|Gaßner, Johann Joseph|Johann Joseph Gaßner }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 8 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 407{{ #if:408 | {{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 407 + 16 }} | 2={{ #expr: 407 + 2 }} | 3={{ #expr: 407 + 2 }} | 4={{ #expr: 407 + 2 }} | 5={{ #expr: 407 + 2 }} | 6={{ #expr: 407 + 2 }} | 7={{ #expr: 407 + 2 }} | 8={{ #expr: 407 + 2 }} | 9={{#switch: 407 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 407 < 449 | {{ #expr: 407 + 2 }} | {{ #expr: 407 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 407 + 2 }} | 11={{ #expr: 407 + 2 }} | 12={{ #expr: 407 + 2 }} | 13={{ #expr: 407 + 2 }} | 14={{ #expr: 407 + 2 }} | 15={{ #expr: 407 + 2 }} | 16={{ #expr: 407 + 2 }} | 17={{ #expr: 407 + 2 }} | 18={{ #expr: 407 + 2 }} | 19={{ #expr: 407 + 2 }} | 20={{ #expr: 407 + 2 }} | 21={{ #expr: 407 + 2 }} | 22={{ #expr: 407 + 2 }} | 23={{ #expr: 407 + 2 }} | 24={{ #expr: 407 + 2 }} | 25={{ #expr: 407 + 2 }} | 26={{ #expr: 407 + 2 }} | 27={{ #expr: 407 + 2 }} | 28={{ #expr: 407 + 2 }} | 29={{ #expr: 407 + 2 }} | 30={{ #expr: 407 + 2 }} | 31={{ #expr: 407 + 2 }} | 32={{ #expr: 407 + 2 }} | 33={{ #expr: 407 + 2 }} | 34={{ #expr: 407 + 2 }} | 35={{ #expr: 407 + 2 }} | 36={{ #expr: 407 + 2 }} | 37={{ #expr: 407 + 2 }} | 38={{ #expr: 407 + 2 }} | 39={{ #expr: 407 + 2 }} | 40={{ #expr: 407 + 2 }} | 41={{ #expr: 407 + 2 }} | 42={{ #expr: 407 + 2 }} | 43={{ #expr: 407 + 2 }} | 44={{ #expr: 407 + 2 }} | 45={{ #expr: 407 + 6 }} | 46={{ #expr: 407 + 2 }} | 47={{ #expr: 407 + 2 }} | 48={{ #expr: 407 + 2 }} | 49={{ #expr: 407 + 2 }} | 50={{ #expr: 407 + 2 }} | 51={{ #expr: 407 + 2 }} | 52={{ #expr: 407 + 2 }} | 53={{ #expr: 407 + 2 }} | 54={{ #expr: 407 + 2 }} | 55={{ #expr: 407 + 3 }} | 56=407 | #default = 407 }} != {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 408 + 16 }} | 2={{ #expr: 408 + 2 }} | 3={{ #expr: 408 + 2 }} | 4={{ #expr: 408 + 2 }} | 5={{ #expr: 408 + 2 }} | 6={{ #expr: 408 + 2 }} | 7={{ #expr: 408 + 2 }} | 8={{ #expr: 408 + 2 }} | 9={{#switch: 408 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 408 < 449 | {{ #expr: 408 + 2 }} | {{ #expr: 408 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 408 + 2 }} | 11={{ #expr: 408 + 2 }} | 12={{ #expr: 408 + 2 }} | 13={{ #expr: 408 + 2 }} | 14={{ #expr: 408 + 2 }} | 15={{ #expr: 408 + 2 }} | 16={{ #expr: 408 + 2 }} | 17={{ #expr: 408 + 2 }} | 18={{ #expr: 408 + 2 }} | 19={{ #expr: 408 + 2 }} | 20={{ #expr: 408 + 2 }} | 21={{ #expr: 408 + 2 }} | 22={{ #expr: 408 + 2 }} | 23={{ #expr: 408 + 2 }} | 24={{ #expr: 408 + 2 }} | 25={{ #expr: 408 + 2 }} | 26={{ #expr: 408 + 2 }} | 27={{ #expr: 408 + 2 }} | 28={{ #expr: 408 + 2 }} | 29={{ #expr: 408 + 2 }} | 30={{ #expr: 408 + 2 }} | 31={{ #expr: 408 + 2 }} | 32={{ #expr: 408 + 2 }} | 33={{ #expr: 408 + 2 }} | 34={{ #expr: 408 + 2 }} | 35={{ #expr: 408 + 2 }} | 36={{ #expr: 408 + 2 }} | 37={{ #expr: 408 + 2 }} | 38={{ #expr: 408 + 2 }} | 39={{ #expr: 408 + 2 }} | 40={{ #expr: 408 + 2 }} | 41={{ #expr: 408 + 2 }} | 42={{ #expr: 408 + 2 }} | 43={{ #expr: 408 + 2 }} | 44={{ #expr: 408 + 2 }} | 45={{ #expr: 408 + 6 }} | 46={{ #expr: 408 + 2 }} | 47={{ #expr: 408 + 2 }} | 48={{ #expr: 408 + 2 }} | 49={{ #expr: 408 + 2 }} | 50={{ #expr: 408 + 2 }} | 51={{ #expr: 408 + 2 }} | 52={{ #expr: 408 + 2 }} | 53={{ #expr: 408 + 2 }} | 54={{ #expr: 408 + 2 }} | 55={{ #expr: 408 + 3 }} | 56=408 | #default = 408 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 408 + 16 }} | 2={{ #expr: 408 + 2 }} | 3={{ #expr: 408 + 2 }} | 4={{ #expr: 408 + 2 }} | 5={{ #expr: 408 + 2 }} | 6={{ #expr: 408 + 2 }} | 7={{ #expr: 408 + 2 }} | 8={{ #expr: 408 + 2 }} | 9={{#switch: 408 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 408 < 449 | {{ #expr: 408 + 2 }} | {{ #expr: 408 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 408 + 2 }} | 11={{ #expr: 408 + 2 }} | 12={{ #expr: 408 + 2 }} | 13={{ #expr: 408 + 2 }} | 14={{ #expr: 408 + 2 }} | 15={{ #expr: 408 + 2 }} | 16={{ #expr: 408 + 2 }} | 17={{ #expr: 408 + 2 }} | 18={{ #expr: 408 + 2 }} | 19={{ #expr: 408 + 2 }} | 20={{ #expr: 408 + 2 }} | 21={{ #expr: 408 + 2 }} | 22={{ #expr: 408 + 2 }} | 23={{ #expr: 408 + 2 }} | 24={{ #expr: 408 + 2 }} | 25={{ #expr: 408 + 2 }} | 26={{ #expr: 408 + 2 }} | 27={{ #expr: 408 + 2 }} | 28={{ #expr: 408 + 2 }} | 29={{ #expr: 408 + 2 }} | 30={{ #expr: 408 + 2 }} | 31={{ #expr: 408 + 2 }} | 32={{ #expr: 408 + 2 }} | 33={{ #expr: 408 + 2 }} | 34={{ #expr: 408 + 2 }} | 35={{ #expr: 408 + 2 }} | 36={{ #expr: 408 + 2 }} | 37={{ #expr: 408 + 2 }} | 38={{ #expr: 408 + 2 }} | 39={{ #expr: 408 + 2 }} | 40={{ #expr: 408 + 2 }} | 41={{ #expr: 408 + 2 }} | 42={{ #expr: 408 + 2 }} | 43={{ #expr: 408 + 2 }} | 44={{ #expr: 408 + 2 }} | 45={{ #expr: 408 + 6 }} | 46={{ #expr: 408 + 2 }} | 47={{ #expr: 408 + 2 }} | 48={{ #expr: 408 + 2 }} | 49={{ #expr: 408 + 2 }} | 50={{ #expr: 408 + 2 }} | 51={{ #expr: 408 + 2 }} | 52={{ #expr: 408 + 2 }} | 53={{ #expr: 408 + 2 }} | 54={{ #expr: 408 + 2 }} | 55={{ #expr: 408 + 3 }} | 56=408 | #default = 408 }} = {{ #expr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 407 + 16 }} | 2={{ #expr: 407 + 2 }} | 3={{ #expr: 407 + 2 }} | 4={{ #expr: 407 + 2 }} | 5={{ #expr: 407 + 2 }} | 6={{ #expr: 407 + 2 }} | 7={{ #expr: 407 + 2 }} | 8={{ #expr: 407 + 2 }} | 9={{#switch: 407 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 407 < 449 | {{ #expr: 407 + 2 }} | {{ #expr: 407 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 407 + 2 }} | 11={{ #expr: 407 + 2 }} | 12={{ #expr: 407 + 2 }} | 13={{ #expr: 407 + 2 }} | 14={{ #expr: 407 + 2 }} | 15={{ #expr: 407 + 2 }} | 16={{ #expr: 407 + 2 }} | 17={{ #expr: 407 + 2 }} | 18={{ #expr: 407 + 2 }} | 19={{ #expr: 407 + 2 }} | 20={{ #expr: 407 + 2 }} | 21={{ #expr: 407 + 2 }} | 22={{ #expr: 407 + 2 }} | 23={{ #expr: 407 + 2 }} | 24={{ #expr: 407 + 2 }} | 25={{ #expr: 407 + 2 }} | 26={{ #expr: 407 + 2 }} | 27={{ #expr: 407 + 2 }} | 28={{ #expr: 407 + 2 }} | 29={{ #expr: 407 + 2 }} | 30={{ #expr: 407 + 2 }} | 31={{ #expr: 407 + 2 }} | 32={{ #expr: 407 + 2 }} | 33={{ #expr: 407 + 2 }} | 34={{ #expr: 407 + 2 }} | 35={{ #expr: 407 + 2 }} | 36={{ #expr: 407 + 2 }} | 37={{ #expr: 407 + 2 }} | 38={{ #expr: 407 + 2 }} | 39={{ #expr: 407 + 2 }} | 40={{ #expr: 407 + 2 }} | 41={{ #expr: 407 + 2 }} | 42={{ #expr: 407 + 2 }} | 43={{ #expr: 407 + 2 }} | 44={{ #expr: 407 + 2 }} | 45={{ #expr: 407 + 6 }} | 46={{ #expr: 407 + 2 }} | 47={{ #expr: 407 + 2 }} | 48={{ #expr: 407 + 2 }} | 49={{ #expr: 407 + 2 }} | 50={{ #expr: 407 + 2 }} | 51={{ #expr: 407 + 2 }} | 52={{ #expr: 407 + 2 }} | 53={{ #expr: 407 + 2 }} | 54={{ #expr: 407 + 2 }} | 55={{ #expr: 407 + 3 }} | 56=407 | #default = 407 }} + 1 }} | f|–408}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Gaßner, Johann Joseph||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Johann Joseph Gaßners Antwort auf die Anmerkungen, welche in dem Münchnerischen Intelligenzblate vom 12. November wider seine Gründe und Weise zu exorciren, wie auch von der deutschen Chronik und andern Zeitungsschreibern gemacht worden. 3. Aufl. Wolff, Augsburg 1775 (Digitalisierte Ausgabe).
  • H. C. Erik Midelfort: Exorcism and Enlightenment: Johann Joseph Gassner and the demons of eighteenth century Germany. Yale University Press, New Haven/London 2005, ISBN 0-300-10669-6.
  • Manfred Tschaikner: „Ein Faustschlag ins Antlitz des Zeitgeistes“ – Der Konflikt des Exorzisten Johann Josef Gassner mit Franz Ludwig Fortunat von Sternbach von 1772 bis 1774 und Gassners Nachwirkung in Vorarlberg. In: Bludenzer Geschichtsblätter. Heft 147, 2024, S. 4–50 (zenodo.org).
  • {{
  1. if:Gaßner, Johann Joseph | {{
#if:5  | {{
  #if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Gaßner, Johann Joseph }}.|{{
   #if:||Gaßner, Johann Joseph }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
  #if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 5. Theil. {{#if: | | {{#switch: 5

|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 5 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:99|, S. 99{{ #if:100 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 99) = ( 99) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 99 != 100 |{{ #ifexpr: 100 = {{ #expr: 99 + 1 }}| f.|–100}}|}}|{{ #ifeq: 99 | 100 ||–100}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}

 | Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe 
 }}

| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}

Weblinks

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Johann Joseph Gaßner}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Johann Joseph Gaßner}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Johann Joseph Gaßner}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 116450274n/86/2082840130130 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116450274 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116450274 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/20828 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/20828 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40130130 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40130130 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Gaßner, Johann Joseph | {{#if: | {{#if: österreichisch-deutscher römisch-katholischer Geistlicher, Exorzist und Wunderheiler | {{#if: 22. August 1727 | {{#if: Braz bei Bludenz, Vorarlberg | {{#if: 4. April 1779 | {{#if: Pondorf (heute Ortsteil von Kirchroth, Niederbayern) |

Vorlage:Wikidata-Registrierung