Zum Inhalt springen

Joachim Slüter

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Joachim Slüter, auch Jochim Slyter, Jochim Dutzo (* um 1490 in Dömitz; † 19. Mai 1532 in Rostock) war ein deutscher Geistlicher und Reformator in Rostock.

Leben

Datei:Rostock-slueter01.jpg
Slüterdenkmal (alter Zustand um 1900)
Datei:Slüterdenkmal an der Petrikirche in Rostock.jpg
Slüterdenkmal mit modernem Überbau hinter der Petrikirche
Datei:Slueter denkmal rostock2.jpg
Slüterdenkmal an der Petrikirche
Datei:Widmung an der Treppe zum Slüterdenkmal.jpg
Widmung an Joachim Slüter

Slüter war der Sohn des Fährmanns Kutzer aus Dömitz an der Elbe. Der Vater starb früh, und die Mutter heiratete einen Slüter, dessen Namen ihr Sohn aus erster Ehe annahm.

Ab 1517 ist Slüter in Rostock als Priester nachgewiesen. 1518 immatrikulierte er sich an der Universität Rostock.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Immatrikulationseintrag 1518/61|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Immatrikulationseintrag 1518/61}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Immatrikulationseintrag 1518/61}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Immatrikulationseintrag 1518/61}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Rostocker Matrikelportal{{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}}%7C%7C}}}}{{#if:Immatrikulationseintrag 1518/61|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Immatrikulationseintrag 1518/61|lines=0}}||}}}}{{#if: Rostocker Matrikelportal| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Rostocker Matrikelportal}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:605176||(?)}}}}}}{{#if: 2024-04-04|;}}}}{{#if: 2024-04-04| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2024-04-04 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2024-04-04|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2024-04-04|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Rostocker Matrikelportal{{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2024-04-04 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23 }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[http://matrikel.uni-rostock.de/id/100014144?_searcher=e4695a28-b608-4e09-a259-fc0c3deb340b&_hit=23 }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Ab 1521 war er an der St.-Petri-Kirchspielschule in Rostock tätig. 1523 wurde er durch Herzog Heinrich als Kaplan an St. Petri eingesetzt.

Die Pfarre war schon länger wegen Streitigkeiten der Herzöge bei der Pfarramtsbesetzung vakant. Hier begann Slüter im Auftrag von Herzog Heinrich, reformatorisch zu wirken.<ref>Ingo Ulpts: Die Bettelorden in Mecklenburg. Werl 1995, S. 367.</ref> Dazu gehörte das Predigen in der niederdeutschen Muttersprache der Gemeinde. In der östlichen Rostocker Altstadt wohnten viele einfache und arme Leute, bei denen Slüters wortgewandte Predigten so beliebt waren, dass die Kirche oft zu klein war und Slüter draußen predigen musste. Von der (katholischen) Kirche wurde er dagegen heftig angefeindet. Es gab sogar Morddrohungen, die ihn 1525 zu einem zeitweiligen Verlassen der Stadt veranlassten. Der Rostocker Rat hielt jedoch zu Slüter. 1528 heiratete er Katharina Jelen, die Tochter eines Rostocker Kleinschmieds.

1525 gab Slüter einen Katechismus und ein Gesangbuch heraus. Das Gesangbuch gilt als ältestes bekanntes niederdeutsches Gesangbuch. In ihm fügte er Nikolaus DeciusAllein Gott in der Höh sei Ehr die bis heute gesungene vierte Strophe hinzu. 1526 erschien ein niederdeutsches Gebetbuch, 1530 eine zweite erweiterte Auflage. 1531 gab Slüter das Doppelte Gesangbuch heraus. In diesem sind Luthers Klugsches Gesangbuch in niederdeutscher Fassung und von Slüter gesammelte Lieder enthalten.

1531 wurde Rostock offiziell evangelisch-lutherisch. Im März 1531 veröffentlichte Slüter ein Gutachten zur Frage der gottesdienstlichen Zeremonien, das keinerlei lateinische Texte mehr vorsah. Im evangelischen Lager wurden heftige Auseinandersetzungen darüber geführt, ob neben Schriftlesung und Predigt auf (Nieder-)Deutsch auch lateinische Ordinariumsgesänge und Orationen beibehalten werden sollten. Um den Streit beizulegen, holte der Rat Gutachten von Luther, Philipp Melanchthon, Johannes Bugenhagen und Urbanus Rhegius ein. Diese befürworteten die deutsch-lateinische Mischform und empfahlen, den Abweichler zu überzeugen oder aus der Stadt zu weisen. Dass Slüter davon betroffen war, ist nicht anzunehmen, da er im Amt blieb. Er war jedoch zu diesem Zeitpunkt schon krank und starb nur wenig später am Pfingstsonntag 1532 und wurde auf dem Kirchhof von St. Petri beigesetzt. Bald kam das Gerücht einer Vergiftung auf.

Nachwirkungen

Die erste Biographie über Slüter verfasste 1593 der Rostocker Prediger Nicolaus Gryse.

An der Stelle von Slüters Grab auf dem ehemaligen St.-Petri-Kirchhof wurde 1862 ihm zu Ehren ein Denkmal errichtet und die Straße Vor dem Petritor in Slüterstraße umbenannt.

In Rostock, Dierkower Höhe Nr. 43 befindet sich das Gemeindehaus der Slütergemeinde, welche nach dem Reformator benannt wurde. Auf einem Antependium im Kirchenraum sind die von Slüter geprägten Worte: „Dat wordt gades blyfft ewyglick“ zu finden, eine niederdeutsche Wiedergabe des Bibelverses „Das Wort Gottes bleibt in Ewigkeit“ (Vorlage:Bibel/Link).

Der 2017 erschienene historische Kriminalroman Der tote Reformator von Frank Schlößer behandelt Slüters Tod.<ref>Frank Schlößer: Der tote Reformator, Hinstorff, Rostock 2017, ISBN 978-3-356-02082-3.</ref>

Schriften

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • Ein gar schönes und sehr nützliches Gesangbuch. 1525. Eine schöne und sehr nützliche christliche Unterweisung. 1525. Hrsg. von Gerhard Bosinski. Reprint der Original-Ausgabe von 1525. Zentralantiquariat der DDR, Leipzig 1986, ISBN 3-7463-0026-6.

Literatur

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Slüter, Jochim|Slüter, Jochim|Joachim Slüter }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 34 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 34 | 1={{ #expr: 470 + 16 }} | 2={{ #expr: 470 + 2 }} | 3={{ #expr: 470 + 2 }} | 4={{ #expr: 470 + 2 }} | 5={{ #expr: 470 + 2 }} | 6={{ #expr: 470 + 2 }} | 7={{ #expr: 470 + 2 }} | 8={{ #expr: 470 + 2 }} | 9={{#switch: 470 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 470 < 449 | {{ #expr: 470 + 2 }} | {{ #expr: 470 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 470 + 2 }} | 11={{ #expr: 470 + 2 }} | 12={{ #expr: 470 + 2 }} | 13={{ #expr: 470 + 2 }} | 14={{ #expr: 470 + 2 }} | 15={{ #expr: 470 + 2 }} | 16={{ #expr: 470 + 2 }} | 17={{ #expr: 470 + 2 }} | 18={{ #expr: 470 + 2 }} | 19={{ #expr: 470 + 2 }} | 20={{ #expr: 470 + 2 }} | 21={{ #expr: 470 + 2 }} | 22={{ #expr: 470 + 2 }} | 23={{ #expr: 470 + 2 }} | 24={{ #expr: 470 + 2 }} | 25={{ #expr: 470 + 2 }} | 26={{ #expr: 470 + 2 }} | 27={{ #expr: 470 + 2 }} | 28={{ #expr: 470 + 2 }} | 29={{ #expr: 470 + 2 }} | 30={{ #expr: 470 + 2 }} | 31={{ #expr: 470 + 2 }} | 32={{ #expr: 470 + 2 }} | 33={{ #expr: 470 + 2 }} | 34={{ #expr: 470 + 2 }} | 35={{ #expr: 470 + 2 }} | 36={{ #expr: 470 + 2 }} | 37={{ #expr: 470 + 2 }} | 38={{ #expr: 470 + 2 }} | 39={{ #expr: 470 + 2 }} | 40={{ #expr: 470 + 2 }} | 41={{ #expr: 470 + 2 }} | 42={{ #expr: 470 + 2 }} | 43={{ #expr: 470 + 2 }} | 44={{ #expr: 470 + 2 }} | 45={{ #expr: 470 + 6 }} | 46={{ #expr: 470 + 2 }} | 47={{ #expr: 470 + 2 }} | 48={{ #expr: 470 + 2 }} | 49={{ #expr: 470 + 2 }} | 50={{ #expr: 470 + 2 }} | 51={{ #expr: 470 + 2 }} | 52={{ #expr: 470 + 2 }} | 53={{ #expr: 470 + 2 }} | 54={{ #expr: 470 + 2 }} | 55={{ #expr: 470 + 3 }} | 56=470 | #default = 470 }} {{ #if:Slüter, Jochim|Slüter, Jochim|Joachim Slüter }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 34, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 34 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 470{{ #if:473 | {{ #ifexpr: {{#switch: 34 | 1={{ #expr: 470 + 16 }} | 2={{ #expr: 470 + 2 }} | 3={{ #expr: 470 + 2 }} | 4={{ #expr: 470 + 2 }} | 5={{ #expr: 470 + 2 }} | 6={{ #expr: 470 + 2 }} | 7={{ #expr: 470 + 2 }} | 8={{ #expr: 470 + 2 }} | 9={{#switch: 470 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 470 < 449 | {{ #expr: 470 + 2 }} | {{ #expr: 470 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 470 + 2 }} | 11={{ #expr: 470 + 2 }} | 12={{ #expr: 470 + 2 }} | 13={{ #expr: 470 + 2 }} | 14={{ #expr: 470 + 2 }} | 15={{ #expr: 470 + 2 }} | 16={{ #expr: 470 + 2 }} | 17={{ #expr: 470 + 2 }} | 18={{ #expr: 470 + 2 }} | 19={{ #expr: 470 + 2 }} | 20={{ #expr: 470 + 2 }} | 21={{ #expr: 470 + 2 }} | 22={{ #expr: 470 + 2 }} | 23={{ #expr: 470 + 2 }} | 24={{ #expr: 470 + 2 }} | 25={{ #expr: 470 + 2 }} | 26={{ #expr: 470 + 2 }} | 27={{ #expr: 470 + 2 }} | 28={{ #expr: 470 + 2 }} | 29={{ #expr: 470 + 2 }} | 30={{ #expr: 470 + 2 }} | 31={{ #expr: 470 + 2 }} | 32={{ #expr: 470 + 2 }} | 33={{ #expr: 470 + 2 }} | 34={{ #expr: 470 + 2 }} | 35={{ #expr: 470 + 2 }} | 36={{ #expr: 470 + 2 }} | 37={{ #expr: 470 + 2 }} | 38={{ #expr: 470 + 2 }} | 39={{ #expr: 470 + 2 }} | 40={{ #expr: 470 + 2 }} | 41={{ #expr: 470 + 2 }} | 42={{ #expr: 470 + 2 }} | 43={{ #expr: 470 + 2 }} | 44={{ #expr: 470 + 2 }} | 45={{ #expr: 470 + 6 }} | 46={{ #expr: 470 + 2 }} | 47={{ #expr: 470 + 2 }} | 48={{ #expr: 470 + 2 }} | 49={{ #expr: 470 + 2 }} | 50={{ #expr: 470 + 2 }} | 51={{ #expr: 470 + 2 }} | 52={{ #expr: 470 + 2 }} | 53={{ #expr: 470 + 2 }} | 54={{ #expr: 470 + 2 }} | 55={{ #expr: 470 + 3 }} | 56=470 | #default = 470 }} != {{#switch: 34 | 1={{ #expr: 473 + 16 }} | 2={{ #expr: 473 + 2 }} | 3={{ #expr: 473 + 2 }} | 4={{ #expr: 473 + 2 }} | 5={{ #expr: 473 + 2 }} | 6={{ #expr: 473 + 2 }} | 7={{ #expr: 473 + 2 }} | 8={{ #expr: 473 + 2 }} | 9={{#switch: 473 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 473 < 449 | {{ #expr: 473 + 2 }} | {{ #expr: 473 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 473 + 2 }} | 11={{ #expr: 473 + 2 }} | 12={{ #expr: 473 + 2 }} | 13={{ #expr: 473 + 2 }} | 14={{ #expr: 473 + 2 }} | 15={{ #expr: 473 + 2 }} | 16={{ #expr: 473 + 2 }} | 17={{ #expr: 473 + 2 }} | 18={{ #expr: 473 + 2 }} | 19={{ #expr: 473 + 2 }} | 20={{ #expr: 473 + 2 }} | 21={{ #expr: 473 + 2 }} | 22={{ #expr: 473 + 2 }} | 23={{ #expr: 473 + 2 }} | 24={{ #expr: 473 + 2 }} | 25={{ #expr: 473 + 2 }} | 26={{ #expr: 473 + 2 }} | 27={{ #expr: 473 + 2 }} | 28={{ #expr: 473 + 2 }} | 29={{ #expr: 473 + 2 }} | 30={{ #expr: 473 + 2 }} | 31={{ #expr: 473 + 2 }} | 32={{ #expr: 473 + 2 }} | 33={{ #expr: 473 + 2 }} | 34={{ #expr: 473 + 2 }} | 35={{ #expr: 473 + 2 }} | 36={{ #expr: 473 + 2 }} | 37={{ #expr: 473 + 2 }} | 38={{ #expr: 473 + 2 }} | 39={{ #expr: 473 + 2 }} | 40={{ #expr: 473 + 2 }} | 41={{ #expr: 473 + 2 }} | 42={{ #expr: 473 + 2 }} | 43={{ #expr: 473 + 2 }} | 44={{ #expr: 473 + 2 }} | 45={{ #expr: 473 + 6 }} | 46={{ #expr: 473 + 2 }} | 47={{ #expr: 473 + 2 }} | 48={{ #expr: 473 + 2 }} | 49={{ #expr: 473 + 2 }} | 50={{ #expr: 473 + 2 }} | 51={{ #expr: 473 + 2 }} | 52={{ #expr: 473 + 2 }} | 53={{ #expr: 473 + 2 }} | 54={{ #expr: 473 + 2 }} | 55={{ #expr: 473 + 3 }} | 56=473 | #default = 473 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 34 | 1={{ #expr: 473 + 16 }} | 2={{ #expr: 473 + 2 }} | 3={{ #expr: 473 + 2 }} | 4={{ #expr: 473 + 2 }} | 5={{ #expr: 473 + 2 }} | 6={{ #expr: 473 + 2 }} | 7={{ #expr: 473 + 2 }} | 8={{ #expr: 473 + 2 }} | 9={{#switch: 473 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 473 < 449 | {{ #expr: 473 + 2 }} | {{ #expr: 473 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 473 + 2 }} | 11={{ #expr: 473 + 2 }} | 12={{ #expr: 473 + 2 }} | 13={{ #expr: 473 + 2 }} | 14={{ #expr: 473 + 2 }} | 15={{ #expr: 473 + 2 }} | 16={{ #expr: 473 + 2 }} | 17={{ #expr: 473 + 2 }} | 18={{ #expr: 473 + 2 }} | 19={{ #expr: 473 + 2 }} | 20={{ #expr: 473 + 2 }} | 21={{ #expr: 473 + 2 }} | 22={{ #expr: 473 + 2 }} | 23={{ #expr: 473 + 2 }} | 24={{ #expr: 473 + 2 }} | 25={{ #expr: 473 + 2 }} | 26={{ #expr: 473 + 2 }} | 27={{ #expr: 473 + 2 }} | 28={{ #expr: 473 + 2 }} | 29={{ #expr: 473 + 2 }} | 30={{ #expr: 473 + 2 }} | 31={{ #expr: 473 + 2 }} | 32={{ #expr: 473 + 2 }} | 33={{ #expr: 473 + 2 }} | 34={{ #expr: 473 + 2 }} | 35={{ #expr: 473 + 2 }} | 36={{ #expr: 473 + 2 }} | 37={{ #expr: 473 + 2 }} | 38={{ #expr: 473 + 2 }} | 39={{ #expr: 473 + 2 }} | 40={{ #expr: 473 + 2 }} | 41={{ #expr: 473 + 2 }} | 42={{ #expr: 473 + 2 }} | 43={{ #expr: 473 + 2 }} | 44={{ #expr: 473 + 2 }} | 45={{ #expr: 473 + 6 }} | 46={{ #expr: 473 + 2 }} | 47={{ #expr: 473 + 2 }} | 48={{ #expr: 473 + 2 }} | 49={{ #expr: 473 + 2 }} | 50={{ #expr: 473 + 2 }} | 51={{ #expr: 473 + 2 }} | 52={{ #expr: 473 + 2 }} | 53={{ #expr: 473 + 2 }} | 54={{ #expr: 473 + 2 }} | 55={{ #expr: 473 + 3 }} | 56=473 | #default = 473 }} = {{ #expr: {{#switch: 34 | 1={{ #expr: 470 + 16 }} | 2={{ #expr: 470 + 2 }} | 3={{ #expr: 470 + 2 }} | 4={{ #expr: 470 + 2 }} | 5={{ #expr: 470 + 2 }} | 6={{ #expr: 470 + 2 }} | 7={{ #expr: 470 + 2 }} | 8={{ #expr: 470 + 2 }} | 9={{#switch: 470 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 470 < 449 | {{ #expr: 470 + 2 }} | {{ #expr: 470 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 470 + 2 }} | 11={{ #expr: 470 + 2 }} | 12={{ #expr: 470 + 2 }} | 13={{ #expr: 470 + 2 }} | 14={{ #expr: 470 + 2 }} | 15={{ #expr: 470 + 2 }} | 16={{ #expr: 470 + 2 }} | 17={{ #expr: 470 + 2 }} | 18={{ #expr: 470 + 2 }} | 19={{ #expr: 470 + 2 }} | 20={{ #expr: 470 + 2 }} | 21={{ #expr: 470 + 2 }} | 22={{ #expr: 470 + 2 }} | 23={{ #expr: 470 + 2 }} | 24={{ #expr: 470 + 2 }} | 25={{ #expr: 470 + 2 }} | 26={{ #expr: 470 + 2 }} | 27={{ #expr: 470 + 2 }} | 28={{ #expr: 470 + 2 }} | 29={{ #expr: 470 + 2 }} | 30={{ #expr: 470 + 2 }} | 31={{ #expr: 470 + 2 }} | 32={{ #expr: 470 + 2 }} | 33={{ #expr: 470 + 2 }} | 34={{ #expr: 470 + 2 }} | 35={{ #expr: 470 + 2 }} | 36={{ #expr: 470 + 2 }} | 37={{ #expr: 470 + 2 }} | 38={{ #expr: 470 + 2 }} | 39={{ #expr: 470 + 2 }} | 40={{ #expr: 470 + 2 }} | 41={{ #expr: 470 + 2 }} | 42={{ #expr: 470 + 2 }} | 43={{ #expr: 470 + 2 }} | 44={{ #expr: 470 + 2 }} | 45={{ #expr: 470 + 6 }} | 46={{ #expr: 470 + 2 }} | 47={{ #expr: 470 + 2 }} | 48={{ #expr: 470 + 2 }} | 49={{ #expr: 470 + 2 }} | 50={{ #expr: 470 + 2 }} | 51={{ #expr: 470 + 2 }} | 52={{ #expr: 470 + 2 }} | 53={{ #expr: 470 + 2 }} | 54={{ #expr: 470 + 2 }} | 55={{ #expr: 470 + 3 }} | 56=470 | #default = 470 }} + 1 }} | f|–473}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Slüter, Jochim||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 507
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 119194449
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|119194449}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 605173 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 605173 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Slüterdenkmal (Rostock)|Slüterdenkmal (Rostock)|Joachim Slüter}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Slüerdenkmal|Slüerdenkmal|{{#if:Slüterdenkmal (Rostock)|Slüterdenkmal (Rostock)|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Slüterdenkmal (Rostock)

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|slüterdenkmal (rostock)|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119194449nr/88/309373941663 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119194449 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119194449 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/88/3093 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/88/3093 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 73941663 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 73941663 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Slüter, Joachim | {{#if: Slüter, Jochim; Slüter, Joachimus; Kutzer, Joachim | {{#if: deutscher Geistlicher und Reformator in Rostock | {{#if: um 1490 | {{#if: Dömitz | {{#if: 19. Mai 1532 | {{#if: Rostock |

Vorlage:Wikidata-Registrierung