Zum Inhalt springen

James Sheridan Muspratt

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:James Sheridan Muspratt.jpg
James Sheridan Muspratt

James Sheridan Muspratt (* 8. März 1821 in Dublin, Irland; † 3. Februar 1871 in West Derby bei Liverpool) war ein britischer Chemiker.

Leben und Wirken

Der Sohn des Chemikers James Muspratt studierte Chemie bei Thomas Graham in Glasgow und London sowie von 1843 bis 1845 bei Justus von Liebig in Gießen. Er war dann zunächst als Assistent des Liebig-Schülers August Wilhelm von Hofmann tätig, ehe er im Jahr 1848 das Liverpool College of Chemistry gründete, wo er auch als Professor lehrte.<ref>Vgl. Georg Schwedt, Liebig und seine Schüler. Heidelberg 2002, S. 209</ref>

Von 1854 an publizierte Muspratt sein in mehreren Faszikeln erscheinendes Handbuch Chemistry, Theoretical, Practical and Analytical. Das Werk legte seinen Schwerpunkt weniger auf den theoretischen Hintergrund, als auf die praktische Nutzanwendung industrieller chemischer Verfahren und bot damit zugleich einen Überblick über den Stand der britischen Chemieindustrie Mitte des 19. Jahrhunderts. Das rund 2000-seitige Handbuch enthielt 80 Einträge zu Stichworten wie Alaun, Ammoniak, Essigsäure oder Lack. Außerdem sind 31 Radierungen mit Chemikerportraits des 19. Jahrhunderts abgedruckt.<ref>Vgl. William H. Brock: Viewegs Geschichte der Chemie. Heidelberg 1997, S. 172, 174</ref> Neben einer russischen Übersetzung wurde Muspratts Werk auch von Friedrich Stohmann ins Deutsche übersetzt und dabei inhaltlich neu bearbeitet. Die deutsche Ausgabe erschien in mehreren Auflagen und war der Vorläufer für Fritz Ullmanns spätere Encyklopädie der technischen Chemie.<ref>Vgl. William H. Brock: Viewegs Geschichte der Chemie. Heidelberg 1997, S. 175; Website der Technischen Universität Hamburg-Harburg: Zur Geschichte chemischer Handbücher und Nachschlagewerke</ref>

Für seine Verdienste wurde Muspratt von der Harvard University die Ehrendoktorwürde verliehen.<ref>Vgl. William H. Brock: Viewegs Geschichte der Chemie. Heidelberg 1997, S. 175</ref> Seit 1850 war er Mitglied der Royal Society of Edinburgh.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002}}]{{#if:PDF-Datei| (PDF-Datei)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002}}}}]}}{{#if:PDF-Datei| (PDF-Datei{{#if:Royal Society of Edinburgh{{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}}%7C%7C}}}}{{#if:Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Royal Society of Edinburgh| Royal Society of Edinburgh{{#if: |,|{{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Royal Society of Edinburgh|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:965451||(?)}}}}}}{{#if: 2020-03-24|;}}}}{{#if: 2020-03-24| {{#if:Royal Society of Edinburgh{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2020-03-24 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2020-03-24|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2020-03-24|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Royal Society of Edinburgh{{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if:PDF-Datei | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2020-03-24 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.rse.org.uk/wp-content/uploads/2016/11/all_fellows.pdf }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>

Datei:Muspratt memorial, Toxteth Park Cemetery 1.jpg
Denkmal auf dem Friedhof von Toxteth Park

Werke (Auswahl)

  • Outlines of Analysis, 1849
  • Theoretische, praktische und analytische Chemie in Anwendung auf Künste und Gewerbe (Originaltitel: Chemistry, Theoretical, Practical and Analytical, 1854). Verlag C. A. Schwetschke & Sohn, Braunschweig, 1.–3. Aufl. Braunschweig 1854–1880, 4. Aufl. Vieweg Verlag, Braunschweig 1888–1922 (unter dem geänderten Titel Encyclopädisches Handbuch der technischen Chemie)

Literatur

  • William Hodson Brock: Viewegs Geschichte der Chemie. Springer, Heidelberg 1997, insbes. S. 174f.
  • Georg Schwedt, Liebig und seine Schüler. Springer, Heidelberg 2002, insbes. S. 208f.

Weblinks

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 117189065no/89/16139783588 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117189065 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117189065 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/89/16139 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/89/16139 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 783588 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 783588 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Muspratt, James Sheridan | {{#if: | {{#if: britischer Chemiker | {{#if: 8. März 1821 | {{#if: Dublin, Irland | {{#if: 3. Februar 1871 | {{#if: West Derby bei Liverpool |

Vorlage:Wikidata-Registrierung