Zum Inhalt springen

Jacopo Sadoleto

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Cardinal Sadoleto.jpg
Jacopo Kardinal Sadoleto

Jacopo Sadoleto (* 12. Juli 1477 in Modena; † 18. Oktober 1547 in Rom) war ein italienischer Kardinal, humanistischer Gelehrter und katholischer Reformer in der Renaissance.

Leben

Sadoleto ist ein Sohn eines Juristen und erhielt eine Bildung in den klassischen Fächern und in Philosophie. Nachdem er als Fachmann für klassische Sprachen großes Ansehen erlangt hatte und auch als Dichter hervorgetreten war – von ihm stammt das anlässlich der Auffindung der Laokoon-Gruppe 1506 verfasste Werk De Laocoontis statua<ref name="Sadoleto De Laocoontis statua">Jacopo Sadoleto: De Laocoontis statua, herausgegeben, eingeleitet und übersetzt von Gregor Maurach.</ref> – wurde er 1511 zum Priester geweiht, 1513 Sekretär des Papstes Leo X. und am 24. April 1517 auch zum Bischof von Carpentras in der Nähe von Avignon ernannt.<ref>Jacopo Sadoleto, Catholic Encyclopedia, Website newadvent.org (englisch, abgerufen am 27. Oktober 2025)</ref> Am 4. März 1520 wurde er von Kardinal Niccolò Fieschi in Rom eingesetzt.

1536 war Sadoleto einer von jenen reformerisch gesinnten Geistlichen, denen Papst Paul III. am 22. Dezember 1536 die Kardinalswürde verlieh. Er erhielt am 15. Januar 1537 San Callisto als Titelkirche, am 11. Mai 1545 Santa Balbina und am 27. November 1545 San Pietro in Vincoli.<ref>David M. Cheney: Jacopo Cardinal Sadoleto †, Website catholic-hierarchy.org (1996–2024, abgerufen am 27. Oktober 2025)</ref>

Noch 1537 wurde Sadoleto vom Papst in die Neunerkommission unter Gasparo Contarini berufen. Diese befasste sich mit der Vorbereitung der Themen des Konzil von Trient. Er unternahm einige Versuche, Protestanten für den Katholizismus zurückzugewinnen. Daher wandte er sich am 18. März 1539 von Carpentras aus in einem Brief an die Regierung und Einwohner Genfs, um sie in die katholische Kirche zurückzuholen. Im Jahr zuvor waren Johannes Calvin und Guillaume Farel wegen Differenzen in der Kirchenzucht aus der Stadt verbannt worden. Trotzdem schrieb Calvin am 1. September 1539 aus Basel an Sadoleto zurück.<ref>Lance George Marshall: Sadolet's Letter and Calvin's Reply, Website monergism.com (englisch, abgerufen am 1. November 2025)</ref> Darin bekräftigte er, dass Gott und sein Wort und nicht Menschen die Herrschaft über die wahre Kirche haben<ref>Johannes Calvin: Musste Reformation sein? Calvins Antwort an Kardinal Sadolet, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2009 (abgerufen am 31. Oktober 2025)</ref>, und die Rettung der Menschen erfolge allein durch Christus (Solus Christus) und den Glauben an ihn (sola fide).<ref>Matthew Barrett: After darkness, light: How Calvin saved the Reformation, Website credomag.com (31. Oktober 2017, englisch, abgerufen am 31. Oktober 2025)</ref>

Als päpstlicher Gesandter versuchte er 1542 vergeblich, Kaiser Karl V. und König Franz I. zu versöhnen, um einen Weg zur Einberufung des allgemeinen Kirchenkonzils zu öffnen.

Sadoleto starb in der Kirche Santa Maria in Trastevere, Rom, und wurde in San Pietro in Vincoli, einer seiner Titelkirchen, beigesetzt. Später wurde sein Grab in die Kathedrale von Carpentras, seinen Bistumssitz, verlegt.<ref>David M. Cheney: Jacopo Cardinal Sadoleto †, Website catholic-hierarchy.org (1996–2024, abgerufen am 27. Oktober 2025)</ref>

Schriften (Auswahl)

  • Ägidius Romanus' de Colonna, Johannes Gersons, Dionys des Kartäusers und Jakob Sadolets pädagogische Schriften, Herder, 1904.
  • L'attaque et la défense de la philosophie, 1864.
  • De bello suscipiendo contra Turcas ad Ludovicum Reg. Gall. oratio.
  • De civilitate morum puerilium libellus elegantissimus, Platter, Basel 1538.
  • De laudibus Philosophiae: in quibus omnis quum ueterum tum recentiorum disceptatio, qua quidam uehementer laborarunt, discutitur. Adiecimvs Encomia Qvaedam de uera Philosophia, Bryling, Basel 1541.
  • De liberis recte instituendis liber, 1533, Paris 1534 und Albertus und Sebastian Gryphius, Lyon 1535.
  • De quaestione: num ad ecclesiae Romanae gremium sit redundum?: epistolica disceptatio, 1608.
  • Epistola ad Senatum populumque Genevensem, qua in obedientiam Romani Pontificis eos reducere conatur. Ioannis Calvini Responsio, Rihelius, 1539.
  • Epistola R. D. Cardinalis Iacobi Sadoleti, Episcopi Carpentoractensis &c. ad Ioannem Sturmium, Nikolaus Wolrab, Leipzig 1539.
  • Epistolae de dissidiis religionis Iacobi Sadoleti cardinalis, Iacobi Omphalii assessoris imperatorii, Ioannis Sturmii, Argentorati, 1539.
  • Epistolae Leonis X., Clementis VII., Pauli III. Nomine scriptae. Accessit Antonii Florebelli De vita ejusdem Sadoleti commentarius et Epistolarum liber, ed. Vincenzo Costanzi; G. Salomonius, 1759.
  • Epistolae quotquot extant proprio nomine scripta, Band 1, 1760.
  • Epistolarum libri sexdecim, Sebastian Gryphius, Lyon 1550, 1554 und 1560; Köln 1554, 1567, 1572 und 1580.

Literatur

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1164-1169|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1164-1169}}|1164-1169|{{#expr:1*1164-1169*0}}–{{#expr:-(0*1164-1169*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629112534/http://www.bautz.de/bbkl/s/s1/sadoleto_j.shtml%7C}}.{{#if: 8 | |{{#ifeq:||}}}}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Jacopo Sadoleto}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119006626n/86/11418376326881 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119006626 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119006626 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/114183 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/114183 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76326881 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76326881 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Sadoleto, Jacopo | {{#if: | {{#if: italienischer Kardinal | {{#if: 12. Juli 1477 | {{#if: Modena | {{#if: 18. Oktober 1547 | {{#if: Rom |

Vorlage:Wikidata-Registrierung